Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Tema: Fetare-Sociale

ETËRIT E KISHËS PËR LUFTËN DHE PAQEN (P.3)

Fri, 11 Nov 2022 09:30:00 +0000

Autori: Joan Kostof

Drejtësia dhe paqja janë si sinonime (Klimi i Aleksandrisë, ΒΕΠ 8, 105, 7).

Kur vjen paqja, ajo nuk shfaqet e vetme, as edhe nuk duron që të vijë vetëm, por merr edhe motrën e saj, drejtësinë. Vini re atë që thotë profeti David; “Në ditët e tij do të lulëzojë drejtësia edhe shumë paqe, gjersa të mos jetë më hëna” (Ps. 71.7). Vërtet, çfarë është më e vlefshme se paqja dhe drejtësia, për ata që sundojnë sipas vullnetit të Krishtit? Këtë gjë, miq të Krishtit, e bën të qartë zëri profetik. Sepse dëgjo se çfarë thotë Perëndia: “Në vend të bronzit do të sjell ar, në vend të hekurit do të sjell argjend, në vend të drurit bronz, në vend të gurëve hekur; do të vendos si gjykatësin tënd paqen dhe si kujdestarin tënd drejtësinë” (Is. 60.17) (Sevirianos Gavalon, ΑΙΣ, I, 23, 21).

“Lum ata që bëjnë paqe”. Këtu Ai jo vetëm hedh poshtë faktin që ne të kemi mosmarrëveshje dhe urrejtje për njëri-tjetrin, por kërkon edhe diçka më shumë: të pajtojmë të tjerët, kur kanë armiqësi mes tyre. Dhe ai shpall një çmim shpirtëror. Çfarë është ky? Që paqebërësit "do të quhen bij të Perëndisë" (Math. 5:9). Sepse puna e Birit të Vetëmlindur të Perëndisë ishte të pajtonte ata që ishin në konflikt dhe të pajtonte ata që luftonin me njëri-tjetrin. Më pas, për të mos menduar se paqja është e mirë në të gjitha rastet, Ai shtoi: “Lum ata që ndiqen për hir të drejtësisë, sepse e tyrja është mbretëria e qiejve” (Matth. 5.10), dmth. ata që ndiqen për vyrtytin e tyre, për mbrojtjen e të tjerëve, për devotshmërinë. Me të vërtetë "Drejtësi" zakonisht nënkupton "të gjithë virtytet e shpirtit". (Joan Gojarti. PG 57, 228).

Nëse mbizotëron paqja, dashuria do të mbretërojë. Dhe nëse dashuria mbizotëron, atëherë paqja do të vendoset (Joan Gojarti, PG 62, 174).

Ai që vendos drejtësinë mbi padrejtësinë dhe rendin mbi çrregullimin, ai e konsideron të padenjë për emrin e saj të ashtuquajturën paqe të të pabesëve në krahasim me paqen e njerëzve të mirë. (Augustini, PTH, Libri 19, kap. 12)

Unë gjithashtu pranoj pozicionin e Solomonit, i cili cakton kohën e duhur për çdo gjë (Predikuesi 1:1) dhe e zbatoj atë në rastin e luftës dhe paqes. Por kësaj i shtoj se duhet të kemi kujdes për kohën e secilit prej këtyre ngjarjeve, sepse ndonjëherë lejohet, madje detyrohet dikush të luftojë, por drejtësisht, pra sipas ligjit dhe fjalës së Perëndisë. Por sa më shumë që të mundemi, aq më shumë t’i drejtohemi paqes, sepse ajo është edhe më e lartë edhe hyjnore. Është absurde, ndërkohë që ne e dimë se çfarë lumturie i pret paqebërësit, pasi vetëm ata, nga radhët e atyre që do të shpëtohen, do të quhen bij të Perëndisë (Math. 5:9), vazhdojmë të ruajmë armiqësinë dhe në të njëjtën kohë të mendojmë se po bëjmë diçka të pëlqyer për Perëndinë që u kryqëzua për ne, për të na pajtuar me Veten e Tij dhe për të eliminuar luftën që ka zënë fole brenda nesh. Le të mos kemi ndonjë mendim të tillë të mendim vëllezërit e mi. Vetëm një luftë duhet të zgjedhim, luftën kundër djallit (Grigor Theologu, BEII 59, 173, 10).

“Nëse mundet, sa varet nga ju, të keni paqe me të gjithë njerëzit” (Rom. 12.18). Nëse mundet dhe sa varet nga ju, thekson. Sepse shumë herë nuk është e mundur. Për shembull, kur bëhet fjalë për besimin tek Perëndia, ose kur lufta bëhet për ata që u bëhet padrejtësi. Ajo që thotë ap. Pavli nënkupton këtë gjë: Nga ana jote, të kryesh detyrën e paqes dhe të mos i japësh askujt rast për luftë e grindje, as judeut e as grekut (domethënë asnjë njeriu). Por nëse sheh diku të keqpërdoret devotshmëria, atëherë mos prefero unitetin kundër së vërtetës, por përballoje të keqen me guxim, deri në vdekje. Por edhe në këtë rast mos e bëni shpirtin tuaj fushë beteje, as mos i neverisni njerëzit me mendjen tuaj, por luftoni kundër ideve të gabuara. Ky është kuptimi i “Nëse mundet, sa varet nga ju, të keni paqe me të gjithë njerëzit” (Rom. 12.18). Dhe nëse tjetri nuk bën paqe me ty, ti nuk duhet ta mbushësh shpirtin me shqetësime, por të jesh, siç thashë, shoku i tij, (dmth. ta duash po njësoj dhe realisht) por pa e tradhëtuar askund të vërtetën. (Joan Gojarti, PG 60, 611).

Ekziston edhe rasti i zemërimit të drejtë, siç u zemërua Pavli me Elimën dhe Petro me Safirën. Por unë nuk do ta quaja këtë gjë zemërim, por vyrtyt dhe përkujdesje. Edhe babai zemërohet me të birin e tij, por prej dashurisë. Ndërsa ai që hakmerret, zemërohet në mënyrë mëkatare. Megjithatë, ai që vërtet korrigjon të tjerët, është më i butë se të gjithë. Dhe Perëndia, kur thuhet se është i zemëruar, nuk zemërohet për hakmarrje, por sepse dëshiron të na korrigjojë. Prandaj le ta imitojmë edhe ne. Është e pëlqyeshme nga Perëndia të sillemi në këtë mënyrë, ndërsa taktika e kundërt nuk është e pëlqyeshme për Të. Pra, le të mos zemërohemi sa herë që na rastis. Zemërimi u vendos brenda nesh, jo për të mëkatuar, por për të parandaluar të tjerët të mëkatojnë.

Jo që të na bëhet pasion dhe sëmundje, por të na bëhet ilaç i pasioneve. Imagjino se çfarë e keqe ndodh kur ilaçi bëhet helm, kur atë, me të cilin duhet të shëronim sëmundjet e të tjerëve, ne e përdorim për të shkaktuar lëndime. Ashtu si kur dikush merr një thikë për të prerë copat e kalbura të të tjerëve, dhe në vend të kësaj pret veten duke shkaktuar plagë në të gjithë trupin. Ose kur një mjeshtër fundos varkën duke përdorur timonin, me të cilin pikërisht ai duhet të zbusë vrullin e erërave të forta. Zemërimi është një instrument i dobishëm për të na bërë më të vrullshëm në mbrojtjen e atyre që janë të padrejtë, për të na bërë ndëshkues të mashtrimit. Për këtë arsye edhe ap. Pavli thotë: “Zemërohuni, por mos mëkatoni”. (Efes. 4.26).

“Edhe Varnava donte të merrte me vete Joanin që quhej Mark. Por Pavlit nuk iu duk e pëlqyeshme të marrë me vete atë që qe ndarë prej tyre nga Pamfilia, dhe nuk erdhi me ta në punë. Ndodhi pra një grindje, kaq sa ata u ndanë njëri prej tjetrit; edhe Varnava mori me vete Markun dhe lundroi për në Qipro. Po Pavli zgjodhi Silën dhe doli, si u dorëzua prej vëllezërve në hir të Perëndisë. Edhe shkuan nëpër Siri e nëpër Kiliki, duke forcuar kishat” (Veprat. 15.37-41). Pyet njeriu, a ishte Varnava i keq? Aspak, dhe është shumë marrëzi të mendosh kështu.

Dhe kjo sepse si mund ta justifikonte të qenit i keq për një gjë kaq të parëndësishme? Shihni se para së gjithash nuk u bë asnjë e keqe duke i ndarë nga njëri-tjetri, por një e mirë shumë e madhe, pasi kështu ndihmuan kombe të tëra. Atëherë, nëse kjo nuk do të ndodhte, nuk do ta kishin të lehtë të largoheshin nga njëri-tjetri. Mosmarrëveshja nuk është e keqe këtu pasi ata kanë një mendim tjetër për çështje të tilla dhe në fakt me qëndrime serioze. Tani që duke dashur që të gjithë të edukojnë dhe të mësojnë, ata morën rrugë të ndryshme, çfarë të keqe ka kjo? U ndanë si armiq? Aspak.

Etërit pranojnë se vrasjet gjatë luftërave të drejta nuk bien nën urdhrin e përgjithshëm "Mos vrit".

Vrasja në përgjithësi nuk lejohet. Por vrasja e armiqve në luftë është e ligjshme dhe e lavdërueshme. Për këtë arsye dhe gëzojnë nderime të mëdha ata që shkëlqejnë në luftë dhe janë ngritur kolona përkujtimore për të shpallur arritjet e tyre (Athanasi i Madh, , ΒΕΓΙ 33, 82, 30). Vrasjet e kryera gjatë luftërave, Etërit e kishës (kryesisht Athanasi i Madh) nuk i konsideronin vrasje, sepse donin, mendoj, të dukeshin të mëshirshëm dhe të falnin ata që luftojnë për virtyt dhe devotshmëri (Vasili i Madh, BEP 55 , 208, 11).

Ti vërtet je një fitues (i drejtohet një Viktori) dhe mban vendin e parë në gjithçka. Sepse duke mposhtur armiqtë me armë, sa më shumë që të jetë e mundur, tani i kalon të gjithë dhe në virtyt (Grigor Theologu, ΒΕΠ 60, 283, 7).

Vetë Perëndia që përcaktoi se vrasja e njeriut nuk lejohet (Eksodi 20.15), përjashtoi disa raste, qoftë me ligjin që ai vendosi, qoftë me urdhërat që ndonjëherë u jepte personave të caktuar. Megjithatë, në këtë rast, personi që e ka kryer nuk mban përgjegjësi për vrasjen. Sepse ai iu bind urdhrit të atij që e urdhëroi.

Për këtë arsye, ata që bënin luftëra sipas vullnetit të Më të Lartit, ose ata që në kryerjen e detyrave të tyre i dënonin të pabesët me vdekje, sipas ligjeve të Tij, nuk iu bindën urdhrit “Mos vrit”. Me fjalë të tjera, me një logjikë shumë të drejtë, personat e mësipërm nuk e kanë shkelur fare urdhërin “Mos vrit”. Abrahami jo vetëm që nuk fajësohet për mizorinë e tij, por përkundrazi lavdërohet për devotshmërinë e tij, sepse pranoi të vriste fëmijën e tij jo nga mizoria, por nga bindja ndaj Perëndisë. (Zan. 22.11-13).

ETËRIT E KISHËS PËR LUFTËN DHE PAQEN (P.2)

Thu, 10 Nov 2022 08:37:00 +0000

Autori: Joan Kostof

“Lum ata që bëjnë paqe” (Matth. 5.9), dmth., ata që bëjnë që paqja të mbretërojë fillimisht brenda zemrës së tyre dhe më pas në mesin e vëllezërve që gjenden në mosmarrëveshje. Sepse çfarë dobie ke nëse vendos paqen në mesin e të tjerëve dhe në zemrën tënde ndizet lufta e pasioneve. (Jeronimi, SC 242, 107).

Sepse shkruhet “Lum ata që bëjnë paqe” (Matth. 5.9), pyes veten nëse është e dobishme që të kujdesemi për paqen e të gjithëve.

Është më e dobishme që dikush të paqësojë zemrën e tij. Kjo vlen për të gjithë dhe i lumtur është ai që e zbaton këtë gjë. Por qetësimi i atyre në konflikt nuk është punë e të gjithëve, por e atyre që mund ta arrijnë atë pa dëmtuar brendësinë e tyre. (Libri i Brasanufios dhe Joanit).

Në kundërshtim me keqkuptimin e shumë njerëzve se çdo paqe është e mirë, ose se çdo ndarje është e keqe, apo edhe se të krishterët nuk duhet të zemërohen, Etërit, të ndriçuar nga Shpirti i Shenjtë, bëjnë dallime shpëtuese dhe pranojnë se paqja e dëshiruar duhet të jetë ajo që shoqërohet me drejtësi dhe virtyt. Aty ku këto elemente nuk ekzistojnë, qoftë individualisht, qoftë në përgjithësi, imponohet ndarja dhe zemërimi i drejtë, por pa armiqësi ndaj njerëzve, por vetëm me luftë të keqkuptimeve të tyre. Mosmarrëveshja mbi taktikat nuk është gjithmonë mëkat për të krishterët.

Askush të mos mendojë se unë sugjeroj që ne të duam çdo paqe. Sepse siç njoh mosmarrëveshjen e shkëlqyer, kështu njoh unitetin shumë të dëmshëm. Kur flas për paqen, kam parasysh të duhurën dhe atë që përpiqet për një kauzë të mirë dhe na bashkon me Perëndinë. Aty ku mosbindja është e dukshme, ne duhet të preferojmë zjarrin, thikën dhe rrethanat kritike dhe duart e tiranëve, sesa të marrim pjesë në majanë mëkatare dhe të biem dakord me ata që janë të sëmurë në besim.

Është më e preferueshme lufta, sesa paqja që na ndan nga Perëndia, për këtë arsye Shpirti i Shenjtë e armatos njeriun e butë në mënyrë që të bëhet luftëtar, sepse ai me të vërtetë di që të luftojë drejtë (Grigor Theologu, BEII 58, 274, 7).

Mijëra herë është më e mirë ndarja që bëhet për arsye besimi, sesa bashkimi, kur ai lidhet me pasionet (Grigor Theologu, ΒΕΠ 59, 17, 5).

Ekziston edhe luftë e ligjshme, siç ekziston edhe paqe më e tmerrshme nga çdo luftë e pazgjidhshme. Paqe e tillë është psh., ajo që: “Ndjeva një çiban shpirti për të paligjshmit dhe të pafetë, duke parë paqen dhe begatinë e këtyre mëkatarëve”. Sepse grabitësit bashkohen me njëri-tjetrin dhe armatosen kundër atyre që nuk dëmtojnë asgjë. Dhe ujqërit mblidhen në një tufë kur duan të gllabërojnë.

Pra, mos mendoni se paqja është një gjë e mirë kudo, sepse shpesh është më e keqe se çdo luftë. Kushdo që, për shembull, ka marrëdhënie paqësore me ata që janë kundër Providencës Hyjnore dhe që bën kompromis me të ligjtë që deformojnë moralin e mirë, në fakt ai është shumë larg sferës së paqes. Për këtë arsye Ap. Pavli thotë: “Nëse mundet, sa varet nga ju, të keni paqe me të gjithë njerëzit” (Rom. 12.18). Sepse e dinte shumë mirë, se shumë herë paqja nuk dë të ishte e mundur (Isidor Pilusiotis, PG 78, 1088 C).

“Mos pandehni se kam ardhur të vë paqe mbi dhe; s’kam ardhur të vë paqe, por thikë” (Matth. 10.34). Një luftë e mirë është e domosdoshme për të prishur një paqe të keqe (Jeronimi, SC 242, 207).

“S’kam ardhur të vë paqe, por thikë” thotë Krishti. Atëherë si i lajmëron Nxënësit, që kur të hyjnë në shtëpi, të luten: “Le të vijë paqja në këtë shtëpi”? (Matth. 10.12) Dhe si ëngjëjtë psalin: “Lavdi Perëndisë në më të lartat dhe mbi dhenë paqe dhe mbi njerëzit mirëdashje”? (Lluk. 2.14) Si është e mundur që të gjithë profetët ungjillëzonin këtë gjë? Sepse paqja e vërtetë mbretëron, kur pjesa e sëmurë pritet, kur pjesa që shkakton mosmarrëveshje ndahet. Vetëm në këtë mënyrë mund të pajtohet qielli me tokën. Në të njëjtën mënyrë edhe mjeku shëron pjesën e mbetur të trupit, pra kur heq pjesën e pashërueshme.

Dhe gjenerali bën të njëjtën gjë, kur ndan ata që bashkohen me qëllim të keq. E njëjta gjë ndodhi edhe me Kullën e Babelit. Paqja e dëmshme përfundoi me mosmarrëveshje të dobishme dhe kështu lindi paqja e vërtetë. Të njëjtat taktika ndoqi Pavli, i cili ndau farisenjtë dhe saducenjtë, të cilët ishin aleat kundër tij (Veprat. 23). Pra uniteti nuk është gjë e mirë kudo, sepse edhe grabitësit pajtohen me njëri-tjetrin.

Sigurisht, lufta nuk është qëllimi i Krishtit, por pasojë e mendimit të keq të njerëzve. Sepse Ai donte që të gjithë të pajtoheshin për çështjen e devotshmërisë, por për shkak se ata nuk pajtohen, shfaqet lufta. Ai thotë, “nuk erdha të sjell paqen” duke dashur kështu të parapërgatitë nxënësit e tij për ato që ata do të ndeshnin në të ardhmen. Mos mendoni, sikur t'u thotë atyre, se jeni shkaktari i sherrit. Jo! Unë i shkaktoj këto sepse ata kanë një dimension të keq. Pra, mos u shpërqëndroni kur hasni situata persekutimi. Prandaj erdha, për të shkaktuar përçarje. Kjo ishte ajo qe doja.

Mos u shqetësoni, pra, kur të shihni se toka ka shumë vatra luftërash të tilla dhe krijoni idenë se ajo do të shkatërrohet. Vetëm kur pjesa më e keqe pritet, atëherë qielli bashkohet me më të mirën. Të gjitha këto i thotë duke parashikuar të keqen e të tjerëve. Dhe nuk tha thjeshtë “Luftë”, por “Thikë”, që është akoma më e rëndë. Por mos u shqetësohen nga fakti se këto fjalë thuhen me një ton të ashpër.

Ai foli kështu, sepse donte t'ua stërviste dëgjimin me ashpërsinë e fjalëve, që të mos hiqnin dorë nga gjithçka në rrethanat e vështira që do të hasnin më vonë. Për të mos thënë që i bindi nxënësit duke i lajkatur dhe duke ju fshehur vështirësitë që ata do t’i ndiqnin, prandaj i shpreh vështirësitë befas dhe në mënyrë të padurueshme. Sepse është më mirë të shohësh paqen në vepra sesa në fjalë.

Për këtë arsye ai nuk u mjaftua vetëm me këto, por duke zbuluar formën e kësaj lufte e tregon më keq se një luftë civile dhe thotë: “Erdha që të ndaj njeriun (besimtar) nga babai i tij (jo besimtar), dhe bijën nga nëna e saj dhe nusen nga vjehrra e saj” (Matth. 10.35). Sepse do të përballen jo vetëm miqtë, jo vetëm bashkëqytetarët, por edhe të afërmit dhe njerëzimi do të ndahet në dysh. Dhe kjo luftë nuk është vetëm me ata që kemi afër, por edhe me më të dashurit për ne dhe me ata persona, për të cilët kemi më shumë nevojë.

Kjo është pikërisht ajo që tregon fuqinë e Krishtit, sepse, megjithëse dishepujt dëgjuan për vështirësitë, ata përqafuan fjalët e Tij dhe bindën edhe të tjerët t'i përqafonin ato. Natyrisht, arsyeja e mosmarrëveshjes nuk është Ai, por dinakëria e njerëzve. Por ai thotë se e shkakton vetë, sepse kjo mënyrë është e zakonshme në Shkrimin e Shenjtë. Shkrimi i Shenjtë përmend diku tjetër: “Perëndia u dha atyre frymë përgjumjeje, sy që të mos shohin, edhe veshë që të mos dëgjojnë” (Rom. 11.8). Ngjashëm flet edhe këtu, që të mos mërziten, kur do të shahen dhe do të ofendohen, pasi do t'i kenë kuptuar këto fjalë.

Nëse disa tani e kanë të vështirë të mos pajtohen, le të kujtojnë një histori të vjetër, e cila ka ndodhur në kohët e lashta dhe që vërtet tregon se Dhiata e Vjetër ka lidhje me të Renë dhe se Ai që flet këtu (në të Renë) është njësoj si Ai, i cili gjithashtu dha të Vjetrën. Një herë Ai u toleroi hebrenjve zemërimin e dukshëm, dhe kështu disa vranë bashkatdhetarët e tyre. Kjo ndodhi si kur ata bënë dhe adhuruan Viçin e Artë (Eksodi 27: 27-28) dhe kur morën pjesë në ceremonitë pagane të Beelfegor (Nr. 25.49). Ku janë tani ata që thonë se Perëndia i Dhjatës së Vjetër është i keq, ndërsa Perëndia i Dhjatës së Re është i mirë? Ja ku edhe Perëndia i Dhjatës së Re përmbyti botën me gjakun e të afërmve. Por, duhet të theksojmë se edhe kjo gjë është një shembull dashurie, që ka për njeriun (por jo për mëkatin e tij). (Joan Gojarti, PG 57, 405).

ETËRIT E KISHËS PËR LUFTËN DHE PAQEN (P.1)

Wed, 09 Nov 2022 11:57:00 +0000

Autori: Joan Kostof

Etërit nuk hezitojnë të theksojnë nevojën e paqes së brendshme dh të qetësisë shpirtërore. Paqja botërore ndonjëherë bëhet për një qëllim të keq. Por paqja e Krishtit na motivon jo vetëm të bëjmë paqe me të tjerët, por edhe me veten tonë. (Amoni i Aleksandrisë, PG 85, 1492D).

Paqja është maja e piramidës së bekimeve; ajo karakterizohet nga qetësia e ndërgjegjes. Kështu njeriu që ka paqe duket nga karakteri i tij i butë. Por ai që luftohet nga pasionet e tij nuk e ka shijuar ende paqen që vjen nga Perëndia, të cilën Zoti ua dha dishepujve të Tij (Joani 10:27) e cila, “kapërcen çdo mendje” (Filip. 4.7) dhe do të ruajë shpirtrat e atyre që e meritojnë. Këtë paqe uron edhe Apostull Petro për Kishat, kur thotë: “hir dhe paqe u shumofshin mbi ju” (1Pet. 1.2) (Vasili i Madh ΒΕΠ 52, 54, 1).

“Kërko paqen dhe siguroje atë” (Ps. 33.15). Këtë nënkuptonte Zoti, ku tha: “Paqe po ju lë, paqen time po ju jap juve; jo siç e jep bota jua jap juve. Le të mos trazohet zemra juaj, as të mos frikësohet” (Joan. 14.27). Prandaj, kërkoni paqen e Zotit dhe përpiquni ta shijoni atë. Dhe këtë gjë nuk do ta arrini veçse “duke u shtrirë në ato që janë përpara, sulem drejt qëllimit për çmimin e thirrjes së Perëndisë prej së larti në Krishtin Jisu” (Filip. 3.14). Sepse aty gjendet paqja e vërtetë. Për sa kohë të jemi të lidhur me dëshirat trupore, gjendemi në të njëjtin rreth me ata që na shqetësojnë. Kërkoni pra paqen, zhdukjen e zhurmave të kësaj bote.

Fitoni një gjendje mendore të qetë dhe një gjendje shpirtërore të patrazuar, saqë as edhe pasionet të mos e tronditin atë. Kështu në zemrën tuaj do të keni si mbrojtëse paqen e Perëndisë, e cila kapërcen çdo mendje. Ai që kërkon paqen, kërkon Krishtin, sepse Ai është Paqja (Efes. 2.14). “Sepse ai është paqja jonë, ai që i bëri të dyja një, edhe rrëzoi murin ndërmjetës të ndarjes, duke shfuqizuar në trupin e tij armiqësinë, domethenë ligjin e porosive urdhëruese, që të ndërtojë në veten e tij nga të dy një njeri të ri, duke bërë paqe” (Efes. 2.15). “Ai paqtoi me gjakun e sakrificës së Tij në kryq, si ëngjëjt me të gjithë ne, si edhe njerëzit mes tyre dhe me Perëndinë” (Kol. 1.20) (Vasili i Madh, ΒΕΠ 52, 87, 3).

Apostull Pavli dëshiron që luftërat, betejat dhe trazirat të ndalen, dhe për këtë arsye i nxit klerikët të luten për sundimtarët dhe arkondët (1Tim. 2.2). Ekzistojnë tre lloje luftra, të cilat janë të frikshme. Njëra është lufta e përbashkët, kur ushtarët tanë luftohen prej armiqëve. E dyta, kur ndërsa në botën e jashtme dominon paqja, ne luftojmë njëri-tjetrin. Dhe e treta, kur gjithësecili lufton veten e tij. Kjo e fundit është me e frikshmja. Sepse lufta e armiqve të jashtëm nuk mund të na dëmtojë në gjëra thelbësore.

Sigurisht që ka masakra dhe vrasje, por kjo nuk e dëmton në mënyrë të pashmangshme shpirtin. Por edhe lufta e dytë nuk mund të na dëmtojë në asgjë, nëse ne nuk duam. Sepse edhe kur të tjerët na luftojnë, ne kemi aftësinë të jemi paqësorë. Ja çfarë thotë profeti David: “Shpifën për mua në vend që të më donin, por unë lutem për ta” (Psalm. 108.4) dhe “Isha paqësor me ata që urrejnë paqen dhe kur bashkëbisedova me ata, më luftuan pa arsye” (Psalm. 119.7).

Por nga lufta e tretë nuk mund të shpëtoni pa humbje. Sepse kur trupi lufton shpirtin dhe nxit dëshirat e tmerrshme dhe armatos kënaqësitë trupore, inatin dhe zilinë, nuk është e mundur të marrim pjesë në të mirat që na ka premtuar Zoti, nëse kjo luftë nuk ndalet, por në mënyrë të pashmangshme ai që nuk e shtyp këtë rrëmujë do të bjerë dhe do të marrë plagë, të cilat shkaktojnë vdekjen, duke çuar në ferr. Ndaj duhet të kujdesemi çdo ditë, që as te ne të mos shpërthejë kjo luftë, por edhe nëse ndodh të shtypet dhe të qetësohet. Por çfarë dobie ka universi të gëzojë paqe të thellë, dhe pikërisht në atë periudhë kur ju vetë po luftoni veten tuaj? Këtë paqe duhet të kemi edhe ne. Dhe kur ta kemi asnjë gjë e jashtme nuk mund të na lëndojë. Sigurisht që për këtë paqe kontribuon shumë edhe paqja e jashtme. Për këtë arsye Ap. Pavli thotë: “Që të jetojmë një jetë të qetë” (1Tim. 2.2) (Joan Gojarti, PG 62, 533).

“Lum ata që bëjnë paqe” (Mat. 5.9). Paqebërës është ai që i fal paqe tjetrit. Sigurisht nuk do të ishte e mundur që dikush t’i falte tjetrit diçka që ai vetë nuk do ta kishte. Për këtë arsye Perëndia dëshiron që fillimisht të jesh ti i mbushur prej të mirave të paqes dhe më pas t’i shpërndash ato tek të tjerët. Por fillimisht le të shohim se çfarë është paqja. Çfarë është tjetër përveç lidhjes dashurore ndaj njerëzve tanë? Dhe çfarë konsiderohet në kundërshtim me dashurinë? Urrejtja, zemërimi, inati, zilia, hipokrizia, rrënimet e luftës. A e sheh se nga sa dhe cilat sëmundje na shëron ajo që shprehet me një fjalë, d.m.th. paqe? Ajo mund ti përballojë dhe t’i zhdukë të gjitha të këqijat e mësipërme. Sepse, ashtu siç kur mbizotëron shëndeti, sëmundja zhduket dhe kur shfaqet drita, errësira nuk mbetet, po ashtu kur lind paqja, të gjitha pasionet e mbjella nga armiku treten. (Grigori i Nisës, PG 44, 1284 Α).

Meqenëse ai që bën paqe quhet bir i Perëndisë, a mund ta imagjinoni vlerën e atij që tashmë lidh me miqësi ata që tashmë janë pajtuar? Le të jetë ky "profesioni" ynë, domethënë të pajtojmë armiqtë me njëri-tjetrin, por dhe ata që nuk janë as armiq dhe as miq, por para së gjithash le të pajtojmë veten tonë me ne.

Sepse, sikurse është i pabesueshme ai që përpiqet të pajtojë të tjerët, ndërsa ruan urrejtje në shtëpinë e tij dhe është në grindje me gruan e tij, dhe njerëzit i thonë: “Mjek, shëro veten tënde”, kështu ndodh edhe në rastin e armiqësisë me veten tonë.

Por çfarë është kjo armiqësi? Është armiqësia e shpirtit për dëshirat trupore, armiqësia e së keqes për virtytin. Le ta zhdukim këtë armiqësi, ta shfuqizojmë këtë luftë, që t'u flasim të tjerëve të qetë dhe në paqe, pa u fajësuar nga ndërgjegjja jonë. Vazhdimisht zemërimi lufton brenda nesh butësinë, lakmia për para lufton përbuzjen e parasë, xhelozia zemrën e mirë. Le ta ndalojmë këtë luftë, le t'i mundim këta armiq, le t'u japim fitoren virtyteve, le të qetësojmë qytetin tonë, domethënë botën tonë të brendshme. (Joan Gojarti PG 60, 266).

KRISHTËRIMI DHE LIRIA: “PROMOVIMI I LIRISË NJERËZORE PËRMES KISHËS” (P.3)

Wed, 02 Nov 2022 09:27:00 +0000

Autori: Georgios Manolis, Teolog

Vazhdim...

“Kush do që të më ndjekë mua, le të mohojë veten e tij dhe le të ngrejë kryqin e tij dhe të më ndjekë”. Kisha brenda Kryqit dhe thirrjes për mohim të vetes për secilin prej nesh, tregon tek të gjithë mënyrën e jetesës me të cilën ftohet njeriu që të jetojë, në mënyrë që i kryqëzuar bashkë me Zotin të denjësohet edhe ai për Ngjalljen, duke marrë prej Zotit hir edhe fuqi. Kryqi i Krishtit është një simbol i bindjes, përulësisë, dashurisë dhe lirisë së plotë, ndërsa njëkohësisht është edhe arma kundër urrejtjes së egoizmit, mëkatit, pasioneve, egoizmit dhe çdo forme të skllavërisë.

Përfundimisht liria është rezultat i çlirimit të njeriut nga prangat e forcave shkatërruese dhe e vetmja rrugë që të çon në shpëtim është vetëdija për dobësinë njerëzore dhe ndryshimi i qëndrimeve me qëllim nxjerrjen në pah të aspektit më të mirë të natyrës njerëzore që tërhiqet prej Perëndisë. Jeta e të Krishterit nuk konceptohet e ndarë nga mirësia e lirisë dhe njëkohësisht liria e vërtetë ndeshet përfundimisht si element i jetës së krishterë. Liria e plotë realizohet brenda jetës në Krisht si pjesë e patjetërsueshme e saj dhe plotëson qëllimin primar të besimtarit, nevojën e tij si person dhe përsosjen e tij shpirtërore.

I krishteri brenda jetës së Kishës shijon lirinë dhe kufizon sjelljen e tij, pa nënkuptuar kjo gjë mohimin ose kufizimin e lirisë së tij. Në fund të fundit, Ungjilli nuk imponon rregulla dhe praktika, por bëhet një udhërrëfyes i njeriut, duke siguruar dhuratën e Lirisë. I krishteri e ka lirinë edhe në jetën tokësore, por përjetimi i plotë i saj realizohet në shpëtimin e tij.

Me veprën e Ekonomisë Hyjnore që u realizua në personin e Krishtit, njeriu çlirohet ontologjikisht nga mëkati, djalli dhe vdekja eskatologjike dhe fiton lirinë karizmatike. Perëndia, i nisur nga dhembshuria e skajshme për njeriun mori natyrën njerëzore që të çlirojë njeriun, rinovon ikonën e njollosur dhe e gjallëron atë me hirin e parëkrijuar të prototipit (njeriut të parë).

Çlirimi themeltar i natyrës njerëzore nga pushteti i djallit, prishjes dhe vdekjes, u realizua me mishërimin e Fjalës Perëndi, ndërsa me Ngjalljen e Krishtit u vulos çlirimi ontologjik i njeriut nga skllavëria e tij e shumëfishtë. Mishërimi, kryqëzimi dhe Ngjallja e Krishtit kanë një kuptim çlirues për njeriun. Që njeriu të çlirohet nga skllavëria e mëkatit, i ligu dhe vdekja, mjafton të marrë pjesë mistikërisht në vdekjen dhe Ngjalljen e Krishtit.

Jeta në Krishtin presupozon pjesëmarrjen e besimtarit në misteret e Kishës dhe kjo pjesëmarrje nuk mund të jetë gjë tjetër përveçse rezultat i vullnetit të lirë të njeriut, dhe në të njëjtën kohë liria realizohet brenda kryerjes së mistereve. Sigurisht Eukaristia Hyjnore, si kulmi i jetës liturgjike, realizon dhe ndërton në kohë dhe hapësirë trupin mistik të Krishtit që është Kisha. Më pas mund të themi se si Kisha jonë jeton nga Tryeza e Eukaristisë Hyjnore dhe çdo herë që kryhet misteri i Eukaristisë Hyjnore vepron hiri i Perëndisë dhe aty ku vepron hiri i Perëndisë përjetohet liria, liria e plotë në Krishtin.

KRISHTËRIMI DHE LIRIA: “PROMOVIMI I LIRISË NJERËZORE PËRMES KISHËS” (P.2)

Tue, 01 Nov 2022 09:37:00 +0000

Autori: Georgios Manolis, Teolog

Vazhdim...

Liria, përbën një element të krijimit të njeriut “sipas ikonës së Perëndisë”, si edhe për shpëtimin e tij. Njeriu shumë herë mohon komunikimin me Perëndinë dhe kërkon me furi lirinë kozmike, por përfundon në skllavëri, pasi gjendet larg Perëndisë.

Liria absolute nuk mund të ekzistojë, pasi liria përfundimtare është brenda kushtetutës së Perëndisë, i cili është i vetmi që posedon liri ekskluzivisht absolute dhe është në thelb i vetmi që dallohet për autonominë e tij. Njeriu lëviz brenda kuadrit të lirisë që mori nga Zoti, përmes jetës së tij, e cila identifikohet me jetën në Krishtin. Njeriu, i cili është pjesë e gjithë jetës në Krishtin, ka mundësinë të shijojë dhuratën e lirisë së vërtetë përmes kungimit me burimin e lirisë, i cili nuk mund të jetë tjetër veçse vetë Perëndia, i cili transmenton formën absolute të lirisë në botë përmes energjive të tij të pakrijuara. Njeriu, si rezultat i energjisë së Perëndisë, u bë pjesë e ciklit të jetës përmes varësisë nga Krijuesi i tij. Njeriu si krijesë, bëhet pranues i lirisë nga Perëndia, sepse është ikonë e Krijuesit të tij dhe është një natyrë që i nënshtrohet logjikës dhe autonomisë.

Koncepti i lirisë në mësimin e Kishës nuk ka kuptimin e autonomisë, por të heteronomisë. Liria përcaktohet në marrëdhënien e njeriut me Perëndinë, me njerëzit e tjerë dhe mjedisin e tij. Kjo lidhje nuk është asgjë tjetër përveçse lidhje dashurie. Pa dashuri, liria nuk ekziston. Dashuria vepron lirisht, sepse shkatërron çdo egoizëm dhe asgjëson çdo marrëdhënie hakmarrjeje.

Liria është dhuratë e Perëndisë por edhe element njerëzor, pasi bashkë me ikonën mori edhe ngjashmërinë sipas Perëndisë. Ngjashmërinë e kanë vetëm ata që me shumë dashuri lirinë e tyre i’a nënshtruan Perëndisë. Njeriu bëhet bashkë-përgjegjës dhe bashkë-krijues i lirisë së tij kur përpiqet të bëhet i pavarur nga mëkati dhe të jetojë jetën në Krishtin.

Pranimi i lirë i thirrjes së Perëndia përbën thelbin e lirisë më Krishtin. I lirë nuk është ai që është i emancipuar, por ai që i bindet Perëndisë. Lufta kundër pasioneve, dhe kryesisht kundër egoizmit njerëzor, është luftë për fitimin e lirisë.

Liria më Krishtin kultivohet brenda së vërtetës. Në kontrast me gënjeshtrën, e cila skllavëron njeriun dhe spekulon në kurriz të lirisë së tij, e vërteta, që është Krishti, e çliron njeriun, “njihni të vërtetën dhe e vërteta do t’ju çlirojë” dhe e drejton në shpëtimin e tij. Shpëtim, që është rezultat i sinergjisë së dy faktorëve, Hirit Hyjnor dhe lirisë njerëzore.

Hiri Hyjnor e shoqëron njeriun në çdo hap dhe e ndihmon dhe e forcon në luftën e tij për t’ju përgjigjur ftesës së tij për shpëtim. Por i takon lirisë njerëzore të përgjigjet ose ta refuzojë atë. Shpëtimi përbën një dhuratë të Perëndisë dhe e fiton ai i cili lirisht bashkohet dhe kungohet me Perëndinë.

Liria, pra në jetën e krishterë varet plotësisht nga dërgimi i Hirit Hyjnor i Perëndisë, i cili është i vetmi që mund ta ofrojë atë tek njeriu. Sigurisht, meqenëse njeriu është krijuar sipas ikonës dhe ngjashmërisë së Krijuesit të tij, atëherë ai gjithashtu bashkëpunon në fitimin e lirisë së vërtetë që nga momenti kur ai është zotëruesi i autonomisë. Në fund të fundit, autonomia e njeriut lidhet drejtpërdrejt me lirinë, jo vetëm në kontekstin e krijimit të njeriut, por edhe në lidhje me krijimin e tij sipas ikonës së Perëndisë. Njeriu, brenda kufijve të lirisë që gëzon, thirret të ecë drejt së mirës ose së keqes sipas zgjedhjes së tij, i lirë të vendosë për orientimin e tij gjithmonë në sajë të autonomisë, gjë që presupozon ekzistencën relative të logjikës.

Vazhdon...

KRISHTËRIMI DHE LIRIA: “PROMOVIMI I LIRISË NJERËZORE PËRMES KISHËS” (P.1)

Mon, 31 Oct 2022 09:23:00 +0000

Autori: Georgios Manolis, Teolog

Në Kishë, liria e njeriut nuk kuptohet në bazë të asaj që kuptohet nga shoqëria njerëzore, përkundrazi, ekziston një pamje më thelbësore dhe e detajuar që kombinon lirinë e Zotit dhe të njeriut. Një kusht i domosdoshëm për të kuptuar këtë formë është dallimi midis termave fe, Kishë, Krishtërim, të cilat sigurisht nuk janë identikë. Feja është një konstruksion njerëzor që buron nga nevoja e fetarisë, ndërsa Kisha është një Zbulesë Hyjnore, është zbulesa e Perëndisë për njeriun dhe jo krijimi i Perëndisë nga njeriu. Në Fe kërkohet Zoti ndërsa në Kishë ai vetë-zbulohet. Kështu, termi Krishteriëm ideologjizon zbulesën e krishterë.

Pasi kemi zbuluar këtë gjë, ne arrijmë të zhvillojmë mendimet tona mbi marrëdhënien midis Kishës dhe lirisë. Krijimi i botës dhe njeriut është produkt i vullnetit të lirë të Perëndisë dhe mirësisë së Tij të skajshme. Perëndia krijoi botën me dituri, duke kulmuar me krijimin e njeriut, sipas ikonës dhe ngjashmërisë së Tij. Çdo krijesë e Tij e ka origjinën nga Perëndia. I vetmi urdhër i Perëndisë për njeriun ishte: “Ha lirisht nga çdo pemë, por mos ha nga pema e njohjes së të mirës dhe së keqes”. Por i parëkrijuari, duke mos e kuptuar natyrën e këtij kufizimi, shkeli urdhërin hyjnor dhe u drejtua në mëkat dhe në largim nga Krijuesi i tij. Kështu mëkati hyri në jetën e të parëkrijuarve, duke marrë zvarrë të gjithë natyrën njerëzore dhe krijesën që e rrethon. Mëkati i Adamit solli edhe shkëputjen e marrëdhënies së tij me Krijuesin.

Rënia e njeriut nënkupton errësimin e ikonës së tij duke u vendosur në një pozitë të pafavorshme. Pra, për njeriun që gjendet në një gjendje të rënë, koncepti i lirisë errësohet dhe merr një kuptim tjetër dhe të ndryshëm nga koncepti i vërtetë i këtij termi. Njeriu është i goditur nga efekti gërryes i së keqes, pasi ka humbur fatin e tij për liri absolute dhe të vërtetë.

Por, përsëri Perëndia nuk e braktisi njeriun. Pas rënies së njeriut, largimit të tij nga Perëndia dhe si pasojë edhe nënshtrimin e tij në prishje dhe vdekje, shfaqet nevoja e rehabilitimit të njeriut në gjendjen e parë dhe ripozicionimin e tij në rrugën e komunikimit me Perëndinë. Ky rehabilitim nuk përbën një detyrim për Perëndinë, por është rezultat i zgjedhjes me vullnet të plotë dhe me dashuri të Perëndisë. Për të njëjtën arsye ky rehabilitim nuk ka asnjë element detyrues për njeriun. Që natyra njerëzore e rënë të rehabilitohet dhe të shpëtohet nga mëkati dhe vdekja, Perëndia realizoi mishërimin e Birit dhe Fjalës së Tij duke realizuar edhe shpëtimin e njeriut, që ndodh brenda Kishës.

Vazhdon...

NXËNËS ANTISOCIAL SOT...NJERI ANTISOCIAL NESËR! (P.3)

Fri, 28 Oct 2022 07:38:00 +0000

Autori: Kostandina Arkumani, Theologe

Vazhdim...

Rëndësia e mjedisit social në pjekurinë e fëmijës

Është e qartë se mungesa e mirëkuptimit, mbështetjes dhe inkurajimit të fëmijëve brenda familjes, neglizhenca emocionale e cila shprehet me mungesën e kohës që prindërit i kushtojnë fëmijëve të tyre, mungesa e një marrëdhënieje të ekuilibruar mes prindërve, përdorimi i dhunës apo shantazhi emocional si metodë e zgjidhjes së problemeve, mungesa e kufijve të perceptuar si shenjë indiferencë ndaj fëmijëve, edukimi i dobët dhe shpërthimet e shpeshta të zemërimit mund ta çojnë të riun modern në sjellje antisociale ose delikuente.

Nuk duhet të harrojmë se fëmijët me sjellje problematike mund të jenë refuzuar nga bashkëmoshatarët e tyre ose nga njerëz të moshave më të mëdha dhe ky refuzim bën që këta të refuzuar nga shoqëria të krijojnë lidhje me njëri-tjetrin. Këto marrëdhënie mund të inkurajojnë dhe nxisin agresion dhe sjellje të tjera antisociale dhe më vonë të çojnë në anëtarësimin nëpër banda kriminale. Zakonisht, personalitetet me sjellje antisociale ia atribuojnë shkakun e problemeve të tyre të tjerëve dhe jo vetes.

Në përgjithësi pranohet se këta fëmijë mund të kenë përjetuar makthin e një divorci të dhimbshëm ose humbjen e një prindi. Të mos harrojmë se prindi në kushte ideale është ai që e mbështet fëmijën biologjikisht dhe fizikisht duke i siguruar atij një mjedis të qëndrueshëm në të cilin ai mund të zhvillohet dhe maturohet, duke qenë njëkohësisht model imitimi. Humbja e prindit nuk prek vetëm fëmijën, por është një përçarje për të gjithë familjen me pasoja të shumëfishta në strukturën dhe funksionin e saj.

Duhet pranuar që mjedisi social në të cilin rriten fëmijët luan rolin e vet në zhvillimin ose jo të socializimit të tij. Mungesa e komunikimit mes të afërmve, dmth., pamundësia e familjes për t'u lidhur me lidhje dashurie të forta me mjedisin familjar dhe mosmbizotërimi i dashurisë, respektit dhe së vërtetës në shtëpi dhe mbizotërimi i pabarazive sociale edhe padrejtësive në kurriz të personave të caktuar brenda familjes së fëmijës, atëherë e gjithë kjo lind fenomenin negativ të antisocialitetit të fëmijëve. Të rinjtë riprodhojnë ngërçet sociale që përjetojnë në mjedisin e tyre familjar dhe farefisnor dhe kthehen kundër të afërmve të tyre. Natyrisht, “klasa mund të konsiderohet një mjet socializimi, domethënë është një institucion nëpërmjet të cilit formohen personalitete individuale, për të përvetësuar për sa i përket motivimeve dhe aftësive teknike të tyre përshtatshmërinë për ushtrimin e roleve”.

Nxënësi antisocial është antisocial si me veten, ashtu edhe me Zotin dhe me njerëzit me të cilët bie në kontakt, si shokët e klasës dhe mësuesit. Është e rëndësishme të kuptohet se shkolla është mjedisi në të cilin njeriu duhet të përpiqet të zhvillojë shoqërueshmërinë, punën në grup dhe bashkëpunimin. Përpjekja e tij në shkollë që përfshin librat, kurrikulën e shkollës dhe marrëdhëniet e tij me "të tjerët" ndikon te nxënësi dhe e ndihmon atë të mësojë të luftojë në mjedisin e tij të ardhshëm profesional dhe në jetën familjare.

Në fund të fundit, Zoti na ka lënë urdhërimin e dyfishtë të dashurisë që na motivon ta duam Zotin me gjithë zemër, me gjithë shpirt dhe me gjithë mendjen tonë. Megjithatë, ekziston një urdhërim tjetër i madh që plotëson të parin: “Duaj të afërmin tënd si veten tënde”. I riu duhet të mësojë të dashurojë, të sakrifikojë, të ndajë, të përulet dhe të jetë i hapur emocionalisht ndaj të afërmit. Në përgjithësi, Apostulli Pavlo na mëson të shmangim sjelljet antisociale dhe izoluese, duke theksuar përgjegjësinë që ka çdo besimtar, për t'u kujdesur për veten dhe për të tjerët.

Shembulli pedagogjik i Shën Nektarit për sjelljet antisociale të nxënësve

Është mbresëlënëse mënyra se si Shën Nektari ka vepruar si drejtor i Shkollës Kishtare Rizareio. E quanin “mësues dashurie” dhe nuk gabonin, pasi kur u përball me disa nxënës grindavec, shenjtori u përpoq t'i qetësonte duke ia hedhur fajin vetes. Ai nuk e përdorte ndëshkimin si mjet edukimi, sepse kishte frikë se në këtë mënyrë do t'i krijonte fëmijës trauma psikologjike.

Shën Nektari preferoi të mbante barrën e mëkatit të nxënësve të tij duke imituar Zotin Jisu Krisht. Një interes të madh paraqet një episod, në të cilin, “në kohën e darkës së përbashkët, ndërsa të tjerët po hanin, Shenjti iu lut Perëndisë për një problemin dhe iu nënshtrua kreshmës së rreptë. Kjo çështje tronditi komunitetin e vogël të Rizario. Ndoshta, sepse për herë të parë në jetën e tyre, nxënësit dhe mësuesit panë një drejtor shkolle që nuk kërkonte përgjegjësi tek të tjerët, por tek vetja. Studentët ndryshuan rrënjësisht! Shenjtori nuk donte kurrë dënimin e atyre që shkaktonin probleme. Autorët e episodit nuk kanë dashur as ata të hanin ato ditë kur Nektari nuk hante. Ata qanë me hidhërim dhe u penduan”. Prandaj, ne kemi dalë në përfundimin se mësuesit dhe prindërit e sotëm mund të imitojnë shembullin e Shën Nektarit dhe duke treguar dashuri dhe përulësi ndaj nxënësve të tyre, në mënyrë që të ndryshojnë mendjen e tyre të keqe, duke e bërë atë të mirë dhe të dobishme.

Për çështjen e sjelljes antisociale duhet t'i drejtohemi një psikiatri ose psikologu që të na japë zgjidhje dhe të na ndihmojë të përballemi me vështirësitë që hasim gjatë jetës sonë. I krishteri shquhet sepse ruan një marrëdhënie të përgjegjshme dhe të ndershme me Perëndinë Atë dhe më pas me njerëzit e tjerë. Duke u rritur në Kishë, ai shndërrohet dhe bëhet një person i pjekur që nuk tregon asnjë besim tjetër dhe vepra të tjera, përveç atyre që predikon kisha. Ai beson në Zotin dhe mësimet e tij dhe lufton për të jetuar në të njëjtën mënyrë. Nuk e refuzon shkencën mjekësore. Përkundrazi, ai ndërthur mendimin e mjekut të tij me përvojën e jetës në Krishtin. Kështu, për mbështetjen psiko-pedagogjike të studentëve, duhet të kërkojmë ndihmën e Kishës, e cila është klinika e shpirtit. Kisha mund dhe duhet të japë udhëzimet nëpërmjet mësimit të Zotit, në mënyrë që njeriu të menaxhojë stuhitë e jetës.

Në lidhje me çështjen e sjelljes antisociale dhe në përgjithësi me çdo gjë që ka të bëjë me sjelljen e njerit duhet që të fillojmë gjithmonë që nga krijimi i njeriut. Arketipi i njeriut është vetë Perëndia, i cili u zbulua në Shkrimin e Shenjtë Si Perëndi Triadik, pasi ne e dimë nga Dhiata e Vjetër se njeriu u krijua sipas shëmbëlltyrës së Perëndisë. Me fjalë të tjera, Perëndia është tre persona të bashkuar në një kungim dashurie të plotë si një Hyjni. Njeriu është ikonë ose shëmbëlltyrë e Perëndisë Triadik, i cili ekziston brenda një kungimi dashurie të përsosur të tre personave të Hyjnisë. Kështu duhet të jetë edhe njeriu i krijuar nga Perëndia.

Në vazhdim me rënien e njeriut kjo ikonë u prish dhe ai që doli si rezultat i prishjes së kësaj ikone ishte izolimi i njeriut nga njeriu tjetër. U ndërpre dashuria për njeriun tjetër dhe njeriu u izolua, u mbyll në vetvete, u largua nga njeriu tjetër dhe nisi të veprojë tashmë në një mënyrë egoiste. Krishti si Adami i ri vjen në tokë që të na tregojë mënyrën që duhet të jetojmë dhe i jep njeriut një urdhër unik, urdhërin e dashurisë. Ekuacioni themelor i jetës është: “dashuroj, prandaj ekzistoj”!

Përballimi i problemeve psikologjike në Kishë

Kisha është trup karizmatik i Krishtit dhe shoqëri e Shpirtit të Shenjtë. Është siptal, ku të sëmurë jemi të gjithë, pasi jemi mëkatarë dhe kemi nevojë për ilaçe që të fitojmë shëndetin tonë shpirtëror. Ati ynë shpirtëror, ku ne rrëfehemi nuk është gjykatës. Është mjeku jonë dhe miku ynë më i mirë, i cili do të na japë këshillat e duhura në përputhje me ato që kemi bërë, në përputhje me përjetimet dhe kushtet e jetës sonë, në përputhje me pendimin tonë, me zgjedhjen tonë, me pranueshmërinë tonë ndaj Zotit dhe vendosmërinë tonë për të jetuar jetën në Krishtit. Të gjithë jemi të sëmurë, brenda dhe jashtë Kishës. Ai që na shëron është pendimi ynë, i cili fillon që nga momenti që njeriu ndërgjegjësohet për sëmundjen e tij. Që nga momenti kur njeriu justifikon vazhdimisht veten e tij dhe veprimet e tij, nuk ka për t’u penduar kurrë dhe kështu rrezikohet që të humbasë shpëtimin.

Në fakt, ne njohim shenjtorë që kanë kaluar vështirësi dhe sprova të mëdha në jetën e tyre, nga sëmundjet fizike deri te hidhërimet. Për të përmendur si shembull Olimpiadën e shenjtë Dhiakoneshën, e cila përjetoi pikëllim për disa incidente të pakëndshme në jetën e saj. Ajo mbeti jetime në moshë shumë të re, humbi burrin dy vjet pas martesës, si edhe shën Joan Gojarti, i cili ishte ati i saj shpirtëror, u internua. Është shumë e rëndësishme që nëse një njeri vuan nga ndonjë problem psikologjik, t’i lutet Perëndisë që ta ndriçojë, t’i hapë rrugën dhe zemrën e tij për të pranuar mësimet e Perëndisë dhe kurajën që të mbartë kryqin e tij. Por, paralelisht me këtë veprim, ai duhet të kërkojë mjekun e duhur, i cili me edukimin e duhur teraupevtik që do t’i japë, ta ndihmojë që të kapërcejë çdo problem.

Si përfundim, me anën e marrëdhënieve tona ndërpersonale ne mund të gjejmë kuptimin e jetës, pasi mund të sprovohemi ashpër, mund të humbasim, të fitojmë, të dashurojmë, të refuzojmë, të përpiqemi, të mbështetim të tjerët, të bashkëpunojmë, të tradhëtojmë, të gëzohemi, të hidhërohemi. Shumë njerëz ndjejnë një siguri të rreme duke qëndruar të vetmuar në jetë, sepse kanë frikë nga dhimbja dhe refuzimi që mund t'u shkaktojë, por e vërteta është se kushdo që përpiqet të qëndrojë vetëm do të zbulojë se sa e vështirë është.

Ne të gjithë kemi nevojë për një shok në jetë, një mbështetës me të cilin do të ndajmë mendimet tona më të thella dhe momentet tona të këndshme dhe të pakëndshme. Çdo marrëdhënie ndërpersonale kërkon durim, lëshime të ndërsjella, vullnet të mirë dhe besim se gjithçka do të shkojë mirë. Në fund të fundit, “në dashuri të paktën gjen një liman, një strehë nga vetmia. Formon një aleancë të dy njerëzve kundër pjesës tjetër të botës…”, për këtë dhe për të gjitha arsyet e mësipërme i krishteri meriton të përpiqet të luftojë dhe ta dojë të afërmin e tij dhe t'i besojë atij. Në fund të fundit, nëse e dëshirojmë vërtet Parajsën, le të kemi gjithmonë parasysh se njeriu shpëtohet gjithmonë bashkë me “tjetrin” dhe asnjëherë vetëm.

NXËNËS ANTISOCIAL SOT...NJERI ANTISOCIAL NESËR! (P.2)

Wed, 26 Oct 2022 09:47:00 +0000

Autori: Kostandina Arkumani, Theologe

Vazhdim...

Konsumizmi dhe antisocialiteti shkollor

Më konkretisht, mund të identifikohen nxënës antisocialë që shkatërrojnë pronën e shkollës dhe nuk kompensojnë gabimet e tyre, mbajnë një qëndrim nënçmues ndaj mësuesit, sepse e konsiderojnë atë përgjegjës për problemet sociale dhe ngërçet e shoqërisë, sepse mësuesi përfaqëson mjedisin e të rriturve, që shpesh i zhgënjen të rinjtë.

Natyrisht, mësuesi mund të dallojë shenja antisocialiteti edhe kur i riu refuzon të bashkëpunojë në punën në grup dhe në aktivitetet shkollore ose shpik mënyra për të munguar në orët e mësimit për arsye jo serioze. Më e keqja nga të gjitha është kur nxënësit tallen me shokët e klasës dhe përgjithësisht me njerëzit e kombësive, gjuhëve, feve, kulturave të ndryshme ose me fëmijët me aftësi të kufizuara. Aty e kuptojmë lehtësisht se shkolla ka dështuar në qëllimin e saj që është ndryshimi i përhershëm i sjelljes së nxënësit dhe socializimi paqësor i nxënësve.

Ndërsa miliona fëmijë në Botën e Tretë po vdesin nga uria, epidemitë dhe luftërat, fëmijët e botës së zhvilluar po shkatërrohen psiqikisht. Një fenomen modern që po e shikojmë me ankth në Amerikë është se çrregullimet e sjelljes kanë arritur deri në atë pikë saqë shpeshherë policia ndërhyn për të arrestuar të rinjtë. Rreth 3.2 milionë fëmijë në Shtetet e Bashkuara dëshmojnë dhunë në familje çdo vit. Veçanërisht i rëndësishëm është fakti që shoqëria amerikane është ajo që u mëson fëmijëve dhunën, paligjshmërinë dhe zotërimin e armëve që në moshë shumë të vogël.

Do të ishte një lëshim i madh të mos përmendim se në Amerikë njerëzit i shpërfillin mësimet e Zotit Jisu Krisht, ata humbasin në kënaqësitë dhe sigurinë që ofron teknologjia moderne dhe kështu largohen nga misioni i tyre i shpëtimit. Ata kanë marrë një frymë anti të krishterë, dmth., një frymë që bie në kundërshtim me Perëndinë. Kjo do të thotë se Lindja dhe Perëndimi janë shumë të ndryshme, pasi në mënyrën perëndimore të jetesës ka një tendencë për të mësuar se morali është si diçka që duhet bërë, ndërsa në Kishën Orthodhokse ne besojmë në rilindjen shpirtërore dhe transformimin e njeriut përmes mistereve të Kishës.

Nuk ka dyshim se familja është çelësi i zhvillimit të sjelljeve antisociale tek fëmijët, pasi në të krijohen themelet e personalitetit të tyre dhe përshtatja në të ardhmen. Të rinjtë me sjellje problematike vijnë nga familje toksike ku mbizotërohen ose nga vendimmarrja e rreptë, nga ndëshkimet e ashpra ose nga paaftësia për të kufizuar sjelljet e fëmijëve dhe shpesh janë të njëjtat viktima të neglizhencës ose abuzimit fizik, verbal dhe emocional ose dhunës në familje.

Në këtë pikë është vënë re se njerëzit antisocialë kanë më shumë gjasa se të tjerët të jenë abuzuar në fëmijëri. Kjo nuk është për t'u habitur duke qenë se shumë prej tyre janë rritur me prindër të pakujdesshëm dhe ndoshta të dhunshëm dhe antisocialë. Në shumë raste, personat e dikurshëm të dhunuar abuzojnë me fëmijët e tyre kur vendosin të krijojnë familje. Herë të tjera fëmijët antisocial vijnë nga një mjedis konservator që nuk i ndihmon ata të zhvillojnë pavarësinë apo autonominë në jetë.

Sigurisht, një person antisocial mund të mos jetë përgjegjës për atë që i ndodh. Një formë moderne abuzimi është abuzimi me fetusin, ku gruaja shtatzënë ose pi duhan vetë ose jeton në një mjedis me duhanpirës. Gjithashtu, konsumimi i alkoolit nga gruaja shtatzënë shkakton probleme tek fetusi. Të gjitha sa më sipër na çojnë në përfundimin se kur një grua gjatë shtatzënisë përdor substanca ose ka stres të tepruar, fetusi ndikohet emocionalisht dhe me rritjen e fëmijës mund të shfaqë prirje antisociale.

Vazhdon...

NXËNËS ANTISOCIAL SOT...NJERI ANTISOCIAL NESËR!

Tue, 25 Oct 2022 07:58:00 +0000

Autori: Kostandina Arkumani, Theologe

Në ditët e sotme shohim se sa e vështirë është të gjesh njerëz të ekuilibruar mendërisht dhe fizikisht. Njerëz shpirtëror që zgjedhin me vetëdije të përdorin mirë lirinë e tyre dhe të jetojnë me vendosmëri e maturi jetën në Krishtin. Fatkeqësisht, vështrimi i njeriut, që në moshë të hershme, është i përqendruar në të mirat materiale, në arritjen e aspiratave personale dhe në plotësimin e kërkesave të tij. Kështu njeriu gaboi dhe në vend që të adhuronte Krijuesin, ai adhuroi krijimin dhe u bë qenie antisociale. Por socializimi është një nga karakteristikat kryesore të krishterimit dhe i krishteri duhet të jetë një person social i gatshëm të ndajë shqetësimet dhe ndjesitë e tij me të tjerët.

Me socializim nënkuptojmë tendencën për t'i përkitur një grupi ose për të përftuar kënaqësi nga një aktivitet në grup ose punë në grup. Vlen të theksohet se në Dhiatën e Vjetër në librin e Zanafillës vërejmë se Perëndia pasi krijoi Adamin e pa se nuk ishte mirë që ai të ishte vetëm, prandaj krijoi edhe Evën nga brinja e Adamit. Perëndia e krijoi njeriun nga zeroja, i dha edhe mundësinë që me përpjekjen e tij personale dhe me asketizim të bëhet Perëndi sipas hirit, “dhe tha Perëndia, le ta bëjmë njeriun sipas ikonës sonë dhe ngjashmërisë sonë”. (Zan. 1.26).

Çdo person i Trinisë së Shenjtë, Ati, Biri dhe Shpirti i Shenjtë janë një Perëndi i përsosur. Të tre personat janë një Perëndi Triadik. Bashkimi i personave të Trinisë së Shenjtë është tregues për bashkiin e pjesëtarëve të Kishës. Perëndia është dashuri. Dhe është dashuri si Triadik. Dashuria e Perëndisë Triadik nxjerr në pah idealin e dashurisë mes tyre. Dhe njeriu si krijesë “sipas ikonës dhe ngjashmërisë” së Perëndisë Triadik thirret që të përsoset në dashuri me modelin e dashurisë hyjnore. Siç Perëndia është unik në esencë dhe tre në hipostazë, kështu edhe njeriu thirret që të tejkalojë ndarjen në të cilën jeton dhe jetë unik në esencë dhe i shumëfishtë në hipostaza. Ky është edhe qëllimi i Kishës.

Në fund të fundit, nuk është rastësi që të krishterët e hershëm e ruajtën shoqërueshmërinë e tyre në atë masë sa mund të flasim për pronësi të përbashkët. Në epokën e hershme të krishterë, të krishterët kishin gjithçka të përbashkët. Zakonisht, ata shisnin pronat ose shtëpitë e tyre dhe ia dhuronin paratë Kishës. Në këtë mënyrë nuk kishte asnjë të krishterë të cilit i mungonin gjërat e nevojshme dhe të gjithë besimtarët kishin krijuar një marrëdhënie dashurie dhe uniteti.

Vlen të theksohet se Kostandini i Madh praktikonte bamirësi si perandor i krishterë dhe tregonte dashurinë e tij ndaj nevojtarëve dhe të sëmurëve. Ai krijoi disa organizata bamirësie si spitale, shtëpi të varfërish dhe shtëpi pleqsh për të ndihmuar njerëzit e tjerë. Natyrisht, vepra e tij u imitua nga perandorë të tjerë bizantinë si Leoni i Urtë, Konstandin Porfirogeneti dhe Aleks Komneni. Të gjithë këta shembuj, pra, na çojnë në përfundimin se i krishteri duhet të zhvillojë shpirtin e tij social dhe kolektiv, sepse njeriu nuk shpëtohet vetëm, por bashkë me njerëzit e tjerë brenda Kishës. Në këtë studim do të identifikojmë se kush është nxënësi dhe personi antisocial, cilat janë arsyet që e shtyjnë atë të adoptojë këtë sjellje dhe si mund të kthehet në gjendjen e tij normale.

Sjellja antisociale tek nxënësit

Një antisocial është ai që shmang jetën shoqërore dhe është kundër shoqërisë dhe institucioneve shoqërore. Me fjalë të tjera, një person që priret të jetë reaksionar, të mos ndjekë dhe të mos zbatojë rregullat e familjes së tij dhe rrjedhimisht të shoqërisë në të cilën jeton, mund të karakterizohet si antisocial.

Para së gjithash, një qëndrim agresiv është një nga karakteristikat kryesore të sjelljes antisociale. Megjithatë, në të njëjtën kohë, ky person antisocial nuk u bindet rregullave shoqërore, dhe si rezultat ai shkel ligjet. Shumë herë ai bëhet nervoz, i dhunshëm, indiferent ndaj sigurisë së tij dhe të tjerëve. Megjithatë, duhet theksuar se sjellja antisociale që një person mund të shfaqë në një moment të jetës së tij, veçanërisht në moshë të re, nuk është domosdoshmërisht jashtëzakonisht shqetësuese. Mund të jetë thjesht një kërkim për individin për të gjetur veten dhe ekuilibrin e tij, gjë që çon në ndryshime në sjelljen e tij dhe “eksperimente” për të formësuar më në fund karakterin e tij.

Është e qartë se kur dikush sillet në mënyrë antisociale karakterizohet nga mungesa e respektit për të tjerët. Në të njëjtën kohë, ai e ka të vështirë të ndjejë dhembshuri për të tjerët dhe nuk tregon prirje për pendim kur hidhëron ose lëndon një qenie tjetër njerëzore. Prandaj, është e lehtë të shihet se njerëzit antisocialë mund të shfaqin një egërsi ndaj kafshëve që i paraprin keqtrajtimit të njeriut. Pasoja e natyrshme e një situate të tillë është se këta njerëz reagojnë papritur, marrin vendime të nxituara për çështjet që kanë të bëjnë me jetën e tyre, ndërsa e kanë të vështirë të planifikojnë të ardhmen e tyre.

Është fakt se një nga aspektet më të rëndësishme të sjelljes antisociale është prirja e këtyre njerëzve për të gënjyer dhe për të provuar të justifikojnë gjithçka dhe për të krijuar histori të rreme për të justifikuar sjelljen e tyre. Në këtë kontekst kuptojmë se këta persona paraqesin probleme në përshtatje, në ndjekjen e shkollës, në performancë në mësime dhe probleme brenda familjes apo hapësirës profesionale. Zakonisht, ata janë njerëz me vetëbesim të ulët, kanë vështirësi në marrëdhëniet e tyre ndërpersonale dhe priren të shmangin përgjegjësitë dhe detyrimet.

Diçka që mund të ndihmojë në adresimin e sjelljeve devijuese të të rinjve është shkolla e cila mund të identifikojë disa sjellje të hershme antisociale ose problematike të fëmijëve dhe t'i ndihmojë ata t'i kapërcejnë ato. Më konkretisht, në çdo njësi shkollore, por edhe në klasë, është e nevojshme që disa rregulla të sjelljes së nxënësve të zbatohen dhe të respektohen nga të gjithë. Shpesh takojmë nxënës që kërkojnë mënyra për të thyer rregullat duke bërë pikërisht të kundërtën e asaj që mësuesit e tyre u kërkojnë atyre të bëjnë duke adoptuar një qëndrim reaksionar. Ne gjithashtu mund të dallojmë nxënës që grinden me shokët e tyre të klasës ose bëjnë zhurmë në klasë. Kjo mund të përshkruhet si një përpjekje e dëshpëruar për të tërhequr interesin e mësuesve dhe shokëve të tyre të klasës.

Në fund të fundit, në shumicën e shkollave është një realitet i trishtuar të shohësh një nxënës që nuk i kushton vëmendje mësimit, ai mund të tregojë apati ose indiferencë përballë mësuesit të tij. Ka edhe fëmijë që në shkollë kanë një veshje të papërshtatshme për të provokuar mjedisin përreth, ndoshta sepse nuk kanë fituar ende një etikë shkollore. Dikush mund të thotë se ka të rinj që e shfaqin sjelljen e tyre antisociale në mënyra të tjera, si përdorimi i sendeve të mprehta në klasë dhe kërcënimi i shokëve të klasës dhe mësuesve, konsumimi i alkoolit dhe substancave të tjera të dëmshme, duke pasur zakone të këqija si pirja e duhanit.

Vazhdon...

LËNDËT NARKOTIKE DHE PASOJAT E TYRE. (P.1)

Wed, 19 Oct 2022 07:43:00 +0000

LËNDËT NARKOTIKE DHE PASOJAT E TYRE

Nga Mitropoliti i Pafos Gjergji

Përktheu: Arbër Pandeli Zeneli

Falenderoj në mënyrë të veçantë Drejtorinë e Shkollës, e cila më jep për të dytin vit radhazi, në festën e Tre Hierarkëve, mundësinë të sjell në vëmendje qëndrimin e Kishës për një çështje të rëndësishme të kohës sonë, por edhe të çdo kohe.

Vitin e kaluar pamë qëndrimin e Tre Hierarkëve ndaj shkencës së kohës së tyre, që mbetet qëndrimi i përjetshëm i Kishës ndaj shkencës së çdo epoke. Sot do të trajtoj çështjen e madhe të lëndëve narkotike, e cila është kthyer në një plagë të kohës sonë. Tre Hierarkët sigurisht nuk ishin të specializuar për këtë temë, sepse në atë kohë nuk ekzistonte një çështje e tillë. Nëpërmjet shkrimeve të tyre, ata njohin disa droga, të tilla si helebore, mandrago dhe opium, dhe i referohen efektit të tyre qetësues. Por shqetësimi i tyre për arsimin dhe zhvillimin e dobishëm të të rinjve nuk lë asnjë dyshim se cili do të ishte qëndrimi dhe këshilla e tyre, nëse problemi i lëndëve narkotike do të ekzistonte në kohën e tyre.

Termi narkotikë është i njohur që nga lashtësia dhe nënkuptonte substancat aktive që mpijnë, ose vrasin, duke shkaktuar humbje të vetëdijes. Dhe Hipokrati, siç dihet, gjendjen e pavetëdijes e përcakton si narkozë ose anestezi.

Shkrimi i Shenjtë përmend si një lëndë narkotike të tillë miron, një nga dhuratat që sollën Magët për Krishtin. Ky lëng vajor u jepej për të pirë të dënuarve që do të kryqëzoheshin, që të anestezoheshin dhe të mos ndjenin dhimbjen e kryqëzimit. Ungjillori thotë, se kur arritën në Golgotha “i dhanë verë të përzier ne mirrë, por Krishti nuk e mori” (Mar.15.23). Judenjtë përdornin mirrën gjithashtu për të vajosur të vdekurit e tyre, për të parandaluar prishjen e shpejtë. Përsëri përshkruhet nga Ungjillori se si gjatë varrimit të Krishtit nga Josifi nga Arimathea, “Erdhi edhe Nikodhimi, ai që pati ardhur te Jisui herën e parë natën, edhe pruri një përzierje mirre dhe aloe” (Joan.19.39). (Dhurata e magjistarëve ishte simbolike. I sollën Krishtit arin, duke e njohur si mbret, Libanin, duke e njohur si Perëndi dhe mirrën, duke parashikuar se, megjithëse ishte Perëndi dhe mbret, do të vdiste si një i vdekshëm i zakonshëm dhe do të duheshin materialet e veçanta për pësimin dhe varrim e tij).

Lëndët narkotike janë përdorur për një kohë të gjatë, edhe në jetën e përditshme, por në masë të kufizuar dhe për qëllime të mira, pasi nuk njihej veprimi i tyre i sotëm shkatërrues. Kështu që foshnjat të flinin, në mënyrë që nënat e tyre të bënin punët e tyre, ju jepnin kanabis dhe hashash për ta nuhatur. Kanabsi ose kërpi kultivohej lirisht dhe përdorej për të bërë litarë. Në Pafo kemi një fshat që quhet Kanabis për shkak të kultivimit që aty i bëhej kanabisit.

Në mjekësi, në të kaluarën dhe sot, barnat përdoren për qëllime terapeutike, ose kryesisht për qëllime qetësuese. Morfina dihet se përdoret për të lehtësuar dhimbjet e padurueshme të kancerit të avancuar ose sëmundjeve të tjera. Kodeina që gjendet në shumë ilaçe është gjithashtu e njohur.

Sot, ligjet e vendeve të ndryshme përcaktojnë opiumin (lëngun e lulëkuqes), derivatet e tij, si dhe zëvendësuesit e tij gjysmë sintetikë ose plotësisht sintetikë . Megjithatë, substanca të tjera si kokaina, gjethet e kokas dhe të tjera që kanë një efekt të ngjashëm në trup konsiderohen si drogë.

Termi "opioid" përdoret gjithashtu për të gjitha substancat, natyrale, gjysmë sintetike dhe sintetike që sillen farmakologjikisht si morfina, përbërësi kryesor aktiv në opiumin natyral.

Drogat i përkasin një grupi më të gjerë substancash të quajtura "substanca varësie". Të gjitha këto janë substanca që ndikojnë në sistemin nervor qendror dhe ndryshojnë gjendjen shpirtërore të një personi, si sjelljen, të menduarit dhe gjendjen emocionale.

Substancat që krijojnë varësi ndahen në të ligjshme (duhani, alkooli, etj.) dhe të paligjshme (marijuana, heroina dhe të gjithë ato që i quajmë lëndë narkotike).

Unë do t'i referohem një shembulli të prekjes së trurit, siç e dini, për të kuptuar, në mënyrë analoge, se si drogat ndikojnë në sistemin nervor qendror, sesi ndikojnë në tru. Shembulli i referohet alkoolit. Nuk po flas për dëmtimin e mëlçisë, apo kudo tjetër në trup. Do të kufizohem në sjelljen e shkaktuar nga ndikimi në tru. Alkooli etilik ose alkooli (CH3CH2OH), një përbërës i verës dhe të gjitha pijeve alkoolike, asimilohet nga trupi i njeriut duke i dhënë atij shtatë kalori për gram (7 Kcal/g). Trupi ynë, megjithatë, ka kufizime kohore në asimilimin e alkoolit në orë. Mund të tresë rreth 7 g alkool të pastër në orë. (Kjo shumë mund të luhatet mbi dhe nën këtë numër, në varësi të gjinisë, moshës, varësisë, peshës njerëzore dhe faktorëve të tjerë).

Nëse një sasi e alkoolit hyn në trup përtej asaj që ai mund të tresë, atëherë pjesa tjetër, alkooli i patretur, ikën ashtu siç është nga organet tretëse dhe shpërndahet në organet e ndryshme të trupit, në varësi të përmbajtjes së ujit të këtyre organeve. (Kjo për shkak se alkooli etilik është i tretshëm në ujë). Një sasi më e madhe e alkoolit shkon në gjak, përmbajtja e ujit të të cilit është më e larta, e ndjekur nga truri.
Në varësi të përmbajtjes së alkoolit të trurit, preken qendrat e tij përkatëse, përgjegjëse për funksione specifike. Së pari preket qendra që është përgjegjëse për euforinë tek njerëzit. Prandaj pasoja e parë e marrjes së alkoolit është ndjenja e euforisë, e gëzimit. Më poshtë është ndikimi i qendrës që është përgjegjëse për ndërgjegjësimin e pasojave të asaj që themi. Me një sasi të caktuar alkooli njeriu tregon të vërteta që nuk do t'i thoshte pa pirë alkool. (Kështu edhe thënia “të mësosh të vërtetën nga marrëzia dhe dehja”).

Më pas preken kyçet (personi belbëzon), dhe më pas vizioni (mënyra sesi shikon realitetin). Thuhet me shaka se njeriu (i dehur) në një fazë “sheh dy herë”. Është një anekdotë e njohur që thotë se fëmija i dikujt që pëlqente alkoolin dhe zakonisht ishte i dehur, një ditë, duke menduar se babai i tij ishte i dehur, i kërkoi t'i tregonte se si e kuptonte që ishte i dehur. Dhe ai u përgjigj dhe i tha: "A i sheh këta të dy?" “Kur i sheh që janë katër, është shenjë se je i dehur”. Nëse personi vazhdon të marrë alkool, atëherë gradualisht preken qendrat e tjera të trurit dhe pak nga pak ai humbet plotësisht kontrollin mbi veten.

Në alkool efektet janë të përkohshme. Pas disa orësh personi kthehet në gjendjen e tij normale. Sigurisht që ka varësi, nëse nuk jemi të kujdesshëm. Gjithnjë e më shumë, njerëzit janë në kërkim të alkoolit dhe përfundojnë sërish me efekte anësore dhe sëmundje fizike. Por drogat nuk janë edhe aq “të sigurta” sa alkooli. Shumica e tyre shkaktojnë dëmtime të përhershme në tru, shumë herë edhe me një përdorim të vetëm të lëndës narkotike, kështu që përdoruesi nuk mund të kthehet, pas përdorimit, në gjendjen e tij normale.