Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - SHKRIMET E VITIT 2025

NATYRA ËSHTË LIBRI I HAPUR NË TË CILIN SHIKOJMË MISTERIN E NJERIZIMIT TË ZOTIT.

Tue, 16 Dec 2025 12:20:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Bota, natyra nuk ekzistojnë nga vetëvetja, por është krijuar nga Krijuesi Perëndia Triadik” në gjashtë ditët e krijimit,( Zanafilla 1), u krijua që t'i japë lavdi Perëndisë dhe t'i shërbejë njeriut të krijuar në fund , si ikonë e Perëndisë dhe që është kurora e krijimit botëror. (Zanafilla 1-26)

Natyra edhe pse e heshtur dhe pa gojë, flet gjithnjë me gjuhën e saj shumëformëshe për Krijuesin tek njeriu , ashtu si na thotë psalmisti : “ Qiejtë tregojnë lavdinë e Perëndisë dhe kupa qiellore shpall veprën e duarve të tij.Një ditë i flet ditës tjetër dhe një natë ia tregon tjetrës. Nuk kanë gojë, as fjalë; zëri i tyre nuk dëgjohet; por harmonia e tyre përhapet mbi gjithë dheun dhe mesazhi i tyre arrin deri në skajin e botës” (Psalmi 19-2).

Madje, natyra përdoret nga urtësia e Zotit si një mjet katekizues edhe pedagogjik (Zanafilla 7-12 ) për njeriun që ra në padije dhe në mëkat për shkak të ligësisë së djallit që nxiti egoizmin dhe të mëkateve rebele të njeriut ( Zanafilla 3-6-7) dhe kur njeriu bie në nivel më poshtë se krijesa e paarsyeshme, aq sa humbet arsyen dhe adhuron krijesën në vend të Krijuesit që është i bekuar përjetë (Romakët1; 1-25).

Kështu, përsëri nëpërmjet qortimit të natyrës njeriu mund të llogjikojë dhe të drejtohet me adhurim tek Krijuesi dhe të korrigjoohet duke u penduar dhe të vijë në pajtim me Zotin ,veten dhe krijimin.

Natyra është e pa mëkatshme por vuan pa faj pasojat e mëkatit për shkak të njeriut rebel, duke lënguar nën mallkim (Zanafilla3 17-18)) dhe pret çlirimin përfundimtar nga Zoti, ashtu siç apostulli thotë: “Sepse dëshira e flaktë e krijesës pret me padurim shfaqjen e bijve të Perëndisë sepse krijesa iu nënshtrua kotësisë, jo me vullnetin e vet, po për shkak të atij që e nënshtroi, me shpresë që vetë krijesa të çlirohet nga skllavëria e prishjes për të hyrë në lirinë e lavdisë së bijve të Perëndisë. Sepse e dimë se deri tani mbarë bota e krijuar rënkon dhe është në mundim. Dhe jo vetëm kaq, por edhe ne vetë që kemi frytet e para të Frymës, vajtojmë në veten tonë, duke pritur flakët birërimin, shpengimin e trupit tonë” (Romakëve 8,19-23).

Perëndia nga dashuria e tij për njeriun nuk e braktis as atë edhe as krijimin e Tij. Sipas Planit Hyjnor që para se bota të krijohej, Ati Perëndi, dërgoi Birin, Fjalën e Tij dhe me anën e Shpirtit të Shenjtë dhe Virgjëreshës Mari dhe e bëri njeri si ne përveç mëkatit, dhe Ai lindi si një foshnjë në Bethlehem të Judesë 2023 vjet më parë, kjo mrekulli si shprehje dhe veprimi më sublim i dashurisë së Zotit për botën: “Sepse Perëndia e deshi aq shumë botën, sa dha Birin e tij të Vetëmlindur, që, kushdo që beson në të, të mos humbasë, por të ketë jetë të përjetshme. Sepse Perëndia nuk e dërgoi Birin e vet në botë që ta dënojë botën, por që bota të shpëtohet prej tij” (Joani.3,16-17).

Misteri i madh se si Biri i Zotit bëhet Biri i njeriut, një person (hipostazë) me dy natyra, hyjnore të pa krijuar dhe njerëzore të krijuar, të bashkuara, por jo të përziera dhe me dy vullnete njëkohësisht, hyjnore dhe njerëzore, ku ai njerëzori i bindet lirisht dhe pa pengesë hyjnorit, është kaq i madh sa asnjë mendje e logjikshme engjëllore dhe njerëzore nuk mund ta kuptojë plotësisht, por e shikon e mahnitur dhe me admirim dhe shpërthen me admirim në himnin adhurues si engjëjt në ditën e Krishtlindjes: “Lavdi Perëndisë në më të larta dhe mbi dhenë paqe dhe, mbi njerëzit mirëdashje”( Lluka 2:14)

Por jo vetëm krijesa logjike, mendore i jep lavdi Perëndisë Triadik engjëjt dhe njerëzit , por edhe natyra krijesa e pa llogjikshme i jep lavdi Zotit me gjuhën e saj shumëformëshe, të tingujve, ngjyrave, lëvizjes ashtu si na thuhet tek psalmi :”(Psalmi 148)

Ngjyrat patjetër janë një pasqyrim ose zbërthim i spektërit të dritës së bardhë të diellit që përbëhet nga shtatë ngjyrat ashtu si na shfaqen tek ylberi: vjollcë, e kuqe, portokalli, e verdhë, jeshile, blu dhe manushaqe.

Le të shikojmë kombinimin e ngjyrave në natyrë.Ngjyrat që gjenden me shumicë dhe me kombinime të përsosura në natyrë kanë simbolikën e tyre për njerëzit që nga kohët e lashta, por simbolikat e tyre u morën edhe u përdorën edhe nga Kisha Apostolike në artin ikonografik. Në artin ikonografik shumë herë ngjyrat e imazheve janë të panatyrshme ndryshe nga realiteti sepse ikonografia kërkon të na japi me anën e ngjyrave dhe simboleve një realitet të ndryshuar nga ai i pritshëm në atë të transformuar dhe të mbushur me jetën e Perëndisë. Kjo e ndihmonë shikuesin të kalojë në një dimension tjetër, të botës tjetër, shpirtërore. Pra, ngjyra nuk është thjesht një element dekorativ, por një fjalor që ndihmonë shikuesin të zbulojë mesazhet më të thella të imazhit.

P.sh. e bardha është një simbol i dritës dhe pastërtisë. E zeza simbolizon misterin, ngjyra blu freskinë dhe qartësinë, shpresën e gjelbra, lavdinë dhe shkëlqimin hyjnor e verdha, e kuqja flakën dhe ngrohtësinë e misterit, dhe bluja rrezet e dritës hyjnore.

Në personin e Zotit Jisu Krishtit dhe të Tërëshenjtës Mari ikonografia orthodhokse qëndron strikte jo vetëm në pamjen apo simbolet por edhe në kombinimet e ngjyrave në mantelin apo rrobën e tyre. Ngjyrat bazë janë e kuqja dhe jeshilja që anon edhe në blu. E kuqja është ngjyra e hirit Hyjnor, e natyrës hyjnore dhe dashurisë së zjarrtë të Perëndisë, sepse “Perëndia është zjarr që konsumon”(Heb.12:29) dhe jeshilja ngjyra e njeriut, e jetës biologjike, e shpresës. Krishti është i veshur gjithmonë me jeshile në blu, dhe brenda ka rrobë në ngjyrë të kuqe, d.m.th Zoti u veshë me njeriun duke marr natyrën tonë. E kundërta është me Virgjëreshën Maria, ajo është veshur me të kuqe pra me hirin Hyjnor, ashtu si e përshëndeti Kryeëngjëlli “Gëzohu Mari Hirplote, Zoti është me ty” (Lluk.1-28).

Edhe e kremtja e Krishtlindjes ka ngjyrat e saj bazë të kuqen, jeshilen dhe të bardhën. Ato na shprehin me gjuhën e tyre artistike mesazhin e Krishtlindjes që Jisu Krishti, Fjala e Perëndisë, “Dielli i drejtësisë” (Malakia 4-2) që simbolizohet nga e bardha, dhe Biri i vetëmlindur i Perëndisë, i lindur prej Atit përpara gjithë jetëve, dritë prej drite, Perëndi e vërtetë prej Perëndisë së vërtetë, që si Perëndi simbolizohet me të kuqen, dhe “që për ne njerëzit dhe shpëtimin tonë zbriti prej qiejve dhe u bë njeri prej Shpirtit të Shenjtë dhe Virgjëreshës Mari”, dhe ku natyra e tij njerëzore simbolizohet me ngjyrë jeshile.

Këtë kombinim ngjyrash e gjejmë veçanërisht edhe në disa lule që lulëzojnë në këtë periudhë si psh Euphorbia pulcherrima ose Aleksadriano, Poinsentia. Lulja njihet shumë si lulja e Krishtlindjes. Ndryshimi i intensitetit të dritës në muajin tetor dhe nëntor bën që kjo bimë të ndërrojë ngjyrën e gjetheve të sipërme nga jeshile në të kuqe. Lulja e vërtetë ndodhet në majën e biskut, është e grupuar dhe ka ngjyrë të verdhë.

Historia e saj daton rreth 200 vjet më parë kur ambasadori i parë amerikan në Meksikë, Joel Poinsett, e solli këtë lule me vete nga Amerika e Jugut në USA gjatë periudhës së Krishtlindjeve dhe që atëherë, me kalimin e kohës, Euphorbia u konsiderua edhe si lulja simbol i Krishtlindjeve, ose Ylli i Krishtlindjes. Madje ka edhe një traditë që tregon për një vajzë të vogël meksikane që kërkonte të çonte për Krishtlindje disa lule të tilla për dhuratë tek grazhdi në kishë, por kur ato u vendosën tek ikona e Krishtit foshnje u skuqën disa nga gjethet në majë duke dhënë imazhin e një ylli flakërues.

Jo vetëm kjo lule, por edhe shumë lule të tjera kanë një kombinim të tillë dyngjyrësh. Disa prej tyre janë: Aglaonema, Kaladium, Coleus (Plectranthus scutellarioides) bima e flamingos (Hypoestes phyllostachya) Tradescanthia (Tradescanthia spathacea),

Jo vetëm botanika, shkenca që merret me studimin e bimëve, na tregon për këtë fenomen të luleve që përmes kombinimit të ngjyrës së kuqe me të gjelbër në këtë periudh japin një imazh të mesazhit të Krishtlindjes, se Zoti u bë njeri për shpëtimin tonë një Person ( hipostazë ) me dy natyra hyjnore dhe njerëzore, por edhe astronomia që merret me lëvizjen e tokës rreth diellit dhe të planetëve na tregon për fenomene astronomike që ndodhin në periudhën e Krishtlindjes.

Kemi në këtë kohë solsticin e dimrit ku nata bëhet më e gjatë dhe arrin kulmin në 21 dhjetor dhe mbetet e pandryshuar deri në 25 dhjetor dhe pastaj dita fillon të mbisundojë mbi natën dhe tërhiqet duke i lënë më shumë vend dritës së diellit. Kjo ditë festohej nga paganët si dita e diellit “Natali Solis Invicti” festa dimërore kushtuar perëndisë së diellit në Perandorinë Romake e vendosur nga perandori Aureliano që nga viti (274 prK).

Kisha Apostolike e përkrahur nga Perandori Shën Kostandini i Madh vendosi që në këtë ditë të festohej Krishtlindja si “Lindja e Diellit të Drejtësisë”, Jisu Krishtit. Një dokument i lashtë, kronografik i vitit (354 psK), dëshmon për kremtimin e Krishtlindjes edhe në Romë më 25 dhjetor. Më vonë kjo ditë u pranua edhe në Lindje në Antioki . Krishterimi i hershëm duke kremtuar në ditën e diellit ditëlindjen e Atij që është Dielli i vërtetë, drita e botës, lindur pas natës së paganizmit, i jep një kuptim krejt të ri traditës pagane të lindjes së diellit të ri “Natalis Solis Invicti” që niste me solsticin e dimrit një fenomen astronomik që na jep mesazhin e Lindjes së Krishtit, sepse“Në atë ishte jeta, dhe jeta ishte drita e njerëzve. Dhe drita shkëlqen në errësirë dhe errësira nuk e kuptoi....Ai (fjala) ishte drita e vërtetë, që ndriçon çdo njeri që vjen në botë” (Joani.1:5,9).

Pavarësisht se ungjijtë nuk e japin ditën ose muajin ekzaktë të lindjes së Krishtit dhe dita kalendarike mund të jetë ose jo 25 dhjetori natyra me fenomenet e saj natyrore në këtë periudhë na jep këtë mesazh profetik: “Sepse na ka lindur një fëmijë, një djalë na është dhënë. Mbi supet e tij do të mbështetet perandoria dhe do të quhet Këshilltar i admirueshëm, Perëndi i fuqishëm, Atë i përjetshëm, Princ i paqes. Nuk do të ketë të sosur rritja e perandorisë së tij dhe paqja mbi fronin e Davidit dhe në mbretërinë e tij, për ta vendosur pa u tundur dhe për ta përforcuar me anë të mençurisë dhe të drejtësisë, tani dhe përjetë. Këtë ka për të bërë zelli i Zotit të ushtrive” (Isaia 9:6-7).

Ungjillori Joan e pa realizimin e kësaj profetësie dhe shkruan në Ungjilli e tij: “Në fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte pranë Perëndisë, dhe Fjala ishte Perëndi. Ai (fjala) ishte në fillim me Perëndinë. Të gjitha gjërat u bënë me anë të tij (fjala), dhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që u bënë…. Ai (fjala) ishte në botë, dhe bota u krijua me anë të tij, por bota nuk e njohu. Ai erdhi në shtëpinë e vet dhe të vetët nuk e pranuan, por të gjithë atyre që e pranuan, ai u dha pushtetin të bëhen bij të Perëndisë, atyre që besojnë në emrin e tij, të cilët nuk janë lindur nga gjaku, as nga vullneti i mishit, as nga vullneti i burrit, por janë lindur nga Perëndia. Dhe Fjala u bë mish dhe banoi ndër ne; dhe ne soditëm lavdinë e tij, si lavdia e të Vetëmlindurit prej Atit, plot hir e të vërtetë” (Joani 1,1-14).

Ata që nuk duan të besojnë Lindjen e Krishtit, nuk kanë një justifikim sepse siç thotë apostull Pavli, Perëndia ua ka shfaqur atyre edhe me fenomene natyrore: “Sepse qëkurse u bë bota, të padukshmet e tij, fuqia e tij e përjetshme edhe hyjnia, duken qartë, duke u marrë me mend me anë të atyre që janë bërë, kaq sa ata të mos kenë se ç’të thonë. Sepse, ndonëse e njohën Perëndinë, nuk e lavdëruan si Perëndi, as nuk e falënderuan; por u bënë të kotë në mendimet e tyre, edhe u errësua zemra e tyre e paarsyeshme” (Rom.1:20-21).

Por edhe ata që e besojnë edhe duan ta festojnë lindjen e Krishtit sot nuk duhet të mbeten vetëm tek elementët natyrorë si “lulja e Krishtlindjes” apo dita e solsticit dimëror, duke festuar si paganë që adhuronin natyrën, pemët, bimët jeshile, diellin dhe zjarrin në të ngrëna e në të pira deri në orgji.Kjo mendësi dhe mënyrë e festuar është antikrishte edhe e mallkuar.

Por ne njerëzit e arsyeshëm duke studiuar Shkrimet e Shenjta dhe Traditën Kishtare të nxitur edhe nga natyra që na flet heshturazi le të shkojmë edhe ta takojmë në Misteret e Kishës Apostolike Foshnjës hyjnore, Birin e Zotit, Birit të njeriut, Diellit të drejtësisë, bimës e jetës të lulëzuar në mish të panjollë të Virgjëreshës Zonja Shën Mari, dhe për Krishtlindje ti japim Atij adhurimin dhe falënderimin logjik, ashtu si e meriton dhe na mëson Kisha Orthodhokse me himnologjinë e saj shumë të pasur teologjikisht:

“Ja Krishti Lind Lavdërojeni, Ja Krishti qiellit vjen dilni priteni. Ja Krishti mbi dhenë ngrehuni, Zotin pra e këndoni lart e mbi dhe, dhe me ngazëllime përhimnojeni me mall popuj dhe me Lavdi”.Amin.

PSE GRUAJA NUK DUHET TË VESHË RROBA BURRASH, PËR MË TEPËR NË TEMPULLIN E ZOTIT.

Fri, 12 Dec 2025 12:57:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Në çdo vend të rëndësishëm publik, event apo takime me personalitete ka patjetër rregulla, protokolle të detyrueshëm edhe të veshjes që mundësojnë pjesëmarrjen korrekte dhe pa penalizime, aq më tepër kur ne hyjmë, qëndrojmë dhe bashkëveprojmë në Tempullin e Zotit ose në Shtëpinë e Perëndisë sa më shumë duhen të zbatohen këto rregulla të veshjes së përshtashme.

Rregulla ose protokollet e veshjejeve nuk janë çështje risie, por janë të vendosura prej shekujsh nga Perëndia dhe këto gjenden në Shkrimin e Shenjtë. Ato nuk mund të ndryshojnë pavarësisht mendësisë sonë personale apo edhe modës të përgjithshme por janë të mirëpërcaktuara : “Gruaja të mos veshë rrobat e burrit dhe burri të mos veshë petkun e gruas, sepse kush bën gjëra të tilla është i neveritshëm për Zotin, Perëndinë tënd.” (Ligji i Përtërirë 22:5).

Ligji hyjnor për veshjen që ju dha në fillim Izraelit monoteist edhe pastaj kombeve kishte qëllim që veshja të ishte jo vetëm mbulesa e lakuriqësisë së trupit, por edhe një dinjitet që e dallon njeriun nga kafsha, një status shoqëror, por edhe ruajtja e dallimit mes roleve gjinore, të mashkullit dhe femrës.

Ky ligj kishte si qëllim edhe parandalimin e praktikave pagane, të cilët nuk shqetësoheshin për lakuriqësinë e tyre, madje lakuriqësia ishte status shoqëror tek paganët , psh egjpitasit, por edhe se disa kombe përreth Izraelit përdornin veshjen e gjinisë tjetër në rituale fetare pagane duke përfunduar nëpër orgjira perverse.

Ligji synonte t’i mbronte izraelitët nga imitimi i këtyre praktikave pagane që nxisnin denatyralitetin dhe perversionin, prandaj mosndarja e qartë e rrobave të burrave nga ato të grave mund të krijonte konfuzion në identitetin gjinor.

Prandaj sipas Biblës veshja ishte e lidhur ngushtë me indetitetin gjinor dhe mardhënjet shoqërore. Në në kohët e hershme edhe pse rrobat si për burrat edhe gratë ishin të detyrueshme për mbulimin e të gjithë trupit nga koka të këmbët, një tip fustani, përsëri ato në dizenjimin e tyre kishin ndryshim si për nga stilizimi, ngjyra, funksioni, përcaktuese të njeriut të krijuar sipas ikonës së Perëndisë në mashkull edhe femër ( Zanafilla 1-27).

Më vonë në evolucionin e veshjes kemi ndryshime të theksuara të rrobave të ndryshme të grave edhe burrave, tek gruaja mbizotërojë fustani mbulimi i i gjithë trupit, kurse për burrat dolën gjysëm fustanellat, tirqet, pantallonat, kjo edhe për funksionin më praktik të burrit, në punë angari, ose edhe në luftra.

Sipas ligjit hyjnor në Bibël, veshja e ndryshme nuk kishte lidhje vetëm me indentitetin gjinor, por Ligjet e Dhiatës së Vjetër theksonin se njerëzit e Perëndisë duhet të ishin të “veçuar”edhe në veshje.

Dallimi në veshje ishte një shenjë e identitetit të tyre shpirtëror. Simbol i pastërtisë dhe shenjtërisë që ata duhet të kishin në tempull.

Kur ata shkonin për adhurim duhet të kishin rrobat e lara dhe të përshtashme që tregonin respekt për paraqitjen e tyre para Zotit në Tempull.

Edhe pse sot në një mendësi rebele për të thyer çdo normë, kod etik apo edhe funksional të veshjes, si për meshkujt edhe femrat, ku dallimet gjinore në veshje po sfumohen deri në njehësim, miksim, si në veshjet uniseks, përsëri ligji hyjnor nuk ka ndryshuar dhe është i qartë dhe nuk lejon asnjë devijim nga rregulli i Krijuesit, aq më tepër kur jemi në tempull për adhurim .

Edhe pse sot ka nga disa të krishtërë me një mendësi liberale dhe theksojnë se kjo ishte një urdhëresë e lidhur me kulturën dhe identitetin e Izraelit në atë periudhë, kurse sot veshja moderne është shumë e ndryshme dhe nuk ka ndarje të rreptë si në lashtësi ndryshe për burrat dhe ndryshe për gratë, përsëri ndërgjegja universale e Kishës e shprehur në frymëzimin dhe mësimet e shenjtorëve na thonë të kundërtën.

Por nqs ne i referohemi etërve të shenjtë përgjatë historisë së kishës deri më sot, do shikojmë se ligji nuk është i përcaktuar vetëm për Izraelin edhe për kohën e tyre, por për çdo kohë edhe për të gjithë ata që i besojnë edhe binden Zotit biblik.

Apostull Pavli thotë që gratë duhet të shfaqen në tempull me kryet e mbulura: “Por dua që të dini se kreu i çdo njeriu është Krishti, edhe kreu i gruas është burri; edhe kreu i Krishtit është Perëndia. Çdo burrë, kur lutet ose profetizon kokëmbuluar, turpëron kryet e tij. Edhe çdo grua, që lutet ose profetizon kokëzbuluar, turpëron kryet e saj, sepse është njëlloj sikur të ishte e rruar. Sepse në qoftë se gruaja nuk mbulohet, le t'ia presin flokët; por në qoftë se për gruan është turp të qethet a të rruhet, le të mbulojë kryet.” ( Korinthasve 11;3-6).

Mësimi i Apostullit të kombeve na thotë qartë se jo vetëm koka e mbuluar e gruas ndryshe nga burri që nuk të mbulohet në adhurim , po ashtu kuptohet se edhe veshja e gruas ishte po ashtu e ndryshme nga ajo e burrave sidomos në tempull.

Kisha Apostolike ka qënë e preokupuar me këtë çështje dhe ka kanone të mirëpërcaktuara,psh në Sinodin e Trullos (QUINISEXT) në Kanon 62 flitet kundra përdorimit për maskat, karnavalet dhe veshjet e kundërta gjinore: “Ne i përjashtojmë dhe i shkëpusim nga Kisha ata që marrin pjesë në tallje të pahijshme dhe valle të turpshme, si edhe burrat që vishen me rroba grash dhe gratë që vishen me rroba burrash.”

Ky kanon nuk flet vetëm për festa pagane apo karnavale, por përmend në mënyrë të drejtpërdrejtë ndalimin e veshjes së kundërt gjinore, dhe e trajton si diçka që shkel rendin moral dhe rregullin kishtar.

Ky është kanoni sinodal më i qartë mbi çështjen e veshjes mashkull–femër në traditën orthodhokse.

Po ashtu Sinodi i Gangrës (shek. IV) preokupohet për veshjet e ngatërruara mes burave edhe grave. Ky sinod dënon veprimet e disa asketëve ekstremistë që shkatërronin rendin shoqëror dhe përdornin veshje të pashoqe, duke fshirë dallimin e rregullt gjinor.

Kanoni 13 na thotë: “Nëse ndonjë grua, nën pretekstin e asketizmit, heq veshjet që i takojnë grave dhe merr të tjera të papërshtatshme, qoftë e anatemuar.”

Ky është një nga kanonet më të rëndësishme pas Trullos, sepse i referohet veshjes së papërshtatshme te gratë, flet për braktisjen e veshjes së tyre femërore, dhe vendos anatema.

Ky kanon përdoret në traditën orthodhokse si argument kundër veshjes që zhduk dallimin gjinor. Po ashtu gjatë historisë së Kishës shumë shenjtorë janë preokupuar dhe kanë dhënë qëndrimin e tyre të frymëzuar nga Ligji dhe Fryma e Shenjtë për veshjet përkatëse të burrave edhe grave mes besimtarëve:

1. Shën Gjon Gojarti shekulli i 4 kur bën komentim mbi (Ligjin e Përtërirë 22:5 ) na thotë: “Gruaja që imiton burrin në veshje, në mënyrë të padenjë shkel ligjin e Zotit. Në tempull duhet hyrë me turp, modestí dhe me veshje të përshtatshme për gjininë që ka dhënë Perëndia.”

2. Ai gjithashtu thekson dhe është kundër veshjeve uniseks që i shikojmë sot rëndomtë: “Veshja që përzien gjinitë është ç’orientim dhe prish rendin e krijuar nga Perëndia.”

3. Po ashtu Shën Vasil i Madh shekulli i 4, një ligjëvënës edhe kanonist i madh i Kishës Katholike Apostolike shkruan për rregullat morale që futet edhe veshja :“Gruaja që ndryshon veshjen e saj për të ngjarë burrit, e bën këtë jo me thjeshtësi, por me mendjemadhësi dhe pa turp. Kjo nuk është e pranueshme para syve të Kishës.”(Rregullat morale – “Moralia”)

4. Shën Klementi i Aleksandrisë po ashtu shkruan duke pasur të njëjtin frymëzim si Shën Joan Gojarti: “Nuk i lejohet gruas të veshë veshje burrash, as burrit veshje të grave, sepse kjo e përmbys rregullin e natyrës dhe e çon shpirtin drejt çrregullimit.”

5. Shën Epifani i Qipros: “Veshja e burrit mbi gruan është e ndaluar, sepse kjo është rrënja e shumë gabimeve dhe mashtrimeve shpirtërore.”

6. Shën Kozmai nga Etolia shekulli i 17, ati i madh që ripërtëriu besimin dhe doktrinën e Krishterë orthodhokse në Ballkanin e pushtuar nga osmanët, u predikonte grave të visheshin me thjeshtësi dhe sipas traditës së krishterë, duke thënë shprehimisht: “Nuk i ka hije gruas krishtere të veshë veshjet e burrit. Kjo e tërheq mallkimin e Ligjit të Zotit.”

Nga jeta e Shën Kozmait na tregohet për një fshatit ku gratë kishin filluar të vishnin rrobat e burrave për punë dhe madje shkonin ashtu edhe në kishë. Shën Kozmai u tha:“Kjo gjë sjell mallkimin e Ligjit. Gruaja në kishë duhet të jetë me veshjen e vet, jo me atë të burrit.”

7. Shën Nektari i Egjinës shekulli XIX, po ashtu ishte i të njëjti qëndrim orthodhoks.

Në kujtimet e murgeshave të manastirit të Shën Triadhës përmendet një rast kur një grua erdhi e veshur me veshje burrash (pantallona dhe këmishë mashkullore). Shën Nektari i tha: “Bijë, tempulli është vend shenjtërimi; veshja jote duhet të jetë e denjë dhe të tregojë që je grua.”Ai nuk e largoi, por e këshilloi me butësi dhe ajo e mori këshillën.

8. Shën Paisi Agjoriti shek. XX po ashtu është shumë i qartë për këtë: “Kur gruaja vesh rroba burrash, humbet bekimin e modestisë femërore.”

Në jetën e Shën Paisi Athonitit (nga libri “Shën Paisi Athoniti – Jeta dhe mësimet”) na tregohet se një grua kishte ardhur në një pelegrinazh e veshur me xhinse dhe xhaketë burrash. Ajo u afrua për bekim, Shën Paisi i tha me shumë butësi: “Bijë, nëse do bekim, duhet të ruash bekimin e modestisë. Gruas nuk i ka hije të vishet si burrë.” Ai nuk e qortoi me ashpërsi, por e bëri të kuptonte se veshja e papërshtatshme i zhvesh gruas hirin dhe e vë në siklet shpirtin. Shën Paisi shton se: “Në kishë duhet të hyjmë me veshje që tregojnë respekt për misterin dhe për veten tonë.”

9. Shën Porfiri i Athonit ose Kavsokalivit shekulli XX, po ashtu ka të njëjtin opinion duke e parë veshjen e burrave tek gratë si të papërshtatshme edhe të palejueshme: “Veshja e papërshtatshme na largon shpirtërisht nga periudha e lutjes; tempulli kërkon qetësi, pastërti dhe dinjitet.”

Madje shenjtori nuk e toleron as tek vajzat e vogla këtë ngatërrim veshje, kur e pyetën Shën Porfirin një çift prindërish: “A lejohet vajza jonë e vogël të veshë pantallona?” Dhe ai iu përgjigj me këto fjalë: “Çështja që po më pyesni është zgjidhur në Shkollën e Mesme, pra në ligjin e Dhiatës së Vjetër, që thamë se vlen edhe sot. Zoti e ruajti atë. Duhet ta dimë këtë. Ne jemi besnikë dhe duhet t'i përmbahemi. Sepse ligji i Zotit, fëmijët e mi, është standardi i jetës. Nëse nuk i mbajmë urdhërimet e Zotit, është si të bëjmë gjëra që janë në kundërshtim me standardet tona. Çfarë është ky kufizim? Nëse vëmë më shumë gjëra se sa mban kjo tavolinë, atëherë do të thyhet. Pra, ka disa kufizime për njeriun. Standardi i Perëndisë për njeriun është që nuk duhet të vishni rroba që janë të gjinisë tjetër. Nuk lejohet. Prandaj edhe pse disa mund të kenë një përqasje më liberale për këtë situatë, ku gratë veshin rroba burrash që e shikojmë edhe brenda tempullit, ne si orthodhoks që nuk deviojmë, as majtas as djathtas, duhet të mbështetemi tek Ligji i Zotit, dhe tek mësimet Eterve të Shentë, kanonet kishtare.

10 Po ashtu Shën Gabriel i Samtavros (Gjeorgjia) kishte të njëjtin qëndrim. Nga libri “Holy Fool of Christ – St. Gabriel the Confessor”, përshkruhet një rast kur një grua hyri në tempull me pantallona të ngushta, si ato të burrave në manastir. Shën Gabrieli i tha: “Vajzë, Zoti të ka dhënë hijen e butë të femrës. Mos e humb me veshje që nuk i përkasin gjinisë tënde.” Ajo më pas kërkoi të rrëfehej dhe ndryshoi veshjen.

11 Nga historiku Etërve të Shenjtë të Manastirit të Optinës na tregohet kjo ngjarje: Një grua hyri me një pallto të rëndë mashkullore dhe pantallona në manastir. Njëri prej etërve i tha: “Nuk është çështje mode, por e zemrës së përulur. Veshja që ndërhyn në rendin e gjinisë sjell ngatërrim dhe e largon njeriun nga hiri.”

Duke e përmbledhur është më se e qartë se në tempull gruaja nuk duhet të veshë rroba burrash, kuptohet edhe anasjelltas, sepse kjo përqasje e gabuar shkel rendin natyror të vendosur nga Zoti, mashkull -femër, burrë edhe grua, sepse veshja është shprehje e gjinisë, kjo sjell edhe probleme morale dhe shpirtërore mes besimtarëve.

Veshjet e përziera është një praktikë pagane e ndaluar nga Ligji Hyjnor dhe prish atmosferën e shenjtërisë në kishë dhe sjell ngatërrim edhe tundim.

Prandaj është mirë që këto ligje hyjnore t’i zbatojmë në jetën e përditshme, por sidoemos në tempull në shtëpinë e Perëndisë, mos tolerojmë për veten, tek fëmijët, por edhe tek të tjerët që nga padija ose edhe nga indiferenca apo edhe fryma liberale dhe uniseks vijnë në kishë me rroba që nuk i përshtaten gjinisë përkatëse.

Po ashtu nuk duhet të heshtim me indiferencë, as të fyejmë të tjerët, por me mirësi duhet t’i sqarojmë ashtu si na tregohet nga kjo histori e treguar nga Jerondeshë Makrina e Volosit: “ ...Nëse dikush vjen në manastir me veshje jo modeste, duhet t’u flasim me dashamirësi, sepse mund të jenë thjesht të paditur. I thashë një vajze që erdhi në manastir me pantallona: “E dashur, nuk lejohet kjo lloj veshjeje. Unë të kërkoj mirësisht që të veshësh një fund. A nuk thuhet në profecitë e Shën Nilit se kur do t’i shihni grate të veshin pantallona e burrat veshjet e grave, atëherë fundi i botës është afër?” “Oh, vërtet? Nuk e dija këtë”, tha vajza. Dhe vazhdova: “Kur të shkosh në manastir, vish fund”. Dhe ajo m’u përgjigj: “faleminderit që më the”. Vajza e kuptoi dhe u largua e lumtur. Në këtë mënyrë duhet t’u flasim njerëzve, pa i qortuar, sepse shpeshherë janë më shumë të paditur. Si besimtarja që mendonte se ishte më e hijshme të vishte pantallona në mënyrë që të mos ekspozoheshin këmbët. Ajo më tha: “I jam shumë mirënjohëse atij që më tha se nuk duhet të vishem me pantallona, sepse nuk e dija që ishte shumë e rëndësishme për shpirtin tim”. Nuk i vë faj të gjorës se nuk kishte gjetur asnjëherë dikë që t’ia bënte të ditur këtë gjë. Pra nëse ka diçka që duam ta korrigjojmë, le ta bëjmë me dashuri e dashamirësi. Siç thotë Shën Nektari: “Një fjalë e folur duhet të jetë e ëmbël si mjalti dhe prekja e një motre duhet të jetë e butë si pambuku. Mos fol ashpër, sepse ashpërsia e pengon hirin e Perëndisë”. Atëherë do të jemi si murgeshat e vjetra, si jerondeshat e vërteta.” Çfarë gjërash të mrekullueshme lexojmë në jetët e shenjtorëve si Shën Melanisë, Makrinës, Irini Krisovalanti, Jerondeshës Makrina e Volosit.

Të krisherë orthodhoks është mirë që kishat tonë ti mbajmë të shenjtë , sipas shenjtërisë që i takon , me ligje e moral të krishterë , kjo e shprehur sidoemos edhe në veshjet e përshtashme e besimtarëve, si përcaktuese e gjinisë edhe jo provokuese,sepse edhe pse dikush mund të veshi roba të stilizuara për gjininë përkatëse mashkull edhe femër , ato nuk duhen të ngjitura pas trupit dhe të nxjerin lakuriqësinë sepse ky është një skandal që kanonet kishtare e dënojnë.

Sinodi i Laodikesë (shek. IV)

Ky sinod ka disa kanone që flasin për veshjen e padenjë dhe ndalimin e sjelljeve jo të hijshme gjatë shërbesave.

Kanoni 27 “ Nuk i lejohet askujt në Kishë të paraqitet me veshje të pahijshme apo me ekspozim të trupit.”

Ky është një parim i përgjithshëm për modestinë dhe veshjen e nderuar në tempull.

Kanoni 30 : “Gratë që veshin gjëra të papërshtatshme duhet të qortohen.”

Ky kanon nuk përmend konkretisht pantallonat ose rrobat e burrit, por trajton çështjen e veshjeve të papërshtatshme dhe të pahijshme brenda mjedisit të shenjtë.

Kanoni 96 – Për zbukurimet e tepërta dhe veshjet e turpshme

“ Për gratë që paraqiten me forma të turpshme dhe të pahijshme.”

Ky kanon ndalon çdo veshje që:provokon,zhvesh trupin,ose shkel modestinë.

Prandaj jo vetëm për ata që janë brenda kishës , besimtar praktikant por edhe ata që janë jashtë kishës si pagan, ateistë , gnostikë, antikrisht kur duhet të hyjnë brenda në tempujt e shenjtë të krishtera duhet t’i mësojmë t’i binden këtij rregulli edhe kur duan të jenë thjesht vizitor të çastit, sepse kisha nuk është as muze, as teatër, as një lokal , apo pasarel, as edhe vend promovimi i agjendave uniseksit , por shtëpia e Perëndisë ku është e mirë përcaktuar edhe në veshje gjinia mashkull edhe femër me modesti dhe moral njerëzor.

Kurse atyre që na kundërshtojnë nga jashtë apo edhe nga brenda ne u themi me mirsjellje pa kompromis fjalët e apostull Pavlit: “Por në qoftë se ndokush mendon të kundërshtojë, ne s'kemi zakon të tillë, as kishat e Perëndisë”.( 1 Korintasve 11 -16)

ATDHEDASHURIA , NË KËNDVËSHTRIMIN BIBLIK

Fri, 28 Nov 2025 09:55:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Në festat e Pavarsisë dhe e Çlirimit;të gjithë që quhemi dhe jemi shqipëtarë me origjinë dhe shtetësi,patjetër që na vë në kujtesë retrospektive për të gjithë ata që kontribuan dhe sakrifikuan gjatë të gjithë shekujve për të na lënë si trashgimi një atdhe, Shqipërinë tonë të dashur, ku ne së bashku me kombet e tjera të kemi një vend në këtë planet, për ta gëzuar jetën,për tu shtuar dhe vepruar me punë të mira, për të mirën e të gjithëve si trashgimi dhe frymëzim për brezat që do të vinë deri sa të ketë kombe dhe jetë mbi dhe.

Shumë flasin për atdheun veçanërisht këto ditë festash Nëntori,por jo të gjithë e kanë të qartë se çdo të thotë atdhe dhe atdhedashuri, disa me mentalitet turme e ngatërojnë atdheun dhe atdhedashurinë me nacionalizmin e cila është cilësuar si “streha e fundit e horrave” të cilët mbasi nuk kanë me çfarë t’i gënjejnë turmat përdorin kartën e fundit të “bixhosit” të tyre aventuresk në kurriz të popullit dhe popujve, të cilët të mashtruar derdhin shumë gjak të pafajshëm paditur,pakuptuar se po përjetësojnë pushtetin maskarejnve dhe shtojnë pasuritë e horrave.

Po ku e ka fillimin e tij atdheu dhe atdhedashuria e vërtet?

Ka shumë libra historikë,filozofikë që mund tu referohesh, por mendoj se libri më i saktë ku të gjithë njerëzit mund t’i referohemi është Bibla.

Bibla është një libërari librash i shkuruar në një hapsirë kohore prej 1500 vitesh, që u shkruajt nga njerëz të shenjtë të frymëzuar nga Perëndia i cili si krijues dhe Zoti i historisë njerëzore në ka treguar zanafillën e njeriut,të popujve, gjuhëve ,kombeve dhe përfundimin e tyre deri në ditën e fundit të botës.

I gjithë njerzimi vjen nga ADN-ja e një njeriu të parë i quajtur Adam( Zan kap. 2), prandaj në thelb të gjithë njerëzit dhe popujt që përbëjnë kombet kanë të përbashkët njerishmërinë, kështu që vllazërimi midis tyre është gjë e natyrale e natyrës njerëzore, por armiqësia midis njerëzve erdhi për shkak të zilisë së djallit njeri-vrasësi që nga fillimi (Zan kap 3) i cili mbasi ndau njeriun nga Perëndia Krijuesin e tij, shtiu armiqësi midis fëmijëve të tij( Adamit) duke qënë shkaku i vëllavrasjes së parë të Kainit kundër Abelit (Zan kap 4).

Kjo është fillimi i çdo vëllavrasje midis popujve dhe kombeve, që fatkeqësisht do vazhdojë deri në ditët e fundit të botës ku kainët do vrasin abelët.

Bibla vazhdon dhe na tregon se njerëzimi u shthur aq shumë në urrejteje midis njeri-tjetrit sa toka u mbush me dhunë dhe Perëndia u pendua që e krijoi njeriun, por Noea gjeti Hir përpara Perëndisë dhe Perëndia e shpëtoi atë dhe familjen e tij nga katastrofa e përmbytjes që erdhi mbi gjithë botën dhe i zhduku të gjithë mëkatarët e dhunshëm .

Zoti mbasi e bekoi Noen dhe tokën për shkak të tij i tha: “Qofshi frytdhënës ,shuëmzohuni dhe mbusheni tokën” (Zanafilla 9 -1).

Njeriu në atë kohë fliste një gjuhë dhe ishte një popull i madh që qëndronte në një vend dhe ata vendosën të ndërtojnë një kull me tulla e cila do të ngjitet deri në qiell duke nxitur njëri tjetrin : “O burra, të ndërtojmë për vete një qytet dhe një kullë maja e së cilës të arrijë deri në qiell, dhe t`i bëjmë një emër vetes që të mos shpërndahemi mbi faqen e tërë dheut".( Zanafilla ;11 -4)

Kjo kullë shprehje e egoizmit njerëzor, një tjetër mashtrim i djallit për ta kundërvënë përsëri njeriun kundër Perëndisë,nuk u pranua nga Zoti: “Dhe Zoti tha: "Ja, ata janë një popull i vetëm dhe kanë të gjithë të njejtën gjuhë; dhe kjo është ajo që ata filluan të bëjnë; tani asgjë nuk ka për t`i penguar ata të përfundojnë atë që kanë ndërmend të bëjnë.O burra, të zbresim pra atje poshtë dhe të ngatërrojmë gjuhën e tyre, në mënyrë që njëri të mos kuptojë të folurën e tjetrit".Kështu Zoti i shpërndau mbi faqen e tërë dheut dhe ata pushuan së ndërtuari qytetin. Prandaj këtij vendi iu dha emri i Babelit, sepse Zoti aty ngatërroi gjuhën e tërë dheut dhe i shpërndau mbi tërë faqen e dheut.”( Zanafilla 6 -11; 6-9

Kjo është koha dhe momenti kur u krijuan kombet, popujt të mdarë me gjuhët dhe teritoret e tyre .

Atëdheu “toka e etërve” është një nga pamjet kryesore të përvojës së një populli.

Perëndia sipas Biblës,vërtet i ndau kombet sipas gjuhëve si ndëshkim për egoizmin e tyre të përbashkët, por Ai në planin e Tij dëshironte që t’i bashkonte përsëri kombet në një popull të vetëm, që do të quhej populli i Zotit.

Dhe historia e popullit të Zotit nis me shpërnguljen e Abrahamit 2000-vjet prK të cilit Perëndia i shfqet dhe i thotë: “Largohu nga vendi yt,nga të afërmit e tu dhe nga shtëpia e babait tënd dhe shko në vendin që do ta tregoj. Unë prej teje do të bëj një komb të madhë ... tek ti do të të jenë të bekuara tërë familjet e tokës.”(Zanafilla 12; 1-3).

Sipas Biblës,Perëndia vërtet e mbajti premtimin e Abrahamit, se prej tij do krijohej një popull i Zotit ,popullin e Izraelit, i cili u vendos përfundimisht mbas 400-vjetësh i udhëhequr nga Moisiu në tokën e Kanaanit që iu premtuar Abrahamit, sot është teritori ku shtrihet Izraeli dhe Palestina .

Jo vetëm toka e popullit të Izraelit është dhuratë e Perëndisë, ku Zoti duhet të lavdërohet, por çdo tokë është po ashtu një dhuratë e Perëndisë, për çdo popull nën qiell, vend ku apopulli të jetojë jetën ,duke lavdëruar Zotin Krijues ashtu siç shkruhet; “ Lavdëroni Zotin prej qiejve...ju mbretër të tokës dhe popuj të gjithë”.( Psalmi 14 )

Sipas planit të Perëndisë për t’i vëllazëruar të gjithë kombet dhe popujt dhe sipas premtimit që ju dha Abrahamit,atit të shumë kombeve, se; “në ty do bekohen të gjitha familjet e tokës” (Zan 12 3) ,Perëndia kur u përmbush koha, dërgoi Birin e Tij të cilin e bëri Bir Njeriu prej Shpirtit të Shenjtë dhe Virgjëreshës Mari e cila vinte prej farës së bekuar të Abrahamit.(Mateu 1-16)

Jisu Krishti i cili për të treguar që është plotësisht njeri si ne, të vendosur në një tokë dhe në një popull, lejoj dhe përmbushi në veten e tij edhe përvojën e atëdhedashurisë.

Atdheu i Tij nuk qe një vend çfarëdo, por toka e Perëndisë që i ishte dhënë si trashëgim popullit të vet.

Ai e ka dashur këtë atëdhe me të gjithë fuqinë e zemrës së Tij, sa nuk pushoi së bëri mirë mbi të gjithë bashkëkombasit me fuqinë dhe të vërtetën e Perëndisë, duke nxjer demonë, shëruar të sëmur, ngjallur të vdekur.

Por në mënyrë paradoksale populli i Izraelit nuk e priti dhe e përbuzi Krishtin, duke e quajtur të pavlefshëm dhe armik të kombit, sepse vërtet izraelitët prisnin Meisan (Krishtin), por të mashtruar nga egoizmi i tyre dhe urrejtja për kombet e tjera prisnin një Krisht nacionalist, përjashtues dhe sundues mbi të gjitha kombet dhe kur Ai nuk pranoi për tu bërë mbreti i tyre tokësor ata thanë :“Ç’na duhet ky, le ta vrasim” duke e kryqëzuar me anën e romakëve në kohën Pontit Pilat .

Prandaj dhe Krishti duke i ditur të gjitha përfundimet e nacionalismit hebre, që e mohuan dhe do vrisnin Zotin dhe Mbretin e tyre , vajton për kryeqytetin e Izraelit, Jerusalemin duke thënë: “Oh, sikur ti, pikërisht ti, të njihje të paktën në ditën tënde ato që janë te nevojshme për paqen tënde! Por tashti ato janë të fshehura për sytë e tu.Sepse përmbi ty do të vijnë ditë kur armiqtë e tu do të të qarkojnë me ledh, do të të rrethojnë dhe do të të zënë nga të gjitha anët.Dhe do të të rrëzojnë përtokë ty dhe bijtë e tu në ty; dhe s`do të lënë në ty gur mbi gur, sepse ti nuk e ke njohur kohën kur je vizituar.” ( Luka 17; 41 -44)

Profetësia e Krishtit u realizua në vitet 70 psK, ku romakët të udhëhequr nga gjenerali Titus rrethuan dhe pushtuan Jerusalemin duke bërë masakër mbi popullin ,nga qyteti dhe tempulli nuk mbeti gur mbi gurë. Që nga ky moment Izareli si ndëshkim petagogjik pushoi si komb dhe tokën e tij e shkelën kombet derisa të plotësohet koha e kombeve.

Zoti Jisu Krishti, nëpërmjet kryqëzimit dhe ngjalljes së Tij, krijoi në vetvete Adamin e ri. Dhe nëpërmjet tij do të krijohet një popull i ri të mbledhur nga të gjithë kombet ku të gjithë do të jenë të vëllazëruar dhe në paqe midis tyre.

Vendi ku është e mundur kjo gjë, është Kisha e Krishtit,e cila u themelua në ditën e Pendikostisë(pesëdhjetë ditë mbas Ngjalljes), kur Shpirti i Shenjtë zbriti si gjuhë zjari mbi nxënësit e Krishtit, të cilët i frymëzoi për t’i folur në gjuhë të ndryshme turmës të mbledhur nga gjithë kombet në Jeruzalem, duke i bashkuar në predikimin e të vërtetës në Krishtin, si Zoti Shpëtimatri i gjithë njerëzimit, ashtu si apostujt predikonin: “Ta dijë, pra me siguri, gjithë shtëpia e Izraelit se atë Jisu që ju e keni kryqëzuar,Perëndia e ka bërë Zot e Krisht”.( Veprat 2- 36)

Gjuhët e folura nga apostujt ishin e kundërta e gjuhëve të Babelit, sepse ato i ndan kombet, por tani gjuhët që thonin të vërtetën e Krishtit i bashkuan kombet nën Princin e paqes, Krishtin, ashtu siç thotë dhe apostulli i kombeve Pavli : “...ishit në atë kohë pa Krishtin, të huaj në qytetërinë e Izraelit dhe të huaj për besëlidhjen e premtimit, pa pasur shpresë dhe duke qënë pa Perëndi në botë. Por tani, në Krishtin Jezus, ju që dikur ishit larg, u afruat me anë të gjakut të Krishtit. Ai në fakt, është paqja jonë, ai që ka bërë nga të dy popujt një dhe ka shembur murin e ndarjes,duke e prishur armiqësinë në mishin e tij, ligjin e urdhërimeve të përftuar nga porosi, për të krijuar në vetvete nga dy një njeri të ri, duke bërë paqen,”( Efesianët: 2 ;12-15)

Pavarësisht se njerëzit nga të gjitha kombet janë bërë dhe vazhdojnë të bëhen në Krishtin pjesë e popullit të ri të Zotit, të krishter përsëri Kisha Apostolike Orthodhokse , trupi i Krishtit dhe shtylla e së vërtetë, i mëson ata si qytetarë të përgjegjshëm dhe ikona të Kirshtit që kudo që të jenë shpërndarë nëpër botë, ta duan atdheun e tyre tokësor.

Dashuria për atdheun do të mbetet për ta gjithonë një detyrë si vazhdimësi e dashurisë familjare, për të kontribuar dhe për ta mbrojtur atë nga armiqtë e jashtëm.

Por të krishterët janë të vetëdijshëm se Kisha në tokë është ikona e Jerusalemit qiellor, bijët e së cilës jemi ne të krishterët, siç ishin Izraelitët bijët e Jerusalemit tokësor. Dhe atje lart ne kemi të drejtën tonë të qytetarisë së përjetëshme: “Sepse qytetëria jonë është në qiejt, prej nga edhe presim Shpëtimtarin, Zotin Jisu Krisht”, (Filip 3- 20).

Duke pasur këtë vision biblik për atdheun, të krishterët janë dhe duhet të jenë atdhedashës, shprehje kjo e dashurisë së tyre për Zotin, që ju dha një vend mbi këtë tokë për ta dhe njerëzit e tyre ,por kurrë ata nuk mund të jenë nacionalist për të mbivlerësuar kombin e tyre dhe përjashtuar kombet e tjera, sepse atëhere ata nuk mund të jenë të krishterë dhe pjesë e Kishës së Krishtit, që është një Kishë Kotholike në të gjithë botën, e cila i përqafon të gjithë njerëzit me dashurinë dhe të vërtetën e Krishtit ,pa dallim rrace, gjuhe dhe kombi, duke i bërë ata në kohë dhe vend një popull i ri Zotit, populli i krishter.

Ky popull i krishterë i nderon dhe i përkujton me shërbesa fetare të Kishës Orthodhokse të gjithë ata që ranë për fe dhe për atdhe në çdo vend si shprehje e dashurisë sublime për Zotin dhe të afërmin.

Kjo është arsyeja që të krishterët orthodhoksë dhe atdhedashës në diëtn e Pavarsisë mblidhen në kishë bashkë më fëmijët e tyre në adhurim dhe falenderim ndaj Zotit në Liturgjinë Hyjnore dhe më pas në dhoksollogjinë e Flamurit, simboli i unitetit të kombit tonë .

Bashkë me klerin përpara flamurit në mes të kishës ata i luten Zotit kështu : “ O Zot që bekon dhe shenjtëron, Ti bekoje flamurin tonë dhe shpëtoje shtetin dhe poullin tonë nga çdo rrezik dhe shtrëngesë dhe drejtoje në udhën e dritës, të lirisë dhe të përparimit, nën hijen tënde dhe vlersona që ne të pavyerit ta kremtojmë këtë ditë të lavdëruar, me shëndet dhe diët të gjata këtu dhe kudo, se Ti je Perëndi mëshirëplotë dhe njeridashës dhe Ty ta drejtojëm Lavdinë,Atit edhe Birit edhe Shpirtit të Shenjtë,Tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin .

BESTYTNITË NJË MARRËZI, BLASFEMI DHE TALLJE DEMONIAKE !

Thu, 20 Nov 2025 18:24:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Njeriu bashkëkohor i shkolluar mburret sot se po jeton në shekullin e dritës, të teknologjisë artificiale (AI) dhe të civilizimit modern; ai përpiqet të njohë dhe të zotërojë gjithësinë, universin, por ndërkohë është i nënshtruar nga besëtytnitë dhe frikërat e palogjikshme, të cilat janë të justifikueshme vetëm tek popujt e paqytetëruar dhe primitivë, injorantë, që nuk i njihnin ligjet e fenomeneve natyrore dhe natyrën e kafshëve e të sendeve.

Kuptimi i fjalës besëtytni në kontekstin përshkrues është një shprehje gjuhësore që vjen nga një ndjesi zakonisht përçmuese për besimet e një natyre të paarsyeshme dhe që mund të ndikojnë në veprimtarinë dhe sjelljen e përvetësuar të personave bestytë në jetën e tyre.

Prandaj, bestytnia është një besueshmëri e paarsyeshme se ngjarjet e së ardhmes ndikohen nga sjellje të veçanta ose nga fenomene natyrore, gjallesa apo sende, pa pasur ndonjë lidhje të vërtetë shkak-pasojë mes tyre. Shpesh, bestytnia lidhet me mangësinë e arsimimit laik dhe klasifikohet si injorancë apo marrëzi, si edhe me mungesën e mësimit fetar, nga e cila mund të lindin herezi ose blasfemi.

Bestytnia, për atë që pretendon se është “fetar”, është shpresëtari e sëmurë: largim nga besimi i vërtetë, një aliazh i besimit të vërtetë me mashtrimin, një përzierje e së vërtetës me elemente idhujtarie e magjie, të pakonceptueshme për të vërtetën hyjnore.

Bestytnitë, në fillim, janë shpikje të njeriut primitiv. Njeriu primitiv, për shkak të injorancës së tij për elementët e natyrës dhe nga frika prej tyre, shpiku shumë bestytni. Në fillim ato ishin të egra, madje makabre, sepse ata mendonin se po të hanin për së gjalli zemrat e kafshëve të vrara ose të pinin gjakun e tyre, do të merrnin fuqinë e tyre. Për shembull, tek Iliada tregohet miti i Akilit, i cili supozohej se hante mish luani për t’u bërë si luan.

Po ashtu, nga frika e fenomeneve natyrore, si rrufeja, bubullima, tërmetet apo zjarret, primitivët i shikonin këto si ndëshkime të zotave dhe gjenin forma të ndryshme për t’i marrë me të mira perënditë e zemëruara: me dhurata, sakrifica ose mënyra të tjera alternative për t’iu shmangur së keqes, në mënyrë që ajo të mos binte mbi njerëzit, por mbi objekte të tyre ose në vende të tjera. Kështu ka lindur edhe shprehja bestyte: “rëntë në gurë e në dru”.

Megjithëse këto frikëra dhe këto forma vetëmbrojtjeje të përdorura nga primitivët, me zhvillimin e dijes, janë të palogjikshme dhe joefikase, çuditërisht njerëzit, edhe pse të shkolluar, vazhdojnë të kenë frikëra, paranoja dhe mënyra “mbrojtjeje” nga e keqja. Pa u menduar fare, ata thonë fjalë ose bëjnë gjeste si primitivët, duke u bërë kështu bestytë të mirëfilltë të kohës moderne.

E gjithë kjo situatë, edhe pse duket marrëzi dhe qesharake, është edhe shumë serioze, sepse besëtytnia lidhet me magjinë, duke pasur të njëjtin parim si magjia homeopatike: “E ngjashmja vepron tek e ngjashmja”. Që nga lashtësia, njerëzit që vunë logjikën në punë e kundërshtuan bestytninë. Për shembull, Plutarku (shek. II pas Kr.), edhe pse nuk ishte i krishterë, thotë se bestytnitë janë “pasion që lind nga gënjeshtra”.

Ndërsa Ipoliti, autor i vjetër kishtar, thotë se “bestytnitë shkaktojnë më shumë të qeshura sesa kureshtje për t’i studiuar”.

Por më qartë kundër bestytnive ka folur Solomoni, njeriu më i urtë në botë. Ai thotë në Librin e Urtësisë: “Vërtet të pakuptimt prej natyre ishin të gjithë ata njerëz që nuk e njohën Perëndinë; nga njohja e të mirave që shihen nuk ia dolën ta kuptojnë Atë që është, që, duke parë veprat, nuk e njohën Mjeshtrin (Zotin). Por zjarrin, erën, ajrin e hollë, kupën qiellore, ujin ose dritëdhënësit e qiellit i mbajtën për zota, zotërues të botës.

Nëse, të mahnitur nga bukuria e tyre, i kanë mbajtur për hyjni, duhet ta dinë se sa më i mirë se ato është Zotëruesi i tyre: sepse i krijoi Ai që është, zanafilla dhe Autori i vetë bukurisë. Nëse i ka habitur fuqia dhe veprimtaria e tyre, duhet ta kuptojnë se sa më i fortë se ato është Ai që i krijoi: sepse prej madhërisë dhe bukurisë së krijesave mund të njihet me krahasim Krijuesi i tyre.

Por të tillët nuk meritojnë vetëm një qortim të lehtë: ndonëse gabojnë duke kërkuar Perëndinë, sepse dëshirojnë ta gjejnë, duke jetuar në mes të veprave të tij, mundohen t’i depërtojnë dhe i besojnë pamjes së jashtme, pasi sendet që shohin janë të bukura.

Por, mjerisht, as këta s’mund të arsyetohen: nëse qenë të aftë të shfaqin dijen deri aty sa të shqyrtojnë gjithësinë, si vallë nuk e patën më të lehtë të zbulonin Krijuesin e gjithçkaje? Por të mjerë janë ata, që shpresojnë në gjëra të vdekura dhe që i mbajnë për zota veprat e duarve të njerëzve: ar, argjend të punuar me mjeshtëri, figura kafshësh, gurë të pavlerë të gdhendur me dorë mjeshtërore” (Urtësia 13, 1–10).

Bestytnia nuk është vetëm një marrëzi njerëzore, por edhe një trill diabolik. Është Satani, “ati i gënjeshtrës” (Joani 8:44), që së bashku me demonët shpiku dhe i injektoi njeriut primitiv helmin e bestytnive; dhe edhe sot ia injekton njeriut modern, atij që nuk e vë mendjen në punë, me qëllim që t’i mbajë njerëzit të kapur nga frika dhe ankthi i fatkeqësive, duke mos i lejuar të besojnë në providencën hyjnore.

Kështu, njeriun e shndërron në një fatalist injorant. Prandaj bestytnia është një fyerje tragjike e dinjitetit njerëzor, i krijuar sipas ikonës së Perëndisë (Zanafilla 1:26).

Pikërisht për këtë arsye duhet të largohemi prej këtyre gjërave të kota me neveri, sepse ato jo vetëm na degradojnë si qenie mendore, por edhe na bëjnë armiq kundër Zotit dhe na sjellin dënim. Kështu, Apostull Palvi i’u drejtohet kombeve të pabesa duke thënë:

“Sepse zemërimi i Perëndisë zbulohet nga qielli për çdo pabesi dhe padrejtësi të njerëzve, që mbysin të vërtetën në padrejtësi, meqenëse ajo që mund të njihet prej Perëndisë është bërë e dukshme ndër ta, sepse Perëndia ua ka shfaqur atyre. Në fakt, cilësitë e tij të padukshme, fuqia e tij e përjetshme dhe hyjnia e tij, që nga krijimi i botës, duke qenë të dukshme nëpërmjet veprave të tij, shihen qartë, me qëllim që ata të jenë të pafalshëm. Sepse, megjithëse e njohën Perëndinë, nuk e lavdëruan as e falënderuan si Perëndi; përkundrazi, u bënë të pamend në arsyetimet e tyre dhe zemra e tyre pa gjykim u errësua. Duke e deklaruar veten të urtë, u bënë të marrë…e ndryshuan të vërtetën e Perëndisë në gënjeshtër dhe adhuruan e i shërbyen krijesës në vend të Krijuesit, që është i bekuar përjetë. Amin. Dhe, meqenëse nuk e quajtën të vlefshme ta njihnin Perëndinë, Perëndia i dorëzoi në një mendje të çoroditur, për të bërë gjëra të pahijshme” (Romakëve 1:18–25).

Kështu, le ta vëmë mendjen në punë dhe të çmontojmë disa nga këto bestytni që njerëzit vazhdojnë t’i besojnë dhe t’u frikësohen edhe sot.

Bestytnia për macen e zezë.

Macet janë kafshë shtëpiake që njerëzit e lashtë i kanë parë si të dobishme dhe fatsjellëse. Në Egjiptin e lashtë, edhe macet e zeza konsideroheshin shenja të perëndive dhe nderoheshin si të shenjta. Ato paraqiten shpesh në hieroglifet egjiptiane; për shembull, perëndesha Bastet shpesh paraqitej me fytyrë maceje të zezë, prandaj për egjiptianët ato sillnin fat dhe mbrojtje. Edhe romakët e lashtë besonin se macja e zezë sillte fat të mirë.

Por bestytnia negative për macen e zezë filloi kryesisht në Mesjetën Evropiane (shek. XII–XVII), periudhë në të cilën nisi lidhja e maceve të zeza me shtrigat, magjinë dhe demonët. Ngjyra e zezë filloi të shihej si simbol i së keqes dhe u trillua ideja se shtrigat mund të shndërroheshin në mace të zeza gjatë natës. Kjo bestytni u përhap fuqishëm në Evropë dhe më vonë në kolonitë amerikane (shek. XVI–XVII), ku macet e zeza konsideroheshin prova e “magjisë së zezë”, dhe kush mbante një mace të zezë shpesh akuzohej dhe dënohej si shtrigë, siç ndodhi, për shembull, në Salem gjatë “Gjuetisë së Shtrigave”.

Gjatë murtajës së zezë, në shekullin XIV, njerëzit fajësuan macet sikur ato ishin shkaktare të sëmundjes, ndërkohë që e vërteta ishte se murtaja përhapej nga brejtësit, kryesisht minjtë. Kështu lindi miti dhe bestytnia se macet e zeza sjellin ters, fatkeqësi, apo se të sjellin të keqen “po të dolën përpara”.

Edhe pas shekullit XVIII bestytnitë ndaj maceve filluan të zbuten, por fatkeqësisht ndaj maceve të zeza është kryer një lloj “gjenocidi” i padrejtë, sepse të shkretat janë akuzuar dhe vrarë si shkaktare të së keqes, madje edhe kur thjesht kalonin rastësisht në rrugë.

Ajo që të bën të qeshësh, por edhe të qash, është se edhe sot, megjithëse njerëzit janë të shkolluar, madje edhe me studime në universitete elitare të botës, kur shohin një mace të zezë rrugës, frikësohen, panikosen, ndalojnë e shikojnë nga do të kalojë macja; dhe nëse ajo u pret rrugën, kthehen pas dhe zgjedhin një rrugë tjetër.

Disa mund të thonë se “neve na ka ndodhur vërtet një fatkeqësi, p.sh. një aksident, pikërisht pasi na preu rrugën macja”. Si ta shpjegojmë këtë situatë?

Së pari, duhet ta pranojmë me logjikë se kur një mace kalon rrugën, ajo thjesht po shkon në punën e saj.

Së dyti, nëse na ndodh diçka e keqe pasi kemi parë një mace të zezë, kjo nuk ka aspak lidhje me macen, por me bestytninë tonë, frikën dhe komandën që i japim vetes.

Në këto raste ndodh ajo që në psikologji quhet “placebo i kundërt”: na ndodh ajo që kemi frikë, sepse vetë frika e ushqen pritshmërinë e së keqes.

Ose, nga ana shpirtërore, është vepra e “skenaristit të padukshëm”, djallit, i cili, kur sheh se ne pranojmë qoftë edhe pak bestytni e frikë të paarsyeshme, si ajo e maces së zezë dhe bëhemi fatalistë duke mohuar providencën hyjnore, atëherë merr leje nga Perëndia të hyjë në lojë brenda hapësirës së jetës sonë. Kështu mund të krijojë situata të vështira, p.sh. një aksident, dhe më pas të na ngulit në mendje idenë se “ishte macja e zezë që e solli këtë gjë”.

Kjo përvojë negative, megjithëse e palogjikshme, më pas shndërrohet në një fiksim dhe madje amplifikohet edhe nga tregimet e të tjerëve. Në këtë mënyrë futemi në rrethin vicioz të talljes demoniake; dhe po të na hapej perdeja e padukshme, do t’i shihnim demonët që na rrethojnë dhe na përqeshin me sarkazma diabolike.

Se sa e kotë është bestytnia e maces së zezë e tregon edhe fakti që në disa vende të botës ka koncepte krejt të ndryshme, madje pozitive, për macen e zezë, të konsideruara fatsjellëse. Jo vetëm egjiptianët dhe romakët e lashtë i nderonin, por edhe sot në Skoci macja e zezë shihet si sjellëse e fatit të mirë; besohet se kur hyn në shtëpi sjell begati dhe mirëqenie. Në Japoni, macja e zezë konsiderohet fatsjellëse për beqarët, sepse besohet se tërheq një partner të mirë.

Në Britaninë e Vjetër, t’i dhurosh një nuseje një mace të zezë shihet si shenjë që martesa do të jetë e lumtur.

Ndërsa në Gjermaninë e jugut, rëndësi ka drejtimi nga kalon macja: nëse kalon nga e majta në të djathtë besohet se sjell ters, por nëse kalon nga e djathta në të majtë konsiderohet shenjë e fatit të mirë!

Prandaj, duke vënë logjikën në punë, duhet të çlirohemi nga çdo bestytni, si ajo “e keqe”, ashtu edhe ajo “e mirë” që lidhet me macen e zezë. Ajo është thjesht një kafshë e zbutur nga njerëzit dhe tepër e dobishme për mbarëvajtjen e banesës, sidomos për largimin e brejtësve dhe zvarranikëve.

Nëse kemi besuar te bestytnitë dhe kemi rënë viktimë e tyre, atëherë si besimtarë është e drejtë t’i kërkojmë falje Zotit. Si të krishterë, një besim të tillë duhet ta rrëfejmë si mëkat blasfemie në Misterin e Pendim Rrëfimit, por edhe të ushtrojmë veten në praktikë që ta largojmë gradualisht këtë mendim.

Për shembull: nëse një mace e zezë na del përpara dhe ndiejmë menjëherë shigjetimin e mendimit se “është ters”, le të themi me besim, duke bërë shenjën e Kryqit: “Largohu prej meje, Satana”. Pastaj të vazhdojmë rrugën me besim te Zoti.

Duke vepruar kështu, do të vini re se tundimi, frika dhe bestytnia do të largohen.

Një mënyrë tjetër për të hequr bestytninë negative për macen e zezë, nëse keni mundësi, është të mbani dhe të ushqeni një mace të zezë, jo për fat, por për të treguar se ato janë thjeshtë kafshë të pafajshme dhe njerëzit nuk duhet t’i padrejtojnë, por të kujdesen për to, si dhe për gjithë krijesën që Zoti e ka vënë në shërbimin dhe kënaqësinë tonë.

Ky arsyetim, besim dhe përballje është edhe për të gjithë bestytnitë nga kafshët fatkeqe, që fatkeqësisht janë të pafundme në kultura apo edhe fe pagane, si p.sh. bufat, korbat, kukuvajkat, lakuriqët e natës, gjarpërinjtë, minjtë, merimangat, apo edhe fatmira si milingonat, bletët, nusepashkat, qentë, kuajt, elefantët, shqiponjat etj.

Por le të flasim edhe për ditët që njerëzit i kanë konsideruar fatkeqe, siç është cilësuar dita e martë. Në disa kultura, sidomos në Ballkan, e marta shihet si ditë tersi, dhe njerëzit përpiqen të mos nisin një punë të rëndësishme apo të organizojnë ndonjë event, si hapja e një rruge të re, nisja e ndërtimit, prerja e flokëve, nisja e udhëve të gjata, fejesa, martesa etj., sepse besohet se kjo ditë sjell fat të keq.

Pse është kjo bestytni?

Kjo nuk ka të bëjë me ditën e javës, që janë njësoj me çdo ditë tjetër të përcaktuar në kalendar, por me një kujtim të hidhur në Europën Lindore. Ka të bëjë me ditën kur ra nën sundimin osman perandoria 1000-vjeçare Bizantine. Kostandinopoli, kryeqyteti i Bizantit, u pushtua në ditën e martë, më 29 maj 1453, nga Sulltan Mehmeti II, i njohur si Mehmeti Pushtuesi.

Kjo e martë u quajt “E Marta e Zezë” dhe mbeti në traditën popullore si dita fatkeqe kur u pushtua Kostandinopoli.

Kuptohet, nuk ishte dita që sillte fat të keq, por mëkatet e bizantinëve, si herezia, blasfemia, kurveria dhe lakmia, bënë që providenca hyjnore të lejonte pushtimin e qytetit nga osmanët.

Ky pushtim, edhe pse dukej si fatkeqësi e “Martës së Zezë”, nga këndvështrimi hyjnor ishte një domosdoshmëri për mirë. Ai shpëtoi bizantinët nga herezia papike që rrezikonte orthodhoksinë dhe konservoi popujt orthodhoksë, duke i mbrojtur nga rënia pre e humanizmit që kishte nisur në Perëndim si një neopaganizëm, i cili më pas degradoi deri në ateizëm.

Pra, e marta nuk ka fare lidhje me bestytninë si një ditë e zezë apo fatkeqe. Përkundrazi, në kalendarin liturgjik të Kishës Orthodhokse, e marta është dita kur nderohet shenjtor i madh pas Hyjlindëses, Shën Joan Pagëzori.

Si mund të themi se kjo është ditë tersi dhe e zezë?

Kjo është jo vetëm marrëzi alogjike, sepse ditët janë thjesht një kohë e përsëritur, ditë e natë, sipas rrotullimit të Tokës rreth vetes, por kur ne i atribuojmë ditës frikë dhe bestytni, kjo është edhe blasfemi, sepse ngrihemi kundër Zotit, Krijuesit, që na jep kohën për pendim, korrigjim dhe për vepra të mira në Krishtin.

Gjithashtu, është një fyerje për shenjtorin e Perëndisë, Shën Joan Pagëzorin, i cili quhet edhe Shenjtor i Pendimit dhe ndërmjeton para Zotit që të na jepet kohë dhe mundësi për pendim, para se të vijë dita e fundit e jetës, që është edhe dita e gjykimit nga Zoti.

Nuk ka ditë as fatkeqe, si e marta apo e premtja, dhe as fatsjellëse, si e enjtja apo e diela. Ne i bëjmë ditët të mira ose të këqija, sipas mënyrës se si i përqafojmë dhe çfarë bëjmë në to.

Edhe kur në traditën popullore themi “e premtja e zezë”, kjo ka të bëjë me kujtimin e ditës kur u kryqëzua Krishti, qengji i Perëndisë që shlyen mëkatet e botës (Joani 1:29).

Kjo ditë nuk është fatkeqe, por një ditë kujtimi për mundimet e Krishtit në vendin tonë në kryq.( 1 Petro 2-24)

Prandaj, e premtja është edhe ditë e bekuar, por edhe ditë pendese dhe kreshmuese, dhe jo “e zezë” në kuptimin negativ.

Në literaturën kishtare në "Javën e Madhe:" të mundimeve të Krishtit , nuk quhet e "Premtja e zezë", por e "Premtja e Madhe".

Ditët si do që ti quajmë janë dhuratë e Zotit që kur u krijua dita e parë ( Znafilla 1-5) dhe prej sajë fillojë startin çdo ditë ,ne duhet të lavdërojmë Zotin çdo ditë, ashtu si thuhet nga psalmisti:

“Kjo është dita që Zoti ka bërë; le të gëzohemi dhe të ngazëllojmë në të.” (Psalmi 118:24)

Le të flasim tani edhe për bestytnitë tek objektet “fatkeqe”.

Një ndër më të përhapurat tek bestytnitë fatkeqe është pasqyra e thyer, ose këmba e majtë, ndërsa ato që sjellin fat të mirë lidhen me vargun e hudhrave ose patkojin.

Pasqyra e thyer është një bestytni e përhapur në të gjithë botën dhe lidhet me supersticionin e të lashtëve, sipas të cilit thyerja e pasqyrës sjell 7 vjet ters, sepse, sipas trillimeve pa bazë, ajo pasqyron shpirtin. Prandaj, thyerja e saj sjell fat të keq.

Grekët dhe Romakët pagan besonin se pasqyra nuk tregon vetëm fytyrën, por edhe shpirtin. Madje, për paganët, pasqyra e thyer sillte plasaritjen e shpirtit ose ndikonte në fatin e dikujt, dhe se fati do të ripërtërihej çdo 7 vjet. Prandaj, ata e groposnin ose e lanin me ujë të vluar për të pastruar fatin e keq, duke kryer lutje dhe rite kundër fatit të keq që vinte nga thyerja e pasqyrës.

Njerëzit, edhe pse e dinë se pasqyra, e krijuar nga njeriu, është thjeshtë një pllakë e hollë xhami e lyer pas me metal reflektues, përsëri besojnë se ajo ka fuqi mbinatyrore, madje se aty qëndron shpirti i njeriut.

Shkenca dhe teologjia na mësojnë se shpirti është jo material dhe nuk ka lidhje me asnjë objekt material, ku mund të burgoset ose ta pasqyrojë, përveç trupit njerëzor.

Kjo bestytni është e palogjikshme, sepse tersi tek njeriu nuk vjen nga thyerja e pasqyrës, por nga veprimet e gabuara që ai bën në jetë, ashtu si thuhet:

“Atë që ke bërë, do ta bëjnë, zemra mos të të dhëmbi.”

Një tjetër bestytni është këmba e majtë, e cila supozohet se sjell fat të keq në shtëpi, dhe prandaj thuhet se duhet të hysh me këmbën e djathtë, që sjell mbarësi.

Kjo është përsëri një marrëzi, sepse këmbët janë njësoj dhe kanë të njëjtin funksion, që trupi të qëndrojë drejt dhe të ecë aty ku e udhëheq mendja dhe dora.

Por çfarë do të themi për atë që është aksidentuar dhe ka vetëm këmbën e majtë? A nuk duhet të hyjë fare në shtëpi sepse supozohet se sjell tersi? Si mund të pranojmë që këmba e djathtë, që shkel në tokë si e majta, mund të sjellë bekim? Kjo lidhet me shprehjen popullore: “I ke bërë punët me këmbë” që do të thotë se ke bërë punë të pakujdesshme, të çrregullta ose ke prishur diçka.

Tani, le të vazhdojmë edhe me objektet fatsjellëse.

Patkoi i kalit shikohet si fatsjellëse dhe supozohet se largon syrin e keq.

Njerëzit besimtarë e shikojnë dhe e trajtojnë me respekt si objekt fatsjellës. Madje besojnë se, kur vendoset me majat lart si një kupë, sjell mbarësi, ndërsa kur vendoset me majat poshtë, shpërndan fat tek të gjithë ata që hyjnë në shtëpi.

Por kur ka nisur kjo bestytni?

Kjo bestytni nuk është e lashtë si ato të primitivëve, por ka nisur në shekullin e XI pas Krishtit. Pronarët e tokave, kur shpikën dhe vendosën patkoja te kuajt e tyre, vunë re për herë të parë se kafshët kishin më shumë fuqi sesa kur ishin vetëm me thundra; puna e tokës ishte më e thellë dhe të korrurat ishin më të shumta dhe më cilësore.

Kështu, nga njerëzit injorantë doli një bestytni e re: se patkoi, që sillte sukses dhe fitim te kuajt, është fatsjellës kur e gjen në rrugë!

Mendoni sa e pa logjikshme dhe sa çnderuese për dinjitetin njerëzor është që një njeri me mënd në kokë, madje edhe i shkolluar, të gjejë një patko kali në tokë, dmth një këpucë kali dhe ta marrë me ngazëllim, ta vendosë në qendër të shtëpisë, në biznese luksoze, në makina të markave të fundit, madje edhe poshtë jastëkut apo mbi trup.

Është sikur kali të gjente në rrugë këpucët tona të prishura dhe t’i vinte në qafë për fuqi dhe fat! Sa do qeshnim ne me atë! Por edhe sikur të qeshim me kalin, ai është një kafshë pa arsye, por sa për të qeshur, qesharake edhe për të qarë është kur shikon këta njerëz bestytës që besojnë tek patkoi i kalit dhe e varin atë në qafë; ata janë kthyer më pa logjik se një kafshë.

Lë të përmendim edhe një tjetër bestytni fatsjellëse si : hudhërat.

Njerëzit primitiv i mbanin hurdhrat si fatsjellëse ose për të ruajtur nga syri i keq, sepse besonin se ato mbronin nga energjia negative, duke mos lejuar që ajo të hynte në shtëpi, tek vetja ose tek objektet e tyre. Kështu besojnë edhe disa njerëz modernë dhe të injorantë sot.

Të pretendosh se një perim i tharë si hudhra ka fuqi mbinatyrore jo vetëm nuk është shkencore, por është marëzi. Kur disa njerëz, që nuk i konsumojnë hudhrat sepse u vjen erë goja, por janë gati t’i mbajnë në xhep, t’i varin në shtëpitë dhe bizneset e tyre si mbrojtëse, këtej i neverisin, këtej i nderojnë si fatsjellëse, mendo çfarë injorance tregon kjo!

Vargu i një hudhre tek dera e një vile luksoze ku pretendojnë se rrinë VIP-at, apo tek një biznes që shet teknologji dixhitale, ose tek makina më të sofistikuara teknologjike, ka të vënë hudhra tek pasqyra. Akoma më keq, tek palltoja firmato e një zonjë apo zotrie që mburet se është moderne dhe kontemporane, kur në brendësi është primitive, plotë bestytni.

Çfarë paradoksi! Këtu jemi primitivë me hudhrat, këtej shfaqemi të emancipuar, të shkolluar, anvangard njerëzorë që po konkurrojmë me “alienët” për nga teknologjia.

E sa të tjera bestytni ka që nuk do na dilnin rreshta për t’i numëruar, si p.sh.: “Bën zhurmë veshi, dridhet syri? Diçka e keqe do të ndodhë! Më kruhet hunda, do zihem me dikë! Të kruhet dora, do japësh para!”, etj. Si këto marrëzira e të tjera pa fund, që e bëjnë jetën tonë një tragjedi-komedi.

Të gjitha këto bestytni tregojnë se njerëzit që janë të robëruar nga to janë robër të injorancës së tyre dhe fatalistë të mbushur me frikë, ashtu si thotë edhe psalmisti (Psalmi 13:5). Por këta kanë edhe probleme të mëdha shpirtërore, sepse janë të tallur dhe të kapur nga demonët, ashtu si thotë Shën Nikodhim i Malit të Shenjtë: “Ashtu siç gëzohet ujku me stuhinë e borës, kështu gëzohet edhe Satani kur e bën njeriun të vuajë " nga frika e bestytnisë.

Bestytni të çdo lloji forme janë grepat e ndyra të djallit, që jo vetëm i gënjen njerëzit, por edhe i kap si peshq budallenj në grepat e tyre, për t’i pjekur pastaj në zjarret e ferrit bashkë me mëkatëtarët e papenduar, ashtu si na tregon dhe fjala e Zotit tek Zbulesa.

“Kurse për frikacakët dhe të pabesët, dhe të neveritshmit dhe vrasësit, dhe kurvëruesit, dhe magjistarët, dhe idhujtarët, dhe gjithë gënjeshtarët, pjesa e tyre do të jetë në liqenin që digjet me zjarr dhe squfur, që është vdekja e dytë” (Zbulesa 21:8).

Prandaj Zoti u thotë besimtarëve të vërtetë: “Dilni nga mesi i tyre dhe ndahuni prej tyre, thotë Zoti, dhe mos prekni asgjë të ndyrë, dhe unë do t’ju pranoj, dhe do të jem si një Atë për ju, dhe ju do të jeni për mua si bijtë e bijat, thotë Zoti i Plotfuqishëm” (2 Korintasve 6:17-18).

Miron Çako katekist në KOASH

ATI SHPIRTËROR & PSIKOLOGU !

Sat, 15 Nov 2025 08:58:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Sot në botën moderne besimtari i krishter përballet me dy lloj personash për të zgjidhur problemet shpirtërore , atin rrëfyes (shpirtëror) ose psikologun.

Le të sqarojmë kush janë, çfarë përfaqësojnë , rolet dhe ndikimi i tyre tek besimtari për të paqtuar shpirtin . Shkaku i të gjitha vuajtjeve shpirtërore, trupore dhe i humbjes së paqes tek njeriu është mëkati, që e ka zanafillën tek mëkati stërgjyshor. ( Zanafilla 3;6-7)

Autoritetin për t’iu falur mëkatet njerëzve,e ka vetë Zoti Jisu Krisht si “Qengji i Perëndisë që shlyen mëkatet e botës.” ( Joani 1-29) , prandaj edhe apostull Joani shkruan: “ Djema të mi, ju shkruaj këto gjëra që të mos mëkatoni; dhe në qoftë se ndokush mëkatoi, kemi një avokat te Ati, Jezu Krishtin të drejtin. Ai është shlyesi për mëkatet tona; dhe jo vetëm për tonat, por edhe për ato të të gjithë botës.” ( 1 Joanit 2 ;1-2),por këtë autoritet si dhe të tjera autoritete dhe fuqi si p.sh. për të shëruar sëmundje dhe lëngata në popull ( Luka 9 ; 1-2) Zoti ia u dha apostujve : “ Atë mëkat që do falni,do jetë i falur dhe atë mëkat që nuk e keni falur,nuk është i falur.” ( Joani 20-23) .

Apostujt, këtë autoritet falës në emër të Krishtit, ia u lanë Kishës Apostolike . Prandaj doktrina e Kishës Orthodhokse pranon misterin e Pendim-Rrëfimit,një mister shekullor i themeluar nga vetë Zoti Jisu Krisht tek apostujt. Misteri i Pendim-Rrëfimit është një nga shtatë misteret e Kishës dhe jeta shpirtërore e një të krishteri, duhet të kalojë patjetër nga ky mister për mëkatet që janë kryer pas pagëzimit, ashtu si shkruan Apostull Jakovi : “Rrëfejani fajet njëri-tjetrit dhe lutuni për njëri-tjetrin, që të shëroheni”. (Jakovit 5:16)

Besimtari orthodhoks këshillohet të ketë kontakt me një at rrëfyes ose shpirtëror dhe sipas mësimit të Kishës, duhet patjetër të bëjmë një rrëfim gjatë vitit,të paktën një herë ,për të rrëfyer mëkatet ose për të konstatuar gjendjen e tij shpirtërore.

Sipas Etërve të Shenjtë : “ Nuk ka jetë shpirtërore,pa një guidë shpirtërore!”

Por në shekullin e XIX-të, doli në Perëndim një lloj shkence e re, që quhet Psikologji,që ushtrohet nga psikologët. Psikologët vlerësojnë dhe adresojnë çrregullimet emocionale,problemet e sjelljes dhe vështirësitë ndërpersonale të një individi, me anë të seancave dëgjimore dhe pretendohet se ai ndihmon në stabilitetin e gjendjes emocionale të një pacienti me problemi psikologjike .

Mund të themi se nga pikëpamja emocionale, sidomos në vendin tonë ku shkenca e Psikologjisë dhe konkretisht psikologu, pas viteve 90, sidomos nga brezi i rritur, shikohet si një lloj specialisti, në të cilin shkojnë njerëzit,veçanërisht ata që kanë probleme psiqike ,ky është një mendim ekstrem, i gabuar . Një person që shkon për seanca tek një psikolog, ai jo domosdoshmërisht ka probleme psiqike, sepse përveç psikologut, ekziston dhe psikiatri, i cili merret me problemet psikike, me sëmundjet e trurit,prandaj gjërat duhet t’i ndajmë. Por përsa i përket brezit të ri,një brez i cili u mësua me psikologun, sepse tashmë është vendosur në institucionet arsimore, ose në vendet e punës edhe në ambientet tona shoqërore, psikologu dhe funksioni i tij tashmë shikohen ndryshe, pa keqkuptim.

Të rinjtë sot ,kanë një lloj qartësie në lidhje me psikologun dhe kanë kontakt të vazhdueshëm me të, sidomos në shkollat,në të cilat krijohen kontaktet midis nxënësve dhe psikologut. Por po stacionohet dhe një tjetër lloj mendimi ekstrem që vjen nga moshat e reja,të cilët e shikojnë tashmë psikologun si një lloj trendi të kohës dhe shkuarjen tek ai si një lloj domosdoshmërie , që patjetër duhet të shkojnë që të hapin mendjen e tyre dhe të tregojnë problemet e tyre private, duke e anashkaluar atin rrëfyes ( shpirtëror) .

Ky trend po ndikohet jo vetëm nga inkurajimi dhe nxitja që iu bëhet këtij brezi të ri nëpër shkolla por edhe nga mediat të cilat tregojnë për njerëzit vipa ose show bizi, influencer, që shkojnë tek psikologu dhe janë ndikuar prej tyre.

Të dy këto mendime, pra që disa e shohin psikologun si një psikiatër dhe disa të tjerë e shohin si një lloj trendi ose mode,mund të themi që janë të gabuara. Sipas mësimit të Kishës Orthodhokse, është shumë e gabuar që besimtarët dhe të rinjtë e krishterë të mos kenë kontakt periodik me atin rrëfyes , sepse ata pretendojnë se tashmë u “rrëfyen” tek psikologu.

Si e shikon Kisha Katholike Apostolike Orthodhokse rolin e psikologut në raport me atin shpirtëror?

Psikologjia si term përbëhet nga dy fjalë “Psikia” dhe “Logos”,që do të thotë flas për shpirtin ose është një lloj shkence e arsyes. Pavarësisht se ky term ka lidhje me shpirtin, fjala “shpirt” në psikologji ka një kuptim krejt ndryshe nga kuptimi i kësaj fjale në fushën fetare apo religjioze. Kur psikologët i referohen shpirtit,ata iu referohen intelektit,mendimit, pra gjërave që lidhen më shumë me trurin se sa me shpirtin,që për teologjinë është krejt ndryshe, sepse shpirti është vetë personi njerëzor brenda një trupi dhe truri është instrument i mendjes që është atribut i shpirtit.

Pra për psikologët, ky është objekti i studimit të tyre, mendimi dhe ndjenjat dhe nuk do të thotë se një psikolog beson patjetër në shpirtin e njeriut,ashtu siç beson një prift,teolog apo besimtar laik. Psikologjia është një lloj shkence dhe psikologu është një lloj shkenctari,i cili është mësuar të përdorë teknika të ndryshme për zgjidhjen e problemeve,kjo bëhet në bazë të formimit teorik dhe trajtimeve që ka marrë psikologu. Ai mund të jetë një eksperimentues, një gnostik, një skolastik dhe në varësi të kësaj ai përdor metodat shëruese që pretendon ai tek personat që i hapen,i rrëfehen psikologut. Kisha jonë Orthodhokse nuk është kundra shkencës në përgjithësi kur ato i shërbejnë mbarvajtjes së jetës njerëzore edhe natyrës , pra nuk është kundra edhe shkencës së psikologjisë, pavarësisht se psikologjia mund të jetë një lloj plagjiature e asaj që ka bërë Kisha Apostolike në shekuj, që si një spital me medikamente hyjnore është marrë me trajtimin , shërimin e shpirtit , mendjes dhe trupit të njeriut, ashtu si thotë filozofi dhe shenjtori Agustin :

“ Kisha nuk është ekspozitë e shenjtërisë, por spital për mëkatarët që kërkojnë ngushëllim dhe shërim shpirtëror.”

Duhet të dimë se njeriu në botën e tij të ndërlikuar psikologjike është si një lloj tenxhere me presion, sepse kur njeriu akumulon brenda vetes mendime,ndjenja,emocione ka nevojë që t’i shpreh apo t’i nxjerrë ato jashtë. Pra duhet te hapet valvula shkarkuese që të nxjerrë jashtë këto energjira mendore, ndjesore që mban brenda tij. Njeriu kur ka probleme psikologjike, ose vrasje të ndërgjegjes apo emocione të mëdha gëzimi apo hidhërimi ,duhet patjetër t’i nxjerrë këto jashtë,t’i rrëfejë tek dikush sepse ai mund të “plasë” psikologjikisht .

Këto rrëfime besimtari i bënte tek ati rrëfyes, por tashmë, kur në shek XIX-të u shfaq shkenca e Psikologjisë bashkë me psikologun, tani njerëzit kanë një derë tjetër, pra t’i drejtohen psikologut dhe anshkalojnë atë të rrëfyesit . Njerëzit sot e mendojnë psikologjinë si një lloj arritje të shkencës dhe e shohin psikologun si një terapist të kohëve moderne me shumë efikasitet, kurse rrëfimin si mister i kishës, si diçka të prapambetur dhe rrëfyesin si demode.

Kisha është shumë e qartë për rolin që ka ati rrëfyes,i cili nuk është vetëm një dëgjues i problemeve, shqetësimeve, gjendjeve emocionale njerëzore, por është edhe shërues në Zotin. Kuptohet që ati shpirtëror është njeri si psikologu, por ndryshon nga psikologu, sepse psikologu është thjesht vetvetja, kurse ati shpirtëror është një instrument i Perëndisë,i cili jo vetëm dëgjon problemet e personit por i jep atij terapinë e duhur. Prandaj duhet të dallojmë rolin që ka një at shpirtëror nga roli i psikologut.

Për shembull Shën Paisi i Malit të Shenjtë na thotë se: “ Ati shpirtëror është një mjek i shpirtrave. Ai shëron plagët e brendshme që s’i sheh njeriu. Por nëse dikush nuk i hap plagët e veta, si do t’i trajtojë Zoti?”

Kurse At Serafim Rose: “ Psikologjia moderne shpesh përpiqet të shërojë njeriun pa Zotin, duke harruar se plagët më të thella janë në shpirt, jo në mendje.”

Terapitë e ndryshme që njeriu ka shpikur,gjithmonë me lejen e Perëndisë,duke përfshirë psikologjinë dhe psikiatrinë,nuk ofrojnë shpëtim antologjik,që do të thotë nuk ofrojnë shpëtim tërësisht të qenies njerëzore.Ato thjesht japin një lehtësim dhe shërim të disa komplikacioneve të natyrës së rënë të njeriut,siç janë problemet emocionale por nuk e shëron njeriun tërësisht,ashtu siç e shëron Zoti, sepse :

“ Psikologu ndihmon njeriun në nivelin e ndjenjave dhe mendimeve.Ai ndihmon për të kuptuar veten, për të përballuar stresin, ankthin, traumën.Por psikologjia nuk mund të japë dritën e hirit – ajo mund të rregullojë pasqyrën, por jo burimin e dritës që është Zoti. ”

Kisha nëpërmjet Mistereve të saj dhe një nga misteret e rëndësishme të saj është Misteri i pendim-rrëfimit që ushtrohet nëpërmjet atit rrëfyes, jep një shërim dhe shpëtim antologjik shpirt-trup njeriut , sepse : “ Shpirti i jep jetë trupit” . Natyra njerëzore është e rënë dhe nuk është e përbërë vetëm prej mishi, d.m.th. prej nervave, trurit dhe gjendjes emocionale që ato shkaktojnë, por natyra njerëzore përbëhet edhe nga shpirti. Duhet të dallojmë shpirtin nga trupi. Shpirti është vetë Uni, vetë personi njerëzor, i cili është një qenie jomateriale dhe prandaj është i padukshëm kur del nga trupi.Shpirti përbëhet nga vullneti,dëshirat,mendimi.Shpirti qëndron brenda trupit dhe përdor trupin për të shprehur të gjitha veprimet dhe dëshirat e tij.Shpirti komunikon me trupin nëpërmjet trurit dhe sistemit nervor,prandaj duhet t’i kuptojmë gjërat që të kuptojmë rolin që ka ati rrëfyes dhe psikologu. Ati rrëfyes merret me shpirtin ndërsa psikologu merret me emocionet që paraqet sistemi nervor por edhe vetë trupi ynë. Shërimi që bën ati rrëfyes është një shërim tërësisht i qenies sepse duke u marrë me shpirtin njerëzor që është vetë njeriu,duke u paqtuar shpirti, paqtohet edhe sistemi nervor, ndjenjat, emocionet,që shprehen nëpërmjet trupit.

Psikologu duke mos pasur akses tek shpirti, sepse psikologu nuk e beson shpirtin, kjo në përgjithësi ,sepse ka edhe psikologë që e besojnë atë,por vetë shkenca e psikologjisë nuk pranon se shpirti njerëzor ekziston sepse pastaj do ishte një shtojcë e teologjisë , kështu psikologët merren me pjesën e jashtme të problemit dhe nuk futen brenda shpirtit njerëzor,qëndrojnë në sipërfaqe të problemit psikologjik .

Psikologët krijojnë një lloj qetësie emocionale, ndonjëherë kjo është e rreme,e gënjeshtërt,një lloj anestezie që nuk shëron problemet shpirtërore që vijnë për shkak të mëkateve , p.sh. është sikur të vendosin qetësues sipërfaqësor , ose anestezi lokale në plagët kanceroze pa i shëruar ato. Sa kanceroze dhe vdekjeprurëse është mëkati!

Gjithë natyra njerëzore e humbi paqen e brendshme dhe krijoi konflikt të brendshëm mendor, psikik dhe emocional.Kjo shprehet fizikisht edhe në mimikën e tij, sepse natyra njerëzore pranoi mëkatin dhe kujtojmë mëkatin stërgjyshëror ose origjinal të Adamit dhe Evës( Zanafilla 3: 6-7), nga ku nisi fara e çdo mëkati personal . Në momentin që ata pranuan mëkatin,patën konflikt të brendshëm,ky konflikt u shpreh në marrëdhënien me Perëndinë,me njëri-tjetrin si dhe me natyrën.( Zanafilla ) Ky mëkat i trashëguar, që fuqizohet akoma më shumë nga mëkatet tona personale, është shkaku i prishjes së ekuilibrit psikologjik të njeriut. Gjendja e rënduar emocionale e njeriut, një gjendje që shkon drejt një neuroze dhe bëhet patologji ,nuk është gjë tjetër veçse shkaku i mëkatit. Për shembull Shën Porfirios na thotë se :

“ Mërzitja,dëshpërimi dhe probleme të tjera të kësaj natyre,nuk janë gjë tjetër veçse pasojë e mëkatit”.

Këtu përjashtohen rastet kur truri është i dëmtuar dhe nuk lejon artikulim normal të mendimit dhe veprimit, këtu nevojitet psikiatri me terapinë dhe medikamentet që ofron mjekësia . Për problemet që vijnë nga mëkatet,psikologu dhe psikiatri nuk kanë aftësinë për t’i trajtuar ato.

Sa herë që bëjmë një mëkat, ky i fundit qëndron brenda nesh si plagë dhe aty vjen një demon me energji negative . Për shembull në momentin që dikush gënjen,gënjeshtra frymëzohet nga demoni i gënjeshtrës dhe kur dikush e thotë gënjeshtrën,atëherë demoni që frymëzon gënjeshtrën merr të drejta mbi personin në fjalë dhe futet brenda në shpirtin dhe trupin e tij dhe qëndron aty.

Duke qënë se demoni është qënie shpirtërore e degraduar, konfliktuale , e ngatërruar, me ankth dhe frikëra, e gjitha kjo gjendje demoniake ndikon në psikologjinë dhe fizikun e mëkatarit. Sa më shumë mëkate të bëjmë aq më shumë energji demoniake marrim dhe atëherë gjendja jonë psikologjike dhe fizike pëson konflikte ,ngatërresa , frikëra, ankthe, deri sa humb lirinë dhe kontrollin mbi veten, bëhet një i demonizuar .

Psikologu nuk mund të thotë siç thotë ati rrëfyes: “Bir,të janë falur mëkatet”, që kështu të largohet demoni i cili e ka pushtetin tek mëkati, si mizat tek plehrat. Në qoftë se ne nuk shkojmë te ati rrëfyes për të rrëfyer mëkatet tona, atëherë mëkatet nuk janë falur dhe demonët mbeten brenda nesh, prandaj gjendja jonë nuk stabilizohet tek psikologu, edhe pse për pak kohë shikojmë një stabilitet, situata psikologjike përsëritet, madje më shumë të ndërlikuara si një rreth vicioz.

Çfarë thonë Etërit e Kishës, që kishin eksperiencë në luftën kundër mëkatit?

Ata thonë se mëkati është brenda njeriut,kur ne përpiqemi t’a harrojmë mëkatin,mëkati zhytet brenda në subkoshiencën tonë dhe ne mendojmë se tashmë mëkati është harruar dhe vazhdojmë jetën normalisht.Por mëkati herë pas here ngrihet lartë,shfaqet dhe bashkë me to fillon edhe djalli aktivitetin e tij,atëherë gjendja emocionale ndryshon.Kjo gjendje është komplet e pamenaxhueshme dhe e pajustifikuar.

Për shembull ata mund të jenë në një ambient shumë komod apo relaksues,por ndihen të mërzitur,të hidhëruar,të dëshpëruar,nuk dinë se çfarë kanë.

Kjo gjendje që është pasojë e mëkateve,nuk do qetësohet kurrë sepse është prezenca e të ligut brenda tyre,prandaj nuk mund të kenë qetësi.Për shembull çiftet edhe pse relaksohen me kënaqësi seksuale jashtë martesore, kur i mbarojnë ato, fillojnë të grinden madje edhe të ndahen , sepse këtu ka ndikim djalli për shkak të mëkatit të kurvërisë , ashtu si thotë edhe Shën Pais Agjioriti : “ Çdo marrëdhënie jashtë martesore është një injeksion i djallit në çift.”

Nga Jerondikoja na tregohet se si një murg shkoi të rrëfejë mëkatin e tij tek ati rrëfyes.Ai kishte problem me ngrënien e ushqimit në kohën e caktuar ,sepse e merrte uria dhe nuk e përballonte siç duhej në përputhje me disiplinën e manastirit.

Kështu merrte ushqim fshehurazi nga menca.Murgu thotë se kur ai e rrëfeu mëkatin e tij tek ati rrëfyes,pa djallin që doli si zjarr nga trupi i tij.

Sa herë që ne rrëfejmë një mëkat,atëherë një demon largohet prej nesh.Kështu ne çlirohemi nga energjitë demoniake dhe vetëm atëherë vjen qetësia e shpirtit,kjo sjell edhe qetësinë mendore,relaksimin fizik dhe shëndetin trupor.

Duhet të kemi një lidhje shumë të ngushtë me atin shpirtëror.Quhet shpirtëror sepse ai na rilind shpirtërisht.Mëkati e vdes njeriun.Njeriu lind me mëkat,pra është i vdekur shpirtërisht,por njeriu ngjallet shpirtërisht kur ai bashkohet me Krishtin në misterin e Pagëzimit,vishet me Krishtin dhe bëhet një krijesë e re.

Kur ne bëjmë mëkate pas pagëzimit,sidomos mëkate të vdekshme,atëherë pësojmë përsëri një lloj goditje dhe vdekje shpirtërore,por Zoti Jisu Krisht,duke pasur një dashuri të veçantë për natyrën njerëzore dhe duke e kuptuar natyrën tonë,na dha misterin e pendim-rrëfimit,në të cilin rrëfejmë mëkatet me pendim,mbas pagëzimit.

Ati rrëfyes përfaqëson Kishën Apostolike dhe ai na ngjall shpirtërisht në emër të Krishtit dhe me fuqinë e Krishtit.Ndaj atit shpirtëror duhet të kemi bindje,nëse nuk kemi atëherë nuk do funksionojë marrëdhënia me të.Bindja është një nga misteret dhe sukseset për shpëtimin e shpirtit dhe te jetës. Zoti Krisht iu bind Atit në të gjitha,edhe ne duhet t’i bindemi atit shpirtëror,i cili është një përfaqësues i Zotit.Pa bindje nuk ka shpëtim.Bindja sjell fruta,frutat e shpëtimit që e ëmbëlsojnë jetën tonë.

Atë shpirtëror nuk mund të zgjidhet çdo klerik,por një klerik i cili ka përvojë shpirtërore,pra që ka kaluar nëpër sfidat e jetës shpirtërore,ka pjekuri shpirtërore dhe mbi të gjitha ka dashuri për besimtarët.Duhet t’i lutemi Perëndisë për të na dhënë atin shpirtëror që i përshtatet karakterit tonë. Ati shpirtëror e kryen detyrën e tij në bazë të Traditës Orthodhokse,që është një Traditë shekullore. Ndërsa psikologu e kryen punën e tij në bazë të shkencës së Psikologjisë, një shkencë relativisht e re dhe shpeshherë është plagjiaturë e asaj çfarë Kisha ka bërë ndër shekuj, d.m.th. ka marrë problemet shpirtërore dhe i ka trajtuar si të vetat,duke hequr rolin e atit rrëfyes dhe e ka zëvendësuar me psikologun.

Psikologu nuk mund të zëvendësojë atin rrëfyes në asnjë rast të vetëm dhe nuk mund të mohojë misterin e pendim-rrëfimit që ushtrohet pikërisht nga ati shpirtëror. Psikologu kërkon të ekuilibrojë psikologjikisht njeriun,ndërsa ati shpirtëror kërkon të shpëtojë njeriun,shpëtimi vjen nga Perëndia nëpërmjet ndjesës së mëkateve. Psikologu jep një qetësim të përkohëshëm,por Zoti nëpërmjet atit rrëfyes, jep paqen dhe shpëtimin e përjetshëm të njeriut.

Psikologu përdor pikëpamjet e shkollës që përfaqëson,ndërsa ati rrëfyes përdor Fjalën e përjetëshme të Perëndisë,prandaj thotë fjalët e Zotit tek paralitiku, që përfaqëson gjithë njerëzimin mëkatar të paralizuar nga mëkati : “ Merr zemër, biri im, të janë falur mëkatet”( Mattheu 9-2)

Psikologu mendon që problemet janë shfaqur për shkak të traumave të njerëzve,të cilat kanë mbetur në subkoshiencën e tyre.Ndërsa ati rrëfyes është i vetëdijshëm që problemi nuk lidhet vetëm me përvojat e së kaluarës,por lidhet edhe me mëkatet dhe energjitë negative të akumuluara në shpirtin e njeriut,të cilat sjellin pasionet dhe robërinë në jetën njerëzore. Psikologu jep zgjidhje nga vetvetja,nisur nga ato që ai ka studiuar dhe ato që ai mendon se duhet për rastin konkret. Ndërsa ati shpirtëror me anën e hirit të Zotit,drejton njeriun drejt pendimit dhe transformimit të tij antologjik,jo nga vetvetja,por nga ajo që e frymëzon Zoti dhe e mëson Kisha në përvojën shpirtërore shekullore.

Së fundi, mund të themi se psikologu ofron një shërim të përkohëshëm të gjendjes,që shpesh herë është një lloj anestezie,ndërsa ati shpirtëror e udhëheq shpirtin dhe njeriun drejt rrugës së duhur,drejt Krishtit që thotë :

“ Unë jam Udha,e Vërteta dhe Jeta.Askush nuk vjen tek Ati,veçse nëpërmjet Meje!” (Joani 14: 6)

Ati shpirtëror me anën e hirit të Perëndisë,ndihmon njeriun të kapërcejë armiqtë më të mëdhenj që ka qenia njerëzore , të cilët janë: mëkati,djalli dhe vdekja (shpirtërore) që sjell vdekjen trupore. Këto probleme që i kanë të gjithë njerëzit, nuk mund të kapërcehen duke bërë seanca dëgjimi dhe rrëfimi tek psikologu.

Problemet zgjidhen duke besuar tek Krishti,duke shkuar në Kishë, duke marrë pjesë në Misteret e Kishës, veçanërisht në misterin e Pendim-Rrëfimit! Ati shpirtëror është udhërrëfyes i shpirtit , jo këshilltar psikologjik. Ai ndihmon për t’u çliruar nga mëkati, pasionet, frika shpirtërore dhe errësira që ndan njeriun nga Zoti.Në këtë kuptim, rrëfimi është terapia e shpirtit , ndërsa hiri i Zotit është “ilaçi”.

Dhe diçka tjetër shumë e rëndësishme , kur ne shkojmë për rrëfim tek ati shpirtëror, mëkatet që ne rrëfejmë mbeten të varrosura në ndërgjegjen e atit rrëfyes dhe janë sekret , pra nuk duhet të nxirren në asnjë mënyrë jashtë për informacion publik. Ekziston një kanon kishtar për këtë, nëse ati rrëfyes, në dobësinë e tij, i nxjerrë jashtë këto mëkate të thëna në rrëfim, ai dënohet jo vetëm nga Zoti, por edhe nga Kisha,e cila bën zhveshjen e tij, për arsye sepse ka shkelur sekretet e misterit të pendim-rrëfimit.

Pra,ky mister i shenjtë është personal, privat dhe çdo gjë që thuhet mbetet aty . Kurse, psikologu nuk ka ndonjë detyrim që të mbajë të fshehura ato që dëgjon në seancat që bën. Në dobësinë e tij njerëzore, psikologu mund t’i thotë diku tjetër ato që dëgjon në seancat e tij dhe kështu shkelet privatësia e personit, gjërat personale të pacientëve nuk mbeten më të tilla, për shkak se tregohen gjetkë.

Madje,ato mund të arrijnë deri në faqet e gazetave apo revistave të ndryshme, ashtu si shikojmë rëndomtë për personazhet (show biz) Zoti Krisht thotë :

“ Mos u jepni qenve gjërat e shenjta e mos i hidhni margaritarët tuaj para derrave, që të mos i shkelin e pastaj të kthehen kundër jush e t'ju shqyejnë.”( Mattheu 7-6)

Të krishterët orthodhoks duhet të kenë kujdes të ndajnë mirë rolin dhe funksionin e atit rrëfyes nga ai i psikologut , ashtu si thotë edhe At Sofroni (Saharov) , dishepull i Shën Siluanit:

“ Psikologjia mund të ndihmojë njerëzit në Perëndim, por është e tmerrshme kur ortodoksët mësojnë psikologjinë dhe e vendosin atë në vend të traditës së kthjelltësisë shpirtërore”, e cila gjendet hirplotë prej shekujsh në Kishën Apostolike , Katholike , Orthodhokse.

KË DUHET TË DËGJOJMË – PROFETËT E ZOTIT APO KONSPIRACIONISTËT E BOTËS?!

Fri, 07 Nov 2025 13:49:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Gjithmonë njerëzit janë shqetësuar për të ardhmen në të sotmen, sidomos kur ajo duket e pasigurt për të nesërmen.

Problemi qëndron se njerëzit, në vetvete, si qenie të krijuara, janë të kufizuar në kohë dhe hapësirë dhe ata, sado që të përpiqen me intuitë, arsyetim, rite apo edhe me zbulime e fakte njerëzore, nga vetë vetja kurrë nuk mund ta zbulojnë tërësisht të ardhmen dhe rjedhën e ngjarjeve për të nesërmen .

Pse?

Sepse të ardhmen e di plotësisht vetëm Krijuesi i kohës dhe hapësirës, Zoti i historisë.

Zoti, Perëndi, duke qenë përtej kohës dhe hapësirës së krijuar si Transhendent, por edhe brenda tyre si Imanent, e shikon botën dhe vepron në të në dy rrafshe që nuk ngatrohen mes tyre.

E para: Ai, duke qenë përtej kohës dhe hapësirës, i pakufizuar në ekzistencën, në gjëndjen pa kohë të Zotit, ngjarjet ndodhin “tani”, prandaj vetëm Zoti mund të na zbulojë të ardhmen përpara se ajo të ndodhë, me të gjitha rrjedhjet e ngjarjeve, sepse ato tashmë janë të kryera përpara Tij.

E dyta: Ai, si i kudondodhur dhe brenda kohës e hapësirës me praninë e Tij Hyjnore me omniprezencën , ecën përkra me njerëzit dhe krijesën dhe ndikon dhe ndërhyn në të gjitha ngjarjet dhe situatat për t’i ndryshuar ato në interes të mirë për njerëzimin dhe botës sipas gjithëdijes së përsosur dhe vullnetit të pagabueshëm.

Ashtu si nëpërmjet Profetit Isaia Zoti Perëndi dëshmon për Gjithëditurinë e Tij:

"Kujtohuni për gjërat e tejshkuara, se unë jam Perëndia e tjetër s'ka, unë jam Perëndia e të ngjashëm me mua s'ka.Që nga fillimi e paralajmëroj të ardhmen, qëmoti, ngjarjet që s'kanë ndodhur ende. Ju them se qëllimi im do të përmbushet e gjithë dëshirat e mia do të plotësohen." (Isaia 46:9-10)

Këtë njohuri hyjnore për të ardhmen, Perëndia i gjithëdijshëm ua zbulon edhe krijesave mendore, si fuqirat shpirtërore (engjëjt), por edhe njerëzve (profetëve).

Si terminologji, fjala profet vjen nga greqishtja προφήτης (pro – “para” dhe phēmi – “tregoj”); pra, profeti në konceptin fillestar është dikush që përcjell mesazhe hyjnore te njerëzit, duke përfshirë herë pas here edhe parashikimin e ngjarjeve të ardhshme, por profeti nuk është vetëm një parashikues i rëndomtë si një fallxhor, por është edhe “zëdhënës i Perëndisë”, i mesazheve hyjnore për bekim, qortim dhe korrigjim pra, një “gojë e Zotit” dhe një “avokat” i njerëzve para Zotit.

Prandaj, në hebraisht fjala (nāvî), që do të thotë “zëdhënës”, përkthehet si profet, sepse Zoti ka vendosur fjalët e Tij në gojën e profetit, dhe kështu ai bëhet goja e Zotit. Ashtu siç thuhet në Ligjin e Përtërirë (18:17-19)

Dhe Zoti më tha: “Atë që thanë, është mirë; unë do të nxjerr për ta një profet nga gjiri i vëllezërve të tyre dhe do të vë në gojën e tij fjalët e mia, dhe ai do t’u thotë atyre të gjitha ato që unë do t’i urdhëroj. Dhe do të ndodhë që, nëse dikush nuk i dëgjon fjalët e mia që ai thotë në emrin tim, unë do t’i kërkoj llogari.”

“Kurse ai që profetizon, u flet njerëzve për ndërtim, për nxitje e përdëllim” (1 Korintasve 14:3)

Hiri i profecisë iu dha njerëzve të zgjedhur të popullit të Izraelit, ashtu siç e cilëson edhe Apostulli Pjetër:

“Duke ditur së pari këtë: që asnjë profeci e Shkrimit nuk është objekt i interpretimeve të veçanta. Sepse asnjë profeci nuk ka ardhur nga vullneti i njeriut, por njerëzit e shenjtë të Perëndisë kanë folur, të shtyrë nga Fryma e Shenjtë.” (2 Pjetrit 1:20–21)

Por ky hir u dha sipas ekonomisë hyjnore edhe disa paganëve të përzgjedhur, që cilësohen si sibilat, orakujt , apo profetët e paganëve, të cilët Perëndia i përdori edhe pa dijeninë e tyre, si kandile të zbehta për të ndriçuar errësirën pagane ose si gjurmë të Logosit në historinë e popujve, që, sipas planit të Perëndisë, të gjithë popujt të gjenin shpëtim në Mesian (Krishtin) kur Ai të vinte në tokë.

Kështu, të gjitha profecitë dhe profetët e mëdhenj e të vegjël të Dhiatës së Vjetër dhe madje edhe ata të paganëve, gjetën përmbushje të përsosur në ardhjen historike të Birit dhe Fjalës së Perëndisë, të bërë njeri në personin e Jisu Krishtit.

Kjo vërtetoi se çfarë profetizuan profetët para Krishtit ishin “Zbulesa Hyjnore” dhe jo thjesht parashikime njerëzore.

Ashtu siç thotë Apostulli i kombeve, Shën Pavli:

“Në të shkuarën, Perëndia u ka folur etërve tanë shpeshherë dhe në mënyra të ndryshme nëpërmjet profetëve, ndërsa këto kohët e fundit na foli nëpërmjet Birit. Nëpërmjet Tij, Perëndia ka krijuar gjithësinë dhe Atë e ka caktuar trashëgimtar të gjithçkaje.” (Hebrenjve 1:1–2)

Krishti tashmë përmbushi të gjitha profecitë në Vetveten e Tij, ashtu si Ai, i ngjallur prej së vdekurish, i qorton dishepujt për mosbesimin e tyre tek profetësitë biblike që flisnin qartë për, kryqëzimin, vdekjen dhe ngjalljen dhe triumfi i Tij mbi djallin, mëkatin dhe vdekjen në botë:

“Atëherë ai u tha atyre: O të pamend dhe zemërngathët për të besuar gjithçka që kanë thënë profetët! A nuk duhej që Krishti të vuante gjëra të tilla që të hynte kështu në Lavdinë e Tij?” Dhe duke zënë fill nga Moisiu dhe nga gjithë profetët, ai u shpjegoi atyre në të gjitha Shkrimet gjërat që i takonin Atij.” (Luka 24:25–27)

Vetë Krishti, si Biri dhe Fjala e Perëndisë, si Transhendent përmbi botën dhe si Imanent brenda në botë, ka profetizuar për ngarjet deri në fundin e botës dhe për fillimin e një bote tjetër, të një qielli të ri dhe një toke të re (Zbulesa 21:1). Të gjitha këto gjenden tek Ungjijt sinoptikë (të ngjashëm) dhe në mënyrë më të detajuar në librin profetik dhe eskatologjik të “Zbulesës”, që fillon me këtë fjalë hyjnore si prolog:

“Zbulesa e Jezu Krishtit, që Perëndia ia dha për t’u treguar shërbëtorëve të tij gjërat që duhet të ndodhin për së shpejti, dhe e bëri të ditur, duke ia dërguar nëpërmjet engjëllit të tij shërbëtorit të vet Joan, i cili dëshmoi fjalën e Perëndisë dhe dëshminë e Jisu Krishtit, dhe të gjitha gjërat që pa. Lum ai që lexon dhe lum ata që dëgjojnë fjalët e kësaj profecie dhe që ruajnë ato që janë shkruar në të, sepse koha është afër.” (Zbulesa 1:1–3)

Dhe përfundon, pas 22 kapitujsh, me këto fjalë si epilog:

“Unë i deklaroj kujtdo që dëgjon fjalët e profecisë së këtij libri, se nëse ndokush do t’i shtojë këtyre gjërave, Perëndia do të dërgojë mbi të plagët e përshkruara në këtë libër. Dhe nëse dikush heq nga fjalët e librit të kësaj profecie, Perëndia do t’i heqë pjesën e tij nga libri i jetës, nga qyteti i shenjtë dhe nga gjërat që janë përshkruar në këtë libër. Ai që dëshmon për këto gjëra thotë: Po, unë vij shpejt. Amen. Po, eja, Zoti Jisu. Hiri i Zotit Jezu Krisht qoftë me ju të gjithë. Amen.” (Zbulesa 22:18–21)

Edhe pse profetët para Krishtit dhe vetë Zoti Jisu Krishti na profetizuan të gjitha deri në fund të kohës, përsëri “hiri i profecisë” nuk është larguar nga Kisha si Trupi i Krishtit dhe Ai është Kreu i saj( Efesianët 1- 22-23), prandaj edhe Apostulli Pavli e rendit profecinë si hir në veprim:

“Edhe ju jeni trupi i Krishtit, edhe gjymtyrë të veçanta. Edhe Perëndia vuri disa në kishë, së pari apostuj, së dyti profetë, së treti mësues, pastaj ata që bëjnë mrekulli, pastaj ata që kanë dhunti shërimesh, ndihmëtarë, kujdestarë, ata që kanë larmi gjuhësh. A mos janë të gjithë apostuj? A mos janë të gjithë profetë? A mos janë të gjithë mësues? A mos bëjnë çudira të gjithë? A mos kanë të gjithë dhunti shërimesh? A mos flasin gjuhëra të gjithë? A mos përkthejnë të gjithë?” (1 Korintasve 12:27-31)

Tek libri (Veprat e Apostujeve) na flitet për këtë hir të Shpirtit të Shenjtë që u jepej neofitëve ( të sapopagëzuarve): “Dhe, kur Pali vuri duart mbi ta, Fryma e Shenjtë zbriti mbi ta dhe ata folën në gjuhë të tjera dhe profetizuan.” (Veprat e Apostujve 19:6)

“Por në kishën e Antiokisë ishin profetë dhe mësues: Barnaba, Simeoni, i quajtur Niger, Luci nga Kireneas, Manaeni” (Veprat e Apostujve 13:1)… “Dhe Juda e Sila, që ishin edhe ata profetë, me shumë fjalë i nxitën vëllezërit dhe i forcuan” (Veprat e Apostujve 15:32).

Si shikohet profeti në Kishën Katolike Apostolike Orthodhokse

Për Kishën Katolike Apostolike Orthodhokse, profeti është një person besimtar i spikatur, i mbushur me lutje, përulësi, pendesë dhe dashuri dhe Krishti për meritat e tij në shërbim të popullit të Zotit, i jep “hirin profetik”, që i ndriçuar nga Fryma e Shenjtë të flasë me zbulesë ose frymëzim, jo nga mendimet e veta, por nga ato që i jepen prej Zotit për të mirën e kishës dhe botës.

Ashtu siç këshillojnë edhe shenjtorët:

“Profeti nuk flet asgjë nga vetja, por vetëm atë që i frymëzon Fryma e Shenjtë.” – (Shën Joan Gojarti)

“Ai që e ka pastruar zemrën, sheh me dritën e Zotit dhe nuk gabon në fjalën e tij.” (Shën Isak Siriani)

Karakteristika e një profeti, ose e atij me hir profetik hyjnor, është se ai është patjetër i bashkuar me Krishtin nëpërmjet besimit orthodhoks dhe Mistereve të Kishës. Ai flet të vërtetën me paqe dhe dashuri, pa esteri , frikë, pa mburrje dhe pa imponim. Ai e udhëzon njeriun drejt pendimit dhe shpresës në Krishtin, dhe gjithmonë e shikon historinë nën kujdesin e Providencës Hyjnore, sepse fjalën e fundit e ka Perëndia.

Duhet të dime se në katekizmin orthodhoks çështja e eskatologjisë apo e profecisë nuk është fokusi qëndror, sepse është e kotë nëse ne nuk njohim bazën e besimit tonë orthodhoks shpëtimin në Krishtin me doktrinën dhe misteret e Kishës, me ndërmjtimin e Tërëshenjtës, shenjtorëve dhe nëse nuk përpiqemi të jetojmë jetën mistike/asketike të Kishës, duke e zbatuar kështu besimin tonë në praktikë, ndryshe nqs ne vetëm bëjmë rolin e profetit dhe nuk bëjmë punët e Zotit atëhere kemi një besim diabolik , ashtu si thotë edhe Apostull shën Jokovi : “ Ti beson se ka vetëm një Perëndi. Mirë bën; edhe demonët besojnë dhe dridhen. Po, a dëshiron të kuptosh, o njeri i kotë, se besimi pa vepra është i vdekur?”( Jakovi 2;19-20)

Madje edhe kur profetizojmë me të vërtetë të ndikuar nga Shpirti i Shenjtë por nuk jetojmë sipas porosive të Zotit Jisu Krisht ne jemi përsëri dhe dënohemi si armiq të Krishtit ashtu si edhe Kajfa profetizojë si kryepriftë, por ai mbeti armiku i Zotit: “Edhe një nga ata, Kaiafa, që ishte kryeprift i atij viti, u tha atyre: Ju nuk dini asgjë. As nuk mendoni se është mirë për ne të vdesë një njeri për popullin, edhe të mos humbasë gjithë kombi.Edhe këtë nuk e tha prej vetes së tij, po duke qenë kryeprift i atij viti, profetizoi se Jisui kishte për të vdekur për kombin. Edhe jo për kombin vetëm, po edhe që të mbledhë në një bijtë e shpërndarë të Perëndisë. Që atë ditë pra morën vendim në këshillë që ta vrasin.” ( Joani 11;49-53)

Madje Zoti Jisu Krisht e thotë qartë si Gjykatës : “Jo çdo njeri që më thotë: "Zot, Zot" do të hyjë në mbretërinë e qiejve; por do të hyjë ai që kryen vullnetin e Atit tim që është në qiej. Shumë do të më thonë atë ditë: "O Zot, o Zot, a nuk profetizuam ne në emrin tënd, a nuk i dëbuam demonët në emrin tënd, a nuk kemi bërë shumë vepra të fuqishme në emrin tënd?". Dhe atëherë unë do t'u sqaroj atyre: "Unë s'ju kam njohur kurrë; largohuni nga unë, ju të gjithë, që keni bërë paudhësi". (Mateu 7:21-23)

Por, nga ana tjetër, profecitë nuk duhet shpërfillur. Sepse po të ishte ashtu, Perëndia nuk do t’i kishte zbuluar ato gjatë shekujve, prej gojës së shenjtorëve të ndryshëm, të cilëve u kishte dhënë dhuntinë e profecisë. Nga dashuria, Zoti na i zbulon këto gjëra që të jemi të zgjuar, të paralajmëruar, të përgatitur dhe që të ndihmojmë edhe të tjerët, ashtu si Apostull Pavli na shkruan “Mos i përbuzni profecitë” (1 Thesalonikasve 5:20).

Shën Porfiri ka thënë edhe diçka të mistershme :

“Profecitë na janë dhënë nga Shpirti i Shenjtë me shpresën që të mos përmbushen domethënë, Perëndia preferon ta bëjë profetin e vet skandal talljeje, në mënyrë që njerëzit të pendohen dhe të mos përmbushet profecia, për hir të dashurisë së Tij ndaj njerëzimit.”

Ashtu si ndolli me Profetin Jona që edhe pse i detyruar nga Zoti profetizojë për shkatërimin e Ninivës për 40 ditë ( Jona 3-4), përsëri Zoti nuk e shkatëroj ninivitët se ata u penduan dhe agjëruan si njerëzit edhe kafshët ( Jona 3;6-9) dhe : “ Kur Perëndia pa atë që bënin, domethënë që po ktheheshin nga rruga e tyre e keqe, Perëndia u pendua për të keqen që kishte thënë se do t'u bënte dhe nuk e bëri”( Jona 3-10): “Por kjo nuk i pëlqeu aspak Jonas, i cili u zemërua. Kështu ai iu lut Zotit, duke thënë: "Ah, o Zot, a nuk ishte vallë kjo që unë thoja kur isha akoma në vendin tim? Prandaj ika në fillim në Tarshish, sepse e dija që je një Perëndi i mëshirshëm dhe plot dhembshuri, i ngadalshëm në zemërim dhe me shumë dashamirësi, dhe që pendohesh për të keqen e hakërruar.Tani, pra, o Zot, të lutem, ma hiq jetën, sepse për mua është më mirë të vdes se sa të rroj". ( Jona 4;1-3)

Prandaj edhe Perëndia me anën e profetëve, shenjtorëve në Kishën Apostolike e përdorë hirin e profetësisë dhe profetësinë që të nxisi njerëzit jo në kureshtjen , apo dëshpërimin , por në frikën e gjykimit të Perëndisë, në pendim dhe korigjim, se : “Ku ta dish në ktheftë Perëndia, në u pendoftë dhe lëntë mënjanë zemërimin e tij të zjarrtë, dhe kështu ne nuk vdesim" ( Jona 3-9).

“Kjo është arsyeja pse ne jemi të përfshirë në këtë përpjekje profetologjike për të shkaktuar lindjen e pendimit, dhimbjes dhe frikës së Perëndisë. Lavdi Perëndisë, duket se diçka është arritur. Unë shpresoj dhe besoj në skenarin e dytë, sepse ka klerikë e laikë që luten e pendohen.A duhet të ketë një fushatë shpirtërore lutjeje, pendimi dhe kreshmimi që do t’u kundërvihet ngjarjeve të ardhshme?” (Mitropoliti Neofit)

Kush janë profetët e rremë dhe konspiracionistët fetar

Një nga gjërat më të rrezikshme në historinë e shpëtimit të njeriut ka qenë gjithmonë shfaqja e “profetëve të rremë”, të cilët, në vend që të flasin nën frymëzimin e Frymës së Shenjtë, flasin nga vetja e tyre ose të shtyrë nga frymë mashtruese.

Që në Dhiatën e Vjetër, Zoti paralajmëron popullin e Tij për ta:” Por profeti që pretendon të thotë në emrin tim një gjë për të cilën unë e kam urdhëruar ta thotë ose që flet në emër të perëndive të tjera, ai profet do të vritet".Dhe në se ti thua në zemrën tënde: "Si do të bëjmë për të dalluar fjalën që Zoti nuk ka thënë?".Kur profeti flet në emër të Zotit dhe kjo gjë nuk ndodh dhe nuk realizohet, kemi të bëjmë me një gjë që Zoti nuk e ka thënë; e ka thënë profeti me mendjemadhësi; mos ki frikë prej tij".“ (Ligji i Përtërirë 18:20–22)

Fatekqësisht ka pasur edhe do ketë deri në fund profetë të remë, Krishti paralajmëroi: “Kini kujdes nga profetët e rremë që vijnë tek ju me rroba deleje, por përbrenda janë ujqër grabitqarë” (Mateu 7:15) dhe Apostull Jaoni tërheq vëmëndje : “Shumë të dashur, mos i besoni çdo fryme, por provoni shpirtrat nëse janë nga Zoti: sepse shumë profetë të remë janë në botë” (1 Joanit 4:1).

Këta profetë të remë janë cilësuar si njerëz me doktrinë edhe mësimë jo autentike, por të gënjeshtërt, këta quhen heretikë , por edhe ata me zbulesa gënjeshtare dhe këta quhen mashtrues , ose me gjuhën e sotme konspoiracionistë fetar.

Këta njerëz fusin dyshimin tek vetja në fillim dhe pastaj tek ata që i dëgjojnë sepse sipas tyre :“Kisha ose feja e vërtetë është e manipuluar, e tradhtuar ose e fshehtë,” dhe se “diku tjetër” ekziston e vërteta që: “nuk na thuhet”.

Ata humbasin besimin te Fryma e Shenjtë që udhëheq Kishën dhe e zëvendëson atë me një frymë dyshuese dhe teori konspirative të “fshehta”. Ata thonë se: “Kisha e rreme po ju mashtron, unë kam të vërtetën e fshehtë.”

Etërit e shenjtë e quajnë këtë gjendje “përdhunim i besimit” sepse njeriu nuk i dorëzohet më besnikërisht Perëndisë, por përpiqet ta “zbulojë” me mendjen e vet të erësuar. Kjo tendencë jo orthodhokse u shfaq që në fillimet e krishtrimin paleokristian dhe Etërit e Kishës e demaskojnë këtë përqasje amorale shpirtërore.

“Heretikët thonë se kanë njohuri të fshehta, se e vërteta nuk u është dhënë të gjithëve, por vetëm pak të zgjedhurve. Kështu ata e ndajnë Trupin e Krishtit.” Shën Irineu i Lionit (shek. II)

Këta heretikë ose konspiracionistë fetar harrojnë një të vërtetë të madhe se edhe pse Kisha si institucion ka brenda saj element njerëzor të dobët, të paditur apo të korruptueshëm ajo në mënyrë mistike është Trupi i Kishtit ( Efesianëve 1-22) “shtylla dhe mbështetja e së vërtetës”(1Timotheut 3-15) prandaj është e pagabushme edhe e pacënushme: “dhe dyert e ferrit s’do të ngadhënjejnë kundër saj!” ( Mateu 16: 18)

Prandaj kur mendojmë se kisha është thjeshtë njerëzore dhe jo hyjnore atëhere kjo është rrënja e çdo konspiracioni fetar.

Etërit e Shenjtë dëshmojnë se: “Kisha është e persekutuar, por kurrë e mposhtur,e akuzuar, por e pafajshme, e përbuzur, por e shenjtë. Ata që mendojnë se e kanë më mirë jashtë saj, bien në errësirë.” (Shën Athanasi i Madh)

Shën Pais Agjoriti thotë: “Mos shih djallëzi në Kishë, por forco besimin tënd në Krishtin që e udhëheq Kishën.”

Prandaj konspiracioni fetar apo profeci dhe dije apokrife (e fshehtë), është kategorikisht i ndaluar dhe i anatematizuar në Kishën Apostolike ashtu si Apostull Pavli kërcënon me mallkim:

“Por, edhe sikur ne ose një engjëll i qiellit t'ju predikonte një ungjill të ndryshëm nga ai që ju kemi predikuar, qoftë i mallkuar.” (Galatasve 1:8)

Edhe vetë Krishti paralajmëron në mënyrë të qartë për këtë rrezik:

“Kujdes nga profetët e rremë, që vijnë tek ju me petkun e deleve, por brenda janë ujqër e grabitqarë. Nga frytet e tyre do t’i njihni.” (Mateu 7:15–16)

Ajo që ju kërkohet besimtarëve orthodhoks klerik dhe laik është një mëndje e përulur edhe të pranojnë me bindje zbulesat hyjnore dhe profecitë që i janë besuar Kishës nga Krishti dhe shenjtorët , ndryshe kur kërkojnë të hulumtojmë përtej mundësive dhe kufijve që janë jashtë Kishës Apostolike Katholike Orthodhokse dhe dokrinës kishtare, aty lind gënjeshtra dhe konspiracioni fetar, sepse jo vetëm mëndja njerzore e ka të pamundur të zbulojë të vërtetën e plotë e fshehur në misterin hyjnor , por edhe kur është ky kërkim për dije profetike me pasion egoistë që të shohin përtej dritës hyjnore, dmth dijes prej së larti që na është toleruar sipas hirit të shohim sa mundemi dhe na duhet , në këtë lojë dhe qorsokak futet edhe djalli që është cilësuar babai i gënjeshtrës ( Joani 8-44) , prandaj heretikët edhe konspiracionistët fetar janë me dashje pa dshje të krishtërë dhe profetë të remë, dhe mashtues të mashtruar, ashtu si Krishti paralajmëron :

“ Sepse do të ngrihen të krishtërë të rremë dhe profetë të rremë, dhe do të bëjnë shenja të mëdha dhe mrekulli aq sa t’i mashtrojnë, në mundet, edhe të zgjedhurit. Ja, unë ju paralajmërova. (Mateu 24:24-27)

Prandaj shenjtorët na këshillojnë për këtë tundim që na rezikon të gjithë:

“Mos kërko të zbulosh me mendjen tënde gjërat që Zoti ka ruajtur në mister. Sepse aty ku mungon përulësia, lind gënjeshtra.” (Shën Grigor Teologu)

Etërit e shohin “kuriozitetin fetar” dëshirën për të ditur më shumë se ç’ka zbuluar Zoti dhe shenjtorët e tij si rrezik shpirtëror që çon në konspiracione e herezi një mashtrim i trashëguar nga heretikët e vjetër.

Shën Paisios i Malit të Shenjtë na thotë se :“ Ka shumë njerëz që i frikësohen më shumë planeve të botës, sesa mëkatit të tyre. Harrojnë se Zoti sundon historinë. Djalli do të dojë të na frikësojë me çdo mënyrë, që të humbasim besimin në Providencën Hyjnore.”

Por le të sqarojmë edhe konspiracionin laik .

Fjala “konspiracion” vjen nga latinishtja “conspiratio”, që rrjedh nga folja “conspirare”, e cila do të thotë “të marrësh frymë bashkë” Fillimisht kishte një kuptim neutral ose madje pozitiv, që nënkuptonte dakordësinë apo bashkëveprimin e njerëzve në harmoni. Rreth mesit të shekullit të 14-të, ajo filloi të përdorej me kuptimin “planifikimin të një veprimi të keq apo të paligjshëm”.

Kurse shprehja specifike “teori konspirative” u shfaq në mesin e shekullit të 19-të dhe përdorej në mënyrë përshkruese, pa ngarkesë negative, për të nënkuptuar një hipotezë të mundshme mbi ekzistencën e një konspiracioni, veçanërisht në kontekste ligjore.Ndërsa kuptimi modern, me kontekst negative, i shprehjes “teori konspirative”, që nënkupton një besim irracional ose të pabazuar në ekzistencën e grupeve të fshehta, të fuqishme dhe të liga, u shfaq dhe u përhap gjerësisht në mesin e shekullit të 20-të.

Në shekullin e XIX kur teoritë evulocioniste dhe ateiste tronditën opinionin publik për krijimin teistë sipas Biblës ( Zanafilla 1;1-31)dhe njerëzit vunë në dyshim të vërtetën hyjnore që përhapën në botë nga apostujt e Krishtit që në shekullin e parë, ashtu si Ai i urdhërojë : “Shkoni, pra, dhe bëni dishepuj nga të gjithë popujt duke i pagëzuar në emër të Atit e të Birit e të Frymës së Shenjtë: dhe duke i mësuar të zbatojnë të gjitha gjërat që unë ju kam urdhëruar. Dhe ja, unë jam me ju gjithë ditët, deri në mbarim të botës. Amen''. (Mateu 18-20), filluan në këtë kohë të shfaqen edhe konspiraciostët laik.

Kështu me kapërcimin e gardheve mbi të vërtetën e zbuluar nga Zoti edhe Kisha sot në shekullin XXI, përhapja e teorive konspirative është bërë një fenomen global si një epidemi që përhapet në çdo skutë të globit nga rrjetet sociale, dixhitale.

Konspiracioni si fenomen psikologjik edhe social, gjen terren në fatkeqësitë, si në krizat, epidemitë , luftërat por edhe në zhvillimin i teknologjisë, sepse njeriu ka frikë për të ardhmen dhe nga frika fillon edhe dyshimi, fantazia duke krijuar kushtet e pershtashme për konsipiracionizëm.

Asgjë nuk mund të krijohet nga hiçi, edhe një konspiuracionizëm , ka një bazë të vërtetë, por nuk është e gjithë e vërteta , por gjysma të vërteta dhe kjo e bënë më të vështirë situatën , sepse kur miksohen fakte të vërteta me hamendësi ose trillimi të gënjeshtra është e vështirë pastaj për ti çmontuar dhe ndarë nga njëra tjetra.

Prandaj konspiracionistët kanë një të përbashkët me heretikët edhe profetët e rremë sepse ata, përzgjedhin atë që duan dhe nga e vërteta religjoze apo shoqërore, dhe kështu përfundojnë në gënjeshtër. Kjo është arsyeja që edhe kur flasin për Zotin apo për religjonin ata kanë në mëndje edhe projektojnë tek të tjerët një “zot” të tyre dhe një fe të re ,e gjitha kjo ngjan me një surogacion (zëvëndësim) i gabuar i Zotit dhe religjionit.

Konspiracionisti ashtu si heretiku edhe profeti i remë , sepse është njeri që flet jo nga drita hyjnore që ndriçon çdo gjë edhe e bënë dritë, sepse : “të gjitha gjërat, kur dalin në dritë, bëhen të dukshme, sepse çdo gjë që shfaqet është dritë” (Efesianëve 5:11–13) dhe kjo të bënë ta thuash të vërtetë pa frikë dhe ta përballos të keqen me shpresë , por ata duke qëndruar në gjysëm errësira, në atë zonën gri, flasin nga frika dhe dyshimi dhe e shikojnë edhe komentojnë gjithçka si plan të fshehtë, si kurth të errët, dhe harron se Zoti është Zot i historisë.

Atyre ju ndodh ajo që ata besojnë me trille edhe fantazi : “Sepse ajo që më tremb më shumë më bie mbi krye, dhe ajo që më tmerron më ndodh.” (Jobi 3:25)

Fjalët e Urta 29:25 na thotë, “Frika e njeriut përbën një lak, por ai që ka besim te Zoti është i siguruar.”

Në shekuj, Kisha i ka dalluar këto dukuri të konspiracionit si fryt të tre gjërave kryesore:

1. Frikës njerëzore, që lind nga mosbesimi dhe mungesa e pendesës;

2. Krenarisë shpirtërore: kur njeriu kujton se di më shumë se Kisha dhe i interpreton profecitë sipas mendjes së vet;

3.Mashtrimit demoniak: ku djalli, si “gënjeshtar dhe ati i gënjeshtrës” (Gjoni 8:44), përpiqet të shtrembërojë të vërtetën, që njeriu të humbasë besimin dhe të ndahen nga uniteti i Kishës.

Shën Ignati i Briançanit (Ignati Briançaninov) thotë:

“Asnjë demon nuk trembet nga profecitë e rreme; përkundrazi, ai i nxit ato. Vetëm përulësia dhe pendesa i djegin forcat e tij.”

Konspiracionisti vuan nga sëmundja e krenarisë ndien dhe se ai e di të fshehtën që të tjerët nuk e dinë,kjo bënë që të ndahet nga Zoti sepse Ai u kundërvihet krenarëve (Fjalët e Urta 15:25),dhe atëhere kaonspiracionisti nuk përhap më shpresë tek Zoti , por duke qënë plotë ankth për veten , kur flet përhap frikë, mosbesim dhe përçarje,dhe nuk ka paqe në zemër, sepse s’e ka fokusin tek Zoti, por tek njerëzit keqëbërës dhe fatkeqësia .

Prandaj nqs duam të dallojmë se kush është një profet i Zotit që thotë të vërtetën Hyjnore që jep nxitje për korrigjim moral edhe shpresë për shpëtim në Perëndinë nga një konspiracionistë që fletë nga vetja dhe thotë gjysënm të vërtetë që është më e keqe se gënjeshta , duhet të dallojhmë këto karkteristika .

Profeti i Zotit apo ai që flet me hirin e profetësisë për zbulesë edhe qortim, korrigjim , kur flet frymëzohet nga Fryma e Shenjtë .Ai flet me përulësi dhe dashuri . Çon njerëzit drejt pendimit dhe dritës hyjnore .Ka paqe të brendshme edhe mes tragjedisë .Beson në Providencën e Zotit dhe se fjalën e fundit e ka Zoti i Gjithëdishëm, i Gjithëfuqishëm dhe Gjithëmëshirshëm .

Kurse konspiracionisti që thotë të vërteta gjysmake dhe të fantazuara , ose të trilluara, kur ai i flet turmave ,frymëzohet nga frika dhe hamendja. Ai flet me pasion dhe dyshim. I shtyn turmat që e dëgjojnë drejt pasigurisë dhe frikës. Ka trazim dhe mosbesim .Beson se gjithçka kontrollohet nga forcat njerëzore sikur ato kanë në dorë gjithshka dhe thjeshtë është një kronikë e zezë pa shpresë.

Sipas Etërve të shejtë Zoti zbulon të vërtetën për shpëtim, jo për frikësim,si një dritë në erësir për shpresë dhe thirrje për kthim te Zoti, kurse në të kundrtën konspiracionizmi është errësirë e mendjes që harron Krishtin.

Shën Siluani i Athosit na thotë :

“ Kush mban mendjen tek Krishti, sheh dritë; kush mban mendjen tek e keqja, jeton në hije.”

Shën Paisi Agjoriti:

“ Shumë njerëz sot merren me teoritë e konspiracioneve dhe me antikrishtin, por pak merren me Krishtin. Dhe kështu humbin paqen e shpirtit.”

Shën Porfirios Kavsokaliviti :

“ Mos kërkoni errësirën për të gjetur dritën. Shikoni Krishtin dhe gjithçka tjetër do të marrë vendin e vet.”

Konspirasionistët pa kuptuar bëhen vegla të djallit sepse djalli do që ta bëjë të vërtetën qesharake dhe që njerëzit mos ti kushtojnë vëmëndjen e duhur, por ta nëvletësojnë dhe ai përdorë konspiracionistët që të thonë gjëra, fakte, data , që nuk ndodhin edhe njerëzit pastaj zhgënjehen dhe kur dëgjojnë të vertetën Hyjnore thënë nga goja e profetëve të Zotit, ata të zhgënjyer thonë: “ të gjithë janë njësoj, mos i japim rëndësi”.

Ndodh si me atë historinë e atij bariut që qëndronte në stane me bagëtitë e fshatarëve , dhe i tallte fashatarët dhe në mesnatë ulërinte ; “ujku,ujku” . Kur shkonin fshatarët të shqetësuar për të vrarë ujkun ai qeshte , por ku ujku erdhi me të vërtetë dhe ai po thëristë për ndihmë : “ujku”, fshatarët thanë po tallet si herët e tjera dhe mos ja vini veshin , dhe fjetën të qetë , por në mëngjes panë që ujku i kishte ngrënë delet e tyre bashkë me bariun tallës .

Përgjigjja zyrtare e Kishës Katholike Ortodokse për besimtarët e saj , është e qartë: “se teoritë konspirative nuk janë pjesë e besimit orthodhoks dhe madje përbëjnë rrezik shpirtëror për njeriun.

Për Kishën Orthodhokse vëtëm Zoti Jisu Krishti është e vërteta apsolute që thotë ''Unë jam udha, e vërteta dhe jeta; askush nuk vjen tek Ati përveçse nëpërmjet meje. (Joani 14:6) dhe Ai na profetizon në mënyrë eskatologjike nëpërmjet Ungjillit , Profetëve , shenjtorëve të Kishës Apostolike , sepse jashtë Kishës, nuk mund të ketë të vërtetë të plotë edhe detyrimisht nuk ka shpëtim.

FËMIJËT DHE KISHA !

Tue, 28 Oct 2025 12:25:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Që t’a trajtojmë këtë temë që është shumë e gjërë dhe specifike, le të mbështetemi tek përqasja e Zotit Jisu Krishtit me fëmijët .

Në ungjijtë sinoptikë (të ngjashëm) të Shën Markut dhe shën Lukas, ne lexojmë dhe njihemi se si i trajtonte Krishti fëmijët . “ Atëherë i sollën disa fëmijë, që të vinte duart mbi ta, por dishepujt i qortuan. Kur i pa, Jezui u zemërua dhe iu tha: «Lërini fëmijët të vijnë tek unë e mos i pengoni, se Mbretëria e Perëndisë iu përket atyre që janë si ata. Me të vërtetë po ju them se ai që nuk e pranon Mbretërinë e Perëndisë si një fëmijë, nuk do të hyjë në të». Pastaj i mori në krahë dhe i bekoi duke vënë duart mbi ta.” (Mt 19:13-15; Lk 18:15-17)

Pra, na tregohet se disa prindër i sollën fëmijët e tyre të vegjël te Jisui për t’u bekuar nga Mësuesi dhe Bariu i njerëzve . Apostujt burra e panë këtë si të tepërt , si diçka të bezdisshme për Krishtin madje dhe i qortuan prindërit, por Jisui ndërhyri me ato fjalë, që qysh atëherë e kanë bërë Atë të dashur për fëmijët e çdo epoke:

“ I lini fëmijët e vegjël të vijnë tek unë, sepse atyre iu përket Mbretëria e Qiejve.”

Disa mësime të rëndësishme dalin nga ato fjalë të Krishtit për fëmijët dhe Kishën :

Në radhë të parë apostujt dhe më pas Kisha Apostolike nuk duhet t’i nëvlerësojnë fëmijët sepse ato janë ikona të Perëndisë , prandaj Krishti na thotë:

''Cilido që pranon një nga këta fëmijë në emrin tim, më pranon mua; dhe kushdo që më pranon mua, nuk më pranon mua, por atë që më ka dërguar'' (Marku 9:36-37)

Përveçse janë ikona ata janë dhe të pastër nga mëkatet personale dhe Zoti i do dhe i mëshiron më shpejt se të rriturit. Madje edhe Fjala e Zotit ndikon tek ata sepse ata janë të thjeshtë në mendje e dhe të përulur në shpirt, e pranojnë ungjillin e Zotit, katekizimin e Kishës ndoshta më shumë se një i rritur, që me egoizmin e kalçifikuar i rri kundra mësimit të Zotit, prandaj tek Fjalët e Urta na thuhet :

“ Mësoji fëmijës rrugën që duhet të ndjekë, dhe ai nuk do të largohet prej saj edhe kur të plaket”. (Fjalët e Urta 22:6)

Edhe pse fëmijët nuk e kanë mendjen e një të rrituri për të kuptuar koncepte teologjike dhe sotiriologjike në Krishtin , përsëri Shpirti i Krishtit ndikon tek zemrat e tyre dhe ata shprehin me mënyrën e tyre fëminore dashurinë për Zotin dhe shenjtorët si dhe dëshirën e mirë për Kishën .

Fëmija është shumë i hapur ndaj gjërave të shenjta , ai belbëzon “baba Zoti” puth ikonat me dëshirë , buzëqesh kur merr Misteret e Shenjta,si Pagëzimin, Kungimin , Ajazmon , këto janë shprehje infantile të asaj që është mbjellë nga Zoti , prindërit dhe Kisha tek ata që në embrion, foshnjë , fëmijë , ashtu siç thuhet tek Psalmi:

“ Nga goja e të vegjëlve dhe foshnjave në gji ke vendosur lëvdimin për shkak të armiqve të tu, për t'i mbyllur gojën armikut dhe hakmarrësit.” (Ps. 8:2)

Kjo profeci u vërtetua kur Krishti hyri në Jeruzalem. Të Dielën e Palmave, ndërsa Jezusi hyri mbi gomar në Jeruzalem dhe më pas shëroi të verbërit dhe të çalët në tempull, fëmijët e vegjël e panë dhe thirrën me zëmër të mbushur dhe gojën plotë: “Hosana Birit të Davidit” (Mat. 21:15).

Armiqtë e Jezusit, krerët e priftërinjve dhe skribët, u indinjuan dhe i kërkuan Jezusit që të mos e lejonte këtë gjë. Jezusi iu përgjigj duke cituar vargun:

“ Po! A nuk keni lexuar kurrë: ‘Nga goja e të vegjëlve dhe e foshnjave në gji ti ke përgatitur lavdi’?” (21:16)

Kisha duhet të mbjellë që në lindjen e fëmijës farën e besimit , ashtu siç është urata e lindjes në ditën e tretë , vënia e emrit në ditën e tetë , kushtimi në tempull ditën e dyzetë dhe pagëzimi , mirosja dhe kungimi sa më shpejt që të jetë e mundur në bashkëpunim me prindërit dhe nunin.

Së dyti Fëmijët që dëshirojnë të rrëfejnë besimin e tyre në Zotin Jisu, edhe në mënyrën e tyre fëminore, duhen inkurajuar dhe jo frenuar nga Kisha , prandaj është e domosdoshme pjesëmarrja e fëmijëve në ambjentin kishtar por dhe në Shërbesa dhe Liturgjinë Hyjnore. Të gjitha moshat kanë të drejtë të pohojnë apo të mohojnë Zotin dhe askush s’e di moshën e personit më të ri në parajsë apo në ferr. Ne kemi shenjtorë që në moshën tre-vjeçare, si Shën Kiriku, që pohuan besimin për Krishtin dhe u martirizuan, së bashku me nënën e tyre .

Për shembull Shën Julita jetoi në kohën e perandorit Dhioklitian. Ajo mori djalin e saj Kirikun dhe shkoi në Selevki e më pas në Tarso. Në Tarso u arrestua nga përndjekësi i të krishterëve Aleksandri, i cili filloi t’i bënte tortura nga më të tmerrshmet përpara djalit të saj. Më pas u përpoq të merrte pas vetes djalin e saj të vogël, por as fëmija nuk pranoi të mohonte Krishtin, madje, pasi thirri emrin e Jisuit, e goditi me një shkelm në bark përndjekësin e ashpër. Xhelati u inatos kaq shumë saqë e hodhi nga shkallët Kirikun e vogël, duke i thyer kokën. Me këtë mënyrë mori Kiriku i vogël kurorën e martirizimit. Kremtimi i Shenjtorëve Kiriku dhe Julita festohet më 15 Korrik.

Përmendim një tjetër shenjtor fëmijë anonim , 3 vjeç, që u martirizua me djegie me nënën e tij, që nderohen në 25 Tetor.

Po ashtu, ka fëmijë që për shkak të mëkateve të prindërve vuajnë në had, ashtu siç tregohet nga historitë kishtare, p.sh. për një fëmijë të sëmurë që shante Zotin, sepse fëmija i sëmurë shante duke imituar babanë e tij ateist, që blasfemonte Zotin sikur të ishte Ai fajtor për sëmundjen e fëmijës. Fëmija në agoni i thoshte të atit të dëshpëruar dhe blasfemues : “ Baba kam frikë , po shikoj disa hije të zeza që po vijnë të më marrin.”

Nëse një fëmijë dëshiron me të vërtetë të shpëtohet, atij nuk duhet t’i thuhet nga Kisha se është shumë i vogël dhe nuk mund t’a pagëzojmë , ashtu si kisha heretike heterodokse,të cilat i privojnë fëmijët nga kishërimi dhe pagëzimi sepse sipas tyre , ata nuk mund të pohojnë besimin në Krishtin.

Kisha Katholike Apostolike Orthodhokse i kishëron dhe pagëzon foshnjat që mbas 40 ditësh , po ashtu edhe i kungon mbas pagëzimit , pavarësisht nëse ata nuk kuptojnë me mendje, por me zemër pranojnë Zotin dhe shpëtimin.

Patjetër, fëmijët duhet të mbrohen nga metodat tepër reklamuese të ungjillëzimit dhe të katekizohen sipas moshës, për këtë arsye klasat e katekizmit funksionojnë në Kishë për çdo moshë, duke përshtatur mësimdhënien me fjalë, literaturë dhe me çdo mënyrë katekizuese .

Së treti, këto fjalë të Zotit tonë i japin përgjigje pyetjes : “ Çfarë ndodh me fëmijët që vdesin përpara se të arrijnë moshën e përgjegjësisë dhe nuk janë kishëruar , pagëzuar? ”

Jisui iu tha: “ Lërini fëmijët të vijnë tek unë e mos i pengoni, se Mbretëria e Perëndisë iu përket atyre që janë si ata”.

Kjo fjalë e Krishtit është një siguri e mjaftueshme për prindërit që kanë humbur fëmijët e tyre me vdekje të parakohshme . Fëmijët e pagëzuar, të cilët largohen nga kjo jetë, janë në paqe të lumtur në Mbretërinë e Perëndisë .Prindërit besimtarë mund të mërziten dhe të ndiejnë mall për fëmijët e tyre që nuk i kanë dhe nuk i shohin fizikisht, por kurrë nuk lejohen të dëshpërohen sikur i kanë të humbur fëmijët e tyre në varre , ashtu si bëjnë ateistët. Ajo që duhet të shqetësojë një prind vërtetë dhe të vajtojë, është kur ai ka humbur fëmijën pa e pagëzuar.

Fëmijët që nuk janë pagëzuar dhe kanë kaluar 40 ditëshin nuk shkojnë në parajsë, por kalojnë në proçese për pastrim dhe shenjtërim, pa vuajtur dënimet e Hadit, duke pritur Ardhjen e Dytë të Krishtit, siç dëshmojnë Etërit e Shenjtë. Shën Kozmai thotë: “Më mirë të vrasësh 100 njerëz, se sa të lësh një fëmijë të vdesë i papagëzuar.”

Shën Gabrieli i marrë për Krishtin thotë: “ Fëmija duhet të pagëzohet tetë ditë pas lindjes. Nëse jeta e tij është në rrezik, mund të pagëzohet edhe më parë. Nëse ai vdes i papagëzuar brenda dyzet ditëve, zbatohen ligjet e vjetra .Por po vdiq pas dyzet ditëve i papagëzuar, shpirti i fëmijës shkon përkohësisht në Had, por nuk torturohet. Në Gjykimin Përfundimtar, këto shpirtra do të ngjiten nga Hadhi, por nuk do të shohin madhështinë e Zotit, do jenë si të verbër , sepse nuk kanë marrë Shpirtin e Shenjtë.” ( Sepse ata nuk janë bërë krishtër nga Pagëzimi dhe Mirosja, dhe kështu nuk kanë sy shpirtërorë për të parë Lavdinë e Zotit )

Prandaj, është e rëndësishme që fëmijët të marrin Misteret e Shenjta dhe të marrin pjesë në shërbesat fetare, veçanërisht Liturgjinë Hyjnore sa më shpesh që të jetë e mundur. Ambjenti kishtar me heshtjen mistike, nën dritën e qirinjve dhe aromën e temjanit, me korin e psalmistëve, me shijen e kungatës , ndikon në psiqikën e fëmijës dhe lë gjurmë në subkoshiencën e tij për gjithë jetën , prandaj duhen sjellë fëmijët në kishë që foshnjë, sepse ata përqasen që të vegjël me Kishën e Zotit që është Shtëpia e Perëndisë , por edhe shtëpia e besimtarit që kërkon Zotin, përfshirë më të vegjëlit.

Shumë shenjtorë janë preokupuar për kishërimin e fëmijëve të vegjël dhe kanë dhënë dhe opinionet dhe këshillat e tyre.

Shën Joan Gojarti thotë: “ Mësoje fëmijën të qëndrojë në Kishë. Mësoje të bëjë kryqin, të lutet me zemër të pastër. Mos e shtyj për më vonë, sepse çdo ditë e humbur është plagë për shpirtin e tij.”

Shën Ambrozi i Optinës: “ Kur fëmijët i çon në Kishë, mos harro t’i bekosh dhe t’iu thuash: ‘Zoti është këtu.’ Fjalët e buta të prindit janë si frymë e shenjtë që i udhëheq drejt Zotit.”

Shën Pais Agjioriti thotë: “ Zemra e fëmijës kupton para mendjes. Edhe nëse nuk kuptojnë gjithçka që ndodh në Liturgji, zemra e tyre mbushet me hir.”

Prandaj, fëmijët duhet të vijnë në Kishë me dëshirë, jo me imponim. Në moshat e vogla, siç thamë, fëmijët nuk kanë ende fjalë të thella për besimin, por zemra e tyre ndien dhe kupton madje më mirë se një i rritur, sepse është e pastër, e dlirë dhe pa pasione, prandaj fëmijët janë të drejtpërdrejtë përballë të shenjtave ose janë dashamirës, të qetë , puthin ikonat , marrin kungatën me kënaqësi, ose janë kundërshtarë, reagojnë negativisht.

Në këto situata të pazakonta, nuk është sepse fëmija është i ligë në shpirt , por ky reagim negativ ndodh kur prindërit nuk i kishërojnë rregullisht fëmijët, d.m.th i sjellin shumë rallë për kungim , atëherë sipas ligjeve shpirtërore merr ndikim një frymë demoniake , por kjo edhe nga mëkatet e prindërve , apo një energji negative nga syri i keq që e zë fëmijën, sepse nuk kishërohet rregullisht nga prindërit. Prandaj fëmijët e gjorë reagojnë dhunshëm , qajnë , grinden , bërtasin , pështyjnë, kundërshtojnë dhe nuk pranojnë gjërat e shenjta si Ajazmon, Vajin e Bekuar dhe Kungatën Hyjnore!

Duhet që fëmijët në kishë të vijnë me dëshirë dhe jo me imponim, d.m.th që prindi ose nuni, apo një vëlla ose motër e rritur, t’iu flasi se do shkojnë në kishë tek Zoti me zë të butë, të ëmbël dhe me dashuri, që fëmija e ndjen dhe e stampos në psiqikën e tij, që Kisha është një vend i mirë për të.

Shën Porfir Kavsokaliviti thotë: “ Mos i detyroni fëmijët të rrinë në Kishë me frikë, por me dashuri. Nëse ndiejnë dashurinë për Krishtin, ata vetë do t’a kërkojnë Kishën.”

Prandaj duhet të kemi kujdes, nëse Kisha iu shfaqet fëmijëve si vend i ngrohtë, i dashur, ku Zoti është Atë i mirë dhe i afërt, ata do t’a ndiejnë mallin për këtë vend. Por nëse përballen me frikë ose ndëshkim për ardhjen në kishë, kjo është e gabuar sepse do të lidhin me Kishën një kujtim të ftohtë. Dashuria lind besimin, jo frika.

Shën Ambrozi i Optinës këshillon prindërit t’i bekojnë fëmijët e tyre me fjalë të mira para se t’i drejtojnë në kishë “ Kur fëmijët i çon në Kishë, mos harro t’i bekosh e t’u thuash: ‘Zoti është këtu.’ Kështu zemra e tyre do të ndjejë praninë e Tij më shumë se çdo mësim tjetër.” Fjalët e buta të prindit që fton me dashuri, jo me detyrim , janë si frymë e shenjtë që i udhëheq drejt Zotit.

Shën Nikolla Velimiroviç: “ Kisha është shkolla e qiellit. Fëmijët që rriten në Kishë mësojnë të duan Zotin më shumë se lodrat e kësaj bote.”

Të çosh fëmijën në Kishë, është të mbjellësh farën e përjetësisë në shpirtin e tij. Edhe atë që ke mbjellë, atë do të korrësh. Edhe pse fëmija nuk kupton gjithçka që bëhet në kishë, Hiri I Shpirtit të Shenjtë i ndihmon të rriten njerëz shpirtërorë dhe kjo i ndihmon shumë që kur të rriten të kuptojnë,ata nuk do e kenë vështirë t’i nënshtrohen vullnetit hyjnor, madje edhe n.q.s. do të rebelohen kur të bëhen adoleshentë apo të rinj, ajo që është mbjellë tek ata,vështirë se do të zhduket, por do t’a rizgjojë përsëri dëshirën për Zotin dhe Kishën. Pra,si njerëz që u rebeluan kur u rritën, u kthyen përsëri tek Kisha, sepse kujtonin që fëmijë prindërit, gjyshërit, nuni i sillnin në kishë, kujtonin aromën e temjanit, zërin e korit, qetësinë e mistershme, ëmbëlsinë e kungatës , dhe kështu në zemër do të zgjohet kujtimi i Zotit.E gjetën dashurinë e parë dhe u kthyen përsëri si djali plangprishës.

Kështu duhet t’i kishërojmë fëmijët, sepse ata jo thjesht “rrinë” në Kishë, por rriten në Kishë dhe bëhen me Hirin e Zotit dhe kujdesin e Kishës dritë për botën dhe kripë për njerëzimin.

Por duhet kujdes dhe një tërheqje vëmendje edhe për diçka tjetër jo të mirë kur sjellim fëmijët në kishë , konkretisht për zhurmën e fëmijëve gjatë shërbesave dhe sidomos në Liturgjisë Hyjnore, që është lutja zyrtare e kishës.

Fatmirësisht ka prindër që i sjellin dhe i kishërojnë fëmijët e tyre në Liturgjinë e të dielës dhe të kremteve , por fatkeqësisht ka raste kur prindërit i sjellin fëmijët në kishë dhe i lënë të lirë të lëvizin , nëpër kaos ,të qajnë, të flasin, të luajnë, të hanë , madje e tolerojnë zhurmën e fëmijëve të tyre edhe kur thuhen lutjet ose predikimi. Këta prindër nuk shqetësohen, duke menduar se mjafton që i sollën në kishë, tek Zoti.

Por jo ,Zoti vërtet tha lërini fëmijët të vijnë tek unë, por nuk tha lërini fëmijët të bëjnë rrëmujë dhe madje pa dashjen e tyre dhe me neglizhencën e prindërve, të prishin qetësinë në Liturgji dhe të tërheqin vëmëndjen e klerit dhe të popullit. Këta fëmijë të zhurmshëm nuk janë si ëngjëjt të pastër që rrinë me frikë para Perëndisë dhe Altarit, por kthehen ,pa e ditur ata vetë, në engjëj rebelë dhe përdoren nga i ligu për të prishur rregullin, qetësinë dhe disiplinën që duhet të kemi në kishë, shërbesat fetare dhe Liturgjinë Hyjnore .

Përgjegjësia në këtë rast nuk është aspak e fëmijës por e prindit , madje edhe e të rriturve të tjerë , si kishtarit, katekistit , priftit,të cilët e lënë këtë situatë në kishë dhe nuk marrin masa për disiplinimin e prindërve, dhe nëpërmjet atyre, të fëmijëve.

Madje, duke përdorur gabimisht edhe shprehje të jerondëve dhe klerikëve :

“ Sikur nuk ka problem të bëjnë fëmijët zhurmë në kishë...”.

Kjo situatë e pazakontë kthehet në normalitet. Por ne duhet të mbështetemi në traditën e Kishës dhe mësimet e shenjtorëve. Le të kujtojmë rastin kur Zoti Krisht bëri mrekullinë e shumimit të pesë bukëve dhe dy peshqëve , (Marku 6; 30-44).

Ai i tha apostujve t’a organizojnë turmën në grupime të vogla, para se të ndajnë bukët dhe peshqit e shumëfishuara nga bekimi i Krishtit . Këtu kemi një disiplinim të turmës që u ushqye me bukë dhe peshq , gati 15 mijë vetë si burra , gra , fëmijë , por aq më tepër kur në kishë marrim trupin dhe gjakun e Zotit ; "i Cili copëtohet dhe nuk përndahet , i Cili hahet gjithnjë dhe nuk mbaron kurrë, apo shenjtëron ata që kungohen" në Liturgjinë Hyjnore.

Thirrjet paqësore : “ Për këtë shtëpi të shenjtë dhe për ata që hyjnë brenda në të me besë , shprestari dhe frikë Perëndie, le t’i lutemi Zotit; ose “ Le të qëndrojmë mirë , le të qëndrojmë me frikë , le të kemi kujdes , që t’a blatojmë me paqe theroren e shenjtë”; apo thirrja e klerit para Kungimit “ Me frikë Perëndie, besë dhe dashuri, afrohuni”.

Mos janë vetëm për të rriturit dhe jo për fëmijët , d.m.th ata të bëjnë zhurmë dhe të luajnë në kishë ?!

Jo, të gjithë , të rritur dhe fëmijë, duhet të rrinë me frikë Perëndie në kishë dhe kjo kultivohet që kur je fëmijë, pavarësisht moshës .

Etërit e Kishës janë preokupuar dhe kanë dhënë këshillat e tyre edhe për këtë çështje që nuk është e parëndësishme, por shumë e rëndësishme, sepse ka të bëjë me adhurimin e Perëndisë.

Thënie të Etërve për zhurmën e fëmijëve gjatë Liturgjisë

1. Shën Vasili i Madh: “ Në vendin e shenjtë çdo veprim duhet të ketë urtësi dhe qetësi, sepse aty flet Zoti. Prindërit të jenë kujdestarë të fëmijëve që zhurma e tyre të mos prishë paqen e lutjes, por as të mos shuhet gëzimi i fëmijërisë.”

2. Shën Theofani i Mbyllur: “ Kjo është provë për prindin: të ruajë paqen e tij dhe të mësojë fëmijën e tij me durim. Nëse e qorton me zemërim, nuk ka fituar as qetësinë, as fëmijën.”

3. Shën Porfir i Kavsokalivit: “ Në Kishë ka rregull, por jo ashpërsi. Ka qetësi, por jo ftohtësi. Kështu duhet të sillemi edhe me fëmijët: me kujdes, që ata të mësojnë nderimin pa u frikësuar.”

4. Shën Pais Agjioriti : “ Nëse fëmijët janë shumë të vegjël, më mirë është që një prind t’i nxjerrë për pak minuta dhe t’i kthejë sërish, që të mos shqetësojnë të tjerët. Kjo nuk është përjashtim, por dashuri për të gjithë — edhe për fëmijën, edhe për Kishën.”

5. Shën Nikolla Velimiroviç: “ Zoti e dëgjon çdo zë në Kishë — edhe zërin e fëmijës. Por kur fëmija bëhet shkak që të tjerët të humbasin vëmendjen, atëherë prindi është thirrur të bëhet mësues i qetësisë.”

6. Shën Emiliani i Simonopetrës “ Liturgjia është si fryma e shenjtë — e qetë, e butë, e mbushur me mister. Fëmijët duhet t’i mësojmë ta ndiejnë këtë frymë me dashuri, duke mos e kthyer Kishën në vend loje, por as në burg të heshtjes.”

Shën Theofani shkruan : “ Fëmija mëson të qëndrojë në Kishë ashtu siç sheh prindërit të qëndrojnë. Nëse prindi rri me vëmendje, me përulësi dhe me lutje, atëherë edhe fëmija do t’a mësojë këtë mënyrë.”

Prindi është liturgjia e parë që sheh fëmija. Në sytë e fëmijës, mënyra si prindi qëndron, si lutet, si bën shenjën e kryqit, janë më të forta se çdo fjalë. Kështu, shpirti i fëmijës pasqyron shpirtin e prindit.

Nga të gjitha këto mësime, Etërit na mësojnë:

1. Respekti për Misterin e Shenjtë është i domosdoshëm. Kisha nuk është vend loje, por vend i shenjtërisë dhe duhet të qëndrojmë me frikë Perëndie si të rriturit ashtu edhe fëmijët.

2. Prindi është përgjegjës për rendin, jo fëmija.

Nëse duhet, prindi mund t’a nxjerrë pak jashtë dhe t’a rikthejë me qetësi.

3. Nuk duhet të merren ushqime në kishë për fëmijët , përveç ndonjë biberoni për fëmijët e gjirit.

Kisha Orthodhokse kërkon jo vetëm nga të rriturit agjërim të plotë nga mesnata deri në marrjen e kungimit, por edhe për fëmijët nga tre vjeç e lartë . Përjashtohen fëmijët e gjirit, që mund të konsumojnë gjirin e nënës ose qumësht, një orë para kungimit.

Marrja e ushqimeve të tjera, i krijon idenë fëmijës se po shkon në kopësht dhe sillet sikur të jetë aty, i shkujdesur, por edhe nuk dallon atë që merr nga Kisha .

Kanonet Kishtare ndalojnë konsumimin e çdo ushqimi në kishë, përveç asaj që ofron kisha , kungata , nafora , uji i bekuar, gruri i përshpirtjes , ose nga pesë bukët e bekuara.

4 Nuk duhet të lejohet që fëmijët të lëvizin nëpër kishë , ose të shtrihen për tokë, apo t’i kthejnë kurrizin altarit. Prindërit dhe të rriturit duhet të bëjnë kujdes t’i mbajnë në krahë , pranë tyre , në këmbë ose ulur .

5. Po ashtu, nuk duhet fëmijët të marrin kukulla, lojëra argëtuese në kishë, libra për ngjyrosje etj, sepse edhe pse mund të rri urtë, por duke u marrë me lojërat e tij në kishë, ai mësohet gabim, që kisha është vend argëtimi si shtëpia dhe kopshti, dhe e ka të vështirë pastaj të disiplinohet .

6 Duhet që fëmijët të vijnë në kishë të veshur sipas gjinisë , ashtu siç është rregulli edhe për të rriturit , që; gruaja nuk duhet të veshi rrobat e burrit dhe anasjelltas .

Shën Joan Krisostomi na thotë : “ Në Kishë duhet të ketë nderim dhe vëmendje, sepse aty qëndron vetë Mbreti i gjithësisë. Por nëse ndodh që një fëmijë të qajë, mos u hidhëroni: është më mirë të kesh një zë fëmije në Kishë sesa një zemër të ftohtë pa dashuri.”

Prandaj duhet të kemi kujdes dhe vëmëndjen e duhur për këtë situatë , duhet t’iu ruhemi ekstremeve d.m.th as të mos i shtrëngojmë fëmijët me frikë të dhunshme që ata të mos bëjnë zhurmë në kishë , por edhe as mos t’i lëmë që të prishin qetësinë dhe atmosferën e qëndrimit me frikë Perëndie në Kishë.

Por mos të harrojmë se problemet në të shumtën e rasteve janë tek të rriturit, që edhe pse ndoshta mund të kenë qetësi absolute në kishë, prapë janë të shpërqendruar, ashtu siç thotë një murg i vjetër i Malit Athos :

“ Nëse fëmijët bëjnë zhurmë gjatë Liturgjisë, shiko më parë zemrën tënde: ndoshta nuk është qetësia e tyre që prishet, por qetësia jote që mungon. Qetësia e vërtetë vjen nga dashuria, jo nga mungesa e zhurmës.”

Prandaj : “ Shembulli i prindërve është mësimi më i fortë! ”

(Shën Theofani i Mbyllur)

TA SHFRYTËZOJMË KOHËN SE PO NA IKËN.

Tue, 28 Oct 2025 12:11:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Në Olimmp që në shekullin e IV para Krishtit egziston një satatujë kushtur " Kohës", vepër e skulptorit Lisip.

Skulptura ishte e pa zakontë në pamje edhe titullohej:" Kap çastin e duhur".

Në këtë skulptur paraqitet një njeri me një tufë flokësh përpara edhe qeros nga pas që ecën në maj të gishtave .

Autori jo më kot e ka kompozuar kështu këtë skulpturë, ajo brenda saj fshe një mesazh gjithmon bashkëkohor.

Poeti Posidhipi për të shpjeguar domethënjen e saj shkroi një dialog të një vizitori me skulpturën e "Kohës" .

Vizitori e pyet skulpturën : " Kush je" ?

Skulptuara përgjigjet :

- "Jam koha që mposhtë gjithshka ".

Vizitori e pyet:

-"Përse ecën në majë të gishtave ?"

Skulptura përgjigjet:

-"Sepse gjithmon vrapoj edhe nuk ndalem".

Vizitori pyet:

-"Përse keni një tufë flokësh në ballë?

Skulptura:

- "Që të mund të më kapi kush të më takoj".

Vizitori:

-"Përse koka juaj është prapa qerose?"

Skulptura:

-Që të mos kenë mundësi të më kapin nga pas, sado që të përpiqen".

Kjo skulptur e thamë ka domethënje për të gjithë brezat edhe për sot deri në fund të kohës.

Koha është e krijuar dhe është dhurata e Perëndisë për ne njerëzit, që si një qenie psikosomatike (shpirt-trup) të vendosur brenda kësaj kohe dhe hapësire fizike (toka), të konceptohemi, të rritemi, të zhvillohemi sipas qëllimit dhe vullnetit të Perëndisë për shpëtimin tonë të përjetshëm.

Sipas mendimit Biblik koha është mister i dhënë njeriut vetëm në këtë jetë, që njeriu të mund ta përdorë atë për të mirën e tij brenda hapësirës ku ai jeton.

Koha nuk është diçka absolute e përjetshme.Ashtu si filloj për botën edhe për njerëzit, një ditë do mbaroj.

Fundi i kohës për ne është dita e vdekjes tonë, që mund ta quajmë porta për në gjendjen pa kohë, kurse për botën koha e fundit e saj është kur Zoti do vij për gjykim dhe pastaj nuk do ketë më kohë, sepse nuk do ketë as diell, as hënë as yje, që pëcaktojnë matjen e kohës.

Tek Libri i Zbulesës lexojmë:"Dhe qyteti (Parajsa e re) nuk ka nevojë për diell, as për hënë që të ndriçojnë në të, sepse lavdia e Perëndisë e ndriçon atë, dhe llamba e tij është Qengji (Krishti).(Zbulesa 21-23)

Mbas mbarimit të kohës ajo nuk kthehet më pas, që ne ta kapim dhe nuk kemi më mundësinë e përdorimit të saj, sepse vetëm në këtë kohë dhe hapësirë ku jetojmë tani, mund të ndryshojmë, të korrigjohemi, të na falen mëkatet me Misteret e Kishës Orthodhokse dhe të bëjmë vepra të mira besimi.

Shumë njerëz e shpërdorojnë kohën dhe nuk bëjnë atë që duhet brenda kohës së tyre që është relative.Vetëm kur ajo ju mbaron kujtohen për atë, por fatkeqësisht ajo nuk ju vjen më.

Në librin e Jerondikoit na tregohet se : "Kur ishte duke vdekur një i pasur që e kishte harxhuar kohën kotë edhe nuk ishte bërë gati për gjykimin e Perëndisë erdhën papritur demonët si kalorës të zinj që ti mernin shpirtin. Ai i tmeruar i`u thoshte me lot: " Më jepni edhe pak kohë deri në mëngjes sa të dali dielli".Demonët i thanë: "Tani që të perëndojë dielli yt u kujtove për kohën, ska më kohë për ty" dhe pastaj ja morën shpirtin për në Ferrin e përjetshëm.

Shën Pais Agjoriti thotë: Ata që janë në ferr luten tek Zoti tu japi vetëm 5 minuta kohë që të kthehen dhe këtë botë që të mund të pagëzohen ose rrëfehen për mëkatet e tyre që ti shpëtojnë mundimeve të përjetëshme të Ferrit por kjo nuk u jepet, sepse kishin shumë kohë që e shpërdoruan dhe nuk e shfrytëzuan për shpëtimin e tyre.

Prandaj apostull Pavli na thotë:"Shikoni pra si të ecni me kujdes; jo si të marrë, po si të urtë, duke shfrytëzuar kohën, sepse ditët janë të këqija" (Efesianëve 5:15-16)

DERI KU MUND TË NDRYSHOJMË ESTETIKISHT VETEN TONË ?!

Fri, 17 Oct 2025 11:49:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Ajo që po vihet re në këtë brez avangard ose “Kohës së Re” , është një tendencë në rritje për t’u marrë shumë më tepër me kujdesin e trupit dhe kurimin e fytyrës, për t’u bërë sa më të përsosur, tërheqës, joshës. Kaq shumë po fiksohen njerëzit me këtë trend, sa që pamja e jashtme sot po bëhet një standard i vlerës së një individi dhe status shoqëror, d.m.th sa më pamje të jashtme të kuruar të ketë dikush , aq më shumë është i vlerësuar në shoqëri, pavarësisht vlerave morale, aftësive intelektuale,profesionale apo shoqërore që ka me të vërtetë.

Pra sot me pamjen po veprohet si në marketing, ku reklama shet mallin, pavarësisht përmbajtjes , sot njerëzit po vlerësojnë më shumë gunën se sa punën dhe vlerën morale të një individi, sa që kjo risi po bëhet një ligj i pashkruar që po i nështrohet turma. Këtë gjë sot e bënë të mundur edhe zhvillimi i teknologjisë estetike, që po përhapet gjithandej nëpër botë,aq sa tendenca në rritje për ndërhyrje estetike po kthehet në një epidemi shoqërore, ashtu siç është bërë edhe tatuazhi.

Ndërhyrjert estetike më të përhapura janë:

1. “Rinoplastika”- që vazhdon të kryesojë listën e kërkesave, e preferuar nga ata që kërkojnë përmirësime të formës së hundës, por edhe për të ndihmuar frymëmarrjen.

2. “Filler-at”- janë një nga trajtimet më të kërkuara për ata që duan të rifitojnë volumin dhe të përmirësojnë konturet e fytyrës pa ndërhyrje kirurgjikale.

3. “Brazilian Butt Lift (BBL) - kjo procedurë përdor dhjamin e trupit të vetë pacientit për të shtuar volum në zonën e vitheve dhe për të krijuar forma të plota, por natyrale.

4. Liposkulptura - trupi i përsosur, është trendi më i ri për të arritur konturimin e trupit në mënyrë të personalizuar.

5. Mikrodermoabrazioni dhe White Peeling - ndërhyrje për ata që kërkojnë një përmirësim të lehtë në shkëlqimin dhe pastërtinë e lëkurës.

6. Estetika Gjenitale - për defektet kongenitale të organeve gjenitale.

Duhet të dimë se që nga lashtësia njerëzit janë marrë me ndërhyrje për estetikën e fytyrës dhe trupit, aq sa mund të lejonte edhe mundësia e mjeteve, si për defekte te lindura ose gjymtime aksidentale gjatë jetës, kjo bëhej me ndërhyrje kirurgjikale, proteza, makijazhe,pomada , etj. Por sot me zhvillimin e teknologjisë operacionet dhe ndërhyrjet plastike në masë të madhe e kanë humbur rolin e vet primar si të nevojshëm dhe të domosdoshëm për korrigjimin e defekteve dhe aksidenteve, sepse sot këto ndërhyrje janë shndërruar në një garë ku klientët kërkojnë nga estetistët ndërhyrje nga më të dhimbshmet, të kushtueshme,të rrezikshme,kjo jo për domosdoshmëri funksionale apo nevojshmëri estetike , por thjesht vetëm për dukje, për të tërhequr vëmendjen e turmës lakmiqare dhe xheloze, deri në atë masë sa mbushen me silikon dhe po ndryshojnë edhe indetitetin natyral të pamjes së jashme duke u bërë njerëz plastikë , apo barbi ( kukulla).

Sipas të dhënave statistikore nga Shoqata Internacionale e Kirurgëve Plastikë (ISAPS), vendet më me shumë ndërhyrje estetike janë:

1. SHBA me 17.9% të popullsisë që ka bërë ndërhyrje estetike

2. Brazili me 10.7% të popullsisë

3. Japonia me 4.8%.

4. Italia me 4.1%.

5. Meksika me 3.9%.

Por edhe Ballkani nuk mbetet pas, madje turizmi estetik në Ballkan është konsoliduar shumë, sepse ka tarifa më të ulta se në BE. Edhe në Shqipëri kemi një bum të ndërhyrjeve estetike dhe duke mos pasur një rregull, por një vakum ligjor për këto ndërhyrje, Shqipëria është konsideruar nga Blogjet italiane, si: “Shqipëria, xhungla e ndërhyrjeve estetike”.

Në Shqipëri, çmimi i trajtimeve të vogla estetike si shtimi i volumit të buzës apo edhe i mollëzave kushton rreth 50 euro, kurse në vende të tjera të BE , një seancë e vetme kushton nga 300-600 euro, po ashtu nuk mungojnë edhe ofertat promocionale të tipit “Sill 3 shoqe dhe do të kesh zbritje me 30%”.

Në një artikull të përbashkët të " Eur Activ . com" & AFP, jepte alarmin se sallonet e bukurisë në Shqipëri, që nuk kanë ekspertizë dhe mbikëqyrje mjekësore, janë duke ofruar shërbime kozmetike të rrezikshme. Ata që joshen më shumë nga ky trend dhe industri të estetikës, janë ata të moshave minorene dhe të rinjtë nga 20 -30 vjeç, të cilët ndikohen dhe peshkohen nga ndikimi i influencerëve dhe blogerëve në rrjetet sociale ose nga figurat publike të show- bizit dhe reklamës që iu bëhet atyre në rrjetet sociale për lukun e tyre me pamje perfekte të rregulluara nga këto ndërhyrje estetike, duke përcaktuar standardet e bukurisë sipas modës sot.

Edhe pse kemi një trend në rritje të ndërhyrjeve estetike, duhet të dimë nga ekspertet dhe mjekët esteticist se përveç benefiteve, kjo epidemi e kohës, ka edhe shumë probleme sa psikologjike, shëndetësore edhe etike, që është mirë që të kihen parasysh kur vendoset të bëhet një ndërhyrje estetike.

Problemet dhe risqet psikologjike dhe shëndetësore janë shumë më të mëdha se përfitimet në dukje të një luku perfekt, sidomos kur kemi ndërhyrje në moshat e reja. Kjo është një moshë në zhvillim dhe ndërhyrjet estetike kirurgjikale ndërhyjnë në këtë proces të rritjes, duke sjellë më shumë dëm se sa rezultat, sepse ato pengojnë zhvillimin natyral të shqisave, trupit dhe e drejtojnë drejt anomalive dhe difekteve të pakorrigjueshme.

Kjo situatë e pakëndshme sjell dhe probleme psikologjike, deprepsion, ankth, aq më shumë kur rezultatet e operacionit nuk janë ato të pritshmërisë, madje klienti kthehet në pacient duke i bërë një dëm, deformim të pariparueshëm vetë vetes për gjithë jetën. Doktorët specialistë janë të drejtëpërdrejt, ata thonë psh: “ Nëse acidi hialuronik injektohet në enët e gjakut mund të krijojë nekrozë, një zonë të nxirë në lëkurë, që mbetet gjithë jetën.”; “ Pasojat, më së shumti shkaktohen nga përdorimi i tepruar i filler-it (substancë mbushëse për lëkurën), një pjesë e të cilave janë të ndaluara në vendet e Bashkimit Europian”; “Mos steriliteti i injeksonit me silikon jep reaksione alergjike në organizëm, granuloma dhe nekroza të indit, pra shkatërrim të indit ku injektohet dhe pasojat e një materiali të kontaminuar, mund të çojnë deri në marrjen e jetës.”

Një nga problematikat e tjera shëndetsore, është dhe shtimi i infektimeve me HIV/AIDS pas ndërhyrjeve estetike.

Prandaj para se të shkohet tek një qëndër estetike dhe të paguhen paratë për ndërhyrje, duhen menduar mirë edhe pasojat psikologjike dhe shëndetësore. Por le të flasim edhe për pasojat etike, sidomos për ata që besojnë në ekzistencën e një Zoti,Krijues dhe Gjykatës. Duhet të dimë se njeriu është krijesa më e veçantë që dallon nga çdo lloj gjallese jo vetëm nga inteligjenca e spikatur, por edhe nga statura e trupit dhe bukuria e fytyrës që i jep autoritet, individualitet të papërsëritshëm. Kjo performancë fizike e njeriut nuk është thjesht një rastësi e teorisë utopike të evolucionit nga majmuni tek njeriu, por është krijesa e Perëndisë ashtu siç na zbulon Bibla:

“Pastaj Perëndia tha: Ta bëjmë njeriun sipas shëmbëlltyrës sonë dhe në ngjasim me ne, dhe të ushtrojë sundimin e tij mbi peshqit e detit, mbi zogjtë e qiellit, mbi kafshët e mbi gjithë tokën, mbi rrëshqanorët që zvarriten mbi dhé.

Kështu Perëndia krijoi njeriun simbas shëmbëlltyrës së vet, sipas shëmbëlltyrës së Perëndisë; Ai krijoi mashkullin e femrën.” ( 1 Zanafilla 26-27).

Prandaj njeriu si një qënje psiko-somatike është një shëmbëllyrë e krijuar e Perëndisë Trinitare së Pakrijuar.

Ai është i tillë jo vetëm në botën e tij shpirtërore, si mendje, fjalë dhe shpirt, ose në intelektin, lirinë dhe pavdeksinë e shpirtit, por edhe në staturën e tij të jashtme, si në në fytyrën dhe trupin e tij, sepse ai duhet të reflektojë Perëndinë jo vetëm shpirtërisht por edhe në një botë fizike dhe materialiste, me trupin e tij. Sipas Etërve të shenjtë edhe trupi i njeriut, i cili me shpirtin e krijuar sipas ikonës së Perëndisë, formon një njeri të plotë , nuk mund të përjashtohet krejtësisht nga shëmbëlltyra e Zotit, sepse dhe në trup pasqyrohet deri në një farë pike karakteri i shpirtit i krijuar sipas ikonës.

Sipas Shën Grigorit të Nisës:

“ Është e gjithë natyra njerëzore që përbën ikonën e Perëndisë tek njeriu, ikonë që nuk gjëndet në asnjë pjesë të tij të veçantë, por në tërësinë e tij ( shpirt dhe trup)”.

Aq më shumë trupi njerëzor u krijua i tillë, sepse ai do të mbante vetë Perëndinë, Birin dhe Fjalën Perëndisë e mishëruar në Bir-Njeriun, ashtu siç e profetizoi Danieli:

“ Unë po shikoja kështu në vegimin e natës: kur qe, në retë e qiellit, po vinte dikush si Biri i njeriut! Arriti deri tek i Tejetlashti i motit dhe qe paraqitur para tij. Ai i dha pushtetin, nderin e mbretërinë. Të gjithë popujt, fiset e gjuhët u shtruan nën shërbimin e tij: pushteti i tij, pushtet i amshuar që kurrë s'do të merret, mbretëria e tij kurrë nuk do të prishet ” ( Danieli 7: 13-14), ose si e dëshmon Joan Ungjillori “ Dhe Fjala u bë mish dhe banoi ndër ne; dhe ne soditëm lavdinë e tij, si lavdia e të vetëmlindurit prej Atit, plot hir e të vërtetë” ( Joani 1 -14) apo si Apostull Pavli sqaron misterin e Perëndi –njeriut Jisu Krishtit: “ Tek ai banon trupërisht gjithë plotësia e Hyjnisë.” (Korintasve 2:10).

Njeriu u krijua sipas modelit të Perëndisë Triadik, Atit , Birit dhe Shpirtit të Shenjtë, d.m.th një nga esenca, por në shumë persona, hipostaza, prandaj njerëzit janë të krijuar nga Krijuesi të dallueshëm jo vetëm në intelektin, ndjenjat, virtytet dhe dhuratat shpirtërore që krijojnë personalitetin e tyre të papërsëritshëm para Perëndisë dhe njëri -tjetrit, por ata ndryshojnë edhe në pamjen e fytyrës dhe të staturës trupore, si mashkull dhe femër.

Ata kanë dallime individuale fizike dhe gjinore të veçanta dhe të papërsëritëshme, që i dallojnë nga njëri-tjetri, prandaj çdo tipar i yni nuk është i rastësishëm apo thjesht rrjedhojë gjentike, por një krijim i veçantë i Zotit për secilin prej nesh, një kryevepër e personalizuar e Mjeshtrit të Madh. Kjo është arsyeja që na thuhet tek psalmi:

“ Duart e tua më kanë bërë dhe më kanë dhënë trajtë; më jep zgjuarsi që të mund të mësoj urdhërimet e tua.” (Psalmet 119:73)

Por një pyetje ndoshta na shqetëson: “ Pse në botë lindin njerëz me gjymtime apo me tipare të deformuara, mos janë vepra të dështuara të Zotit?!”

Jo, aspak, nuk mund të jetë aspak dështimi apo mall skarco, sepse Ati është një mjeshtër i përsosur dhe asgjë nuk mund të dali e deformuar, e shëmtuar apo e pavlerë nga duart e Tij, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë .

Nëqoftëse Ai do të dështonte së bëri shpirtra dhe trupa të përsosur , atëherë nuk do ishte një Perëndi absolut dhe i përsosur, edhe kur krijon. Ajo që ne e shohim sot në botë si të deformuar ose edhe të shëmtuar në krijim, është rrjedhojë e mëkatit, që u bë në zanafillë në Eden ( Zanafilla 3; 6-7), e mëkatit stërgjyshor, e njerëzve të parë të krijuar, mëkat që me pasojat e tij trashëgohet tek të gjithë njerëzimi si një virus , por edhe atij prindëror, që trashëgohet tek fëmijët deri në brezin e katërt , ashtu siç thotë edhe psalmisti:

“Në mëkat më lindi nëna ime” ( Psalmi 50).

Zoti Perëndi njerëzit e parë që i krijoi me vetë duart e tij, si Adamin (Zanafilla 2: 2-7) dhe Evën (Zanafilla 2; 21-22) , i krijoi të përsosur në shpirt dhe në trup, kurora e krijimit material, një miniaturë e përsosur e Zotit, por fëmijët e Adamit dhe Evës, u krijuan pas mëkatit, nga Krijuesi në bashkupunimin me njerëzit

( Zanafilla 4-1).

Këtu fillon deformimi shpirtëror dhe trupor i njeriut, sepse pasojat e mëkatit transmetohen shpirtërisht në pasione dhe gjenetikisht në deformime. Prandaj sa më i madh të jetë mëkati prindëror, aq më pak lejohet Perëndia të ndërhyjë në krijimin e një njeriu të ri, dhe për shkak të mëkatit fëmijët lindin si ikona të deformuara të Perëndisë.

Njerëzit e kanë dëshirë përsosmërinë sepse ata janë krijuar të tillë, që të pasqyrojnë si ikona përsosmërinë e Zotit, aq sa mund të bëhen të ngjashëm me Zotin në aspektin shpirtëror dhe moral, por kjo edhe në aspektin fizik në botën fizike, sepse njeriu është një qënie shpirt-trup. Njerëzimi, i cili vdiq shpirtërisht nga pasoja e mëkatit fillestar se u rebelua (Zanafilla 2; 16-17), ai e humbi orientimin moral dhe për virtyt, për të qënë ikonë dhe i ngjashëm me Zotin, kështu pra thirrjen e brëndshme të qënit ikonë me potencial që të bëhet i ngjashëm me Zotin ( Zanafilla 1-26), ai filloi t’a shikonte thjesht në botën e jashtme, në botën materiale edhe fizikun e tij.

Aq shumë u dha pas trupit, sa e ktheu trupin në një idhull, ku masa e vlerës dhe statusit shoqëror mes paganëve, u bë trupi i përsosur dhe fuqia fizike dhe jo morali dhe virtuti që burojnë nga shpirti , zemra dhe mendja.

Kështu grekët e lashtë për t’a hyjnizuar trupin, krijuan perënditë e Olimpit me një pamje humane të përsosur, por edhe me pasionet që i shkonin për shtat paganëve, d.m.th natyrës së rënë njerëzore, që ishte bërë vetëm mish

( Zanafilla 6-3).

Ata formuluan filozofitë dhe mitet klasike, sikur njerëzit janë krijuar nga perënditë dhe duhet t’i ngjajnë sa më shumë atyre në pamje dhe në dëshira. Prandaj, morali në Greqinë e lashtë, shkonte paralelisht me bukurinë dhe kujdesin për trupin, fytyrën, flokët dhe me ushtrimin lirisht të kënaqsive trupore, si një përngjasim i perëndive të Olimpit. Në atë kohë pagane, një sinonim i të qenit një qytetar i denjë dhe me status, ishte të kishe një trup të kujdesshëm dhe të trajnuar mirë, një fytyrë të bardhë dhe një trup të depiluar, ashtu siç e shikojmë dhe në shëmbëlltyra të krijuara artistike skulpturë, pikturë të kohës, që cilësohet si arti klasik.

Kështu dhe sot, në një botë të rënë moralisht dhe të vdekur shpirtërisht, pa vlera morale, virtute dhe ideale të shenjta, njerëzit po i kthehen vetëm pamjes dhe fizikut të jashtëm si e “perëndive”. Ky është një tundim për krenari, rivalitet, pasion, joshje dhe status në një shoqëri neopagane. Prandaj gjithmonë, edhe sot në këtë botë anti-Zot, të prishur moralisht dhe estetikisht dhe të mallkuar për prishje me vdekje dhe asgjësim ( Zanafilla 3-18), bukuria dhe përsosmëria jo vetëm që nuk arrihen , por më shumë janë një problem se sa mirëqënie për njeriun, si për ata që e kanë të lindur duke i rrëzuar në krenari dhe tundim për të tjerët, si për ata që e dëshirojnë në lakmi,por edhe atyre që iu mungon në zili dhe armiqësi.

Kështu këtë botë mëkatare të prishur , të dalë jashtë planit Hyjnor fillestar të parajsës tokësore ( Zanafilla 2-8), ku mbizotëron me tepri egoizmi, lakmia, zilia, armiqësia dhe që shkon pashmangshmërisht drejt dekadencës përfundimtare , Ekonomia Hyjnore nuk i jep shumë rëndësi bukurisë së jashtme të trupit që do vdesi dhe prishet në varr, por i jep rëndësi botës së brendshme të njeriut , të ringjalljes shpirtërore nëpërmjet besimit në Krishtin e ngjallur , me Misteret e Kishës Apostolike dhe zbukurimit të shpirtit njerëzor me dritën dhe virtytet e Shpirtit të Shenjtë , si :

“ Dashuria, gëzimi, paqja, durimi, mirëdashja, mirësia, besimi, zemërbutësia, vetëkontrolli”.( Galatasve 4-22).

Bota e rënë shpesh fokusohet te pamja jonë e jashtme, por Perëndia në këtë jetë shikon zemrën tonë, ashtu siç thotë profeti Samuel, që kërkonte mbret për Izraelin nga pamja: " Mos ia shiko as pamjen as shtatgjatësinë, sepse unë e kam refuzuar, sepse Zoti nuk shikon si shikon njeriu, njeriu shikon pamjen, kurse Zoti shikon zemrën". (1 Samuel 16:7).

Perëndia si Mjeshtër i Madh, patjetër që nuk ka hequr dorë edhe nga trupi njerëzor, por e përsërisim në këtë jetë të përkohshme ku vdekja do të asgjësojë të gjithë bukurinë e trupit, e rëndësishme është ringjallja dhe zbukurimi i shpirtit, që duhet t’i paraprijë ngjalljes së trupave të të vdekurve, ngjarje esaktologjike që do të ndodhi në Ardhjen e Dytë të Krishtit, “ I Cili do të vijë përsëri me lavdi të gjykojë të gjallë dhe të vdekur” ( Zbulesa 20: 11-13).

Kështu, ata shpirtra që do gjenden të bashkuar dhe të shpëtuar shpirtërisht në Zotin Jisu Krisht, si bij të adoptuar të Perëndisë ( Romakëve 8-14) dhe vëllëzër dhe motra të Krishtit ( Mattheu 12: 50), Perëndia do t’i ngjall trupërisht dhe do të restaurojë përfundimisht në ata kryevrepërën e tij njerëzore shpirt -trup të ngjallur, të lavdëruar, të hyjnizuar, sipas hirit të Shpirtit të Shenjtë, ashtu siç e shohim tek Krishti i ngjallur dhe që psalmisti Shën David na e përshkruan me profeci : “Ti je i bukur, më i pashmi ndër bijtë e njerëzve, u zbraz hiri në buzët e tua, prandaj Perëndia të bekoi për amshim”( Psalmi 42)

Ndërsa për besnikët e ngjallur të Perëndisë , vetë Zoti Jisu Krisht profetizon: “Atëherë të drejtët do të shkëlqejnë si dielli në mbretërinë e Atit të tyre. Kush ka veshë për të dëgjuar, të dëgjojë!”. (Mattheu 13:43).

Kurse, Apostull Joani na shkruan për ata që presin me besim dhe shpresë (të krishterët orthodhoks) kur të ngjallen në Krishtin :

“Shikoni ç'dashuri të madhe na dha Ati, që të quhemi bij të Perëndisë. Prandaj bota nuk na njeh, sepse nuk e ka njohur atë.”

Shumë të dashur, tani jemi bij të Perëndisë, por ende nuk është shfaqur ç'do të jemi; por dimë se, kur të shfaqet Ai, do të jemi të ngjashëm me Të, sepse do ta shohim se si është Ai”. ( 1 Joanit 3;1-2).

Edhe Kisha Katholike, Apostolike, Orthodhokse ka një qëndrim kritik- etik deri ku duhet të shkojmë në ndërhyrjet estetike në këtë trup të përkohshëm.

Sipas apostull Pavlit: “Trupi i njeriut është tempulli i Zotit, është një kishë e gjallë, si një tempull i Shpirtit të Shenjtë” (1 Kor 6:19), si një dhuratë e shenjtë e Zotit që duhet ruajtur dhe respektuar, jo ndryshuar, zhgaravitur, apo rimodeluar sipas modës apo egoizmit tonë.

Prandaj Kisha lejon, bekon, lutet për suksesin edhe për ndërhyrjet estetike për të korrigjuar defekte të lindura apo nga aksidente përgjatë jetës, sepse kjo nuk bëhet nga egoizmi, por nga kujdesi dhe mirëqënia e trupit, që ai të fuksionojë, që të jetë sa më efikas në shërbim të shpirtit dhe mos kompleksojë psikologjikisht personin njerëzor.

Këtë e shohim edhe tek veprat shëruese të Zotit Jisu Krishtit, që me fuqinë hyjnore ndërhyri sipas dhembshurisë të Tij dhe besimit njerëzor të rregullojë gjymtime të shqisave, deformime dhe gjymtime të gjymtyrëve të trupit njerëzor, p.sh. krijimi i syve të atij që kishte lindur i verbër, (Joani 9: 6-8), drejtimi i gruas së kërrusur prej 18 vitesh (Lukai 13 ;11-13), ose shërimi i njeriut me dorë të tharë (Marku 3-5), etj .

Vërtetë, mjekësia ëshë një dhuratë e Perëndisë për përkujdesjen njerëzore, këtu bën pjesë edhe mjeksia estetike, që kërkon, ashtu siç u krijua në fillim, për korrigjimin sa është e mundur të defekteve të lindura apo të dëmtuara gjatë jetës, por Kisha është kundër tendencës së kohës, ku njeriu i sotëm i mbushur me pabesi, imoralitet, egoizëm është i tunduar gjithnjë e më shumë për t’u bërë nga ana e jashtme sa më i përsosur, për të tërhequr vëmendje, për joshje dhe mburrje, duke e bërë veten një idhull modern.

Kjo është arsyeja që kanonet kishtare ndalonin tek të pagëzaurit që të mos merreshin shumë me veten së jashtmi, por të ishin sa më natyralë, p.sh. Kanoni 6.96 Sinodi i 6 Ekumenik thotë: “Ata ose ato që janë pagëzuar dhe përsëri kujdesen për flokët duke i bërë gërshet duke i dredhur, duhet një pendese atërore, sepse një gjë e tillë është e gabuar përderisa josh të tjerët dhe sepse nuk duhet të zbukurohemi së jashtmi, por të zbukurohemi me virtyte së brendëshmi. Kushdo që shkel këtë kanon duhet të aforizohet".

Kjo e bazuar në fjalën e Apostujve: “Zbukurohuni, jo vetëm nga jashtë, duke gërshetuar flokët dhe duke vënë stoli ari, por nga brenda, me një frymë të butë dhe të qetë, që është e çmuar para Perëndisë.” (1 Pjetrit 3:3).

Nuk duhet të shkojmë në ekstrem në kuptim dhe interpretim, sikur nuk duhet të merremi fare me kujdesin dhe kurimin e vetes. Fjalët e Apostullit dhe Kanonit Kishtar kanë si qëllim të parandalojnë tendencën për teprime të panevojshme të mbarëvajtjes dhe zbukurimit të vetes, tendencë dhe praktika pagane të theksuara në ato kohë për mburrje dhe joshje në publik, por të rishfaqura përsëri dhe në këto kohë neopagane.

Shumë shenjtorë kanë folur për tundimin e bukurisë së jashtme, për t’u dukur ose për të joshur si me makijazhe, bizhu, por këtu futen edhe ndërhyrjet estetike jo të nevojshme apo të domosdoshme, le të përmëndim disa .

“ Zbukurimi i jashtëm është shenjë e varfërisë së brendshme. Ai që zbukuron trupin, shpesh harron shpirtin”, “Zoti të ka dhënë fytyrën tënde — mos e ndrysho me duar njerëzish, por zbukuroje me virtyt.” (Shën Joan Gojarti (Krisostomi shekulli 4)

“Njerëzit sot kujdesen për trupin, jo për shpirtin. Rregullojnë fytyrën, por jo zemrën. Dhe pastaj pyesin pse nuk kanë paqe”, “Nëse njeriu dashuron Krishtin, bukuria e brendshme e dritës hyjnore shndrit edhe në fytyrë.” (Shën Paisi i Athosit, shekulli 20)

“Kur zemra është e qetë dhe plot dashuri, atëherë edhe fytyra ndriçon. Paqja shpirtërore është kozmetika më e përsosur.”, “Mos kërko ta ndryshosh pamjen që Zoti të dha, por lutu që Ai të ndryshojë zemrën tënde.” (Shën Porfir Kavsokaliviti, shekulli 20).

“Kur njeriu përpiqet të ndryshojë fytyrën e tij për t’u pëlqyer të tjerëve, ai dëshmon se nuk e ka kuptuar se është bërë në shëmbëlltyrën e Zotit.” (Shën Theofani i Mbyllur)

Në këtë thënie të shenjtorit ndodhet thelbi i antropologjisë orthodhokse: ne jemi shëmbëlltyra e Zotit ( Zbulesa 1-26). Tendenca për të ndryshuar fytyrën pa një dosmosdoshmëri nuk është vetëm një gabim moral dhe etik, por është më shumë akoma, është edhe një fyerje ndaj Providencës Hyjnore që ka lejuar të krijohesh në atë mënyrë që ai do, si një shëmbëlltyrë e papërsëritshme e Zotit.

“Mos e fyeni krijimin e Zotit me ndryshime të kota. Zoti nuk gabon në asgjë që krijon.”, “Kur kërkojmë të ndryshojmë trupin, shpesh e bëjmë, sepse nuk e kemi pranuar veten si bij e bijat e Zotit.” (Shën Nektari i Egjinës, shekulli 19)

“Sa më shumë e do Zotin, aq më shumë dashuri ndjen edhe për trupin që Ai të ka dhënë — jo për t’a zbukuruar, por për t’a ruajtur si tempull të Tij.” (Shën Siluan Athoniti shekulli 19)

Shën Nikodhimi i Malit të Shenjtë thotë: “ Dëshiron të dukesh bukur? Jini të kënaqur me tiparet dhe bukurinë që ju ka dhënë Krijuesi dhe mos doni të ndërhyni në të, sepse në këtë mënyrë tregoheni gjasme se jeni ju më të përsosur dhe më të mençur se Zoti dhe për këtë arsye dëshironi të korrigjoni krijimin e Tij”, siç na thotë Shën Joan Gojarti:

“Doni të dukeni mirë dhe të bukur? Të jeni të kënaqur me shëmbëlltyrën që ju ka dhënë Krijuesi. Pse shtoni dhe ndërhyni për të korrigjuar krijimin e Zotit në këtë mënyrë?" (Fjalimi 1 drejtuar Kolosianëve).

Prandaj Kisha Orthodhokse nuk gjykon në mënyrë të verbër, ekstremiste, në lidhje me ndërhyrjet estetike si në fytyrë edhe në trup, por Kisha që është Trupi i Krishtit (Efesianëve 1-23) dhe "Shtylla dhe mburoja e së Vërtetës" (1 Timotheu 3:15) dhe ka mendjen e Krishtit, (1 Korintasve 2:16 ) dhe vetë është spitali i madh për shpirtrat dhe trupat njerëzorë, duke përdorur medikamente hyjnore që janë Misteret e shenjta, përshëndet edhe ndihmën mjekësore për shëndetin e njeriut dhe për estetikën, është pro ndërhyrjeve mjekësore estetike për korrigjime të nevojshme dhe të domosdoshme, si deformime të lindura, apo aksidentale që ndikojnë në cilësinë e jetës dhe psikologjinë e njeriut , dhe është kundër ndërhyrjeve estetike të panevojshme, për zbukurim nga kotësia, krenaria ,joshja ose mungesa e pranimit të vetes ashtu siç janë të krijuara nga Perëndia. Në rastet e para, ndërhyrja mund të jetë një akt shërimi dhe mirënjohjeje ndaj Zotit dhe mjeksisë si një instrument i bamiësisë hyjnore për njeriun, ashtu siç thotë urtësia e Sirakut: “ Nderoje mjekun si i takon se edhe atë e ka krijuar i Tejlarti” (Sirakidi 38-1), por në rastet e dyta ndërhyrjet estetike si në fytyrë edhe në trup konsiderohen nga kisha një akt krenarie dhe mosbesimi, një përpjekje për të zëvendësuar dorën e Krijuesit me dorën e njeriut, ose një sakndal për tundim dhe joshje seksuale, që meriton gjykim hyjnor , ashtu si e cilëson edhe Shën Isidor Pelusioti: "Dije edhe këtë: Një grua krenare kur zbukurohet për të joshur ata që e shohin, edhe sikur ajo ende të mos ketë joshur dikë, do të konsiderohet sikur ta kishte joshur atë".

Aq më shumë kur me ndërhyrje estetike ndryshohet pamja apo gjinia përkatëse, është një përversion dhe cilësohet mëkat i vdekshëm, kundra natyrës dhe Kisha në këto raste është kategorikish kundra. Në spiritualitetin orthodhoks bukuria e vërtetë nuk është as simetri, as rinore, por prania e hirit. Shenjtorët që kanë vuajtur nga gjymtime të lindura ose të marra gjatë jetës , apo pleqëria , por kanë jetuar me përulësi e dashuri, pa ankesa apo edhe përpjekje për korrigjim , shpesh kanë pasur fytyra të ndritshme ,të bukura , një ndriçim apo bukuri që nuk vjen nga kozmetika, apo estetika por nga hiri i Zotit sepse:

“ “Kush ka Krishtin në zemër, ai është i bukur edhe në pleqëri.” ( Thënie Oshënare)

Së fundi, tendenca e sotme për të krijuar me teknologji çdo gjë të përsosur dhe simetrike bie ndesh edhe me ligjet estetike natyrore të bukurisë. Simetria, shpesh quhet burim i bukurisë, por simetria absolute nuk është bukuri tërheqëse, por shpesh e mërzitshme dhe e velur. Asimetria harmonike e bën bukurinë më të veçantë, më të pëlqyer dhe tërheqëse, këtë e shohim edhe në natyrë, që kurrë nuk është plotësisht simetrike dhe pikërisht tek papërsosmëritë ose asimetritë qëndron tërheqja dhe bukuria e personalizuar në bukuritë e natyrës, në objekte dhe gjallesa, aq më shumë tek njeriu që është kurora e krijimit.

Prandaj, nëqoftëse nuk keni nevojë të vërtetë dhe të domosdoshme për ndërhyrje estetike në fytyrë dhe në trup, kënaquni me bukurinë natyrore ose e thënë më mirë ,me atë që ju ka bërë të veçantë Mjeshtri i Madh, Perëndia , që thotë:

“ Ja, unë të kam gdhendur mbi pëllëmbët e duarve të mia! ”

( Isaia 49: 16)

KU NA ÇON AXHENDA E INDETITETIT GJINOR (SHPREHJE GJINORE)

Wed, 01 Oct 2025 08:52:00 +0000

Nga Katekisti: Miron Çako

Siç e dimë qeveria kërkon të votojë në parlament një projektligj për barazinë gjinore, ku përveç gjinisë mashkull femër, ashtu siç është në ligjin aktual të kodit civil mbi barazinë gjinore, Nr. 9970, datë 24.07.2008,”, të vendoset edhe një gjini asnjanëse ose gjithëpërfshirëse ashtu siç dëshiron dhe ndjehet individi edhe pse natyralisht është i përcaktuar për gjininë sipas seksualitetit mashkull - femër përkatës që nga lindja .

Ky projekt ligj po kundërshtohet nga opinioni publik, grupime, organizata “konservatore” që pranojnë natyralisht vetëm dy gjini mashkull edhe femër, por edhe komunitetet fetare në vend, që në unison e kanë kundërshtuar këtë projektligj, sepse është kundra krijimit të Krijuesit, që sipas feve monoteiste njeriu është i krijuar seksualisht në mashkull edhe femër dhe automatikisht i ndarë në dy gjini mashkullore edhe femërore dhe duke u shprehur në një deklaratë të përbashkët për shyp na thuhet ndër të tjera se: “Ne, si komunitete fetare, theksojmë rëndësinë e familjes tradicionale të bazuar mbi dy gjinitë biologjike: burrë dhe grua. Për këtë arsye, kërkojmë saktësimin e përkufizimit të termit “Gjini” në projektligj, duke e lidhur qartë me gjininë e përcaktuar në lindje – burrë, grua, vajzë, djalë – në përputhje me parimet e barazisë dhe mosdiskriminimit.” (Këshillit Ndërfetar të Shqipërisë më 23 shtator 2025).

Ky projektligj po mbrohet sot nga grupime liberale ose LGBTI, të cilët nuk pranojnë natyralitetin seksual mashkull edhe femër po ashtu edhe gjinië respektive mashkull edhe femër dhe kërkojnë të pranohet ligjërisht që indetitetin gjinor nuk e përcakton, as Krijuesi, as natyra nga ku ata kanë ardhur, as mjekësia, por dëshira e individit.

Janë ata që kërkojnë që në projektligjin e ri, indetitetit gjinor binar mashkull femër, burrë, grua, djalë, vajzë të zgjerohet si koncept edhe të tjera gjini të pa papërcaktuara.

Sot në vende ku ky ligj është votuar që lejon gjini te tjera alternative, numri i deklarime gjinore sipas ndjeshmërisë edhe dëshirës ka shkuar deri 72 që varjojnë nga ajo në dy gjini njëkohësisht, multi gjini, të përziera, pa gjini, ose si ndihet sipas mjedisit, nga estetika, sipas humorit, emocionit, sipas perjudhave, fluide, ankthit, sipas miqve të personit, gjini hapsinore, autizmi, natyrës, ngjyrave, përvojave, etj forma edhe emërtime gjinish, dmth “kutia e pandorës” është hapur tani dhe vështirë se mund t’i fusësh më në kuti të gjitha këto “gjini” që janë përhapur sipas dëshirës në mendjet e këtyre njerëzve “modern “.

Ky është një diskutim pro edhe kundra më i kahershëm në Europë edhe në botë që po vjen tani tek ne si një kërkesë për integrimin ne BE.

Ai që futi opinionin e tij për të tjera gjini alternative ishte një mjek nga Zelanda e Re në Universitetin John Hopkins, John Money në vitin 1955 që futi termin gjini shoqërore, që përkthehet në anglisht si Gender, dhe nënkupton sjelljen seksuale që një person zhvillon pavarësisht nga organet riprodhuese që ka.

E para ( Gender ) në anglisht vjen nga fjala greke (φύλο) vjen nga folja e lashtë greke φύω, që do të thotë “të lind” që do të thotë se kemi gjini sipas asaj që lindim me organe seksuale riporodhuese , pra gjini mashkullore edhe femëro,kaq shumë ëshët pëercaktues gjinia sa edhe emrat që tregojnë personalitetin dhe indetitetin njerëzor i ndajmë në mashkullor edhe femëror, ky parim përcaktues gjuhësor është edhe për emërtimin e gjallaseva , natyrës , sendeve.

Ky konceptim i ri për ( Gender ) u nda nga kuptimi i gjinisë biologjike shekullor i cila është e përcaktuar natyralisht tek çdo qenie e krijuar binare me dy gjini mashkull edhe femër dhe vecanërisht tek njeriu, që përcaktohet në brendësi të trupit nga kromozonet në ADN dhe së jashtmi nga seksualiteti, mashkull edhe femër. Por sipas këtij mjeku edhe të gjithë atyre që e pasuan novacionin e tij, identiteti gjinor konsiderohet mënyra e brendshme dhe personale me të cilën personi vetë përjeton gjininë e tij, pavarësisht nga gjinia me të cilën ka lindur.

Kjo ide utopike jo shkencore u mbështet nga ata individ edhe grupe që si thamë më sipër nuk pranojnë natyralitetin e tyre seksual edhe gjinor, por kërkojnë të kapërcejnë “ylberin” dhe të nështrohen dhe përligjin pasionet e tyre denatyrale ose perverse.

Konfikti mes konservatorve dhe liberalëve që personalisht në këtë situatë dua ta quaj, debati mes natyralistëve dhe denatyralistëve, është sipas natyralistëve se rolet gjinore janë të përcaktuara nga shoqëria për shkak të organeve seksuale riprodhuese sipas lindjes, por sipas denatyralistëve ky përcaktim është një pengesë për një shprehje e gjinisë shoqërore që nuk është e nevojshme të përputhet me atë natyralen, biologjiken ose të krijuar nga Krijuesi, pra kemi qëndrim dhe argumenta kontroverse mes hyjnores, natyrores dhe ateizmit, denatyrales.

Nqs këto debate do ishin bërë më shpejtë kur njerëzmi mbështeste ekzistencën dhe indetitetin gjinor tek Krijuesi edhe natyra, të tillë grupime kontraverse që mohojnë Krijuesin edhe natyrën në indetitetin gjinor do të trajtoheshin si të sëmurë psiqik, si çmenduri kolektive, por sot në “kohën e re” kjo risi trajtohet si zhvillim, modernitet, liri. Madje edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë e përmbledh ndryshimin midis seksit dhe gjinisë në mënyrën vijuese: “Seksi i referohet "karakteristikave të ndryshme biologjike dhe fiziologjike të meshkujve dhe femrave, siç janë organet riprodhuese, kromozomet, hormonet, etj.".

Gjinia i referohet "karakteristikave të ndërtuara shoqërisht të grave dhe burrave - siç janë normat, rolet dhe marëdhëniet e dhe midis grupeve të grave dhe burrave. Ai ndryshon nga shoqëria në shoqëri dhe mund të ndryshohet."

Ky koncept ligjor OBSH nuk është një tabu për botën e qytetëruar, madje i kundërshrtuar edhe nga shtete antare, si psh, sot, SHBA ku pranon vetëm deklarimin e dy gjinive mashkull edhe femër të përcaktuar që nga lindja sipas seksit.

“Është politikë e Shteteve të Bashkuara të njohin dy gjini, mashkull dhe femër. Këto gjini nuk janë të ndryshueshme dhe bazohen në një realitet themelor dhe të padiskutueshëm.” (Shtëpia e Bardhë — 20 Janar 2025).

Ata që e mbështesin këtë teori denatyrale përpiqen ta bëjnë natyrale duke mbështetur tek mutacionet genetike në natyrë në individë njerëzorë, që mund të lindin me probleme kongjenitale ose gjendje patologjike si hermafroditizmi, ku ekzistojnë vezore dhe testikuj njëkohësisht, me pamje të jashtme femërore/mashkullore ose pseudohermafroditizmi me prodhim të pamjaftueshëm të hormoneve dhe hipoplazi të organeve riprodhuese.

E para duhet të dimë se këto janë mutacione/ trashëgimi gjenetike ose prishje e rregullit biologjik hormonal si në natyrë edhe tek njerëzit, dmth janë një përjashtim nga rregulli dhe natyra i seleksionon dhe njerëzimi i kuron ato.

Një numër jashtzakonisht i vogël, vetëm 5% e të gjitha rasteve në shoqërinë njerëzore dhe trajtohen nga mjekësia dhe mbrohen nga shteti, por edhe nga feja kur është e lindur.

E para sqarojmë se termi "hermafrodit" rrjedh nga Zoti mitologjik grek "Hermafroditos", djali i Hermesit dhe Afërditës, trupi i të cilit, pasi u bashkua me nimfën Salmakis, mori një formë më të përsosur me atribute mashkullore dhe femërore, dmth se ky mutacion ose prirje ka ekzistuar që në lashtësi dhe njerëzit e kanë mitizuar si gjendje e perëndive e reflektuar tek njerëzit, por për të mos qënë thjeshtë një term mitik, sot ky term është zëvendësuar me "interseks"(DSD) (çrregullimeve të zhvillimit seksual).

Ishte Richard Goldschmidt që në vitin 1917 krijoi termin "interseksualitet" për t'iu referuar një sërë paqartësish fizike seksuale. Caktimi i duhur i gjinisë për një të porsalindur të lindur me "hermafrodit" DSD është një emergjencë sociale e periudhës së të porsalindurve.

Foshnjat dhe fëmijët e lindur me DSD paraqesin një sfidë diagnostikuese dhe terapeutike për klinicistët. Suksesi varet nga diagnoza e shpejtë dhe e saktë, kromozoneve, hormoneve, përcaktimi i duhur i gjinisë, terapia e duhur mjekësore dhe teknika kirurgjikale e kujdesshme për të rregulluar atë që është një anomali e lindur dhe jo një normalitet ashtu si duan të na i paraqisin grupimet liberale apo LGBTI.

Por edhe pse këto vështirësi shfaqen tek interseksualët, natyra edhe pse ka një mutacion, përsëri kanë një organ seksual të jashtëm, dominant edhe ky përcakton gjininë, por në raste të tjera të tyre, sot analiza kromozoneve edhe hormoneve janë teknika shkencore që shikojnë prirjen gjinore të një foshnje, prandaj edhe këtu nuk kemi një gjë të pakapërcyeshme për percaktimin e indetiteti gjinor, por më shumë përdoret si një justifikim për të përligjur indetitetin, përcaktimin gjinor sipas dëshirës.

Kisha orthodhokse është tërësisht kundra kësaj përqasje për përcaktimin gjinor sipas dëshirës dhe jo sipas natyrës, sepse ajo mbështetet në përcaktimet e saja tek dëshira e Shkrimit të Shenjtë, Doktrina kishtare, Kanonet e shenjta dhe Etërit e Shenjtë.

Sipas Shkrimit të Shenjtë që përbën themëlin e besimit të krishterë, njeriu është krijesa më e veçantë e Perëndisë Trinitare ( Ati , Biri dhe Shpirti i Shenjtë ) dhe i krijuar sipas i konës së Perëndisë edhe në ngjashmëri me Atë.

“Pastaj Perëndia tha: "Ta bëjmë njeriun sipas shëmbëlltyrës sonë dhe në ngjasim me ne, dhe të ushtrojë sundimin e tij mbi peshqit e detit, mbi zogjtë e qiellit, mbi kafshët e mbi gjithë tokën, mbi rrëshqanorët që zvarriten mbi dhe". Kështu Perëndia krijoi njeriun simbas shëmbëlltyrës së vet, simbas shëmbëlltyrës së Perëndisë; Ai krijoi mashkullin e femrën.” ( Zanafilla 1 26-27)

Krishti, Biri dhe Fjala e Perëndisë i bërë njeri, e konfirmon këtë kur ai thotë për njerëzimin : “Që nga fillimi i Krijimit, Perëndia ‘i bëri ata, mashkull dhe femër’” (Marku 10:6).

Doktrina Kishtare e mbështetur tek Shkrimi i Shenjtë është përcaktuese : “Njeriu është krijimi i veçantë i Perëndisë.Ai është i vetmi “i krijuar sipas shëmbëlltyrës dhe ngjashmërisë së Perëndisë” (Gjeneza 1:26).

Njeriu u krijua binar me dy sekse “mashkull e femër. Ai i bëri ata” (Gjeneza 1:27; 2:21) –dhe që të “shtohej dhe shumohej” (Gjeneza 1:28).Kështu,sipas doktrinës orthodhokse, seksualiteti i përket krijimit që Perëndia e quajti “shumë mirë” (Gjeneza 1:31) dhe në vetvete nuk është mëkatar.

Ai i përket natyrës së njerëzimit dhe abuzimi në të sjell mëkatin. Burri dhe gruaja, mashkulli dhe femra, janë krijuar nga Perëndia të jetojnë së bashku në një bashkim jete, dashurie dhe të qenuri. Burri është udhëheqësi në aktivitetet njerëzore; ai pasqyron Krishtin si Adamin e ri dhe të përkryer. Gruaja duhet të jetë “ndihmësja” e burrit dhe “nëna e të gjithë të gjallëve”. Në lidhje me marrëdhëniet me burrin ajo simbolizohet me marrëdhënien e Marisë dhe Kishës, Evës së Re, me Krishtin, Adamin e Ri.

Ndryshimet ndërmjet burrit dhe gruas janë reale dhe të pandryshueshme. Ato nuk kufizohen vetëm në ndryshimet biologjike apo fizike.

Ato janë më tepër “mënyra ekzistencës”, brenda së njëjtës njerishmëri, ashtu si ne mund të themi, që Biri dhe Shpirti i Shenjtë janë “mënyra ekzistence” të ndryshme brenda së njëjtës hyjnishmëri, së bashku me Perëndinë Atë.

Mashkulli dhe femra duhet të jenë në bashkim shpirtëror, si edhe në bashkim fizik. Ata duhet të shprehin së bashku, në të njëjtën njerishmëri, të gjitha virtytet dhe fuqitë që i përkasin natyrës njerëzore, të krijuar sipas shëmbëlltyrës dhe ngjashmërisë së Perëndisë.

Nuk ka virtyte apo fuqira që i përkasin burrit dhe jo gruas; ose gruas dhe jo burrit. Ata janë thirrur së bashku në përsosjen shpirtërore drejt të vërtetës dhe dashurisë dhe në të gjitha virtytet hyjnore,që Perëndia i ka dhënë krijesave të Tij.

Armiqësitë dhe rivalitetet që ekzistojnë ndërmjet burrit dhe gruas në këtë botë nuk i përkasin “mënyrave të ndryshme të ekzistencës”, të krijuara nga Perëndia, por më tepër i përkasin mëkatit.

Nuk duhet të ketë tirani të burrit mbi gruan; as shtypje apo skllavëri. Ashtu si nuk duhet të ketë përpjekje të grave për t’u bërë burra dhe të mbajnë pozitën e mashkullit në rendin e krijimit. Por duhet të jetë një harmoni dhe një unitet në bashkësinë e qënieve me dallimet e tyre natyrore dhe me rendin e krijuar natyror. Jeta Trinitare e Perëndisë është Arkeotipi dhe Modeli Hyjnor për qenien dhe veprimin e mashkullit dhe femrës brenda rendit të krijimit”.

( Besimi Orthodhoks Vëllimi I DOKTRINA)

Kanonet kishtare që nga koha apostolike ndalojnë një armiqësi apo mospëlqim të gjinisë të dhënë nga Zoti sipas seksualitetit përkatës, prandaj: “Asnjë nuk lejohet të bëhet klerik nëse është mutiluar (kastruar); sepse ai është vrasës i vetvetes dhe armik i krijimit të Perëndisë.”( Kanoni 22)

“Nëse një klerik mutilon vetveten, le të përjashtohet nga detyra. Sepse është vrasës i vetvetes.”( Kanoni 23)

“Çdo laik që ka mutiluar vetveten, le të ekskomunikohet për tre vjet. Sepse ai komploton kundër jetës së tij.”( kanoni 24)

Po ashtu edhe një kanon i Sinodit të Nikeas I (325 p K.):

“Nëse dikush është operuar nga kirurgët për një sëmundje, ose është kastruar nga barbarët, le të mbetet në klerik. Por nëse dikush është kastruar vetë kur është i shëndetshëm, duhet të përjashtohet edhe nëse ekzaminohet pas qëndrimit në klerik. Dhe që nga tani, askush i tillë nuk duhet të promovohet në ordene e shenjta. Por, siç është e qartë, edhe pse ky është rasti për ata që kryejnë aktin dhe guxojnë të kastruar vetë, nëse ndokush është bërë eunuk nga barbarët ose zotërinjtë e tyre, por konsiderohet i denjë, Kanoni i lejon të pranohet në klerik.”

E gjitha kjo tregon se nuk duhet bërë ndërhyrje si nga mashkulli apo edhe nga femra me ndërhyrje kirurgjikale ose edhe hormonale për të ndryshuar gjininë që është e përcaktuar nga seksualiteti, sepse kjo është një rebelim ndaj krijuesit dhe vetë krijimit njerëzorë si një dhuratë e Perëndisë që nuk duhet tjetërsuar apo shëmtuar.

Për këto arsye kisha nuk lejon as edhe veshjen e gruas me rroba burri edhe anasjelltas “Nëse ndonjë grua, me pretekst të askezës, ndryshon veshjen dhe vesh rrobat e një mashkulli, le të bëhet anatema.” (Kanoni 13 i Këshillit të Gangras), këtu përjashtohen vetëm ato gra që u dëtyruan të vishen si gra jo se urrenin seksin e tyre femëror, por për të shpëtuar pastërinë morale dhe që të jetoni të asketisht, si psh shenjtoret Shën Theodhora Aleksandrisë , Shën Thodhora e Vastës etj, që nderohen në kalendarin liturgjik si askete gra edhe pse e fshehën indetitetin e tyre gjinor me veshje burri, murgu.

Kisha lejon ndërhyrjen kirurgjikale apo trajtimin mjekësor hormonal, jo për të ndryshuar gjininë përkatëse, por për të nxjerrë në pah edhe korrigjuar atë gjini seksuale, hormonale që është primare tek një i lindur me probleme interseks DSD.

Kisha, një person që është i me probleme DSD, e pranon dhe pagëzohen me gjininë përkatëse, që i është përcaktuar nga konsulta mjeksore, madje edhe nqs ka bërë ndeërhyrje për të ndryshuar gjininë, por është penduar ai përsëri mund të pagëzohet duke u sjellë në komunitet sipas gjinisë me të cilën ka lindur, por nuk lejohet të martohet, sepse ka paftësi për martesë të lindur ose ka tjetërsuar organet gjenitale me ndërhyrje.

Gjithashtu, edhe Etërit e Kishës janë shumë të qartë edhe konsistent për përcaktimin gjinor sipas seksualitetit përkatës “Perëndia, me urtinë e Tij, i bëri të dy, ( mashkull edhe femër ) që njeriu të mos ishte i vetmuar, por të kishte bashkëpunëtor në jetën dhe trashëgiminë e saj.” ( Shën Vasil i Madh).

Shën Grigori i Nisës shkruan:“Dallimi i gjinive nuk është gabim apo mangësi, por pjesë e harmonisë së gjithësisë”, “Trupi është tempulli i Shpirtit të Shenjtë, dhe çdo shkelje e tij është shkelje kundër veprës së Perëndisë” (Shën Maksimi konfesori).

Pra në thelb, Orthodhoksia respekton trupin dhe gjininë si dhuratë hyjnore, ndërsa teoritë moderne për Gender shpesh e mohojnë këtë dhe çojnë në përçarje dhe dëm të jetës familjare dhe riprodhuese dhe konsiderohen, pasione, mëkate që janë kundër Krijuesit edhe krijesës, që dëmtojnë jo vetëm indivitin, por edhe shoqërinë njerëzore, sepse fusin konfuzion, keqorjentim, dëmtim të natyrales dhe promovim dhe jetësimit të denatyrores, perverses, duke humbur indetitetin gjinor dhe kontributin e tyre individual dhe shoqëror deri shndërrimin e njeriut pa gjini, i cili në të gjitha rastet është një indetitet i krijuar mashkull edhe femër i përcaktuar nga seksualiteti natyror i dhuruar, për bashkim martesor, riprodhim familjar dhe kontribut shoqëror.

Nqs apostull Pavli thotë në letrën drejtuar galatianëve: “nuk ka as mashkull, as femër, sepse të gjithë jeni një në Jisu Krishtin” ( Galatasve 3-28), këto fjalë të apostullit të kombeve nuk do të thotë asnjëherë se nuk ka më indetitet gjinor mashkull edhe femër, por nuk ka më pabarazi shoqërore, sepse pabarazia gjinore filloi mes mashkullit edhe femrës pas mëkatit të gruas së parë ( Zanafilla 3;6-7) edhe dënimit që mori nga Perëndia: nga dëshirimi që do kesh për burrin, ai do të sundoj mbi ty” ( Zanafilla 3-16), por tashmë në Krishtin gruaja u çlirua nga dënimi por edhe borxhi që i kishte burrit, sepse gruaja doli nga brinja e burrit ( Zanafilla 2-22), por nga fara gruas ( Zanafilla 3-15) ( Virgjëreshës) lindi Adami i dytë, Shpëtimtari, Krishti, Zoti.

Madje edhe në krijimin e ri në ngjalljen prej të vdekurish edhe pse trupat e ngjallur nuk do kenë nevojë për organe seksuale, sepse nuk do të riprodhohen më, pasi njerëzit do jenë si engjëjt (Mateu 12-25), ata nuk do ta humbasin indetitetin gjinor që ju dha trupërisht në jetën tokësore, por do vazhdojnë të jenë përjetësisht në Zotin si burrë edhe grua, ashtu si e shikojmë Zotin Jisu Krishtin dhe Tërëshenjtën Mari dhe shenjtorët edhe shenjtoret, sepse njeriu është i krijuar sipas ikonës së Perëndisë në persona jo të përgjhithshëm, por të veçanti si burrë edhe grua dhe sipas kësaj gjinisë mbetet i përjetëshëm si një mikro projekson i Perëndisë që është një për nga esenca ( homohusios ), por në persona të vecantë, (hipostaza) Ati , Biri dhe Shpirti i Shejntë.

Një ndër arsyet që njerëzimi u krijua nga Krijuesi, binar në seksualitet edhe gjini, është mundësia jo vetëm për marrëdhënie dhe bashkimi ndërmjet dy gjinive për riprodhim, por dhe se diferencimi gjinor për njerëzit është një element thelbësor në aftësinë e tyre për të pasqyruar dhe marrë pjesë në qenien dhe jetën hyjnore të Zotit, e cila ka përmbajtje dashurinë, dhe kjo dashuri bëhet e mundur kur njeriu bashkohet me Zotin nëpërmjet besimit dhe Mistereve të kishës: “Sepse të gjithë ju që jeni pagëzuar në Krishtin, Krishtin keni veshur.” ( Galatasve 3-27) dhe në aspektin njerëzor në misterin e Martesës: “Kështu burrat duhet t’i duan gratë e veta porsi trupat e tyre; kush do gruan e vet do vetveten. Sepse askush nuk urreu mishin e vet, por e ushqen dhe kujdeset me butësi për të, sikurse edhe Zoti bën me kishën, sepse ne jemi gjymtyrë të trupit të tij, të mishit të tij dhe të kockave të tij. “Prandaj njeriu do të lërë babanë e vet dhe nënën e vet dhe do të bashkohet me gruan e vet, dhe të dy do të bëhen një mish i vetëm.” Ky mister është i madh; tani unë e them në lidhjen me Krishtin dhe me kishën.( Efesianëve 5 28-32).

Për Krishterimin sipas Krishtit nuk “njerëzimi në përgjithësi”, por vetëm njerëz konkretë, dhe Zoti edhe Kisha i thërret ata në emër ( Joani 10-3), po ashtu nuk ka një “mashkull” dhe “femër” abstraktë, pa gjini, sepse Zoti e krijoi njeriun mashkull edhe femër ( Zanafilla 1-27).

Problemi i mos pranimit të gjinisë sipas seksualitetit, por sipas dëshirës dhe terapia e sforcuar për ta ndryshuar këtë gjini me terapi hormonale ose estetike krijon jo vetëm shumë probleme dhe konfuzion psikologjik dhe social, por edhe probleme shëndetësore si efekte anësore fizike të tranzicionit të gjinisë, kryesisht nga terapia hormonale, mund të përfshijnë mpiksje gjaku, goditje në tru, probleme me zemrën, shtim në peshë dhe infertilitet, por rreziqet specifike ndryshojnë sipas llojit të hormonit. Terapia feminizuese mund të rrisë rrezikun e kancerit të gjirit (megjithëse jo përtej atij të grave cisgender), ndërsa terapia mashkullorizuese mund të çojë në alopeci, akne dhe numër të lartë të qelizave të kuqe të gjakut. Monitorimi i rregullt mjekësor është thelbësor për të menaxhuar dhe minimizuar këto rreziqe.

E gjithë kjo prirje për të mos pranuar gjininë është dhe trajtohet nga Kisha Orthodhokse si një sëmundje e mëkatit, të pavullnetshme, të trashëguara nga mëkatet prindërore, por dhe shoqëria mëkatare dhe për këtë situatë pasion apo edhe prirje denatyrale nuk është fajtor individi, por ai duhet të ndërgjegjesohet dhe duhet të luftojë me pasionet me ndihmën e Zoti edhe të Kishës nëpërmjet mistereve: Pagëzimi, Pendim, Rrëfim, Kungim dhe guidës së atit rrëfyes, sepse Kisha është dhe duhet konsideruar si një spital, ashtu si na tregon parabola e Samaritanit të mirë,( Luka 10 25 37), ku Krishti pikturon me fjalë njeriun e plagosur nga demonët që e merr në krahët e tij dhe e çon në han ( Kisha ) për kurim edhe shërim.

“Kisha është spitali hyjnor, aty ku shpirtrat e sëmurë vijnë për të marrë terapi shpirtërore. Rrëfimi është analiza, pendimi është ilaçi, Kungimi është ushqimi që forcon shpirtin. “Shën Nikolla Kavasila ”.

Shën Paisi thotë që të gjitha gjërat e trashëguara zhduken me shenjtërimin në kishë.

Por edhe kur mëkati është i vullnetëshëm pra individi është i përgjeshëm për zgjidhjen e gabuar edhe ka lejuar vetë veten të bjerë në mëkate denatyrale, të vdekshme, përsëri duhet të shpresojmë tek Zoti edhe Kisha, sepse Shën Joan Gojarti thotë: "Kisha nuk është gjykatë, por një spital; ajo nuk është vend ndëshkimi, por një vend shërimi.

Shën Paisi i Malit të Shenjtë: “Kur e shohim Kishën si një spital shpirtëror dhe jo si një gjykatë, atëherë do t’i trajtojmë të tjerët me mëshirë. Të gjithë jemi pacientë në këtë spital, disa janë më mirë, disa më keq, por asnjëri nuk është i shëruar plotësisht.”

Këto probleme krishtërimi i ka trajtuar që në fillim, si homokselalitetin, transgjinorët , etj dhe i ka trajtur këta të sëmurë me mëkat, me dashuri dhe të vërtetë, duke u dhënë mundësinë për ndryshim me hirin e Zotit Jisu Krisht, qengjit të Perëndisë që ngre mëkatet e botës” ( Joani 1-29)

Prandaj edhe apostull Pavli qorton dhe inkurajon në Krishtin: “A nuk e dini ju se të padrejtët nuk do të trashëgojnë mbretërinë e Perëndisë? Mos u gënjeni: as kurvarët, as idhujtarët, as shkelësit e kurorës, as të zhburrëruarit, as homoseksualët, as vjedhësit, as lakmuesit, as pijanecët, as përqeshësit, as grabitësit nuk do të trashëgojnë mbretërinë e Perëndisë. Dhe të tillë ishit disa nga ju; por u latë, por u shenjtëruat, por u shfajësuat në emër të Zotit Jisu dhe me anë të Frymës së Perëndisë tonë.”( 1 Korintasve 6-9).

E gjithë kjo “risi’ në këtë rend të ri botëror New Age edhe në këndvështrimin e gjinisë sipas dëshirës dhe jo sipas natyrës nuk është e rastësishme, patjetër që është dikush që instrumetalizon edhe e dirigjon, për ne të krishterët është veprimi i frymës së antikrishtit që tashmë është në veprim (Thesalonikasve 2-7) dhe të gjithë ata që i shërbejnë kësaj fryme dhe anxhende antihumane të mirëpërcaktuar, si koha më e keqe dhe e fundit kur njeriu do të humbasi personalitetin emëror dhe indetitin e tij gjinor, aftësinë për riprodhim, për familje, aftësitë për të menduar dhe për të qënë një qënie e lirë sipas ikonës së Perëndisë, sepse ai duhet të kthehet në një shifër, i matrikuar me një vulë 666, ( Zbulesa 13 16-18), individ pa dëshira, pa kënaqësi seksuale natyrale , pa ideale, një skllav i komanduar i përjetëshëm i antikrishtit dhe antikrishterëve.

Prandaj indiferenca apo liberalizimi ndaj këtyre risive “moderne” është një gabim i madh, sepse sot duken si pa rëndësi dhe jo për të gjithë ky problem, por kur ato të ligjërohen dhe t’ju imponohen shoqërisë, fëmijëve, të rinjve në kopshte e shkolla, në mjedise publike, pastaj është shumë vonë dhe për kthim.

Bëhet një rebelim dhe mëkat kolektiv, kundër Krijuesit, njerëzimit, familjes, jetës, që patjetër prodhon dënim për shpagim, prandaj dhe indiferenca dhe mosreagimi shoqeror meriton dënimin Hyjnor, ashtu si na thuhet në Bibël: “E prandaj Perëndia do t’u dërgojë atyre një gënjim që do t’i bëjë të gabojnë, që t’i besojnë gënjeshtrës, që të dënohen të gjithë ata që nuk i besuan së vërtetës, por përqafuan ligësinë!” ( 2 Selanikasve 2 -11)