Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Shën Joan Gojarti: HOMELITË MBI UNGJILLIN E MATEUT

Homelia XIX mbi Ungjillin sipas Mateut

Fri, 27 Feb 2026 13:32:00 +0000

MATT. VI. 1.

“Kini kujdes të mos bëni lëmoshën tuaj përpara njerëzve, që të shiheni nga ata”.

Këtu, Krishti shkul nga rrënjët një nga pasionet më tiranike – krenarinë e kotë dhe çmendurinë për lavdi të rreme, e cila lind edhe te ata që bëjnë të drejtën. Në fillim, Ai nuk kishte folur fare për këtë, sepse do të ishte e pavend të fliste mbi mënyrën se si duhej praktikuar virtyti, para se t’i bindte ata që ta ushtronin atë.

Por pasi i udhëhoqi drejt vetëpërmbajtjes, Ai vazhdoi të pastrojë edhe ndotjen e fshehtë që e shoqëron atë. Sepse kjo sëmundje nuk lind rastësisht, por shfaqet pikërisht kur kemi përmbushur shumë prej urdhërimeve. Prandaj, ishte e domosdoshme që më parë të mbillej virtyti, dhe më pas të largohej pasioni që i shkatërron frytet.

Shikoni me çfarë fillon Ai; me agjërimin, lutjen dhe lëmoshën, sepse në këto vepra të mira krenaria e kotë gjen më së shumti vendin e saj. Fariseu, për shembull, u mbush me vetëmburrje kur tha: “Agjëroj dy herë në javë, jap dhjetë për qind nga pasuria ime”. Ai madje u tregua i mbushur me lavdi të rreme edhe në vetë lutjen e tij, duke e bërë atë për t'u dukur. Meqë nuk kishte askënd tjetër përreth, ai e shënoi veten përkundrejt tagrambledhësit duke thënë: “Nuk jam si njerëzit e tjerë, as si ky tagrambledhës”.

Vini re gjithashtu sesi Krishti fillon, sikur të fliste për një bishë të egër, të vështirë për t’u kapur dhe plot dinakëri për të mashtruar ata që nuk janë vigjilentë. Prandaj Ai thotë: “Kini kujdes për lëmoshat tuaja”. Po kështu, edhe Pavli u thotë Filipianëve: “Ruajuni nga qentë”. Dhe me të drejtë, sepse kjo bishë e keqe vjen fshehurazi, pa zhurmë, e fryn gjithçka dhe në mënyrë të pavërejtur zbraz gjithçka që është brenda njeriut.

Meqë Ai kishte folur gjatë për lëmoshën dhe kishte sjellë përpara Perëndinë, “i cili e bën diellin e Tij të lindë mbi të këqinjtë dhe të mirët,” duke i nxitur nga të gjitha anët për të dhënë dhe për t’u gëzuar në bujarinë e tyre, Ai e përmbyll mësimin e Tij duke larguar gjithçka që mund të rëndojë këtë ulli të bukur dhe frytdhënës. Prandaj, Ai thotë: “Kini kujdes që të mos bëni lëmoshën tuaj para njerëzve,” sepse ajo që u përmend më parë është vetë lëmosha e Perëndisë.

Dhe kur tha “të mos e bëni përpara njerëzve,” Ai shtoi “për t’u parë prej tyre”. Edhe pse mund të duket sikur kjo është një përsëritje, në të vërtetë janë dy gjëra të ndryshme. Kjo dallim ka një rëndësi të madhe dhe tregon një kujdes të pashoq. Sepse mund të ndodhë që dikush të bëjë lëmoshë para njerëzve, por pa synuar të duket, dhe po ashtu mund të ndodhë që dikush ta bëjë fshehurazi, por me qëllimin që të zbulohet dhe të vlerësohet prej të tjerëve. Prandaj, Ai nuk e gjykon thjesht veprimin, por synimin, duke e ndëshkuar ose shpërblyer sipas qëllimit që qëndron pas tij.

Nëse kjo saktësi nuk do të zbatohej, shumë njerëz do të stepeshin nga dhënia e lëmoshës, duke menduar se është e pamundur që gjithmonë të bëhet në fshehtësi. Për këtë arsye, Ai na çliron nga ky shqetësim dhe përcakton si ndëshkimin ashtu edhe shpërblimin jo sipas asaj që ndodh jashtë nesh, por sipas qëllimit të zemrës sonë.

Pra, që të mos thuash: “Çfarë? A bëhem unë më i keq nëse dikush më sheh?” – Ai thotë: “Nuk është kjo ajo që kërkoj, por mendësia jote dhe qëndrimi i zemrës sate”. Sepse qëllimi i Tij është që të formësojë shpirtin tonë dhe ta çlirojë nga çdo sëmundje.

Tani që Ai ka ndaluar veprimet për sy e faqe dhe ka shpjeguar pasojën e tyre – d.m.th., që një vepër e tillë bëhet e kotë dhe e pavlerë – Ai sërish i ngre shpirtrat duke u kujtuar atyre Atin dhe Qiellin, që të mos preken vetëm nga humbja e shpërblimit, por të ndjejnë edhe turp përballë Atij që u dha ekzistencën.

“Sepse nuk keni shpërblim,” thotë Ai, “pranë Atit tuaj që është në qiell”.

Por Ai nuk ndalet këtu, përkundrazi, vazhdon më tej, duke shtuar arsye të tjera për ta bërë më të neveritshme një sjellje të tillë. Ashtu si më parë Ai përmendi tagrambledhësit dhe paganët për të turpëruar ata që i imitonin, po kështu këtu përmend hipokritët:

“Prandaj, kur të japësh lëmoshë, mos i bjerë borisë përpara vetes, ashtu si bëjnë hipokritët”.

Sigurisht, ata nuk mbanin vërtet bori, por Ai përdor këtë figurë për të treguar sa e çmendur dhe qesharake është sjellja e tyre, duke i vënë në lojë përmes kësaj metafore. Dhe me të drejtë i quan “hipokritë,” sepse maska që mbajnë është ajo e mëshirës, por brenda tyre fshihet zemërgurësia dhe mungesa e njerëzillëkut. Ata nuk e bëjnë lëmoshën nga dhembshuria për të afërmin, por për të fituar lavdi të rreme, gjë që është forma më e madhe e mizorisë, sepse, ndërsa një tjetër po vdes nga uria, ata nuk përpiqen ta ndihmojnë, por përpiqen të fitojnë lëvdata.

Pra, nuk është thjesht dhënia e lëmoshës ajo që kërkohet, por dhënia me qëllimin e duhur, dhënia për një arsye të drejtë.

Pasi i ka përqeshur plotësisht këta njerëz dhe i ka paraqitur në mënyrë të tillë që dëgjuesit të ndihen të turpëruar prej tyre, Ai e drejton mendjen e tyre të sëmurë dhe, pasi ka treguar si nuk duhet të veprojnë, tani tregon se si duhet të japin lëmoshë.

Si duhet, pra, ta japim lëmoshën?

“Le të mos dijë e majta jote çfarë bën e djathta,” thotë Ai.

Edhe këtu, Ai nuk i referohet duarve në kuptimin e drejtpërdrejtë, por e shpreh në mënyrë figurative dhe të thellë. Ai nënkupton diçka shumë më të madhe: “Nëse është e mundur që as vetë të mos e dish, bëje këtë përpjekje, që, po të ishte e mundur, lëmosha jote të mbetej e fshehtë edhe nga duart që e japin”.

Nuk është, siç thonë disa, që duhet ta fshehim nga njerëzit e gabuar apo mosmirënjohës, por se duhet ta mbajmë të fshehtë nga të gjithë.

Dhe pastaj vjen shpërblimi, mendoni sa i madh është! Sepse, pasi foli për ndëshkimin e atyre që kërkojnë lavdi nga të tjerët, Ai tregon edhe nderimin që do të marrin ata që japin me zemër të pastër. Me të dyja këto, Ai i nxit dhe i udhëheq drejt mësimeve më të larta.

Sepse Ai dëshiron t’u mësojë atyre se Perëndia është i pranishëm kudo dhe se jeta jonë nuk mbaron me këtë botë, por na pret një gjykim edhe më madhështor, ku do të japim llogari për çdo vepër tonën, qoftë ajo e madhe apo e vogël. Asgjë nuk mund të mbetet e fshehtë, edhe nëse duket e fshehur nga njerëzit.

Të gjitha këto Ai i shpreh në mënyrë të nënkuptuar kur thotë: “Ati yt, i cili sheh në fshehtësi, do të të shpërblejë haptazi”.

Ai i vendos përpara një audiencë të madhe dhe të lavdishme spektatorësh dhe i jep pikërisht atë që ai dëshiron, madje me shumicë të madhe. “Çfarë dëshiron?” – thotë Ai. “A nuk dëshiron që dikush të shohë veprat e tua? Ja, ke spektatorë – jo engjëj, as kryeengjëj, por vetë Perëndinë e gjithësisë”.

Dhe nëse dëshiron që edhe njerëzit të jenë dëshmitarë, Ai nuk të privon as nga kjo, por në kohën e duhur ta jep edhe më shumë. Sepse, nëse tani e shfaq veprën tënde, mund ta shohin dhjetë, njëzet, apo ndoshta njëqind njerëz. Por nëse përpiqesh ta mbash të fshehur tani, atëherë vetë Perëndia do ta shpallë para gjithë gjithësisë.

Prandaj, nëse dëshiron që njerëzit t’i shohin veprat e tua të mira, fshihi ato tani, që më vonë të nderohen edhe më shumë, sepse Perëndia vetë do t’i bëjë të dukshme, do të të lavdërojë dhe do t’i shpallë para të gjithëve. Nga ana tjetër, nëse tani njerëzit që të shohin mund të të përçmojnë si mendjemadh, kur të shohin kurorëzimin tënd, jo vetëm që nuk do të të dënojnë, por do të të admirojnë.

Nëse pra, me pak durim, mund të marrësh edhe shpërblimin, edhe lavdërimin më të madh, sa e pakuptimtë është të humbësh të dyja këto për hir të një lavdie të përkohshme? Ndërsa kërkon shpërblimin nga Perëndia, ndërkohë që Ai po të shikon, a nuk është marrëzi të thërrasësh njerëzit si dëshmitarë për ta parë veprën tënde? Nëse duhet bërë një shfaqje e dashurisë sonë, atëherë duhet bërë para Atit tonë qiellor, mbi të gjithë të tjerët, sepse vetëm Ai ka fuqinë si të kurorëzojë, ashtu edhe të ndëshkojë.

Edhe sikur të mos kishte ndëshkim, a nuk do të ishte çmenduri që ai që kërkon lavdi ta braktisë skenën e Perëndisë dhe ta zëvendësojë me atë të njerëzve? Kush është aq i marrë sa, kur mbreti po vjen për të parë veprat e tij, ai të largohet prej tij dhe të zgjedhë si spektatorë lypës dhe të varfër?

Për këtë arsye, Ai jo vetëm që na urdhëron të mos e bëjmë të dukshme veprën tonë, por na porosit edhe të përpiqemi ta mbajmë të fshehtë. Sepse nuk është e njëjta gjë të mos kërkosh famë dhe të përpiqesh të mbetesh i fshehtë.

Lutja në fshehtësi

“Kur të luteni,” thotë Ai, “mos u bëni si hipokritët, sepse ata e duan të luten duke qëndruar në sinagoga dhe nëpër qoshet e rrugëve. Me të vërtetë po ju them, ata tashmë e kanë marrë shpërblimin e tyre. Por ti, kur të lutesh, hyr në dhomën tënde, mbylle derën dhe lutu Atit tënd që është në fshehtësi”.

Edhe këta Ai i quan përsëri “hipokritë” dhe me të drejtë. Sepse, ndërsa shtiren sikur luten te Perëndia, në të vërtetë kërkojnë vëmendjen e njerëzve, duke marrë pamjen jo të përulësisë, por një pamje qesharake. Sepse ai që me të vërtetë bën një lutje të sinqertë, lë mënjanë çdo gjë tjetër dhe i drejtohet vetëm Atij që ka fuqinë t'i përgjigjet. Por nëse e lë mënjanë Perëndinë dhe fillon të vështrosh përreth, duke kërkuar me sy lavdërimin e njerëzve, do të largohesh me duar bosh. Kjo, sepse vetë e ke zgjedhur këtë rrugë.

Për këtë arsye, Ai nuk thotë: “Këta nuk do të marrin shpërblim,” por: “Ata e kanë marrë shpërblimin e tyre”. Do të thotë, ata do të marrin një shpërblim, por vetëm nga ata të cilëve u kërkuan lavdërim, jo nga Perëndia. Sepse Perëndia nuk e dëshiron këtë; Ai ka dashur që shpërblimi të vijë prej Tij, por ata, duke kërkuar vlerësimin e njerëzve, nuk mund të presin më që ta marrin nga Ai, për të cilin nuk kanë bërë asgjë.

Por shih mëshirën e Perëndisë! Ai premton të na shpërblejë edhe për gjërat e mira që i kërkojmë Atij!

Pasi i ka përçmuar ata që nuk luten siç duhet, qoftë për shkak të vendit ku e bëjnë, qoftë për shkak të qëllimit të tyre të shtrembër, Ai na tregon mënyrën më të mirë të lutjes dhe përsëri premton shpërblimin: “Hyr në dhomën tënde”.

“Po atëherë,” mund të thuhet, “a nuk duhet të lutemi në kishë?” Sigurisht që duhet, por me një zemër të pastër dhe pa kërkuar vëmendjen e të tjerëve. Sepse kudo që jemi, Perëndia kërkon sinqeritetin e qëllimit tonë. Edhe nëse hyn në dhomën tënde dhe e mbyll derën, por lutjen e bën për t'u dukur, dyert nuk do të të ndihmojnë aspak.

Vlen të vihet re edhe këtu se sa i saktë është mësimi i Tij kur thotë: “Që të duken përpara njerëzve”. Kështu që, edhe nëse e mbyll derën e dhomës, është më e rëndësishme që të mbyllësh “dyert” e mendjes, duke u shkëputur nga krenaria e kotë. Sepse, ashtu si në çdo gjë tjetër, është mirë të çlirohemi nga lavdia e rreme, aq më tepër në lutje.

Sepse edhe pa këtë tundim, mendja jonë shpesh endet dhe shpërqendrohet. Po nëse hyjmë në lutje të prekur nga kjo sëmundje e kotësisë, kur do të mund të përqendrohemi me të vërtetë në fjalët që po themi? Dhe nëse ne që lutemi nuk jemi të vëmendshëm, si mund të presim që Perëndia të na dëgjojë?

Por ka disa, të cilët, edhe pas një mësimi kaq të fuqishëm dhe të qartë, sillen në mënyrë të papërshtatshme gjatë lutjes. Edhe kur janë të fshehur, ata e bëjnë veten të dukshëm për të gjithë me zërin e tyre, duke folur në mënyrë jo të duhur dhe duke u bërë objekt përqeshjeje, si me gjestet, ashtu edhe me zërin e tyre.

A nuk e sheh se, edhe në treg, nëse dikush vjen duke kërkuar lëmoshë me zhurmë dhe britma, ai e largon atë që mund ta ndihmojë? Por nëse kërkon me qetësi dhe me sjellje të duhur, ai e fiton më lehtë mëshirën e atij që ka fuqinë për të dhënë?

Prandaj, të mos e shprehim lutjen tonë as me gjeste të ekzagjeruara të trupit, as me zë të lartë, por me përqendrim të thellë të mendjes. Të mos e bëjmë këtë me zhurmë, me klithma apo për t’u dukur, duke shqetësuar edhe ata që janë pranë nesh, por me modesti dhe me pendesë të sinqertë në zemër, me lot të brendshëm.

Por ndoshta ti thua: “Jam në dhimbje të madhe dhe nuk mund të mos bërtas!” Edhe në këtë rast, ai që është vërtet i hidhëruar duhet të lutet me përulësi, siç kam thënë më parë.

Sepse edhe Moisiu ishte në ankth dhe u lut në këtë mënyrë, dhe Perëndia e dëgjoi. Për këtë arsye, Perëndia i tha: “Pse po bërtet tek unë?” (Eksodi 14:15).

Edhe Hanna, edhe pse zëri i saj nuk dëgjohej, arriti gjithçka që dëshironte, sepse zemra e saj qante (1 Samuelit 1:13).

Madje edhe Abeli u lut jo vetëm kur ishte gjallë, por edhe kur po vdiste, dhe gjaku i tij lëshoi një britmë më të fuqishme se një trumbetë (Zanafilla 4:10).

Lutja e vërtetë nuk ka nevojë për zhurmë, por për një zemër të përulur dhe të mbushur me besim.

Atëherë edhe ti, psherëti si ai njeri i shenjtë. “Çaj zemrën tënde dhe jo rrobat e tua,” siç ka urdhëruar profeti (Joeli 2:13). Thirr nga thellësitë tek Zoti, sepse është thënë: “Nga thellësitë të kam thirrur, o Zot” (Psalmi 130:1).

Nga brenda, nga zemra, lësho një zë, bëje lutjen tënde një mister. A nuk e sheh se edhe në pallatet mbretërore mbretëron heshtja e madhe dhe gjithçka bëhet me rregull? Po ashtu edhe ti, kur hyn në pallatin qiellor, që është shumë më i lavdishëm se çdo pallat mbi tokë, sill veten me përulësi dhe frikë të shenjtë.

Sepse ti bashkohesh me korin e engjëjve, je në bashkësi me kryeengjëjt dhe këndon me serafimet. Dhe të gjitha këto krijesa qiellore mbajnë rregull të madh dhe lavdërojnë Perëndinë me frikë dhe përulësi. Kur ti lutesh, bëhu pjesë e kësaj harmonie hyjnore dhe ndiq shembullin e tyre të përkushtimit.

Sepse nuk po lutesh përpara njerëzve, por para Perëndisë, i Cili është i pranishëm kudo, i Cili i dëgjon lutjet përpara se të shqiptohen, i Cili i njeh fshehtësitë e mendjes. Nëse lutesh kështu, shpërblimi yt do të jetë i madh.

“Sepse Ati yt, që sheh në fshehtësi, do të të shpërblejë haptas”.

Ai nuk tha: “Do të të falë,” por “do të të shpërblejë,” duke treguar se Perëndia e bën veten borxhli ndaj teje dhe të nderon me një nder të madh. Dhe meqë Ai është i padukshëm, kërkon që edhe lutja jote të jetë e tillë.

Lutja pa fjalë të kota

Pastaj Krishti i mëson vetë fjalët e lutjes dhe thotë:

“Kur të luteni, mos përsëritni fjalë të kota, siç bëjnë paganët”.

Kur foli për bamirësinë, e largoi vetëm dëmin e lavdisë së kotë, pa shtuar asgjë tjetër. Ai nuk tha se nga duhet të vijë lëmosha, si nga puna e ndershme dhe jo nga grabitja ose lakmia, sepse kjo është e vetëkuptueshme. E kishte trajtuar këtë temë më parë kur i bekoi “ata që kanë uri dhe etje për drejtësinë”.

Por lidhur me lutjen, Ai shton edhe më shumë udhëzime, duke na paralajmëruar “të mos përdorim përsëritje të kota”. Dhe ashtu siç i qortoi hipokritët për lutjet e tyre, tani i turpëron edhe paganët, duke e bërë të neveritshme sjelljen e tyre. Sepse asgjë nuk dhemb më shumë sesa të krahasohesh me njerëz të humbur.

Këtu Krishti e quan “përsëritje të kotë” kërkimin e gjërave të padenja: pushteteve, lavdisë, fitores ndaj armiqve, pasurisë së tepërt dhe çdo gjëje që nuk është për shpirtin tonë.

“Sepse Ati juaj e di se çfarë ju nevojitet, para se t’ia kërkoni”.

Me këtë Ai na mëson që të mos e zgjasim lutjen kot, jo në kohëzgjatje, por në numrin dhe gjatësinë e fjalëve të tepërta. Sepse këmbëngulja në të njëjtën lutje është një detyrë, siç është thënë: “Qëndroni këmbëngulës në lutje”. (Romakëve 12:12).

Homelia XVIII mbi Ungjillin sipas Mateut

Wed, 18 Feb 2026 12:25:00 +0000

MATT. V. 38, 39, 40.

“Keni dëgjuar se është thënë: “Sy në vend të syrit, edhe dhëmb në vend të dhëmbit”. Por unë po ju them juve, të mos i qëndroni kundër të ligut; por atij që të të bjerë ty një shuplakë në faqen tënde të djathtë, ktheja atij edhe tjetrën. Edhe atij që don të hedhi ty në gjyq, e të marrë këmishën tënde, lëri atij edhe rrobën”.

A e kuptoni se kur ligji thoshte të shkulnim syrin që na bënte të mëkatonim, nuk i referohej një syri të vërtetë, por atij që përmes “miqësisë” së tij na dëmton dhe na shtyn drejt shkatërrimit? Sepse Ai që tani përdor fjalë kaq të fuqishme, dhe që nuk ju lejon të hakmerreni edhe nëse dikush ju nxjerr syrin, si do të kishte bërë një ligj, ku sipas të cilit të nxirrnit vetë syrin tuaj?

Por nëse dikush akuzon ligjin e lashtë për urdhrat e tij, duke pretenduar se ai nxit hakmarrje, një gjë e tillë tregon paaftësinë e të kuptuarit në të vërtetë të urtësisë që duhet të ketë një ligjvënës dhe të aftësisë për të vlerësuar rrethanat dhe mundësitë. Sepse, nëse do të reflektonte se kush ishin ata që i dëgjonin këto fjalë, si ishin të predispozuar dhe kur i morën këto ligje, ai do të pranojë urtësinë e Ligjvënësit dhe do të shohë që është i njëjti që i krijoi të dyja ligjet – si atë të mëparshmin, ashtu edhe këtë të riun – dhe që të dyja i shkroi me shumë dobi dhe në kohën e duhur.

Po, sepse nëse që në fillim Ai do t’i kishte urdhëruar këto parime të larta dhe të vështira, njerëzit nuk do t’i kishin pranuar as ato, e as ligjet e tjera. Por tani, duke i vendosur në kohën e tyre, Ai ka përmirësuar të gjithë botën përmes të dyjave.

Përveç kësaj, Ai nuk e urdhëroi këtë që të hakmerremi duke shkulur syrin e tjetrit, por që të përmbahemi nga dëshira për të shkaktuar dëm. Kërcënimi i ndëshkimit ka një ndikim të fuqishëm në frenimin e prirjeve tona.

Kështu, Ai po mbjell në heshtje farën e një vetëpërmbajtjeje të thellë, duke na urdhëruar që të mos hakmerremi vetëm me veprat që na janë bërë. Megjithatë, është e qartë se ai që e ka nisur shkeljen është i denjë për një ndëshkim më të madh, dhe kjo është në përputhje me natyrën e drejtësisë. Por, duke synuar të bashkojë mëshirën me drejtësinë, Ai e ndëshkon atë që ka bërë shkeljen më të madhe me një ndëshkim më të lehtë nga sa meriton, duke na mësuar që, edhe kur vuajmë, të tregojmë përmbajtje dhe maturi të madhe.

Duke përmendur ligjin e lashtë dhe duke e njohur atë plotësisht, Ai përsëri tregon se nuk është vëllai ynë ai që ka kryer këto vepra, por i ligu. Për këtë arsye Ai ka shtuar: “Por unë po ju them: mos i qëndroni kundër të ligut”. Ai nuk tha: “Mos i qëndroni kundër vëllait tuaj”, por “të ligut”, duke treguar se janë nën ndikimin e tij që njerëzit guxojnë të veprojnë kështu; dhe në këtë mënyrë, lehtëson dhe largon në fshehtësi pjesën më të madhe të zemërimit tonë ndaj agresorit, duke ia kaluar fajin një tjetri.

“Çfarë atëherë”? mund të thuhet, “A nuk duhet ti rezistojmë të ligut”? Sigurisht që duhet, por jo në këtë mënyrë, por ashtu siç na ka urdhëruar Ai: duke iu dorëzuar padrejtësisë; sepse në këtë mënyrë do të fitosh mbi të. Sepse një zjarr nuk mund të shuhet nga zjarri, por zjarri mund të shuhet nga uji. Dhe për të të treguar se edhe nën ligjin e lashtë, ai që vuan, fiton më tepër dhe është ai që merr kurorën; shqyrto çfarë ndodh, dhe do të shohësh që përparësia e tij është e madhe. Sepse ai që ka filluar me vepra të padrejta, ka shkatërruar vetë sytë e të dyve, të fqinjit dhe të vetit (prandaj edhe është me të drejtë i urryer nga të gjithë, dhe mbi të drejtohen mijëra akuza); ndërsa ai që është dëmtuar, edhe pas një hakmarrjeje të barabartë, nuk ka bërë asgjë të tmerrshme. Prandaj ka shumë që e ndiejnë keqardhje për të, sepse mbetet i pastër nga shkelja, edhe pasi është hakmarrë.

Dhe, ndonëse fatkeqësia duket e barabartë për të dy palët, dënimi që jepet për të nuk është i barabartë, as me Perëndinë, as me njerëzit. Kështu, duket se në fund fatkeqësia nuk është e barabartë”.

Në fillim Ai tha: “Ai që zemërohet me vëllain e tij pa shkak” dhe “ai që e quan atë të pavlerë do të jetë në rrezik të zjarrit të ferrit”. Këtu, Ai kërkon një vetëpërmbajtje edhe më të madhe, duke urdhëruar atë që pëson keq, jo vetëm të qëndrojë i qetë, por madje të tregojë më shumë gatishmëri, duke ofruar edhe faqen tjetër.

Ai e thotë këtë, jo vetëm për të rregulluar se si duhet të reagojmë ndaj një goditjeje të tillë, por edhe për të na mësuar durimin që duhet të praktikojmë në të gjitha sprovat tona. Ashtu si kur Ai tha: “Kush e quan vëllain e tij të pavlerë është në rrezik të ferrit”, nuk fliste vetëm për këtë fjalë të veçantë, por për të gjitha fyerjet, edhe në këtë rast Ai bën një ligj që ne jo vetëm ta durojmë burrërisht kur goditjen, por që të mbetemi të paqtë, pas çfarëdogjëje që të pësojmë. Për këtë arsye, Ai përmendi fyerjen më ekstreme dhe këtu zgjodhi atë që duket si goditja më poshtëruese nga të gjitha – goditjen në faqe, e mbushur plot me arrogancë.

Ai e urdhëron këtë duke pasur parasysh si atë që godet, ashtu edhe atë që goditet. Sepse ai që fyhet nuk do ta mendojë se po pëson ndonjë dëm, duke u mësuar kështu me vetëpërmbajtje (madje nuk do ta ndiejë as fyerjen, duke luftuar më tepër për një shpërblim sesa duke u ndjerë i sulmuar); ndërsa ai fyen do të ndjejë turp dhe nuk do të japë një goditje të dytë, sado i egër të jetë, përkundrazi, do të dënojë veten me gjithë zemër për të parën.

Sepse asgjë nuk e ndalon më mirë një dhunues sesa kur viktima e tij e duron me qetësi atë që ndodh. Dhe kjo jo vetëm që i pengon ata të vazhdojnë me dhunë, por gjithashtu i bën të pendohen për atë që kanë bërë më parë, duke u mahnitur nga një durim i tillë dhe duke u tërhequr mbrapsht. Kjo i bën ata më miqësorë ndaj nesh, madje skllevër të sjelljes sonë të mirë, e jo thjesht miq, në vend të urrejtës dhe armiqësisë; ndërsa hakmarrja bën të kundërtën: ajo i turpëron të dyja palët, i bën më të këqij dhe e ndez zemërimin në një flakë më të madhe, që shpesh përfundon edhe deri në vdekje, duke kaluar nga e keqja në më të keqen.

Prandaj, Ai jo vetëm që të ndaloi të zemërohesh kur goditesh, por të urdhëroi të plotësosh edhe dëshirën e tjetrit, që as goditja e parë të mos duket se ndodhi kundër vullnetit tënd. Sepse kështu, sado i paturpshëm të jetë ai, ti do të jesh në gjendje ta godasësh me një “goditje” vdekjeprurëse të ndërgjegjes, më shumë sesa po ta kishe goditur me dorën tënde; ose, nëse paturpësia e tij është edhe më e madhe, ti do ta bësh edhe më të butë në përpjesëtim me durimin tënd.

“Edhe atij që don të hedhi ty në gjyq, e të marrë këmishën tënde, lëri atij edhe rrobën”.

Sepse Ai nuk kërkon vetëpërmbajtje vetëm në çështjen e goditjeve, por edhe në çështjen e pasurive tona. Për këtë arsye, Ai përdor sërish një figurë të fuqishme. Ashtu si më parë na urdhëroi të mposhtim të keqen duke duruar, kështu edhe këtu na mëson që, përmes vetëflijimit, të pranojmë të na hiqet më shumë nga sa priste dhunuesi. Megjithatë, Ai nuk e thotë thjesht, por thekson edhe më tepër, duke mos thënë, “jepi rrobën atij që të kërkon”, por “atij që të padit në gjyq”, që do të thotë, “nëse të tërheq në gjyq dhe të shkakton telashe”.

Ashtu si më parë, pasi ndaloi të quanim dikë të marrë ose të zemëroheshim pa shkak, Ai kërkoi më shumë, duke urdhëruar të ofrojmë edhe faqen tjetër; po kështu edhe këtu, pasi tha, “Pajtohu me kundërshtarin tënd”, Ai e zgjeron më tej mësimin. Tani, Ai na urdhëron jo vetëm të japim atë që kërkon tjetri, por edhe të tregojmë një bujari edhe më të madhe se aq.

“Po atëherë!” mund të thotë dikush, “A duhet të shkoj përreth i zhveshur?”
Nëse do t'i zbatonim këto fjalë me përpikëri, nuk do të mbeteshim të zhveshur; përkundrazi, do të ishim më të veshur se të gjithë. Së pari, askush nuk do të guxonte të sulmonte njerëz me një shpirt të tillë; dhe së dyti, edhe nëse dikush do të ishte aq i egër dhe i pamëshirshëm sa të shkonte deri në atë pikë, shumë të tjerë do të gjenin mënyra për ta veshur atë që vepron me një vetëpërmbajtje të tillë, jo vetëm me rroba, por edhe me vetë mishin e tyre, nëse do të ishte e mundur.

Për më tepër: edhe nëse për një vetëflijim të tillë dikush do të mbetej i zhveshur, nuk do të ishte aspak një turp. Sepse Adami gjithashtu ishte “i zhveshur” në parajsë “dhe nuk ndjente turp;” dhe Isaia ishte “i zhveshur dhe i zbathur”, por më i lavdishëm se të gjithë judenjtë; po ashtu edhe Josifi, kur hoqi rrobat e tij, shkëlqeu më shumë se kurrë. Të jesh i zhveshur në këtë mënyrë nuk është një e keqe, por të jesh i veshur siç jemi ne tani, me rroba të shtrenjta, ky është një turp dhe një absurditet. Për këtë arsye, ata u lavdëruan nga Zoti, ndërsa këta i qorton, si me profetët, ashtu edhe me apostujt.

Prandaj, mos të mendojmë se urdhërimet e Tij janë të pamundura. Përkundrazi, përveç dobisë së tyre, ato janë shumë të lehta, nëse jemi të matur. Dhe përfitimi i tyre është aq i madh, sa bëhet një ndihmë e madhe, jo vetëm për ne, por edhe për ata që na keqpërdorin. Pikërisht në këtë qëndron madhështia e tyre: se ndërsa na mësojnë të durojmë të padrejtën, në të njëjtën kohë mësojnë edhe ata që bëjnë të keqen të vetëpërmbahen. Sepse ndërsa ai, nga ana e tij, mendon se është një gjë e madhe të marrë atë që i përket të tjerëve, ti i tregon atij se për ty është e lehtë të japësh edhe atë që nuk të kërkon. Duke e kundërpeshuar beskinërinë e tij me bujari dhe lakminë e tij me një moderim të mençur, mendo çfarë mësimi merr ai, duke mos u mësuar vetëm me fjalë, por edhe me vepra, që të përbuzë vesin dhe të kërkojë virtytin.

Sepse Zoti dëshiron që të jemi të dobishëm jo vetëm për veten tonë, por edhe për të gjithë fqinjët tanë. Nëse ti jep dhe shmang paditë, atëherë ke kërkuar vetëm të mirën tënde; por nëse i jep edhe diçka tjetër, e bën edhe atë më të mirë dhe e largon me një qëndrim më pozitiv. E tillë është natyra e kripës, e cila, sipas Tij, duhet të përfaqësojmë: ajo ruan veten dhe gjithçka tjetër me të cilën bashkohet. E njëjta gjë vlen edhe për dritën, sepse ajo ndriçon objektet si për vetë njeriun, ashtu edhe për të tjerët.

Prandaj, duke të vënë në radhën e këtyre gjërave, ndihmoje edhe atë që është në errësirë dhe mësoja se ai nuk ka marrë asgjë me forcë; bindja se nuk ka bërë ndonjë padrejtësi. Sepse, në këtë mënyrë, edhe ti vetë do të jesh më i respektuar, nëse tregon se e ke dhënë lirshëm dhe nuk je grabitur. Ktheje, pra, mëkatin e tij në një dëshmi të bujarisë tënde përmes moderimit tënd.

Dhe nëse kjo të duket e madhe, prit, dhe do të shohësh qartë se ende nuk ke arritur në përsosmëri. Sepse as këtu nuk ndalet Ai, që vendos ligje për një durim të përkryer, por shkon edhe më tej, duke thënë: “Nëse dikush të detyron të ecësh një milje, shko me të dy milje”. A sheh sa i lartë është vetëflijimi? Edhe pasi ke dhënë xhaketën dhe mantelin, edhe nëse armiku yt dëshiron të përdorë trupin tënd të zhveshur për punë të lodhshme dhe të padrejta, sërish (thotë Ai) mos e ndalo. Sepse Ai dëshiron që t’i konsiderojmë të gjitha gjërat të përbashkëta, si trupat tanë, ashtu edhe pasuritë tona, qoftë për ata që janë në nevojë, qoftë për ata që na ofendojnë: sepse e para vjen nga mëshira, ndërsa e dyta nga guximi.

Për këtë arsye Ai tha: “Nëse dikush të detyron të ecësh një milje, shko me të dy”.
Përsëri duke të ngritur më lart dhe duke të urdhëruar të tregosh të njëjtin qëndrim bujar. Sepse, nëse në gjërat për të cilat foli në fillim, që janë shumë më të vogla se këto, ka kaq shumë bekime të shpallura për to, mendo çfarë shpërblimi i pret ata që i zbatojnë siç duhet këto urdhëresa dhe çfarë bëhen ata, edhe para shpërblimit, duke arritur lirinë e plotë nga pasionet, pavarësisht nga trupi njerëzor dhe i prekshëm.

Sepse, kur as ofendimet, as goditjet, as grabitja e pronës nuk i lëndojnë ata, ndërsa shtojnë durimin e tyre me masë të madhe, mendo çfarë lloj trajtimi po kalon shpirti i tyre. Prandaj, ashtu si për goditjet dhe për pasurinë, kështu edhe në këtë rast, Ai na ka urdhëruar të veprojmë. “Pse”, thotë Ai, “a flas vetëm për ofendimet dhe pronën? Edhe nëse dikush dëshiron të përdorë gjymtyrët e tua për punë të lodhshme dhe padrejtësi, sërish duhet të triumfosh dhe të kalosh përtej dëshirës së padrejtë të tij”.

Sepse “të detyrosh” do të thotë të tërheqësh padrejtësisht dhe pa arsye, me qëllim përbuzjeje. Sidoqoftë, edhe për këtë duhet të jesh i gatshëm në pozicionin tënd, duke duruar më shumë sesa dëshiron tjetri të të shkaktojë.

“Jepi atij që lyp prej teje; edhe mos e kthe fytyrën mënjanë prej atij që do hua prej teje”.
Këto të fundit janë më të vogla në krahasim me ato që përmenden më parë; por mos u habisni, sepse Ai zakonisht i përzien të voglat me të mëdhatë. Dhe nëse këto duken të vogla në krahasim me ato, le të dëgjojnë ata që marrin pasuritë e të tjerëve, që shpërdorojnë të tyret me njerëz të pamoralshëm dhe ndezin një zjarr të dyfishtë – nga fitimet e padrejta dhe nga shpërdorimi i dëmshëm.

Por me “hua” këtu, Ai nuk nënkupton një marrëveshje me interes, por vetëm përdorimin. Dhe në një vend tjetër Ai e zgjeron këtë, duke thënë se duhet t’u japim atyre prej të cilëve nuk presim të marrim mbrapsht.

“Keni dëgjuar se është thënë: Të duash të afërmin tënd, edhe të urresh armikun tënd. Por unë po ju them juve: Doni armiqtë tuaj, bekoni ata që ju mallkojnë juve, bëjuni mirë atyre që ju urrejnë, edhe lutuni për ata që ju bëjnë keq e ju përndjekin ju; që të bëheni bij të Atit tuaj që është në qiejt, sepse ai bën diellin e tij të lindë mbi të ligj e mbi të mirë, edhe lëshon shiun mbi të drejtë e mbi të padrejtë”.

Shiko si e ka ngritur në majën më të lartë veprimin tonë të mirë. Për këtë arsye, Ai mëson jo vetëm të durojmë një goditje, por edhe të ofrojmë faqen tjetër; jo vetëm të japim mantelin bashkë me xhaketën, por edhe të udhëtojmë dy milje me atë që na detyron të shkojmë një. Dhe kjo që të mund të arrish me lehtësi atë që është shumë më tepër se këto.

“Por çfarë është më shumë se këto?” – mund të thotë dikush. Të mos e konsiderosh si armik atë që bën këto gjëra; ose më tepër, diçka edhe më e madhe se kaq. Sepse Ai nuk tha: “mos e urre”, por “duaje;” nuk tha: “mos e dëmto”, por “bëji mirë”.

Dhe nëse dikush e shqyrton me kujdes, do të shohë se edhe këtyre urdhërimeve u shtohet diçka më madhështore. Sepse Ai nuk urdhëroi thjesht të duam, por të lutemi.

A sheh sa shumë hapa ka ngjitur dhe si na ka vendosur në kulmin e virtytit?
Numëro që nga fillimi:

1. Hapi i parë është të mos fillosh me padrejtësi;

2. Hapi i dytë, pasi ke pësuar padrejtësi, të mos hakmerresh me të njëjtën masë;

3. Hapi i tretë, të mos ia kthesh atë që të ka bërë keq, por të qëndrosh i qetë;

4. Hapi i katërt, të jesh i gatshëm të durosh padrejtësinë;

5. Hapi i pestë, të japësh më shumë sesa dëshiron ai që të ka dëmtuar;

6. Hapi i gjashtë, të mos e urresh atë që të ka dëmtuar;

7. Hapi i shtatë, ta duash atë;

8. Hapi i tetë, t’i bësh mirë;

9. Hapi i nëntë, të lutesh për të te Zoti.

A sheh lartësinë e vetëkontrollit? Dhe për këtë arsye shpërblimi është po aq i lavdishëm sa dhe detyra. Sepse, duke qenë se ajo që është urdhëruar është e madhe dhe kërkon një shpirt të zjarrtë dhe një përkushtim të thellë, Ai cakton për të një shpërblim që nuk e përmend as për të përvuajturit, as për ata që vajtojnë, as për mëshiruesit, e as për të butët. Në vend të kësaj, Ai përmend diçka më frymëzuese se gjithçka tjetër: “Të bëheni si Ati juaj që është në qiell”.

Homelia XVII mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e dytë )

Tue, 03 Feb 2026 13:21:00 +0000

5. “Përsëri keni dëgjuar se u është thënë të vjetërve: Mos bëj be të rreme, por t’i mbash betimet e tua te Zoti. Por unë po ju them juve, të mos bëni be fare…”

Pse kaloi menjëherë te betimi i rremë dhe jo te vjedhja, duke e anashkaluar atë urdhërim? Sepse ai që vjedh, shpesh betohet gjithashtu; por ai që nuk di as të betohet dhe as të flasë gënjeshtra, aq më pak do të zgjedhë të vjedhë. Kështu, përmes këtij urdhërimi, Ai ka ndaluar edhe mëkatin tjetër, sepse gënjeshtra buron nga vjedhja.

Por çfarë do të thotë “por t’i mbash betimet e tua te Zoti?” Do të thotë: “Ji i vërtetë kur betohesh”.. “Por unë ju them: Mos u betoni fare”.

Më tej, për t’i larguar edhe më shumë nga betimi mbi Zotin, Ai thotë: “As për qiellin, sepse është froni i Zotit; as për tokën, sepse është stoli i këmbëve të Tij; as për Jerusalemin, sepse është qyteti i Mbretit të Madh”. Ai i flet nga shkrimet profetike, duke treguar se fjalët e Tij nuk janë kundër të lashtëve, por në përputhje me ta.

Shiko, të lutem, mbi çfarë baze Ai i madhëron elementët: jo për natyrën e tyre, por për lidhjen që kanë me Zotin, siç është shprehur në mënyrë hyjnore. Sepse, duke qenë se idhujtaria ishte shumë e përhapur, që elementët të mos vlerësoheshin për vlerën e tyre të brendshme, Ai u dha një arsye që e çon lavdinë tek Zoti. Ai nuk tha: “Sepse qielli është i bukur dhe i madh,” ose “sepse toka është e dobishme,” por “sepse qielli është froni i Zotit, dhe toka stoli i këmbëve të Tij,” duke i drejtuar në çdo anë drejt Zotit.

“As për kokën tënde,” thotë Ai, “sepse nuk mund të bësh as një qime të bardhë apo të zezë”.

Këtu përsëri, nuk është që Ai (Perëndia) habitet me njeriun, prandaj e ndalon atë që të betohet mbi kokën e vet (sepse kështu njeriu do të adhuronte veten), por e drejton lavdinë tek Perëndia, duke treguar se njeriu nuk është zot i vetes së tij, e aq më pak i betimeve që bën mbi kokën e tij. Sepse, nëse askush nuk do t’ia jepte fëmijën e tij dikujt tjetër, aq më pak Perëndia do t’ia dorëzonte krijimin e Tij njeriut. Sepse, edhe pse është koka jote, ajo i përket një tjetri (Perëndisë); dhe jo vetëm që nuk je zot i saj, por as nuk mund të bësh as gjënë më të vogël me të. Ai nuk thotë: “Nuk mund të bësh që një fije floku të rritet”, por thotë: “Nuk mund të ndryshosh as cilësinë e saj”.

Por dikush mund të pyesë: “Çfarë mund të ndodhë nëse dikush të kërkon dhe të detyron të betohesh?” Atëherë, frika ndaj Perëndisë le të jetë më e fuqishme se detyrimi, sepse, nëse do të sillesh gjithmonë me justifikime të tilla, nuk do të zbatosh asnjë nga ato urdhërime që vijnë nga Ai.

Po, sepse fillimisht për gruan tënde mund të thuash: “Po sikur të jetë grindavece dhe e pabindur?” Pastaj, për syrin e djathtë: “Po sikur ta dua shumë dhe të mos mund të heq dorë?” Për shikimin e pandershëm: “Po sikur të mos mundem ta shmang shikimin?” Dhe për zemërimin kundër vëllait të thuash: “Po sikur të jem i papërmbajtur dhe të mos mund ta kontrolloj gjuhën time?” Në këtë mënyrë, do të shkelësh mbi të gjitha mësimet e Tij.

Megjithatë, në lidhje me ligjet njerëzore, nuk guxon të përdorësh justifikime të tilla, dhe nuk thua: “Po sikur të ndodhë kjo ose ajo?” Por, me dëshirë ose pa dëshirë, i pranon ato që janë shkruar.

Përveç kësaj, nuk do të ketë asnjëherë një detyrim të tillë për ty. Sepse ai që i ka kushtuar vëmendje atyre bekimeve të mëparshme dhe e ka formuar veten sipas asaj që Krishti urdhëroi, nuk do të përballet me presione të tilla nga askush, pasi do të respektohet dhe nderohet nga të gjithë. Por le të jetë fjala juaj: Po, po; Jo, jo; sepse e tepërta e këtyre është nga i ligu”.

Por, çfarë do të thotë “e tepërta” e po-së dhe jo-së?

Në këtë rast, bëhet fjalë për betimin dhe jo për betimin e rremë. Kjo e fundit është krejtësisht e qartë dhe askush nuk ka nevojë të mësojë se vjen nga i ligu; dhe nuk është tepricë, por e kundërta e së mirës. Ndërsa teprica nënkupton diçka më shumë, diçka të shtuar mbi atë që është e nevojshme, siç është betimi. “Dikush mund të pyesë: “A është kjo nga i ligu? Dhe, nëse do të ishte nga i ligu, si mund të ishte një ligj?”
Po kështu mund të thuash edhe për gruan: “Si mund të quhet tani tradhti bashkëshortore ajo që më parë ishte e lejuar?”

Çfarë përgjigje mund të japim për këtë? Që urdhërimet e atëhershme iu përshtatën dobësisë së atyre që i pranonin ligjet. Sepse edhe të adhurosh me tymin e flijimit është krejtësisht e pavlerë për Zotin, ashtu si të flasësh si fëmijë është e pavlerë për një filozof. Në atë kohë, ajo që tani quhet tradhti bashkëshortore ishte e lejuar dhe betimi nuk shihej si diçka nga i ligu, sepse parimet e virtytit ende nuk ishin përparuar.

Por, nëse këto gjëra do të kishin qenë që nga fillimi ligje të djallit, ato nuk do të kishin çuar në një të mirë kaq të madhe. Po, sepse nëse ato nuk do të kishin paraprirë, këto urdhërime që kemi tani nuk do të ishin pranuar kaq lehtë. Mos kërko përsosmërinë e tyre tani, kur koha e përdorimit të tyre ka kaluar, por vlerësoji ato, atëhere kur ishin të domosdoshme për kohën. Ose, nëse dëshiron, vlerësoji edhe tani. Po, sepse edhe tani virtyti i tyre është i dukshëm, dhe më së shumti për shkak të arsyes për të cilën i kritikojmë. Fakti që tani duken të papërshtatshme, është lavdia më e madhe e tyre. Sepse, nëse nuk do të na kishin edukuar mirë dhe nuk do të na kishin përgatitur për të pranuar urdhërimet më të mëdha, nuk do të ishin parë kështu.

Ashtu si gjiri i nënës, që pasi ka përmbushur rolin e vet dhe e ka ushqyer foshnjën, bëhet i panevojshëm kur fëmija kalon në një regjim ushqimor për moshë më të rritur, dhe prindërit që më parë e konsideronin të domosdoshëm për foshnjën, tani e tallin dhe madje e lyejnë gjirin me ilaçe të hidhura (që, kur fjalët nuk arrijnë të largojnë dëshirën e paarsyeshme të fëmijës për të, gjërat e hidhura ta shuajnë këtë dëshirë); po kështu edhe Krishti thotë se këto (si betimet) janë të liga, jo për të treguar se ligji i vjetër ishte nga djalli, por për t’i larguar ata me një zell të madh nga varfëria e tyre e vjetër shpirtërore.

Këto gjëra Ai ua tha atyre (ndjekësve të Tij); por për sa i përket judenjve, që mbetën të pandjeshëm dhe këmbëngulën në rrugët e tyre të vjetra, Ai e rrethoi qytetin e tyre me tmerrin e robërisë, si me një ilaç të hidhur, dhe e bëri të paarritshëm. Por, meqë as kjo nuk i ndaloi, por ata vazhduan të dëshironin ta shihnin përsëri dhe shkonin drejt tij ashtu si një fëmijë drejt gjirit të nënës, Ai e fshehu krejt nga ta: e rrëzoi dhe shumicën e tyre i çoi larg tij. Njësoj si ndodh me bagëtitë tona, ku shumë njerëz duke i ndarë viçat nga lopët, më në fund i largojnë ata nga varësia ndaj qumështit.

Por nëse ligji i vjetër do të kishte qenë i djallit, nuk do t’i kishte larguar njerëzit nga idhujtaria, përkundrazi, do t’i kishte shtyrë drejt saj dhe do t’i kishte zhytur më thellë në të; sepse këtë dëshiron djalli. Por tani shohim që ligji i vjetër prodhoi një efekt të kundërt. Në fakt, edhe betimi u urdhërua në atë kohë për këtë arsye: që njerëzit të mos betoheshin për idhujt. Sepse ai tha: “Do të betoheni për Zotin e vërtetë”. Pra, përfitimet që solli ligji nuk ishin të vogla, por shumë të mëdha. Sepse të kalonin te “ushqimi i fortë” ishte rezultat i përkujdesjes së Tij.

“Por atëherë,” mund të thuhet, “a nuk është betimi diçka e ligë?” Po, sigurisht që është, por tani, pas një standardi të tillë të lartë vetëpërmbajtjeje; por në kohët e mëparshme nuk ishte kështu.

“Por si,” mund të thotë dikush, “mund të bëhet e njëjta gjë herë e mirë, herë jo e mirë?” Përkundrazi, unë pyes: si mund të mos ndodhë kështu, kur gjithçka përreth dëshmon se është e tillë? Artet, frytet e tokës dhe të gjitha gjërat e tjera?

Shiko, për shembull, te vetë natyra jonë njerëzore. Në moshën e hershme, ta mbash foshnjën në krahë është diçka e mirë, por më vonë kur rritet bëhet e dëmshme. Të hash ushqim të zbutur është diçka e dobishme në vitet e para të jetës, por më vonë bëhet e neveritshme. Të ushqehesh me qumësht dhe të shkosh te gjiri i nënës fillimisht është e dobishme dhe e shëndetshme, por më pas sjell rënie dhe dëm. A e vë re si të njëjtat veprime, sipas kohës dhe rrethanave, shfaqen herë të mira dhe herë të dëmshme?

Po ashtu, të veshësh rrobat e një fëmije është e përshtatshme kur je djalë i vogël, por kur bëhesh burrë, kjo është e turpshme. Nga ana tjetër, gjërat e një burri janë të papërshtatshme për një fëmijë. Vishe një djalë të vogël me rrobat e një burri dhe kjo do të shkaktojë të qeshura, madje edhe rrezik për të, pasi shpesh do të pengohet duke ecur. Jepi një fëmije detyrat e një të rrituri – të merret me çështje publike, me tregëti, të mbjellë, të korrë – dhe përsëri kjo do të shkaktojë të qeshura.

Pse po i përmend këto gjëra? Sepse edhe vrasja, e cila pranohet nga të gjithë si një shpikje e të ligut, në rrethana të caktuara, solli nderime. Kështu, Phinehasi, që vrau dikë, u shpërblye me priftërinë. Për faktin që vrasja është një vepër e atij që sapo përmenda (djallit), dëgjo çfarë thotë Krishti: “Ju bëni veprat e atit tuaj; ai ishte vrasës që nga fillimi”. Por Phinehasi vrau dhe “iu numërua si drejtësi,” dhe Abrahami, që jo vetëm vrau, por ishte gati të vriste edhe birin e tij (diçka shumë më e rëndë), fitoi më shumë lavdi. Edhe Pjetri, që kreu një vrasje të dyfishtë, megjithatë, ajo që bëri ishte nga Shpirti.

Prandaj, nuk duhet të shqyrtojmë thjesht veprimet, por edhe kohën, shkaqet, qëllimin, ndryshimin mes personave dhe gjithçka tjetër që i shoqëron ato. Këto duhet t’i hetojmë me kujdes të madh, sepse vetëm kështu mund të arrijmë te e vërteta.

Dhe le të jemi të përpiktë, nëse dëshirojmë të arrijmë në mbretërinë e Perëndisë, të tregojmë diçka më shumë se urdhërimet e vjetra; sepse pa këtë, nuk mund të arrijmë në ato që janë të qiellit. Sepse nëse arrijmë vetëm deri në të njëjtin masë, atë të të lashtëve, do të qëndrojmë jashtë atij pragut; sepse “nëse drejtësia juaj nuk tejkalon drejtësinë e skribëve dhe farisenjve, nuk mund të hyni në mbretërinë e Perëndisë”.

Megjithatë, megjithëse një kërcënim kaq i fortë është shënuar, ka disa që jo vetëm që nuk e kalojnë këtë drejtësi, por edhe bie nën të; jo vetëm që shmangin betimet, por edhe bëjnë betime të rreme; jo vetëm që shmangin shikimin e papastër, por edhe bien në aktin e vetë mëkatit. Dhe të gjitha gjërat e tjera që janë të ndaluara, guxojnë t’i bëjnë, sikur të ishin të pavetëdijshëm: duke pritur vetëm një gjë, ditën e dënimit, dhe momentin kur do të paguajnë dënimin më të rëndë për veprat e tyre të liga. Ky është fati i atyre që kanë mbyllur jetën e tyre në mëkat; sepse këta kanë arsye të dëshpërohen dhe të presin vetëm dënim, ndërsa ata që janë ende këtu, kanë mundësinë të rinisin luftën dhe ta fitojnë, duke u kurorëzuar me lehtësi.

Prandaj, mos u dëshpëro, o njeri, as mos hiq dorë nga serioziteti yt i vyer; sepse, në të vërtetë, gjërat që urdhërohen nuk janë të rënda. Çfarë mund të ketë vështirësi, të shmangësh një betim? Po, kërkon ndonjë para? A është një mundim dhe punë e lodhshme? Mjafton vetëm ta kesh vendosur dhe gjithëçka është bërë.

Por nëse më thua se ky është zakoni yt, pikërisht për këtë arsye unë them se të bësh atë që është e drejtë është e lehtë. Sepse nëse e shndërron veten me të tjera zakone, do të kishe arritur gjithçka. Mendo, për shembull, se si ndër grekë, në shumë raste, ata që kishin një të folur të penguar e kishin shëruar plotësisht me shumë ushtrim; ndërsa të tjerë, që kishin zakonin e ngritjes së shpatullave në mënyrë të pahijshme dhe të lëvizjes së vazhdueshme të tyre, i kishin korrigjuar duke vendosur një shpatë mbi to.

Shkoni në Ishujt e Kitimit dhe dërgoni te Kedari, dhe shikoni nëse kombet do të ndryshojnë perënditë e tyre, që megjithatë nuk janë perëndia. Po ashtu, tek kafshët na dërgon shpesh, duke thënë kështu: “Shko te miri, o lenxhi, dhe merr shembull nga mënyra e saj;” dhe “shko te bleta”.

Prandaj, këtë po ju them edhe juve tani: shqyrtoni filozofët e grekëve, dhe kështu do të dini sa e madhe është dënimi që meritojmë ne, që shkelim ligjet e Zotit: ata për të ruajtur dukjen para njerëzve, kanë bërë përpjekje të jashtëzakonshme, ndërsa ju nuk bëni të njëjtin mundim, as për gjërat e Qiejve.

Por nëse përgjigjeni: “Zakoni ka një fuqi të mrekullueshme për të mashtruar edhe ata që janë shumë të përkushtuar,” këtë e pranoj gjithashtu; megjithatë, ka diçka tjetër që po them bashkë me këtë: që ashtu siç ka fuqi të mashtruar, gjithashtu është e lehtë të korrigjohet. Sepse nëse vendos të kesh njerëz që të mbikëqyrin, si shërbëtorin, gruan, mikun, do të mund të ndalosh zakonet e këqija, duke u shtyrë dhe kufizuar fort nga të gjithë. Nëse e arrin këtë për vetëm dhjetë ditë, atëherë pas kësaj nuk do të kesh nevojë për më shumë kohë, por gjithçka do të jetë e sigurt për ty, e rrënjosur dhe e fortë në zakonet më të mira.

Prandaj, kur të fillosh të korrigjosh këtë, edhe nëse shkel ligjin tënd një herë, një herë tjetër, ose madje njëzet herë, mos u dëshpëro, por ngrihu sërish dhe vazhdo me të njëjtën përpjekje, dhe padyshim që do të triumfosh.

Sepse betimi i rremë padyshim që nuk është një keqardhje e vogël. Nëse të betohesh është keq, sa më i madh është dënimi që sjell betimi i rremë!

A e lavdëruat atë që është thënë? Jo, unë nuk dua lavdërime, as turbullira, as zhurmë. Vetëm një gjë dua, që me qetësi dhe me mendje të hapur, të dëgjoni dhe të bëni atë që është thënë. Ky është lavdërimi, kjo është mirënjohja për mua. Por nëse lavdëron atë që thashë, por nuk bën atë që lavdëron, dënimi është më i madh, akuza më e rëndë: dhe për ne është turp dhe tallje. Sepse ato që janë këtu nuk janë një shfaqje dramatike; as nuk jeni ulur tani për të parë aktorë, e thjesht për t’i duartrokitur. Ky vend është një shkollë shpirtërore. Prandaj, ka vetëm një qëllim, të realizoni në mënyrë të duhur ato që janë thënë dhe të tregoni bindjen tuaj me veprat. Sepse vetëm atëherë do të kemi fituar gjithçka. Të thënat janë të vërteta, dhe për sa i përket gjërave që po ndodhin, ne siç janë tani, me të vërtetë e kemi dorëzuar veten në dëshpërim. Sepse nuk kam pushuar së dhëni këshillat e tilla as atyre që kam takuar veçmas, as në bisedat me ju të gjithëve. Megjithatë, nuk shoh asnjë përfitim, përkundrazi, ju ende mbeteni të ngulitur te fillimet e vjetra të vështira, dhe kjo mjafton që mësuesi të mbushet me lodhje.

Shih, për shembull, vetë Pavlin, që kishte vështirësi ta duronte, sepse nxënësit e tij po ndaleheshin me mësimet e mëparshme: “Sepse kur për kohën,” thotë ai, “duhet të jeni mësues, ju keni nevojë të mësoni përsëri ato që janë parimet e para të fjalëve të Zotit”.

Prandaj, ne gjithashtu pikëllohemi dhe vajtojmë. Dhe nëse shoh që vazhdoni, do t'ju ndaloj të futeni më tej në këtë prag të shenjtë dhe të merrni pjesë në misteret e pavdekshme; ashtu siç bëjmë me ata që janë të angazhuar në kurvëri dhe tradhti, dhe me ata që akuzohen për vrasje. Po, sepse është më mirë të ofrojmë lutjet tona të zakonshme, me dy ose tre, që mbajnë ligjet e Zotit, sesa të mblidhni një turmë mëkatarësh dhe që prishin të tjerët.

Le të mos kem asnjë njeri të pasur, as një pushtetar, që të më ngacmojë këtu dhe të ngrejë vetullat; të gjitha këto janë për mua një përrallë, një hije, një ëndërr. Sepse askush nga ata që janë tani të pasur, nuk do të ngrihet për të më mbrojtur atje, kur të thirrem për t'u përgjigjur dhe të akuzohem, për mos i mbrojtur me të gjithë përkushtimin ligjet e Zotit. Sepse kjo, kjo e shkatërroi edhe atë burrë të mrekullueshëm të vjetër, edhe pse në jetën e tij nuk kishte asnjë mundësi për të akuzuar; megjithatë, për shkak se kaloi pa vëmendje shtypjen e ligjeve të Zotit, u dënua me fëmijët e tij dhe pagoi atë dënim të rëndë. Dhe nëse, aty ku autoriteti absolut i natyrës ishte kaq i madh, ai që nuk trajtoi fëmijët e tij me duar të forta përjetoi një dënim të tillë të madh; sa mëshirë do të kemi ne, të çliruar nga ai sundim, dhe akoma shkatërrojmë gjithçka përmes lavdërimeve të kota?

Për këtë arsye, që të mos na shkatërroni as neve, as vetveten, me ne, ju lutem, binduni; vendosni shumë njerëz për t'ju mbikëqyrur dhe për t'ju bërë përgjegjës, dhe kështu çlironi veten nga zakoni i betimeve; që, duke vazhduar në mënyrë të rregullt nga aty, të mund të arrini me lehtësi çdo virtyt tjetër dhe të shijoni të mirat që do të vijnë; që Zoti na dhëntë të gjithëve këtë, përmes hirit dhe dashurisë për njeriun, të Zotit tonë Jisu Krisht, të Cilit i takon lavdia dhe fuqia, tani e përherë, e në jetë të jetëve. Amin.

Homelia XVII mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e parë )

Tue, 27 Jan 2026 12:39:00 +0000

MAT. V. 27

“Keni dëgjuar se është thënë: “Mos shkel kurorën”. Po unë po ju them juve, se kushdo që vë re grua me dëshirim, ka kryer kurorëshkelje në zemër të tij”.

Pasi përfundoi urdhërimin e mëparshëm, duke e ngritur atë në lartësinë e vetmohimit, Jisui, në përputhje me një rend të caktuar, kalon tek urdhërimi tjetër, duke e përmbushur edhe këtë në harmoni me ligjin.

Dikush mund të thotë: “Por, kjo nuk është urdhëresa e dytë, por e treta; sepse e para nuk është “Mos vrit,” por “Zoti, Perëndia yt, është një i vetëm”.

e mëparshëm dhe e ngriti atë në lartësinë e vetmohimit, tashmë Jisui, duke ndjekur një rend të caktuar, kalon tek urdhërimi i dytë, duke e përmbushur edhe këtë në përputhje me ligjin.

Dikush mund të thotë: “Por kjo nuk është urdhëresa e dytë, por e treta; sepse e para nuk është “Mos vrit” por “Zoti, Perëndia yt, është një i vetëm”.

Prandaj, është me vend të pyesim: Pse nuk e nisi prej asaj? Pse veproi kështu? Sepse, po të kishte nisur nga ajo urdhëresë, do të duhej ta zgjeronte atë dhe të përfshinte veten e Tij së bashku me Atin. Por ende nuk kishte ardhur koha për t’i mësuar turmës diçka të tillë rreth Vetes së Tij.

Përveç kësaj, për një kohë të caktuar Ai u përqendrua vetëm në doktrinën e Tij morale, duke synuar që përmes kësaj dhe përmes mrekullive të Tij, të bindte dëgjuesit se Ai ishte Biri i Perëndisë.

Nëse do të thoshte menjëherë, para se të predikonte apo të bënte diçka, që: “Keni dëgjuar se u është thënë të parëve: “Unë jam Zoti, Perëndia yt, dhe nuk ka tjetër përveç meje”; por unë po ju them: “Më adhuroni Mua ashtu si Atin”; kjo do të bënte që të gjithë dëgjuesit ta konsideronin të çmendur. Sepse, edhe kur Ai i kishte mësuar dhe kishte kryer kaq shumë mrekulli dhe ende nuk e kishte thënë këtë gjë haptazi, ata e quajtën të poseduar nga djalli.

Po të kishte tentuar të thoshte diçka të tillë para të gjitha këtyre, çfarë nuk do të ishte thënë? Çfarë nuk do të kishin menduar?

Por duke e ruajtur mësimin e Tij në lidhje këtë temë për një kohë tjetër më të përshtatshme, Ai bëri që doktrina të pranohej nga shumë njerëz. Për këtë arsye, Ai e kaloi këtë çështje shpejt, por pasi e kishte vendosur mësimin e Tij kudo përmes mrekullive dhe mësimeve të Tij të shkëlqyera, më pas e zbuloi atë edhe me fjalë.

Megjithatë, për momentin, përmes manifestimit të mrekullive të Tij dhe mënyrës së qetë dhe të matur të mësimdhënies, Jisui e zbulonte doktrinën e Tij gradualisht dhe pa bujë. Ligjërimi dhe korrigjimi i ligjeve me një autoritet të tillë, do të çonin hap pas hapi dëgjuesit e vëmendshëm dhe të hapur për të kuptuar, drejt thelbit të mësimit të Tij. Sepse është thënë: “Turmat habiteshin për mësimin e Tij. Sepse i mësonte ata si një që ka pushtet e jo si shkruesit”.

2. Duke filluar me pasionet më të zakonshme për të gjithë njerëzimin , si zemërimi dhe dëshira (sepse këto dyja kanë një ndikim të jashtëzakonshëm mbi ne dhe janë më të natyrshme se të tjerat), Jisui, me autoritetin që i takon një ligjvënësi, i korrigjon dhe i vë ato në rregull me gjithë rreptësinë e duhur.

Ai nuk kufizohet vetëm në të ndëshkuarit e kurorëshkelësit, por, ashtu si veproi me vrasësin, ndëshkon gjithashtu pamjet e pahijshme dhe dëshirën e papastër. Në këtë mënyrë, Ai tregon epërsinë e mësimeve të Tij krahasuar me ato të skribëve. Për këtë arsye, Ai thotë: “Kush hedh vështrimin mbi një grua me dëshirë të keqe, ka kryer tashmë kurorëshkelje me të në zemrën e tij”.

Në këtë rast, Ai flet për ata që e bëjnë zakon të kërkojnë forma të bukura, të gjuajnë për pamje tërheqëse, të kënaqin shpirtin me vështrime dhe t’i ngulin sytë në fytyra të hijshme. Sepse qëllimi i Tij nuk është vetëm të çlirojë trupin nga veprat e liga, por të pastrojë shpirtin përpara trupit. Duke qenë se hiri i Shpirtit të Shenjtë pranohet në zemër, pastrimi fillon pikërisht aty.

“Por si mund të lirohemi nga këto dëshira?” mund të pyesë dikush. Përgjigjja ime është: Së pari, nëse jemi të gatshëm dhe të vendosur, kjo dëshirë mund të shuhej dhe të bëhej e paaftë për të vepruar.

Në këtë rast, Ai nuk e ndalon plotësisht dëshirën, por ndalon pikërisht atë dëshirë që lind si rezultat i shikimit. Sepse ai që shfaq kuriozitet për të parë fytyra të bukura bëhet vetë nxitësi kryesor i këtij pasioni, duke e kthyer shpirtin e tij në rob dhe duke e shtyrë drejt veprimeve konkrete.

Për këtë arsye, Ai nuk tha: “Kushdo që dëshiron të bëjë kurorëshkelje,” por: “Kushdo që shikon me dëshirë”. Në mënyrë të ngjashme, kur foli për zemërimin, Ai bëri një dallim të qartë duke thënë “pa shkak” ose “pa arsye”. Por në këtë rast, Ai nuk bën asnjë dallim; përkundrazi, e ndalon plotësisht dhe njëherë e përgjithmonë dëshirën e tillë.

Por sigurisht, të dyja janë të instaluara natyrshëm në ne dhe janë vendosur për dobinë tonë; si zemërimi ashtu dhe dëshira: sepse e para na ndihmon që të dënojmë të keqen dhe të korrigjojmë ata që ecin në padrejtësi, dhe tjetra që të kemi fëmijë dhe që brezi ynë të shtohet me pasardhës.

Pse, atëherë, Ai nuk bëri ndonjë dallim në këtë rast? Në të vërtetë, ekziston një dallim i madh, të cilin, nëse e vëren me kujdes, do ta gjesh të përfshirë edhe këtu. Krishti nuk tha thjesht: “Kushdo që dëshiron,” sepse dëshira mund të lindë edhe kur dikush ndodhet në vende të largëta. Përkundrazi, Ai tha: “Kushdo që shikon për të dëshiruar,” duke treguar se faji qëndron tek ai që vetëmbledh dëshirën, që e ushqen atë edhe kur asgjë e jashtme nuk e nxit. Ky është ai që, në qetësinë e mendimeve të tij, sjell mbi vete egërsirën e epshit. Kjo nuk vjen më nga natyra, por nga vetëkënaqësia dhe zgjedhja e vetëdijshme.

Edhe Shkrimi i lashtë, që në fillim, e adreson këtë, duke thënë: “Mos kontemplo bukurinë që i përket tjetrit”. Nëse dikush thotë: “Po, çfarë nëse kontemploj dhe nuk veproj?,” Krishti ndëshkon edhe vështrimin, duke paralajmëruar se nuk mund të mbështetesh në këtë siguri, pasi shikimi mund të çojë lehtësisht në mëkat. Dhe nëse dikush pyet: “Po, çfarë nëse shikoj dhe dëshiroj, por nuk bëj asnjë të keqe?,” Krishti e përfshin edhe atë në radhën e kurorëshkelësve. Sepse Ligjvënësi e ka sqaruar qartë këtë, dhe nuk ka nevojë për më shumë pyetje.

Duke shikuar një herë, dy herë apo tre herë, ndoshta mund të frenosh veten; por nëse e përsërit këtë vazhdimisht, duke ushqyer zjarrin e dëshirës, me siguri do të biesh. Asnjë njeri nuk është mbi natyrën e tij. Ashtu siç, kur shohim një fëmijë që mban një thikë, edhe nëse ai nuk lëndon veten menjëherë, ne e ndalojmë dhe i heqim thikën për të parandaluar rrezikun, po ashtu edhe Perëndia e ndalon vështrimin e pahijshëm përpara se ai të çojë në veprim, për të ruajtur shpirtin tonë nga mëkatet.

Sepse ai që ndez flakën e dëshirës, edhe kur objekti i saj nuk është i pranishëm, vazhdon të krijojë imazhe të turpshme në mendjen e tij. Këto mendime shpesh kalojnë në veprime konkrete. Për këtë arsye, Krishti ndalon edhe dëshirën që mbetet vetëm në zemër, për ta pastruar atë dhe për të na mbrojtur nga rënia.

Çfarë mund të thonë tani ata që shikojnë vajza të virgjëra?” Sepse, sipas këtij ligji, ata duhet të jenë fajtorë për dhjetë mijë kurorëshkelje, duke i vështruar ato çdo ditë me dëshirë. Për këtë arsye, po ashtu i bekuari Job e përcaktoi këtë ligj që në fillim, duke i bllokuar të gjitha anët e tija nga ky lloj shikimi.

Sepse, në të vërtetë, është më i madh luftimi kur shikon dhe nuk e ke objektin e dashurisë; dhe kënaqësia që marrim nga shikimi nuk është aq e madhe sa dëmi që na vjen nga rritja e kësaj dëshire; sepse e kemi bërë kundërshtarin tonë më të fortë dhe duke i dhënë më shumë mundësi djallit, e duke mos mundur më ta ndalojmë, tani që e kemi sjellë atë brenda thellësive të shpirtit dhe kemi hapur mendjen tonë për të. Prandaj, Ai thotë: “Mos bëj kurorëshkelje me sytë e tu, dhe nuk do të bësh as me mendjen tënde”.

Por, duke qenë se dikush mund të shikojë me një perspektivë ndryshe, si ata që janë të pastër, Ai nuk ndaloi plotësisht aktin e shikimit, por përqendroi ndalimin tek ai shikim që lidhet me dëshirën. Nëse qëllimi i Tij nuk do të ishte ky, do të kishte thënë thjesht: “Ai që shikon një grua”. Por, Ai zgjodhi të shtojë: “Ai që shikon për të dëshiruar,” ose “ai që shikon për të kënaqur sytë”.

Sepse Perëndia nuk t’i krijoji sytë vetëm për të sjellë kurorëshkelje, por për të parë krijesat e Tij dhe për të admiruar Krijuesin.

Ashtu siç mund të ndiejmë zemërim pa arsye, mund të shikojmë edhe pa arsye, vetëm për të kënaqur dëshirën tonë. Por, nëse dëshiron të shikosh dhe të gjesh kënaqësi, ktheje vështrimin te gruaja jote dhe dashuroje atë vazhdimisht; askush nuk e ndalon këtë. Në të kundërt, nëse vështron me kureshtje bukurinë që i përket dikujt tjetër, dëmton jo vetëm gruan tënde duke e lënë vëmendjen të tërhiqet tjetërkund, por dëmton edhe atë që ke vështruar, duke e prekur në mënyrë të padrejtë. Sepse, edhe pse nuk e ke prekur me dorë, e ke përqafuar me sytë e tu; dhe për këtë arsye, kjo konsiderohet kurorëshkelje. Para se të vijë dënimi më i madh, kjo sjellje të ndëshkon me pasoja të tjera: shqetësime, pasiguri dhe një ndjenjë të thellë trazimi dhe dhimbjeje. Në këtë gjendje, nuk ka rob më të vuajtur dhe më të varur se ai që e lejon veten të kapet nga ky grackë mendore.

Shpesh, ajo që ka hedhur shigjetën është larguar, por plaga mbetet. Ose më saktë, nuk është ajo që ka hedhur shigjetën, por është shikimi yt i papastër ai që të ka plagosur. E theksoj këtë për të mbrojtur gratë e ndershme nga akuzat: nëse një grua stoliset dhe përpiqet të tërheqë vëmendjen e të tjerëve, edhe nëse nuk ndikon drejtpërdrejt në dikë, ajo do të përballet me dënimin më të madh. Sepse ajo ka përgatitur helmin, edhe nëse nuk e ka ofruar kupën. Ose, më saktë, ajo e ofroi kupën, edhe pse askush nuk piu prej saj.

3”. Pse nuk flet edhe me to (gratë)?” mund të thuhet. Sepse ligjet që Ai cakton janë të përbashkëta për të gjithë, edhe pse duket sikur Ai u drejtohet vetëm burrave. Kur Ai flet me kokën, Ai e bën këshillën e Tij të përbashkët për të gjithë trupin. Ai e njeh gruan dhe burrin si një krijesë të vetme dhe kurrë nuk bën dallime midis tyre.

Por nëse dëshiron të dëgjosh edhe qortimin e Tij për to veçmas, dëgjo Isaian, që me fjalë të shumta kritikon zakonet e tyre, pamjen, ecjen, rrobat që tërhiqen pas, këmbët që kalojnë shpejt. Dëgjo gjithashtu Pjetrin, që vendos shumë rregulla për to; për rrobat, ornamentet e arit, stilimin e flokëve, jetesën luksoze dhe të tjera, duke i kritikuar ashpër këto zakone. Edhe Krishti, me atë që thotë pas, nënkupton të njëjtën gjë; sepse kur Ai thotë: “shkul syrin që të pengon dhe hidhe larg,” Ai tregon zemërimin e Tij ndaj tyre.

3. Për këtë arsye, Ai shton: “Nëse syri yt i djathtë të pengon, shkule dhe hidhe larg”.

Prandaj, që të mos thuash: “Po sikur ajo të jetë e afërmja ime? Apo sikur në ndonjë mënyrë ajo të më përkasë?,” janë dhënë këto urdhra. Ai nuk flet për pjesët fizike të trupit tonë, larg qoftë, sepse askund nuk thuhet se trupi ynë është fajtor për diçka; gjithmonë është mendja e keqe që akuzohet. Nuk është syri ai që sheh, por mendja dhe mendimet tona. Shpesh, për shembull, kur jemi të përqendruar diku tjetër, syri ynë nuk e vëren as atë që ndodhet përpara nesh. Kështu, problemi nuk buron nga funksionimi i syrit, por nga drejtimi i mendjes.

Nëse Ai do të kishte folur për pjesë të trupit, do të përmendte të dy sytë, jo vetëm syrin e djathtë. Sepse, nëse dikush gabon me syrin e tij të djathtë, padyshim që mund të bëjë të njëjtin gabim edhe me syrin e majtë. Pse atëherë Ai përmend syrin e djathtë dhe dorën? Kjo për të treguar se Ai nuk po flet për pjesët fizike të trupit, por për ata që janë të afërt me ne.

Ai thotë: “Nëse e do dikë aq shumë, sa e konsideron të çmuar si një sy të djathtë, dhe ai të dëmton shpirtin, atëherë duhet të largohesh prej tij”. Ai nuk thotë thjesht “Shkëputu prej tij,” por për të theksuar rëndësinë e ndarjes, thotë: “Shkule dhe hiqe atë dhe hidhe larg teje”.

Pasi urdhri i Tij është i ashpër, Ai gjithashtu tregon përfitimet dhe pasojat që vijnë nga ndarja, duke vijuar me metaforën.

Sepse ndërsa ai nuk arrin të shpëtojë as veten dhe njëkohësisht të të shkatërrojë edhe ty, çfarë dobie ka që të fundosen të dy? A nuk do të ishte më mirë të ndaheshin, që të paktën njëri të kishte mundësinë të shpëtohej?

Por pse, atëherë, Pavli zgjodhi të bëhej i mallkuar? Jo pa një qëllim ose pa përfitim, por me synimin për të shpëtuar të tjerët. Megjithatë, në këtë rast, dëmi prek të dyja palët. Për këtë arsye, Ai nuk tha thjesht: “hiqe,” por edhe “flake larg teje,” duke theksuar që të mos e pranosh më kurrë, nëse ai vazhdon në rrugën e gabuar. Në këtë mënyrë, jo vetëm që do ta shpëtosh atë nga një dënim më i madh, por edhe vetes do t’i shmangësh shkatërrimin.

Që ta kuptosh më qartë përfitimin e këtij ligji, le të shqyrtojmë një shembull të thjeshtë nga vetë trupi ynë. Mendo sikur të duhet të zgjedhësh mes dy opsioneve: ose të mbash syrin tënd, por të përfundosh në një humnerë dhe të shkatërrohesh, ose ta heqësh syrin dhe të shpëtosh pjesën tjetër të trupit. A nuk do të zgjidhje menjëherë këtë të fundit? Është e kuptueshme për të gjithë. Një zgjedhje e tillë nuk vjen nga urrejtja për syrin, por nga dashuria për pjesën tjetër të trupit.

Të njëjtën logjikë mund ta përdorësh edhe për marrëdhëniet me njerëzit: nëse dikush që të dëmton me shoqërinë e tij që është i pandreqshëm, shkëputja prej tij jo vetëm që do të të shpëtojë nga dëmi, por gjithashtu do ta lehtësojë edhe atë nga përgjegjësitë më të rënda, duke mos qenë më i detyruar të përgjigjet edhe për shkatërrimin tënd, krahas veprave të tij të këqija.

E sheh tani sa i mbushur me butësi dhe kujdes është ky ligj? Dhe ajo që shumicës i duket si ashpërsi, në të vërtetë sa shumë dashuri dhe dhembshuri për njerëzit tregon?

Le t’i dëgjojnë këto fjalë ata që nxitojnë drejt teatrove dhe çdo ditë bien në shkelje të kurorës. Sepse, nëse ligji na urdhëron të largohemi nga ato që na dëmtojnë, çfarë justifikimi mund të kenë ata që, duke frekuentuar vende të tilla, tërheqin drejt vetes gjithnjë e më shumë njerëz dhe krijojnë pafund mundësi për shkatërrimin e tyre?

Që nga ky moment, Ai jo vetëm që na ndalon të shikojmë me dëshira të papastra, por duke treguar dëmet që rrjedhin prej tyre, e bën ligjin edhe më të rreptë. Ai na urdhëron të heqim, të shkëputemi dhe t’i flakim larg ato gjëra që na largojnë nga pastërtia. Dhe gjithë këtë e bën Ai që ka folur pa fund për dashurinë, që të mund të kuptosh kujdesin e Tij hyjnor dhe se si, në çdo mënyrë, Ai kërkon të mirën tënde.

4. ”Edhe është thënë, se ai që të lërë gruan e tij, le t’i japë asaj letrën e ndarjes. Ndërsa unë po ju them juve, se ai që të lërë gruan e tij, përveçse për arsye kurvërie, e bën atë të shkelë kurorën; edhe ai që të marrë grua të ndarë shkel kurorën”.

Ai nuk kalon te çështjet që pasojnë, pa i sqaruar mirë ato të mëparshmet. Sepse, ja, Ai na tregon një lloj tjetër kurorëshkeljeje. Dhe cili është ky? Në ligjin e vjetër ishte parashikuar që kushdo që e urrente gruan e vet, për çfarëdo arsyeje, të mos ndalohej ta përzinte atë dhe të merrte një tjetër në vend të saj. Megjithatë, ligji nuk urdhëronte thjesht këtë, por kërkonte që burri t’i jepte gruas një shkresë ndarje, në mënyrë që asaj të mos i lejohej të kthehej sërish tek ai; kështu, të paktën figura e martesës do të mbetej e paprekur.

Sepse, nëse kjo nuk do të ishte urdhëruar dhe do të ishte e ligjshme që burri, fillimisht, ta përzinte gruan, të merrte një tjetër dhe më pas të rikthente të parën, do të krijohej një rrëmujë e madhe. Njerëzit do të shkëmbenin vazhdimisht gratë e njëri-tjetrit dhe kjo do të përfundonte në kurorëshkelje të hapur. Me këtë synim, ligji parashikoi si një zbutje të madhe shkresën e divorcit.

Por këto gjëra u lejuan për shkak të një të keqeje tjetër, shumë më të madhe. Dua të them, sikur Ai ta kishte bërë të detyrueshme që gruaja e urryer të mbahej në shtëpi, burri, nga urrejtja, do ta vriste atë. Sepse e tillë ishte natyra e popullit të judenjve. Ata që nuk kursenin as fëmijët, që vrisnin profetët dhe “derdhnin gjak si ujë,” aq më pak do të kishin mëshirë për gratë. Për këtë arsye, Ai lejoi një të keqe më të vogël për të shmangur një të keqe më të madhe.

Që kjo nuk ishte një ligj parësor, dëgjo fjalët e Tij: “Moisiu i shkroi këto për shkak të ngurtësisë së zemrave tuaja,” që ju të mos i vrisnit ato në shtëpi, por më mirë t’i përzinit. Por meqenëse Ai hoqi të gjithë zemërimin, duke ndaluar jo vetëm vrasjen, por edhe ndjenjën e zemërimit, Ai e prezantoi me lehtësi këtë ligj gjithashtu. Me këtë synim, Ai gjithmonë i kujtonte fjalët e mëparshme, për të treguar se thëniet e Tij nuk ishin në kundërshtim me to, por në harmoni: se Ai po i forconte ato dhe nuk po i shfuqizonte; po i përsoste dhe nuk po i anullonte.

Vini re gjithashtu se Ai kudo ia drejton fjalën burrit. Kështu, Ai thotë: “Kushdo që e ndan gruan e vet, e bën atë të kryejë shkelje kurore; dhe kushdo që martohet me një grua të ndarë, bën shkelje kurore”. Kjo do të thotë, se i pari, edhe nëse nuk merr një grua tjetër, vetëm me aktin e ndarjes ka bërë veten fajtor, duke e bërë gruan e parë shkelëse të kurorës; ndërsa i dyti bëhet shkelës kurore duke marrë një grua që i përket një burri tjetër.

Mos më thuaj: “Tjetri e ka përzënë atë”. Jo, sepse edhe pasi është përzënë, ajo vazhdon të mbetet gruaja e atij që e ka përzënë. Dhe, që të mos e bëjë gruan më të guximshme, duke ia vënë gjithë fajin burrit që e ka përzënë, Ai ia ka mbyllur asaj edhe dyert e atij që do ta pranonte më pas. Kështu thotë: “Ai që martohet me një grua të ndarë bën shkelje kurore,” duke e bërë gruan të qëndrojë e ndershme, edhe pse pa dëshirë, dhe duke i mbyllur asaj çdo rrugë tjetër.

Në këtë mënyrë, ajo e kupton se duhet ose të qëndrojë me burrin që iu caktua fillimisht, ose, pasi të jetë përzënë nga ajo shtëpi, të mos ketë asnjë strehë tjetër. Kështu, edhe kundër vullnetit të saj, ajo detyrohet të përpiqet të ruajë marrëdhënien me bashkëshortin e saj.

Dhe nëse Ai nuk i drejtohet fare gruas për këto çështje, mos u habit; sepse gruaja konsiderohet një krijesë më e brishtë. Për këtë arsye, duke e lënë atë mënjanë, Ai ndëshkon burrat me kërcënime, duke ndrequr kështu edhe mungesën e përkushtimit të saj. Njësoj sikur dikush të kishte një fëmijë të pamatur dhe, duke e lënë atë, t’i qortonte ata që e bëjnë të tillë dhe t”u ndalonte të kishin ndonjë marrëdhënie apo afrim me të.

Nëse kjo duket e ashpër, kujto, të lutem, thëniet e Tij të mëparshme dhe mënyrën se si i ka bekuar dëgjuesit e Tij. Do të shohësh se është shumë e mundur dhe e lehtë për t”u zbatuar. Sepse ai që është i butë, paqebërës, i varfër në frymë dhe i mëshirshëm, si mund të largojë gruan e tij? Ai që është mësuar të pajtojë të tjerët, si mund të jetë në konflikt me atë që është e tija?

Dhe jo vetëm kaq, por Ai gjithashtu ka lehtësuar urdhërimin duke lënë një mundësi për ndarje, kur thotë: “Përveçse për shkak të kurvërisë”. Përndryshe, çështja do të kthehej përsëri në të njëjtin problem. Sepse, nëse Ai do të kishte urdhëruar ta mbante gruan në shtëpi, edhe pse ajo do të ishte përlyer me të tjerë, kjo përsëri do të çonte në kurorëshkelje.

A e sheh sa në harmoni janë këto thënie me ato të mëparshmet? Sepse ai që nuk shikon me dëshira të papastra një grua tjetër, nuk do të kryejë kurorëshkelje; dhe duke mos kryer kurorëshkelje, nuk do t’i japë burrit arsye për ta larguar gruan e tij.

Prandaj, pas kësaj, Ai e shtjellon çështjen pa rezerva dhe vendos këtë frikë si një mbrojtje të fuqishme, duke i kujtuar burrit rrezikun e madh që sjell ndarja, sepse ai e bën veten përgjegjës për kurorëshkeljen e saj. Kështu, që të mos mendosh se kur Ai thotë “hiq syrin” mund të ketë të bëjë edhe me gruan, Ai e korrigjon në kohë këtë, duke lejuar ndarjen vetëm për një arsye të vetme.

Homelia XVI mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e tretë )

Mon, 19 Jan 2026 14:35:00 +0000

11. Shiko se si Ai vazhdon me dënimet, duke i dhënë ato hap pas hapi, duke e justifikuar edhe veten para teje dhe duke treguar se qëllimi i Tij nuk është të kërcënojë, por ne e shtyjmë Atë për të bërë kërcënime të tilla. Shiko: “Të thashë,” thotë Ai, “mos u zemëro pa shkak, sepse je në rrezik të gjykimit. Ti ke përbuzur urdhrin e parë: shiko çfarë ka prodhuar zemërimi; ai të ka çuar drejtpërdrejt në fyerje, sepse ke quajtur vëllain tënd 'Raca.' Përsëri, kam caktuar një tjetër dënim, 'këshillën'. Po sikur ta injorosh këtë dhe të vazhdosh me diçka më të rëndë, nuk do të të vizitoj më me këto dënime të kufizuara, por me ndëshkimin e përjetshëm të ferrit, që të mos shkosh deri në vrasje”. Sepse nuk ka asgjë më të padurueshme në botë sesa arroganca; ajo ka një fuqi të madhe për të goditur shpirtin e njeriut. Por kur edhe fjala që thuhet është më e dhimbshme se arroganca vetë, flaka bëhet dyfish më e madhe. Mos e merrni për gjë të vogël të thoni “budalla” për dikë. Sepse kur i ke privuar vëllait tënd nga ajo që na ndan ne nga kafshët, dhe përmes të cilës ne jemi veçanërisht njerëz, pra mendja dhe kuptimi, i ke hequr atij gjithë dinjitetin e tij.

Le të mos e shohim vetëm fjalën, por duke kuptuar vetë gjërat dhe ndjenjat e tij, le të mendojmë sa e madhe është plaga që shkakton kjo fjalë dhe deri në çfarë të keqe të çon ajo. Për këtë arsye, edhe Pavli e përjashtoi nga mbretëria jo vetëm “kurvërinë” dhe “të zhburrëruarit”, por edhe “ata që ofendojnë”. Dhe me të drejtë të madhe: sepse njeriu mendjemadh shkatërron gjithë bukurinë e dashurisë, i hedh të afërmit të tij të këqija të pafundme, krijon armiqësi të përhershme, copëton anëtarët e Krishtit, dhe çdo ditë largon atë paqe që Zoti dëshiron, duke i dhënë shumë mundësi djallit përmes veprimeve të tij ofenduese dhe duke e bërë atë më të fuqishëm. Prandaj Krishti Vetë, duke prerë fije të fuqisë së djallit, solli këtë ligj.

Në të vërtetë, Ai i kushton shumë rëndësi dashurisë: kjo është mbi të gjitha nënë e çdo të mire, dhe shenjë e dishepujve të Tij, dhe lidhja që mban së bashku gjithë gjindjen tonë. Me të drejtë, pra, Ai heq me shumë seriozitet rrënjët dhe burimet e asaj urrejtjeje që e shkatërron plotësisht.

Mos mendoni, pra, se këto fjalë janë në ndonjëherë të ekzagjeruara, por mendoni për të mirën që ato sjellin dhe admirojeni butësinë e këtyre ligjeve. Sepse nuk ka asgjë për të cilën Zoti ka aq shumë përpjekje, sa për këtë; që ne të jemi të bashkuar dhe të lidhur së bashku me njëri-tjetrin. Prandaj, si në vetë Personin e Tij, ashtu edhe përmes dishepujve të Tij, si në Dhiatën e Vjetër, ashtu edhe në Dhiatën e Re, Ai i kushton kaq shumë rëndësi këtij urdhri dhe është një hakmarrës dhe ndëshkues i rreptë për ata që e përçmojnë këtë detyrë. Sepse në të vërtetë, asgjë nuk e hap dhe e rrënjos kaq fort të keqen, sa heqja e dashurisë. Për këtë arsye, Ai tha gjithashtu, “Kur ligësia të shumfishohet, dashuria e shumicës do të ftohet”. Kështu Kaini u bë vrasës i vëllait të tij; kështu Esau; kështu vëllezërit e Josifit; kështu krimet tona të pafundme kanë hyrë duke shkatërruar këtë lidhje. Tani e kuptoni pse edhe Ai vetë shkul çdo gjë që dëmton këtë, me shumë saktësi nga të gjitha anët.

12. Ai nuk ndalet vetëm te ato urdhrime që janë përmendur, por shton edhe të tjera, më tepër se ato, me anë të të cilave tregon sa shumë vlerë ka për të kjo çështje. Pra, pasi kishte kërcënuar me “këshillin”, me “gjykatën” dhe me “gjehenën e zjarrit”, Ai shton edhe fjalë të tjera që përputhen me ato të mëparshmet, duke thënë kështu:

“Në prufsh, pra, dhuratën tënde në therore, edhe atje kujtohesh, se yt vëlla ka diçka kundër teje, lëre atje dhuratën tënde përpara therores, edhe shko e pajtohu më parë me tët vëlla, edhe atëherë, si të vish, sill dhuratën tënde”.

O mirësia! O dashuri e jashtëzakonshme ndaj njeriut! Ai nuk e vë në rend të parë nderin që i takon Atij, për hir të dashurisë që duhet të kemi ndaj të afërmit tonë; duke nënkuptuar se jo për ndonjë armiqësi, as për dëshirë ndëshkimi, i kishte thënë ato kërcënime të mëparshme, por nga dashuria e thellë. Çfarë mund të jetë më e butë se këto fjalë? “Lejo që shërbimi im,” thotë Ai, “të ndërpritet, që dashuria jote të vazhdojë; sepse kjo gjithashtu është një flijim, pajtimi yt me vëllain tënd”. Po, për këtë arsye Ai nuk tha “pas ofrimit,” apo “para ofrimit,” por, ndërkohë që dhurata është atje dhe kur sakrifica ka filluar, Ai të dërgon të pajtohesh me vëllain tënd; dhe jo vetëm pasi të largosh atë që ndodhet para nesh, dhe as para se të ofrosh dhuratën, por ndërkohë që ajo ndodhet në mes, Ai të urdhëron të shkosh atje.

Për çfarë arsyeje Ai urdhëron të veprohet kështu, dhe përse? Dy qëllime duket se Ai po nënkupton dhe siguron me këtë urdhërim. Së pari, siç e kam thënë, Ai dëshiron të tregojë se e vlerëson shumë dashurinë dhe e konsideron atë si sakrificën më të madhe; dhe se pa të, nuk e pranon as sakrificën tjetër. Së dyti, Ai vendos një detyrim të tillë për pajtim, që nuk lë vend për justifikime. Sepse kushdo që është urdhëruar të mos ofrojë para se të jetë pajtuar, do të nxitojë, nëse jo për dashuri ndaj të afërmit, atëherë që kjo dhuratë të mos mbetet e paofruar, për t’iu drejtuar atij që është fyer dhe për të zhbërë armiqësinë.

Për këtë arsye, Ai i ka shprehur të gjitha në mënyrë shumë domethënëse, për ta shqetësuar dhe zgjuar plotësisht atë. Kështu, kur Ai tha: “Lëri dhuratën tënde,” nuk ndaloi aty, por shtoi: “para altarit” (duke shkaktuar një ndjesi tronditjeje nga vetë vendi); “dhe shko”. Dhe nuk tha thjesht “Shko,” por shtoi: “dhe pastaj kthehu dhe ofro dhuratën tënde”. Me të gjitha këto, duke bërë të qartë se ky altar nuk pranon ata që janë në armiqësi me njëri-tjetrin.

Le ta dëgjojnë këtë të gjithë ata që afrohen në armiqësi: si ata që marrin pjesë në kungim, ashtu edhe ata që ende nuk janë pjesë e këtij sakramenti, sepse edhe ata ofrojnë një dhuratë dhe një sakrificë: lutjen dhe lëmoshën. Sepse edhe këto konsiderohen sakrifica, siç thotë profeti: “Një sakrificë lavdie do të më madhërojë;” dhe përsëri, “Sakrifikoni Perëndisë një sakrificë lavdie;” dhe, “Ngritja e duarve të mia është një sakrificë e mbrëmjes”.

Prandaj, nëse është vetëm një lutje që ofron në një gjendje të tillë shpirtërore, më mirë do të ishte të lësh lutjen, të pajtohesh me vëllain tënd, dhe pastaj të ofrosh lutjen.

Sepse për këtë qëllim janë bërë të gjitha gjërat: për këtë qëllim edhe Perëndia u bë njeri dhe rregulloi të gjitha veprat, që të na pajtojë me njëri-tjetrin.

Dhe ndërsa në këtë rast Ai dërgon atë që ka bërë gabim te ai që ka vuajtur, në lutjen e Tij Ai e udhëzon të vuajturin drejt atij që ka gabuar dhe i pajton ata. Sepse, sikurse më parë Ai ka thënë: “Falini njerëzve borxhet e tyre,” po kështu thotë këtu: “Nëse ai ka diçka kundër teje, shko drejt tij”.

Madje, edhe këtu duket se Ai më tepër i drejtohet të lënduarit: dhe për këtë arsye nuk tha: “Pajtoje veten me vëllain tënd,” por “Pajtohu”. Dhe ndërsa fjala duket sikur u drejtohet atyre që kanë gabuar, e gjithë ajo në të vërtetë u drejtohet atyre që janë lënduar. Kështu, “Nëse pajtohesh me të,” thotë Krishti, “nëpërmjet dashurisë sate për të, edhe unë do të jem i kënaqur me ty dhe do të jesh në gjendje të ofrosh sakrificën tënde me besim të madh. Por, nëse je ende i zemëruar, konsidero se edhe unë lehtë pranoj që ajo që është e imja të nënvleftësohet, vetëm që ju të bëheni miq; dhe le të jenë këto mendime qetësuese për zemërimin tënd”.

Dhe nuk tha: “Kur të kesh vuajtur ndonjë padrejtësi të madhe, atëherë pajtohu,” por: “Edhe sikur të jetë diçka e vogël që ai ka kundër teje”. Dhe nuk shtoi: “Qoftë me të drejtë apo padrejtësisht,” por thjesht: “Nëse ai ka diçka kundër teje”. Sepse, edhe sikur të jetë me të drejtë, as në atë rast nuk duhet ta zgjatësh armiqësinë; pasi edhe Krishti ishte me të drejtë i zemëruar me ne, megjithatë Ai e dha Veten e Tij që të vritej për ne, “pa na mbajtur në llogari këto shkelje”.

Për këtë arsye, edhe Pali, kur na nxit për pajtim në një mënyrë tjetër, tha: “Mos e lini diellin të perëndojë mbi zemërimin tuaj”. Sepse ashtu si Krishti, duke përdorur argumentin e sakrificës, kështu edhe Pali, duke përdorur argumentin e ditës, na nxit për të njëjtin qëllim. Arsyeja është se ai ka frikë nga nata, që mos ta zërë atë që është lënduar vetëm dhe ta bëjë plagën më të madhe.

Pasi gjatë ditës ka shumë që mund ta shpërqendrojnë dhe ta largojnë nga mendimet e tij; ndërsa gjatë natës, kur është vetëm dhe i mendon gjërat vetë, valët e zemërimit rriten dhe stuhia bëhet më e fortë. Prandaj Pali, siç shihet, kërkon që pajtimi të bëhet para natës, që djalli të mos ketë mundësi, për shkak të vetmisë, ta ndezë edhe më shumë furën e zemërimit dhe ta bëjë atë më të ashpër.

Po kështu edhe Krishti nuk lejon, sado e vogël të jetë vonesa, me qëllim që, pasi të jetë kryer sakrifica, njeriu të mos bëhet më i plogësht, duke e shtyrë nga dita në ditë. Sepse Ai e di që rasti kërkon një trajtim të shpejtë. Dhe, ashtu si një mjek i aftë që ofron jo vetëm masat parandaluese, por edhe ato korrigjuese për sëmundjet tona, po kështu vepron edhe Ai. Kështu, ndalimi për të mos thënë “budalla” është një masë parandaluese për armiqësinë; por urdhri për pajtim është një mjet për të shëruar sëmundjet që pasojnë nga armiqësia.

Dhe vër re me sa përkushtim janë vendosur të dy urdhërimet. Sepse, ashtu si në rastin e mëparshëm Ai kërcënoi me ferrin, po kështu këtu Ai nuk pranon dhuratën përpara pajtimit, duke treguar zemërim të madh dhe duke i shkatërruar nëpërmjet këtyre mënyrave si rrënjën ashtu edhe frytin e së keqes.

Në fillim Ai thotë: “Mos u zemëro;” dhe më pas, “mos ofendo”. Sepse të dyja këto rriten, njëra nga tjetra: nga armiqësia lind ofendimi, dhe nga ofendimi lind armiqësia. Për këtë arsye, Ai tani trajton rrënjën dhe më pas frytin; duke penguar të keqen të lindë që në fillim. Por nëse, për fat të keq, ajo ka shpërthyer dhe ka dhënë frytin e saj më të keq, atëherë Ai e shkatërron edhe më me forcë.

13 Pra, shiko, pasi përmendi fillimisht gjykimin, më pas këshillin dhe më pas ferrin, dhe pasi foli për sakrificën e Tij, Ai shton edhe mësime të tjera, duke thënë:

“Pajtohu me kundërshtarin tënd shpejt, ndërsa je ende në rrugë me të”.

Kjo do të thotë që të mos thuash: “Po çfarë ndodh nëse më bëjnë padrejtësi? Çfarë ndodh nëse më plaçkitin dhe më tërheqin para gjykatës?” Edhe këtë arsye dhe justifikim Ai e ka larguar, sepse na urdhëron të mos jemi në armiqësi, madje edhe në këto raste.

Pastaj, duke qenë se ky udhëzim është i rëndësishëm, Ai e bazon këshillën e Tij në realitetet e tashme, të cilat shpesh ndikojnë më shumë tek njerëzit se sa mendimi për të ardhmen. “Çfarë thua?” pyet Ai. “Se kundërshtari yt është më i fortë dhe të bën padrejtësi? Natyrisht, ai do të të bëjë më shumë padrejtësi nëse nuk e zgjidhni mosmarrëveshjen dhe detyrohesh të shkosh në gjykatë. Sepse në rastin e parë, duke hequr dorë nga një shumë e vogël parash, do të mbrosh lirinë tënde; por kur të kalosh nën dënimin e gjykatës, do të jesh i lidhur dhe do të paguash dënimin maksimal.

Por nëse e shmang përplasjen që tani, do të përfitosh dy të mira: së pari, nuk do të vuash asgjë të dhimbshme; dhe së dyti, e mira që bën do të jetë meritë e jotja, dhe jo pasojë e një detyrimi nga pala tjetër. Por nëse nuk dëgjon këto këshilla, nuk po i bën padrejtësi vetëm atij, por edhe vetes”.

Dhe shiko edhe këtu se si Ai e nxit me urgjencë atë; sepse, pasi tha: “Pajtohu me kundërshtarin tënd,” Ai shtoi: “shpejt;” dhe nuk u mjaftua me kaq, por kërkoi një shpejtësi edhe më të madhe, duke thënë: “Ndërsa je ende në rrugë me të;” duke e shtyrë dhe nxitur me një vendosmëri të madhe.

Sepse asgjë nuk e përmbys jetën tonë aq shumë sa vonesa dhe zvarritja në kryerjen e veprave të mira. Madje, kjo shpesh na ka bërë të humbasim gjithçka. Prandaj, ashtu si Pavli nga ana e tij thotë: “Para se dielli të perëndojë, largoni armiqësinë;” dhe ashtu si Ai vetë tha më parë: “Para se të përfundosh ofertën, pajtohu;” po kështu edhe këtu thotë: “Shpejt, ndërsa je ende në rrugë me të,” para se të mbërrish te dyert e gjykatës; para se të dalësh para gjykatësit dhe të jesh plotësisht nën pushtetin e tij.

Sepse, para se të hysh, ke gjithçka nën kontrollin tënd; por nëse vë këmbën mbi atë prag, nuk do të mundesh, sado shumë të përpiqesh, t’i rregullosh çështjet sipas dëshirës tënde, pasi do të jesh nën autoritetin e dikujt tjetër.

Po çfarë do të thotë “të pajtohesh?” Ai nënkupton: “Prano më mirë të vuash padrejtësi,” ose, “mbro çështjen sikur të ishe në vend të tjetrit;” në mënyrë që të mos prishësh drejtësinë nga dashuria për veten, por më tepër, duke shqyrtuar çështjen e tjetrit si të ishte e jotja, të ecësh drejt dhe të japësh vendimin tënd mbi këtë çështje.

Dhe nëse kjo duket si një gjë e madhe, mos u habit; sepse për këtë qëllim Ai paraqiti të gjitha ato bekime, që të zbusë dhe përgatisë paraprakisht shpirtin e dëgjuesit, duke e bërë më të gatshëm për të pranuar urdhëresat e Tij.

Tani disa thonë se Ai i referohet në mënyrë të fshehtë vetë djallit, nën emrin “kundërshtari;” dhe na urdhëron të mos kemi asgjë prej tij, (sepse, sipas tyre, kjo do të thotë “të pajtohesh” me të): duke mos pasur asnjë kompromis të mundshëm pas largimit tonë nga kjo jetë, dhe duke mos na pritur asgjë tjetër përveç ndëshkimit, nga i cili asnjë lutje nuk mund të na shpëtojë.

Por sipas meje, Ai duket se flet për gjyqtarët në këtë botë, për rrugën drejt gjykatës dhe për këtë burg.

Sepse, pasi i kishte përulur njerëzit duke folur për gjëra më të larta dhe për ato që do të vijnë në të ardhmen, Ai i paralajmëron gjithashtu për ato që janë në këtë jetë. Pikërisht këtë gjë bën edhe Pali, duke përdorur si të ardhmen, ashtu edhe të tashmen për të ndikuar tek dëgjuesi i tij. Për shembull, kur e largon dikë nga ligësia, ai i tregon atij që është i prirur ndaj së keqes sunduesin e armatosur, duke thënë: “Por nëse bën të keqen, ki frikë; sepse ai nuk e mban shpatën më kot; ai është shërbëtor i Perëndisë”.

Dhe përsëri, duke na urdhëruar të nënshtrohemi ndaj tij, ai nuk përmend vetëm frikën nga Perëndia, por gjithashtu kërcënimin e sunduesit dhe kujdesin e tij vigjilent: “Sepse duhet të nënshtroheni, jo vetëm për shkak të zemërimit, por edhe për hir të ndërgjegjes”.

Sepse, siç kam thënë më parë, ata që janë më irracionalë zakonisht korrigjohen më shpejt nga gjërat që janë të dukshme dhe të pranishme. Prandaj, Krishti përmendi jo vetëm ferrin, por edhe gjykatën, tërheqjen zvarrë deri atje, burgun dhe të gjitha vuajtjet që ndodhin atje; duke shkatërruar në këtë mënyrë rrënjët e vrasjes.

Sepse ai që nuk fyen, nuk shkon në gjyq dhe nuk zgjat armiqësinë, si mund të kryejë ndonjëherë vrasje? Kështu që edhe nga kjo është e qartë se përfitimi i fqinjit tonë qëndron në të mirën tonë. Sepse ai që pajtohet me kundërshtarin e tij, do të përfitojë shumë më tepër për veten; duke u çliruar, me veprimin e tij, nga gjykatat, burgjet dhe mjerimi që ndodhet atje.

14. Le të jemi, pra, të bindur ndaj fjalëve të Tij; të mos i kundërvihemi vetes sonë, as të mos jemi grindavecë; sepse, para së gjithash, madje edhe përpara shpërblimeve të tyre, këto urdhërime kanë kënaqësinë dhe dobinë e tyre në vetvete. Dhe nëse për shumicën ato duken të rënda dhe mundimi që shkaktojnë i madh, mbaj ndërmend se po e bën për hir të Krishtit, dhe dhimbja do të bëhet e këndshme. Sepse, nëse e ruajmë këtë mënyrë të të menduarit në çdo kohë, nuk do të përjetojmë asgjë të rëndë, por e madhe do të jetë kënaqësia që do të korrim nga çdo anë; sepse mundi ynë nuk do të duket më si mund, por sa më shumë që shtohet, aq më i ëmbël dhe më i këndshëm bëhet. Kur, pra, zakoni i gjërave të liga dhe dëshira për pasuri vazhdojnë të të magjepsin, lufto kundër tyre me atë mënyrë të menduari që na thotë: “I madh është shpërblimi që do të marrim, sepse përbuzim kënaqësinë që është vetëm për një kohë”; dhe thuaji shpirtit tënd: “A je kaq i trishtuar sepse po të privoj nga kënaqësia? Jo, por gëzohu, sepse po të çoj në Qiell. Nuk e bën këtë për hir të njerëzve, por për hir të Perëndisë. Ki durim, pra, edhe pak, dhe do të shohësh sa i madh është fitimi. Duro në jetën e tanishme, dhe do të marrësh një siguri të patregueshme”. Sepse, nëse do të flisnim kështu me shpirtin tonë dhe jo vetëm të merrnim parasysh atë që është e rëndë në virtyt, por edhe kurorën që vjen prej tij, shpejt do ta largonim atë nga çdo ligësi. Sepse, nëse djalli, duke ofruar kënaqësi për një kohë, por dhimbje të përjetshme, megjithatë është i fortë dhe mbizotëron; duke qenë se rasti ynë është krejt i kundërt në këto çështje, puna e përkohshme, kënaqësia dhe dobia e pavdekshme, çfarë arsyetimi do të kemi, nëse nuk e ndjekim virtytin pas një nxitjeje kaq të madhe?

Sepse vetë qëllimi i mundimeve tona mjafton për t’u vënë përballë çdo gjëje tjetër, dhe bindja jonë e qartë se për hir të Perëndisë po i durojmë të gjitha këto. Sepse nëse dikush, që ka mbretin borxhli ndaj vetes, mendon se ka siguri të mjaftueshme për gjithë jetën e tij, mendo sa i madh do të jetë ai që e ka bërë borxhli ndaj vetes Perëndinë e Hirshëm dhe të Përjetshëm, për vepra të mira, qofshin të vogla apo të mëdha. Mos m’i përmend, pra, mundimet dhe djersët; sepse jo vetëm me shpresën e gjërave që do të vijnë, por edhe në një mënyrë tjetër, Perëndia e ka bërë virtytin të lehtë, duke na ndihmuar kudo dhe duke vënë dorën e Tij në punën tonë. Dhe nëse ti do të japësh vetëm pak zell, gjithçka tjetër pason vetë. Sepse për këtë qëllim Ai dëshiron që edhe ti të mundohesh pak, që fitorja të jetë edhe e jotja. Dhe ashtu si një mbret që do ta kishte djalin e vet të pranishëm në rreshtim; do të donte që ai të gjuante me hark dhe të tregonte veten, që trofeu të llogaritej i tij, ndërsa ai vetë e kryen gjithçka; po kështu vepron Perëndia në luftën tonë kundër djallit: Ai kërkon prej teje vetëm një gjë, që të shfaqësh një urrejtje të sinqertë ndaj atij armiku. Dhe nëse këtë ia ofron Atij, Ai vetë e çon gjithë luftën në fund. Edhe nëse digjesh nga zemërimi, nga dëshira për pasuri, nga çfarëdo pasioni tiranik, nëse Ai sheh se ti vetëm po zhveshesh prej tyre dhe je gati të përballesh me to, Ai vjen shpejt te ti, i bën të gjitha të lehta dhe të vendos mbi flakën, ashtu si bëri me ata fëmijë të dikurshëm në furrën e Babilonisë; sepse edhe ata nuk morën me vete asgjë tjetër veç vullnetit të tyre të mirë.

Që, pra, edhe ne të shuajmë këtu çdo furrë të kënaqësisë së çrregullt dhe kështu t’i shpëtojmë ferrit që është atje, le të jenë këto çdo ditë këshillat tona, përkujdesjet tona dhe praktika jonë, duke tërhequr mbi veten tonë hirin e Perëndisë, si me qëllimin tonë të plotë për vepra të mira, ashtu edhe me lutjet tona të shpeshta. Sepse kështu, edhe ato gjëra që tani duken të padurueshme, do të bëhen shumë të lehta, të buta dhe të dashura. Sepse, për sa kohë që jemi në pasionet tona, virtytin e mendojmë të ashpër, të zymtë dhe të vështirë, ndërsa vesin të dëshirueshëm dhe tejet të këndshëm; por nëse do të largohemi prej tyre qoftë edhe pak, atëherë si vesi do të na shfaqet i neveritshëm dhe i shëmtuar, ashtu edhe virtyti i lehtë, i butë dhe shumë i dëshirueshëm. Dhe këtë mund ta mësosh qartë nga ata që kanë vepruar mirë. Dëgjo, për shembull, se si Pavli turpërohet për ato pasione, edhe pas çlirimit prej tyre, duke thënë: “Çfarë fryti patët atëherë nga ato gjëra për të cilat tani keni turp?” Por virtytin, edhe pas mundimit të tij, ai e pohon si të lehtë, duke e quajtur mundimin e vuajtjes sonë të përkohshëm dhe “të lehtë”, duke u gëzuar në vuajtjet e tij, duke u mburrur në shtrëngimet dhe duke u krenuar për shenjat me të cilat ishte vulosur për hir të Krishtit.

Që, pra, edhe ne të vendosemi në këtë zakon, le ta rregullojmë veten çdo ditë sipas asaj që u tha dhe, “duke harruar ato që janë prapa dhe duke u shtrirë drejt atyre që janë përpara, le të vrapojmë drejt shpërblimit të thirrjes së lartë”; në të cilin Perëndia na dhëntë të arrijmë të gjithë, me hirin dhe dashurinë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin

Homelia XVI mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e dytë )

Mon, 12 Jan 2026 12:49:00 +0000

Këtu me drejtësi Ai nënkupton të gjithë virtytin; ashtu si kur foli për Jobin dhe tha: “Ai ishte një njeri i patëmetë, i drejtë”. Në të njëjtin kuptim të fjalës, edhe Pavli e quajti “të drejtë” atë njeri për të cilin, siç tha ai, nuk ka nevojë për ligj: “Sepse,” thotë ai, “një ligj nuk është vendosur për një të drejtë”. Dhe në shumë vende të tjera, mund ta gjejmë këtë emër që përdoret për të nënkuptuar virtytin në përgjithësi.

Por vëre, të lutem, rritjen e hirit, në atë që Ai kërkon që dishepujt e sapoardhur të jenë më të mirë se mësuesit e besëlidhjes së vjetër. Sepse me “skribët dhe farisenjtë” këtu, Ai nuk nënkupton thjesht të paudhët, por edhe ata që bënin mirë. Sepse, nëse nuk do të bënin mirë, Ai nuk do të kishte thënë se ata kanë një drejtësi; as nuk do të kishte krahasuar të rremën me të vërtetën.

Dhe vëre edhe këtu se si Ai e lavdëron ligjin e vjetër, duke bërë një krahasim midis tij dhe ligjit tjetër; një gjë e tillë nënkupton se ai është i së njëjtës degë dhe farë. Sepse “më shumë” dhe “më pak” i përkasin të njëjtit lloj. Ai, siç e sheh, nuk e qorton ligjin e vjetër, por dëshiron që ai të bëhet më i rreptë. Ndërsa, po të kishte qenë i keq, Ai nuk do të kishte kërkuar më shumë prej tij; nuk do ta kishte bërë më të përsosur, por do ta kishte hedhur poshtë.

Dhe dikush mund të pyesë: nëse kjo është e vërtetë, a nuk na çon kjo drejt Mbretërisë së Perëndisë? Jo, tani nuk i çon ata që jetojnë pas ardhjes së Krishtit, të cilët janë të pajisur me më shumë forcë dhe të thirrur për të arritur gjëra më të larta. Por për ata që u është dhënë, ajo i ka drejtuar të gjithë, pa përjashtim. Sepse, siç tha Krishti: “Shumë do të vijnë nga lindja dhe perëndimi dhe do të ulen në gjirin e Abrahamit, Isakut dhe Jakobit”.

Edhe Llazari, duke marrë shpërblimin e madh, na tregohet duke pushuar në gjirin e Abrahamit. Po kështu, të gjithë ata që shkëlqyen në periudhën e Testamentit të Vjetër e arritën këtë falë saj. Edhe vetë Krishti, nëse kjo do të ishte e ligë apo e huaj për të, nuk do ta kishte përmbushur tërësisht kur erdhi. Nëse Krishti e bëri këtë vetëm për të tërhequr judenjtë dhe jo për të treguar lidhjen e saj me ligjin e ri, atëherë përse nuk përmbushi edhe ligjet dhe traditat e paganëve që të tërhiqte edhe ata?

Nga të gjitha këndvështrimet është e qartë se nuk është për shkak të ndonjë të keqeje të vetë ligjit që ai nuk na çon drejt Mbretërisë, por sepse tani është koha për parime më të larta. Edhe nëse është më i paplotë krahasuar me ligjin e ri, kjo nuk do të thotë se është i keq. Sepse, sipas këtij parimi, edhe vetë ligji i ri do të ishte në të njëjtën pozitë. Në të vërtetë, njohuritë tona për këtë, krahasuar me atë që do të vijë, janë si diçka e pjesshme dhe e paplotë, e cila do të zhduket kur të vijë ajo që është e përsosur.

“Sepse”, - thotë Ai, -”kur të vijë ajo që është e përsosur, atëherë ajo që është e pjesshme do të zhduket,” ashtu siç ndodhi me ligjin e vjetër kur erdhi ligji i ri. Megjithatë, nuk e fajësojmë ligjin e ri për këtë, edhe pse ai gjithashtu do të zërë vend kur të arrijmë Mbretërinë. Sepse “atëherë,” thotë Ai, “ajo që është e pjesshme do të zhduket”. Por pavarësisht kësaj, ne ende e quajmë të madh.

Dhe meqenëse shpërblimet e tij janë më të mëdha dhe fuqia e dhënë nga Shpirti është më e bollshme, është logjike që edhe hiri ndaj nesh duhet të jetë më i madh.
Sepse tani nuk është më një “tokë që rrjedh qumësht dhe mjaltë,” as një pleqëri e rehatshme, as shumë fëmijë, grurë e verë, apo tufa bagëtish. Përkundrazi, është qielli, të mirat qiellore, birësimi dhe vëllazërimi me të Vetëmlindurin, pjesëmarrja në trashëgimi, lavdia dhe mbretërimi bashkë me Të, si dhe shpërblime të tjera të panumërta.

Dhe për ndihmën më të bollshme që kemi marrë, dëgjo çfarë thotë Pavli: “Prandaj nuk ka më asnjë dënim për ata që janë në Krishtin Jisu, të cilët ecin jo sipas mishit, por sipas Frymës. Sepse ligji i Frymës së jetës më ka çliruar nga ligji i mëkatit dhe i vdekjes”.

7. Dhe tani, pasi ka kërcënuar shkelësit e porosive dhe ka premtuar shpërblime të mëdha për ata që veprojnë drejt, duke treguar se me të drejtë kërkon prej nesh më shumë sesa nga porositë e mëparshme, Ai fillon të vendosë ligje jo thjesht, por në krahasim me rregulloret e lashta. Këtë e bën për të theksuar dy gjëra: së pari, se Ai nuk vepron në kundërshtim me ligjet e mëparshme, por në harmoni të madhe me to; dhe së dyti, se ishte e drejtë dhe koha e duhur për Të të shtonte këto urdhërime të reja.

Dhe që kjo të bëhet edhe më e qartë, le të dëgjojmë fjalët e Ligjvënësit. Çfarë thotë Ai vetë?

“Keni dëgjuar se u është thënë të vjetërve: “Mos vrit”...

Dhe megjithatë, ishte Ai vetë që dha edhe ato ligje, por deri tani i shpreh ato në mënyrë të paanshme. Sepse, nëse Ai do të kishte thënë: “Keni dëgjuar se Unë i thashë atyre të vjetërve,” kjo do të ishte e vështirë për t’u pranuar dhe do të krijonte pengesa për dëgjuesit. Nga ana tjetër, nëse do të thoshte: “Keni dëgjuar se u është thënë atyre të vjetërve nga Ati im,” dhe pastaj të shtonte: “Por Unë po ju them,” do të dukej sikur po merrte akoma më shumë autoritet mbi Veten e Tij.

Prandaj Ai e ka shprehur thjesht, duke synuar vetëm një pikë: të dëshmojë se kishte ardhur në kohën e duhur për të thënë këto gjëra. Me fjalët “U është thënë atyre të vjetërve,” Ai thekson se sa kohë ka kaluar që kur kjo urdhëresë u dha. Ai e bën këtë për të turpëruar dëgjuesin që heziton të përparojë drejt një niveli më të lartë të urdhërimeve të Tij. Është sikur një mësues t’i thoshte një nxënësi të plogësht: “A nuk e kupton se sa kohë ke kaluar duke mësuar vetëm tingujt?”

Në të njëjtën mënyrë, me shprehjen “atyre të vjetërve,” Ai fshehtas sugjeron këtë ide dhe i thërret dëgjuesit të përparojnë drejt një niveli më të lartë të mësimeve të Tij. Sikur të thoshte: “Këto mësime i keni mësuar mjaft gjatë, tani duhet të synoni për ato që janë më të larta se këto”.

Dhe është mirë që Ai nuk shqetëson rendin e urdhërimeve, por fillon me atë që vjen e para, ashtu siç filloi edhe ligji. Po, sepse kjo gjithashtu i përshtatet qëllimit të Tij për të treguar harmoninë mes tyre.

“Por Unë po ju them: Kushdo që zemërohet me vëllanë e tij pa shkak, do të jetë në rrezik të gjykimit”.

A e sheh autoritetin e përsosur? A e sheh qëndrimin e denjë për një Ligjvënës? Cili nga profetët ka folur ndonjëherë kështu? Cili nga të drejtët? Cili nga patriarkët? Asnjëri; ata gjithmonë thoshin: “Kështu thotë Zoti”. Por Biri i Perëndisë nuk flet kështu. Sepse ata shpallnin urdhërimet e Zotit të tyre, ndërsa Ai shpall urdhërimet e Atit të Tij. Dhe kur them “Atit të Tij,” nënkuptoj edhe të Tijat.

“Sepse të miat,” thotë Ai, “janë të tuat, dhe të tuat janë të miat”. Ata legjislonin për bashkëpunëtorët e tyre, ndërsa Ai për shërbëtorët e Tij.

Le të pyesim tani ata që e hedhin poshtë ligjin: A nuk është thënë “Mos u zemëro” në kundërshtim me “Mos vrit”? A nuk është urdhërimi i parë përmbushja dhe zhvillimi i urdhërimit të dytë? Qartazi, njëri është plotësimi i tjetrit, dhe kjo është më e madhe pikërisht për këtë arsye. Sepse ai që nuk ngacmohet nga zemërimi, do të përmbahet shumë më tepër nga vrasja; dhe ai që frenon zemërimin, do të ruajë shumë më tepër duart e tij. Sepse zemërimi është rrënja e vrasjes. Dhe shikon se Ai duke prerë rrënjën, do të heqë akoma më tepër degët; ose më saktë, nuk do të lejojë që ato të dalin fare.

Jo për të hequr ligjin, por për ta vënë atë në zbatim më të plotë, Ai e ka dhënë këtë urdhërim. Sepse për çfarë qëllimi e urdhëroi ligji këto gjëra? A nuk ishte thënë që askush të mos vrasë fqinjin e tij? Prandaj, ai që kundërshton ligjin do të urdhëronte vrasjen. Sepse vrasja është e kundërta e mosvrasjes. Por nëse Ai nuk lejon as zemërimin, mendimi i ligjit është vendosur nga Ai më plotësisht. Sepse ai që synon të shmangë vrasjen, nuk do ta bëjë këtë në të njëjtën mënyrë si ai që ka larguar edhe zemërimin; e kjo e fundit është shumë më larg krimit.

8. Por që t’i dëshmojmë ata në një mënyrë tjetër, le të sjellim para tyre të gjitha akuzat e tyre. Çfarë thonë ata? Ata pohojnë se Perëndia krijoi botën. Ai që “bën që dielli të ngrihet mbi të keqin dhe mbi të mirin, që dërgon shiun mbi të drejtët dhe mbi të padrejtët,” në njëfarë mënyre është një qenie e keqe për ata. Por, për ata më të moderuarit, edhe pse e pranojnë se Ai është i drejtë, e mohojnë se Ai është i mirë. Dhe ndonjë tjetër, që nuk ka krijuar asgjë nga gjërat që ekzistojnë, ja atribuojnë ato Atit të Krishtit. Dhe ata thonë se ai, që nuk është i mirë, qëndron te të vetët dhe ruan ato që janë të tijat; por Ai që është i mirë, kërkon dhe i shpëton ata që nuk janë të Tijët dhe papritmas dëshiron të bëhet Shpëtimtari i atyre, që sipas të cilëve Ai nuk është Krijuesi i tyre.

A e sheh si flasin fëmijët e djallit, si flasin nga burimi i atit të tyre, duke ndarë veprën e krijimit nga Perëndia, ndërkohë që Joani thërret: “Ai erdhi në të tijat,” dhe “Bota u krijua nga Ai?”

Çfarë duhet të themi në përgjigje të kësaj? Se është lloji më i lartë i dashurisë njerëzore. Ai e krijoi këtë ligj, jo që të godisim njëri-tjetrin, por që frika nga vuajtjet që mund të përjetojnë të tjerët të na ndalojë nga kryerja e një veprimi të tillë. Ashtu siç Ai kërcënoi ninevitët me shkatërrim, jo për t’i shkatërruar ata (sepse nëse kjo do të ishte vullneti i Tij, do të kishte heshtur), por për t’i bërë ata më të mirë përmes frikës, dhe për të qetësuar zemërimin e Tij. Po ashtu, Ai ka caktuar një dënim për ata që i sulmojnë pa arsye të tjerët, që, nëse një parim i mirë nuk i bën ata të ndalen nga kjo egërsi, frika mund t’i ndalojë nga dëmtimi i fqinjëve të tyre.

Ky fragment shpjegon se ligjet dhe ndëshkimet nuk janë për të shkatërruar, por për të parandaluar të keqen dhe për të bërë njerëzit më të mirë duke përdorur frikën si një mjet për t’i mbajtur ata larg veprimeve të dhunshme.

Dhe nëse kjo është mizori, atëherë është mizore gjithashtu për t’i ndaluar vrasësit dhe për t’i ndaluar ata që bëjnë mashtrim. Por këto janë fjalët e njerëzve pa mend, dhe të atyre që janë të çmendur deri në ekstrem. Sepse unë, përkundrazi, duke thënë se kjo nuk vjen nga mizoria, do të thosha se e kundërta e kësaj do të ishte e paligjshme, sipas mendimit të njerëzve. Dhe kur ti thua, “Sepse Ai urdhëroi që të shkulësh një sy për një sy,” prandaj Ai është mizor,” unë them se nëse Ai nuk do ta kishte dhënë këtë urdhër, atëherë Ai do të dukej, sipas gjykimit të shumicës së njerëzve, siç thua ti se është.

Le të supozojmë se ky ligj do të ishte hequr plotësisht dhe askush nuk do të friksohej nga ndëshkimi që do të vinte si pasojë. Po sikur të lejohej çdo person të ndiqte dëshirat e tij pa pasur frikë, për shkelësit e kurorës, vrasësit, ata që bëjnë betime të rreme, dhe ata që vrasin prindërit e tyre; a do të kthehej gjithçka në kaos? A nuk do të mbusheshin qytetet, tregjet, shtëpitë, deti dhe toka, dhe gjithë bota me ndotje dhe vrasje të panumërta? Çdokush e sheh këtë. Sepse nëse, edhe kur ka ligje, frikë dhe kërcënime, është shumë e vështirë të ndalosh dëshirat e këqija, atëherë çfarë mund të ndodhte nëse edhe kjo siguri do të hiqej? Dhe çfarë dëmi do të kishte përhapur në të gjithë jetën e njerëzve?

Përkundrazi, sepse mizoria nuk qëndron vetëm në lejimin e të keqinjve të bëjnë çfarëdo që duan, por edhe në diçka tjetër po aq të rëndësishme; në injorimin dhe lënien pa kujdes të atij që nuk ka bërë asnjë të keqe, por që po vuan padrejtësisht. Sepse më thuaj, nëse dikush do të mblidhte njerëz të këqij nga të gjitha anët, do t’i armatoste me shpata, dhe do t’u urdhëronte të shkonin nëpër qytet dhe të masakronin të gjithë ata që do të ndeshnin rrugës, a mund të ketë diçka më të ngjashme me këtë sesa një bishë e egër? Dhe çfarë nëse dikush tjetër do të lidhte dhe do t’i mbyllte me shumë rigorozitet ata që ai person kishte armatosur, dhe do t’u shkëpuste nga duart gjërat e paligjshme atyre që ishin në prag të masakres? A mund të ketë diçka më humane se kjo?

Tani, të lutem, transfero këto shembuj te ligji gjithashtu; sepse Ai që urdhëron “sy për sy” ka vendosur frikën si një zinxhir të fortë mbi shpirtrat e të keqinjve, dhe kështu ngjan me atë që mban ata vrasës në burg. Ndërsa ai që nuk cakton ndëshkime për ta, i armatos ata përmes kësaj sigurie dhe luan rolin e atij që po i vë shpata në duar dhe i lëshon në të gjithë qytetin.

A nuk e shihni se këto urdhërime të Tij, që janë shumë larg nga të qenit mizore, janë më tepër një shprehje e mëshirës së madhe? Dhe nëse për këto urdhra e quani ligjvënësin të padrejtë dhe të papajtueshëm, më thuaj, cilat urdhra janë më të mundimshme dhe më të rënda: “Mos vrisni,” apo “Mos u zemëroni”? Cili është më ekstrem, ai që kërkon ndëshkimin për vrasjen, apo ai që kërkon ndëshkimin edhe për zemërimin? Ai që i nënshtrohet hakmarrjes për tradhti pas ngjarjes, apo ai që ndalon edhe dëshirën e tradhtisë, dhe e shpall këtë ndëshkim të përjetshëm? A nuk shihni si arsyetimi i tyre ka përfunduar në të kundërtën e asaj që duhet të jetë? Zoti i besëlidhjes së vjetër, që ata e quajnë të ashpër, do të shihet si i qetë dhe i butë, ndërsa Ai i besëlidhjes së re, që ata e pranojnë si të mirë, do të duket i ashpër dhe i rreptë, sipas çmendurisë së tyre? Ne, ndërkohë, themi se ka vetëm një dhe të njëjtin ligjvënës për të dy besëlidhjet, që dha gjithçka siç duhej dhe e përshtati ndryshimin e ligjeve të tyre me kohët dhe rrethanat përkatëse. Prandaj, as urdhërimet e para nuk janë mizore, as të dytat nuk janë të vështira dhe të rënda, por të gjitha janë pjesë e të njëjtit kujdes providencial. Sepse Ai vetë dha edhe besëlidhjen e vjetër, dhe për këtë dëgjo pohimin e profetit, ose më saktë (siç duhet të themi), të Atij që është dhe i pari dhe i dyti: “Unë do të bëj një besëlidhje me ju, jo sipas besëlidhjes që bëra me etërit tuaj”.

Por nëse ai nuk e pranon këtë, kush është i sëmurë nga doktrina Manikeane, le të dëgjojë Pavlin që thotë të njëjtën gjë në një vend tjetër: “Sepse Abrahami kishte dy djem, një nga shërbëtorja, dhe një tjetër nga gruaja e lirë; dhe këto janë dy besëlidhje”. Siç ndodh në këtë rast që gratë janë të ndryshme, por burri është i njëjtë, po ashtu edhe këtu besëlidhjet janë dy, por Ligjvënësi është një.

Dhe për të të provuar se është nga e njëjta butësi; në njëra ai thotë, “Një sy për një sy,” por në këtë tjetër thotë, “Nëse dikush të godet në faqen tënde të djathtë, ktheji edhe tjetrën”.

Sepse, ashtu si në rastin e parë, Ai ndalon atë që bën keq duke e ndëshkuar me frikën e vuajtjes, po ashtu edhe këtu. Mund të thuhet: “Si është e mundur që Ai urdhëron të kthejmë edhe tjetrën faqe?” Po, çfarë do të thotë kjo? Sepse Ai nuk e urdhëron këtë për të hequr frikën e atij që godet, por për të të ngarkuar ty që të lejojësh që ai të marrë plotësisht atë që kërkon, duke treguar durim dhe shmangur hakmarrjen.

Ai nuk tha se tjetri mbetet pa ndëshkim, por tha, “mos ndëshko ti”; kështu Ai e shton frikën për atë që godet, nëse ai vazhdon, dhe ngushëllon atë që është goditur.

9. Këto gjëra i thamë, siç mund të thuhen në mënyrë të rastit, për sa i përket të gjithave urdhërimeve. Tani duhet të kalojmë tek ajo që është para nesh dhe të qëndrojmë në vijën e asaj që është pohuar. “Kushdo që është i zemëruar me vëllain e tij pa shkak do të rrezikojë të gjykohet,” thotë Ai. Kështu Ai nuk e ka hequr plotësisht këtë ndjenjë të zemërimit, sepse është e pamundur për njeriun të jetë krejtësisht pa pasione. Ne mund t’i kontrollojmë ato, por të jemi plotësisht të lirë prej tyre është diçka që nuk është e mundur.

Për më tepër, ky pasion mund të jetë i dobishëm, nëse e përdorim atë në momentin e duhur. Shiko, për shembull, çfarë dobie të madhe solli ai zemërim i Pavlit ndaj korintasve, në atë rast të njohur; dhe si, duke i shpëtuar ata nga një mjerim i madh, po me të njëjtën mënyrë ai shpëtoi edhe popullin e Galatasve, i cili kishte devijuar, dhe të tjerë përveç këtyre. Cili është momenti i duhur për zemërim? Kur nuk jemi duke u hakmarrë për veten tonë, por kur ndalojmë të tjerët nga veprimet e tyre të paligjshme, ose i detyrojmë ata të japin llogari për neglizhencën e tyre.

Dhe cila është koha e papërshtatshme? Kur e bëjmë këtë si hakmarrje ndaj vetes: këtë, po ashtu, Pali e ndalon, duke thënë: “Mos merrni shpagim për veten tuaj, o të dashur, po bëjini udhë zemërimit”. Kur kontestohemi për pasuri: po, këtë ai e ka hequr gjithashtu, kur thotë, 'Pse nuk e pranoni më mirë të padrejtën? Pse nuk e pranoni më mirë të tjetri t'ju mashtrojë?' Sepse si ky i fundit është i panevojshëm, ashtu edhe i pari është i nevojshëm dhe i dobishëm. Por shumica e njerëzve bëjnë të kundërtën; ata bëhen si kafshë të egra kur lëndohen vetë, por të pavëmendshëm dhe frikacakë kur shohin padrejtësi të bëhet ndaj tjetrit: të dyja këto janë plotësisht të kundërta me ligjet e Ungjillit.

Pra, të jesh i zemëruar nuk është një shkelje, por të jesh i zemëruar në kohën e gabuar. Për këtë arsye, edhe profeti ka thënë: “Zemërohuni e mos mëkatoni”

10 “Edhe kushdo që t’i thotë të vëllait: “raka”, do të jetë fajtor për në Këshill.

Me “Këshillë” këtu Ai ka parasysh tribunën hebraike: dhe e ka përmendur këtë tani, që të mos duket gjithkund si dikush që është i huaj dhe inovator.

Por kjo fjalë, “Raka,” nuk është një shprehje e një mungese të madhe të respektit, por më tepër është një shenjë përçmimi dhe nënvlerësimi nga ana e atij që e thotë. Sepse, ashtu si ne, kur i japim urdhra shërbëtorëve tanë, ose dikujt që është shumë inferior, themi: “Shko aty, ti këtu, dhe thuaj atij ose asaj”.,” ashtu ata që përdorin gjuhën siriane thonë “Raka,” duke përdorur këtë fjalë në vend të “ti”. Por Zoti, që është dashamirës ndaj njeriut, e heq edhe gabimin më të vogël, duke na urdhëruar të sillemi me njëri-tjetrin në mënyrë të denjë dhe me respekt të duhur; dhe kjo bëhet që të shkatërrohet nëpërmjet kësaj edhe më e madhja.

“Por kushdo që të thotë: “i marrë”, do të jetë fajtor për në gjehenë të zjarrit”.

Për shumëkënd, ky urdhër duket i rëndë dhe i padurueshëm, nëse për një fjalë të thjeshtë duhet të paguash një dënim kaq të madh. Disa madje thonë se kjo është thënë në mënyrë figurative, për të theksuar diçka më të madhe. Por kam frikë se, nëse ne mashtrohemi me fjalë këtu, mund të vuajmë një dënim të madh për veprimet tona atje. Më thuaj, pse duket ky urdhër kaq i rëndë? A nuk e di se shumica e mëkateve dhe dënimeve fillojnë nga fjalët? Po, sepse përmes fjalëve ndodhin blasfemi, mohim, shpifje, sharje, betime të rreme, dhe dëshmi të gabuara. Pra, mos e merr vetëm si një fjalë të thjeshtë, por pyet veten nëse ajo ka rrezik të madh. A nuk e di se kur zemërimi rritet dhe shpirti ndizet, edhe fjalët më të vogla duken shumë të mëdha dhe shumë të padurueshme? Shpesh, këto fjalë të vogla kanë çuar madje deri në vrasje dhe shkatërrimin e qyteteve. Sepse, ashtu si kur ka miqësi, edhe gjërat e rënda duken të lehta, po kur ka armiqësi, gjërat më të vogla duken të padurueshme. Edhe kur një fjalë thuhet pa keqkuptim, shpesh shikohet si e thënë me një qëllim të keq. Dhe si me zjarrin: nëse ka vetëm një shkëndijë të vogël, edhe pse ka shumë dru afër, ajo nuk i kap ato lehtë, por nëse flaka është bërë e madhe, ajo kap jo vetëm dru, por edhe gurë dhe gjithçka që i del përpara. Po kështu është edhe me zemërimin; çdo fjalë që thuhen mund të shkaktojë një zjarr të madh zemërimi. Të gjitha këto të këqija, Krishti i ka ndaluar, duke dënuar me gjykimin fillimisht atë që është i zemëruar pa shkak (prandaj Ai tha: “Ai që është i zemëruar do të jetë në rrezik të gjykimit”); pastaj, ata që thonë “Raca”, do të shkojnë në këshillë. Por këto janë dënime të vogla për momentin. Ndërsa për atë që thotë “budalla”, Ai ka shtuar zjarrin e ferrit, dhe për herë të parë përmendi ferrin. Ai më parë ka folur për mbretërinë, por nuk e përmendi ferrin deri në atë moment, duke nënkuptuar se dënimi vjen për shkak të dashurisë së Tij ndaj njeriut, ndërsa ferri është pasojë e neglizhencës sonë.

Homelia XVI mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e parë )

Wed, 07 Jan 2026 13:51:00 +0000

HOMILY XVI. MATT. V. 17.

“Mos kujtoni se erdha të hedh poshtë ligjin a profetët”.

Dikush mund të pyes dhe të thotë kush dyshoi për këtë? Ose kush e akuzoi, që Ai të bënte një mbrojtje kundër kësaj akuze? Sepse, sigurisht, nga ajo që kishte thënë më parë, nuk ishte krijuar asnjë dyshim i tillë. Sepse porosia për t'u bërë të butë, të sjellshëm, të mëshirshëm, të pastër në zemër dhe për të luftuar për drejtësinë, nuk tregonte ndonjë qëllim të tillë, por krejtësisht të kundërtën.

Po përse Ai i ka thënë këto fjalë? Jo rastësisht, as më kot, por sepse Ai po u jepte urdhërime më të mëdha se ato të mëparshmet, si për shembull kur tha: “Ju është thënë, Mos vrit; por unë ju them, as mos u inatosni”. Kështu Ai po tregonte një rrugë të re për një jetë më të lartë dhe më shpirtërore. Për të siguruar që ky ndryshim të mos i shqetësonte dhe mos t’i bënte konfuz ata që e dëgjonin, Ai përdori këtë mënyrë për t’i përgatitur dhe për t’i qetësuar në fillim.

Pavarësisht se ata nuk e përmbushnin ligjin, ata kishin një respekt të madh për të dhe, ndërkohë që e shfuqizonin çdo ditë me veprimet e tyre, dëshironin që shkronjat e tij të mbeteshin të pandryshuara dhe askush të mos shtonte asgjë më shumë. Ose më mirë, mund të themi se ata e lejonin që sundimtarët të shtonin rregulla të tjera, por këto shtesa nuk ishin për të mirën e tyre, përkundrazi, përkeqësonin gjendjen. Për shembull, ata shpesh e anashkalonin detyrimin për t'i nderuar prindërit, duke krijuar shtesa dhe ligje që i lejonin të shmangnin këtë nderim.

Por, duke qenë se Krishti, së pari, nuk ishte nga fisi i priftërinjve, dhe së dyti, gjërat që Ai do të sillte ishin një lloj shtese, jo që e zvogëlonin, por që e forconin virtytin, Ai, duke ditur paraprakisht se këto gjëra do t’i shqetësonin, përpara se t’u jepte ato ligje të mrekullueshme, largoi ato gjëra që i mbanin të ngarkuar. Dhe çfarë ishte ajo që po u krijonte atyre pengesa?

Ata mendonin se Ai, duke folur kështu, po synonte të shfuqizonte ligjet e lashta. Prandaj, Ai përpiqet të heqë këtë dyshim. Dhe jo vetëm këtu, por edhe në raste të tjera. Pasi ata e shihnin si kundërshtar të Zotit, për shkak të mosrespektimit të së shtunës, Ai u jep argumentet e Tij për të larguar këtë dyshim. Disa prej këtyre argumenteve ishin të drejtpërdrejta, si në rastin kur thotë, “Ati im punon, dhe unë punoj,” ndërsa disa të tjera përfshinin mëshirë, si shembulli i deles së humbur në ditën e së shtunës, ku Ai tregon se ligji mund të prishet për të shpëtuar atë, duke përmendur gjithashtu dhe raste të tjera, si rrethprerja, që kanë të njëjtin qëllim.

Prandaj, shohim se shpesh Ai flet në mënyrë më të thjeshtë sesa i takonte, për të larguar çdo dyshim që mund të kishin se Ai ishte kundërshtar i Zotit.
Ai që kishte ngjallur mijëra të vdekur vetëm me një fjalë, kur thirri Llazarin, shtoi edhe një lutje; dhe pastaj, që kjo të mos e bënte të dukej më i dobët se Ati që e kishte dërguar, Ai tha, “I thashë këto, për shkak të popullit që qëndron këtu, që ata të besojnë se Ti më ke dërguar”.

Pra, Ai nuk vepron në gjithçka vetëm me fuqinë e Tij, për të korrigjuar dobësinë e tyre, por as nuk e bën gjithçka me lutje, për të mos krijuar dyshime të gabuara tek ata që nuk kishte fuqi të mjaftueshme. Dhe këto i bën me urtësi të madhe. Për vepra më të mëdha vepron me autoritet, ndërsa për ato më të vogla ngre sytë nga qielli.

Kur falte mëkatet, zbulonte sekretet e Tij, hapte Parajsën, dëbonte djajtë, pastronte të lebrosurit, ndalte vdekjen dhe ringjallte me mijëra të vdekur, Ai i bënte të gjitha këto me një urdhër të thjeshtë. Por kur bëri diçka më të vogël, siç ishte shumimi i disa bukëve për të ushqyer shumë njerëz, Ai ngriti sytë drejt qiellit. Kjo nuk tregonte dobësi, por një mesazh të qartë: Ai që mund të bënte gjëra më të mëdha me autoritet, padyshim nuk kishte nevojë për lutje për ato më të vogla.

E bëri këtë si dëshmi për ata që nuk rreshnin së dyshuari. Po kështu duhet ta kuptosh edhe kur dëgjon se Ai flet plot thjeshtësi dhe ka shumë arsye për këtë: për të mos u dukur i ndarë nga Zoti; për të mësuar të gjithë dhe për të qenë shembull i përulësisë; sepse kishte marrë natyrën njerëzore; për shkak të paaftësisë së judenjve për të kuptuar gjithçka menjëherë; dhe për të na mësuar që të mos flasim me arrogancë për veten.

Kur po fliste me judenjtë, Jisui i tha atyre: “Para se të ishte Abrahami, Unë Jam”. Ndërsa dishepulli i Tij nuk e tha kështu, por shkroi: “Në fillim ishte Fjala, edhe Fjala ishte me Perëndinë, edhe Fjala ishte Perëndi”. Sa i përket krijimit të qiellit, tokës, detit dhe gjithçkaje tjetër, të dukshme dhe të padukshme, Jisui nuk e tha qartë me fjalët e Tij. Por dishepulli i Tij e shprehu hapur dhe pa asnjë mëdyshje, duke thënë disa herë: “Gjithçka u krijua prej Tij,” dhe “pa Të nuk u krijua asgjë,” dhe gjithashtu: “Ai ishte në botë, dhe bota u krijua prej Tij”.

Pse të çuditemi që të tjerët kanë folur më madhërishëm për Të sesa Ai për veten e Tij? Aq më tepër kur Ai e tregoi shpesh përmes veprave atë që nuk e tha hapur me fjalë. Për shembull, fakti që Ai krijoi njerëzimin u bë i qartë kur shëroi të verbërin, por kur foli për krijimin tonë në fillim, nuk tha “Unë krijova,” por “Ai që i krijoi, i bëri mashkull dhe femër”.

Po ashtu, që Ai krijoi botën dhe gjithçka në të, e tregoi përmes mrekullive: shumimi i peshqve dhe bukëve, kthimi i ujit në verë, qetësimi i detit, dhe madje ndalimi i rrezeve të diellit në kryq. Por me fjalë nuk e tha asnjëherë hapur, edhe pse dishepujt e Tij, Joani, Palvi dhe Pjetri e dëshmonin vazhdimisht këtë të vërtetë.

Nëse ata që e dëgjonin çdo ditë dhe çdo natë, që shihnin mrekullitë e Tij, të cilëve Ai u shpjegoi shumë gjëra në mënyrë të veçantë dhe u dha fuqinë për të ringjallur të vdekurit, dhe që i bëri kaq të përkushtuar sa të braktisnin gjithçka për Të, edhe pas gjithë atij virtyti dhe sakrifice, nuk mundën ta përballonin gjithçka para se të merrnin Shpirtin e Shenjtë, si mund të prisnim që populli i Judenjve, që ishte larg kuptimit të thellë të këtyre gjërave, dhe shumë më i pasur me besim të thjeshtë, të besonte se Ai ishte i lidhur me Zotin e gjithçkaje? Pikërisht për këtë arsye, Ai tregoi një përulësi të madhe dhe përshtatje në çdo veprim të Tij.

Për këtë arsye, shohim se edhe kur Ai po shfuqizonte të shtunën, nuk e bëri drejtpërdrejt, por përdori shumë arsye dhe mbrojtje. Nëse, kur po ndryshonte një urdhër dhe po shfuqizonte disa rregulla të vjetra, përdori kaq shumë kujdes në fjalët e Tij, në mënyrë që të mos shkaktonte shqetësim tek ata që e dëgjonin, imagjino sa shumë kujdes kërkonte kur shtonte një ligj të ri mbi ligjin e vjetër. Ai donte të sigurohej që të mos trondiste ata që ishin aty. Për këtë arsye, nuk e shohim të flasë gjithmonë hapur për natyrën Hyjnore të Tij. Sepse, nëse shtimi i ligjeve i ngatërroi ata kaq shumë, sa më shumë do të kishte qenë shpallja e Tij si Perëndi.

3. Për këtë arsye, shumë gjëra që Ai tha ishin shumë më poshtë dinjitetit të Tij të vërtetë. Kur Ai po shtonte ligjin, përdori shumë fjalë për të sqaruar më mirë qëllimin e Tij. Nuk ishte hera e parë që Ai tha, “Unë nuk erdha për të shfuqizuar ligjin,” por e përsëriti dhe e theksoi më shumë, pas fjalëve “Mos kujtoni se erdha të hedh poshtë ligjin a profetët”, Ai shtoi, “Nuk erdha të hedh poshtë, por të përmbush”.

Kjo jo vetëm që pengon kokëfortësinë e hebrenjve, por mbyll edhe gojët e heretikëve që thonë se besëlidhja e vjetër është nga djalli. Sepse, nëse Krishti erdhi për të shkatërruar tiraninë e tij, si është e mundur që kjo besëlidhje jo vetëm që nuk u shkatërrua, por madje u përmbush prej Tij? Ai nuk tha thjesht “Mos kujtoni se erdha të hedh poshtë ligjin a profetët”, megjithëse kjo do të kishte mjaftuar; por madje tha, “por ta përmbush”. Këto janë fjalët e dikujt që është shumë larg idesë për kundërshtim, aq sa në fakt e konfirmon atë.

Dhe si, mund të pyesë dikush, nuk e hodhi poshtë ligjin? Në ç’mënyrë e përmbushi Ligjin ose profetët? Profetët i përmbushi duke konfirmuar përmes veprimeve të Tij gjithçka që ishte thënë për Të; prandaj edhe ungjillori shpesh thoshte, “Që të përmbushej ajo që ishte thënë nga profetët”. Qoftë kur u lind, qoftë kur fëmijët kënduan atë himn të mrekullueshëm për Të, qoftë kur u ul mbi gomar, dhe në shumë raste të tjera, Ai veproi për të përmbushur të njëjtën gjë. Të gjitha këto gjëra do të kishin mbetur të papërmbushura, nëse Ai nuk do të kishte ardhur.

Por Ligjin Ai e përmbushi jo vetëm në një mënyrë, por edhe në dy e tre mënyra të tjera. Në njërën mënyrë, duke mos shkelur asnjë nga urdhëresat e Ligjit. Për ta vërtetuar këtë, dëgjoni çfarë i tha Joanit: “Sepse kështu ne duhet të përmbushim çdo drejtësi”. Po kështu, edhe hebrenjve u tha: “Cili prej jush më qorton për mëkat?”
Dhe përsëri, dishepujve të Tij u tha: “po vjen prijësi i kësaj bote, edhe nuk ka të bëjë asgjë me mua;” Edhe profeti që në fillim kishte thënë: “Ai nuk bëri asnjë mëkat”.

Kjo ishte një mënyrë në të cilën Ai e përmbushi Ligjin. Një tjetër mënyrë është se Ai e përmbushi Ligjin përmes nesh gjithashtu; dhe kjo është mrekullia, që jo vetëm që e përmbushi vetë, por na dha mundësinë që edhe ne ta përmbushim. Apostull Pavli, duke e shpallur këtë, tha: “Sepse fundi i ligjit është Krishti, për drejtësi te cilido që beson”. Gjithashtu ai tha: “e dënoi mëkatin në mish;
që të përmbushet drejtësia e ligjit te ne që nuk ecim sipas mishit, po sipas Frymës. Dhe përsëri: “Ligjin pra hedhim poshtë me anë të besimit? Qoftë larg; por ligjin vërtetojmë”.

Sepse, duke qenë se Ligji përpiqej ta bënte njeriun të drejtë, por nuk kishte fuqinë ta realizonte këtë, Krishti erdhi dhe solli rrugën e drejtësisë përmes besimit, duke përmbushur kështu atë që Ligji synonte. Dhe atë që Ligji nuk mund ta arrinte përmes shkronjave, Krishti e realizoi përmes besimit. Për këtë arsye Ai tha: “Unë nuk kam ardhur për të hedhur poshtë Ligjin”.

Por nëse dikush e shqyrton me kujdes, do të gjejë edhe një kuptim të tretë se si kjo është përmbushur. Çfarë kuptimi është ky? Është kuptimi i kodit të ri të ligjeve, të cilat Ai do t’u jepte atyre në të ardhmen.

Fjalët e Tij nuk ishin një anullim i ligjeve të mëparshme, por përkundrazi, ato ishin një zgjerim dhe plotësim i tyre. Për shembull, urdhëresa “Mos vrit” nuk u anullua nga thënia “Mos u zemëro,” por përkundrazi, u përforcua dhe u vendos në një themel më të sigurt; dhe e njëjta gjë vlen për të gjitha urdhërimet e tjera.

Prandaj, shikoni se si Ai, më herët, në mënyrë të fshehtë, kishte hedhur farat e këtij mësimi; dhe kur, përmes krahasimit mes urdhërimeve të vjetra dhe të reja, mund të mendohej se po i vinte ato në kundërshtim me njëra-tjetrën, Ai që më parë kishte përdorur korrigjimin e duhur. Sepse në mënyrë të fshehtë, Ai tashmë kishte shpërndarë ato fara përmes asaj që kishte thënë.

Për shembull: “Të lumur janë të varfërit,” është e njëjta gjë me urdhërimin që të mos zemërohemi; dhe “Të lumur janë të pastërtit në zemër,” është e ngjashme me atë që thotë “Mos shiko me epsh një grua;” dhe “Mos grumbulloni thesare mbi tokë” përputhet me “Të lumët janë të mëshirshmit;” dhe “Të pikëlluarit,” “të persekutuarit” dhe “ata për të cilët flitet keq” janë në harmoni me urdhërimin “Hyni në portën e ngushtë;” ndërsa “Të uriturit dhe të eturit për drejtësi” përmbushet në atë që thotë më vonë: “Gjithçka që do të donit që njerëzit të bëjnë për ju, bëjeni edhe ju për ta”.

Dhe pasi shpalli “Të lumur janë ata që bëjnë paqe,” Ai përsëri tha thuajse të njëjtën gjë kur urdhëroi “Lër dhuratën tënde dhe shpejto të pajtohesh me atë që është i zemëruar me ty,” dhe kur foli për “marrëveshjen me kundërshtarin”.

Atje Ai vendosi shpërblimet për ata që bëjnë të drejtën, ndërsa këtu më tepër fokusohet te dënimet për ata që neglizhojnë veprimin. Prandaj, ashtu si atje tha: “Të butët do të trashëgojnë tokën,” këtu thotë: “Ai që e quan vëllanë e tij budalla, do të jetë në rrezik të zjarrit të ferrit;” dhe atje: “Të pastërtit në zemër do ta shohin Perëndinë,” ndërsa këtu, ai që shikon me epsh një grua është një tradhtar i kurorës.

Dhe pasi atje quajti “Pajtuesit, bij të Perëndisë,” këtu Ai na paralajmëron nga një kënd tjetër, duke thënë: “Mos ndodhë që kundërshtari yt të të dorëzojë tek gjykatësi”.

Po ashtu, ndërsa më parë Ai bekoi ata që vajtojnë dhe ata që janë të persekutuar, këtu Ai, duke mbështetur të njëjtin qëllim, kërcënon me shkatërrim ata që nuk ndjekin këtë rrugë; sepse “Ata që ecin në rrugën e gjerë,” thotë Ai, “do ta kenë fundin atje”.

Dhe fjalët “Nuk mund të shërbeni Perëndisë dhe mamonit” duken të ngjashme me “Të lumët janë të mëshirshmit,” dhe “Ata që janë të uritur dhe të etur për drejtësi”.

Në këtë mënyrë, Ai thekson si shpërblimet për ata që ndjekin rrugën e Tij, ashtu edhe paralajmërimet për ata që e injorojnë, duke paraqitur një pasqyrë të plotë të drejtësisë dhe pasojave të saj.

Por, siç thashë, pasi Ai do t’i thotë këto gjëra më qartë, dhe jo vetëm më qartë, por do të shtojë edhe më shumë se ç’kishte thënë më parë (sepse Ai nuk kërkon më vetëm një njeri të mëshirshëm, por na urdhëron të heqim edhe mantelin; jo thjesht një person të butë, por edhe të kthejmë faqen tjetër për ata që duan të na godasin): prandaj, Ai së pari largon dukshmërinë e kontradiktës.

Për këtë arsye, siç kam thënë më parë, Ai e tha këtë jo vetëm një herë, por dy herë; sepse, përveç fjalëve “Mos mendoni se kam ardhur për të hedhur poshtë ligjin a profetët,” Ai shtoi “Unë nuk kam ardhur për ta hedhur poshtë, por për të përmbushur”.

“Në të vërtetë, po ju them, derisa qiejt dhe toka të kalojnë, asnjë i vogël asnjë pikë nuk do të kalojë nga Ligji, deri sa gjithçka të realizohet”.

Tani, ajo që Ai thotë është kështu: nuk mund të ndodhë që të mbetet e pa realizuar, por çdo gjë e vogël brenda saj duhet të përmbushet. Dhe këtë Ai e realizoi, duke e përmbushur atë me gjithë saktësinë.

Dhe këtu Ai na tregon në mënyrë të paqartë se po ndryshohet gjithashtu mënyra e gjithë botës. Ai nuk e tha këtë pa qëllim, por për të zgjuar dëgjuesin dhe për të treguar se Ai me të drejtë po sjell një disiplinë tjetër; sepse, po të paktën, vetë veprat e krijimit do të transformohen, dhe njerëzimi do të thirret në një tjetër atdhe, dhe në një rrugë më të lartë për të praktikuar sesi duhet të jetojnë.

“Prandaj, kushdo që shkel një nga këto urdhërime më të vogla dhe mëson njerëzit të bëjnë kështu, do të quhet më i vogli në mbretërinë e qiellit”.

Pasi hoqi dyshimet e këqija dhe ua mbylli gojën atyre që donin ta kundërshtonin, Ai më në fund vazhdon të paralajmërojë me seriozitet, duke bërë një shpallje të rëndë për të mbështetur mësimet që po prezantonte.

Sa i përket faktit që Ai e tha këtë jo për ligjet e vjetra, por për ato që po vendoste tani, dëgjoni çfarë thotë më tej: “Sepse unë po ju them, nëse drejtësia juaj nuk tejkalon drejtësinë e skribëve dhe të farisenjve, nuk do të hyni kurrsesi në mbretërinë e qiellit”.

Sepse, nëse Ai po kërcënonte në lidhje me ligjet e vjetra, si mund të thoshte: “Nëse nuk e tejkalon?” Meqenëse ata që ndiqnin të njëjtën rrugë si të lashtët, nuk mund të arrinin një drejtësi më të madhe.

Por, çfarë lloj tejkalimi kërkohej? Të mos zemërohesh, madje as të mos shikosh një grua me dëshirë të papastër.

Për çfarë arsye, pra, i quan këto urdhërime “më të voglat,” megjithëse ato janë kaq të mëdha dhe të larta? Sepse Ai vetë do të vendoste zbatimin e tyre; ashtu siç e përul veten dhe flet shpesh me maturi për veten e Tij, po ashtu edhe për urdhërimet e Tij. Në këtë mënyrë, Ai na mëson përsëri të jemi të përulur në çdo gjë.

Përveç kësaj, duke qenë se mund të ngjalleshin dyshime për risinë e mësimeve të Tij, Ai e përshtati fjalimin e Tij përkohësisht me një qasje më të rezervuar.

Por kur dëgjon fjalët “më i vogli në mbretërinë e qiejve,” mos imagjino asgjë tjetër veç ferrit dhe mundimeve. Sepse Ai kishte zakon të nënkuptonte me “mbretërinë” jo vetëm gëzimin e saj, por edhe kohën e ringjalljes dhe ardhjen e tmerrshme të saj.

Dhe si mund të ishte e arsyeshme që, ndërsa ai që e quan vëllain e tij “budalla” dhe shkel vetëm një urdhërim, përfundon në ferr, ndërkohë ai që i thyen të gjitha dhe i nxit të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë, të ishte brenda mbretërisë? Pra, nuk është kjo ajo që Ai nënkupton, por që një i tillë do të jetë në atë kohë “më i vogli,” domethënë, i përjashtuar, i fundit. Dhe ai që është i fundit, pa dyshim, atëherë do të përfundojë në ferr.

Sepse, si Perëndi, Ai e dinte paraprakisht dobësinë dhe neglizhencën e shumicës. Ai e dinte se disa do t’i konsideronin këto thënie thjesht si hiperbolike dhe do të diskutonin mbi ligjet, duke thënë: “Çfarë, nëse dikush e quan tjetrin budalla, dënohet? Nëse dikush thjesht shikon një grua, a bëhet ai kurorëshkelës?” Për këtë arsye, duke shkatërruar paraprakisht këtë mendjemadhësi, Ai vendosi paralajmërimin më të fortë kundër të dyja llojeve, si atyre që shkelin, ashtu edhe atyre që nxisin të tjerët të veprojnë në të njëjtën mënyrë.

Duke e njohur kërcënimin e Tij, le të mos shkelim vetë dhe as të mos dekurajojmë ata që janë të prirur t’i zbatojnë këto gjëra.

“Por kushdo që i bën dhe i mëson,” thotë Ai, “do të quhet i madh”. Sepse nuk duhet të jemi të dobishëm vetëm për veten tonë, por edhe për të tjerët; pasi as shpërblimi nuk është aq i madh për atë që udhëheq vetëm veten e tij, sa për atë që, përveç vetes, ndihmon edhe një tjetër.

Sepse, ashtu si mësimi pa veprime dënon mësuesin (sepse është thënë: “Ti që e mëson tjetrin, a nuk e mëson veten?”), po ashtu edhe veprimi pa udhëheqjen e të tjerëve zvogëlon shpërblimin tonë. Prandaj, duhet të jemi të përkushtuar në të dyja: të rregullojmë fillimisht veten dhe pastaj të kujdesemi për të tjerët.

Për këtë arsye, Ai vetë e ka vendosur veprimin përpara mësimdhënies, për të treguar se në këtë mënyrë, mbi të gjitha, mund të mësohet; ndërsa në asnjë mënyrë tjetër jo. Sepse dikujt do t’i thuhet: “Mjek, shëroje veten tënde”. Ai që nuk mund të mësojë veten, por përpiqet të ndreqë të tjerët, do të bëhet objekt talljeje nga shumëkush. Madje, një i tillë nuk do të ketë aspak fuqi të mësojë, sepse veprimet e tij do të flasin kundër tij.

Por nëse ai është i plotësuar në të dyja aspektet, “do të quhet i madh në mbretërinë e qiejve”.

6. “Sepse unë po ju them: Nëse drejtësia juaj nuk e tejkalon drejtësinë e skribëve dhe farisenjve, nuk do të hyni aspak në mbretërinë e qiejve”.

Homelia XV mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e tretë )

Tue, 02 Dec 2025 12:45:00 +0000

Ku janë tani ata që vazhdojnë të mohojnë fuqinë e Krishtit? Le të dëgjojnë këto fjalë dhe le të admirojnë forcën e Tij, të mahnitur nga fuqia e këtyre profecive. Mendoni sa gjëra të mëdha Ai i premtoi atyre që nuk ishin të njohur as në vendin e tyre, që toka dhe deti do t’i njihnin dhe që ata do të arrinin deri në kufijtë e botës së banuar, ose më saktë, jo përmes famës së tyre, por përmes veprave të mira që bënë. Sepse nuk ishte fama ajo që i çoi kudo dhe i bëri të dukshëm, por dëshmia e vërtetë e veprave të tyre. Ata kaluan gjithë botën më fuqishëm se sa rrezet e diellit, duke përhapur dritën e perëndishmërisë.

Këtu, vihet re se Ai po i nxit të flasin me guxim. Kur thotë, “Një qytet i vendosur në një kodër nuk mund të fshihet,” po tregon fuqinë e Tij. Ashtu si një qytet nuk mund të fshihet, po ashtu ishte e pamundur që ajo që ata do të predikonin të mbetej në heshtje dhe të humbiste në errësirë. Duke folur për persekutime, shpifje, komplote dhe luftëra, që mund të mendonin se këto do të mund t’i mbyllnin gojën, Ai i inkurajon duke u thënë se, përkundrazi, mes këtyre vështirësive, ata do të shndrisnin dhe do të mbulonin të gjithë botën. Pikërisht për këtë arsye ata do të ishin shumë të nderuar dhe të njohur.

Me këtë, Ai tregon fuqinë e Tij. Dhe në atë që vjen më pas, Ai u kërkon të kenë guxim, duke u thënë: "Njerëzit nuk ndezin një qiri dhe e fshehin, por e vendosnin mbi mbajtëse që të ndriçojë gjithë shtëpinë. Po në të njëjtën mënyrë, le të shkëlqejë drita juaj para njerëzve, që ata të shohin veprat tuaja të mira dhe të lavdërojnë Atë që është në Qiell".

"Për mua," thotë Ai, "është e vërtetë që kam ndezur dritën, por që ajo të vazhdojë të ndriçojë, kjo varet nga përpjekjet tuaja, jo vetëm për ju, por edhe për ata që do të përfitojnë nga këto rreze dhe do të udhëhiqen drejt së vërtetës. Sepse shpifjet nuk do munden ta fikin dritën tuaj, nëse jetoni një jetë të rreptë dhe të denjë për ata që kanë për qëllim të ndryshojnë botën. Prandaj, jetoni një jetë që është e denjë për hirin e Tij, që ashtu siç predikohet kudo, drita juaj të ndriçojë kudo".

Më pas, Ai flet edhe për një shpërblim tjetër, përveç atij të shpëtimit të njerëzimit, që është i mjaftueshëm për t'i nxitur ata që të angazhohen dhe të punojnë me përkushtim. "Jo vetëm," thotë Ai, "që do ta përmirësoni botën, nëse jetoni siç duhet, por edhe do të bëni që Perëndia të lavdërohet. Por, nëse bëni të kundërtën, jo vetëm që do të shkatërroni njerëzit, por edhe do të bëni që emri i Perëndisë të blasfemohet”.

Dhe dikush mund të pyesë: Si do të lavdërohet Perëndia përmes nesh, nëse të tjerët flasin keq për ne? Por, jo vetëm të gjithë njerëzit, madje as ata që na akuzojnë nga zilia nuk do të mund ta fshehin miratimin që kanë për jetën tonë në ndërgjegjen e tyre; ashtu siç ndodh me ata që lëvdojnë në dukje ata të cilët jetojnë në mëkat, por në mendjen e tyre i akuzojnë.

Çfarë vjen pas kësaj? A na urdhëron të jetojmë për dukje dhe për lavdërim të kotë? Jo aspak, nuk e them këtë. Nuk them, se: "Përpiquni të tregoni veprat tuaja të mira," as "Tregojini ato," por thashë: "Lëreni dritën tuaj të shkëlqejë", që do të thotë: "Lejoni që virtyti juaj të jetë i madh, zjarri i tij i fuqishëm dhe drita e saj e pafundme". Sepse kur virtyti është kaq i madh, nuk mund të fshihet edhe sikur dikush të mundohet ta mbulojë atë me miliona shtresa. Shfaqni një jetë të pastër dhe pa asnjë mundësi për të shpifur, madje edhe nëse ka mijëra që shpifin, askush nuk do të mund të hedhë asnjë hijë mbi ju. Dhe është shumë e saktë kur Ai thotë "drita juaj," sepse asgjë nuk e bën një njeri kaq të ndritshëm, sa manifestimi i virtyteve, pavarësisht se sa shumë mund të mundohen të fshihet. Sepse ai shkëlqen, sikur të ishte mbështjellë me rrezet e diellit, madje edhe më shumë se vetë dielli; ai nuk i shpenzon rrezet për tokën, por kapërcen edhe vetë qiellin. Prandaj, Ai i ngushëllon më shumë duke u thënë: "Edhe sikur shpifjet t'ju shqetësojnë, do të ketë shumë të tjerë që do të nderojnë Perëndinë për shkakun tuaj."

Në të dyja rastet, shpërblimi juaj do të shtohet, si për shkak se Perëndia lavdërohet përmes jush, ashtu edhe për shkak se shpifet për ju për hir të Perëndisë. Por, që të mos kërkojmë qëllimisht të shpifet për ne, kur dëgjojmë se ka një shpërblim për këtë: së pari, Ai nuk e thotë thjesht me kaq, por e thotë me këto dy kufizime “kur ajo që thuhet është e pavërtetë dhe kur ajo është për hir të Perëndisë”. Dhe pastaj Ai tregon se jo vetëm shpifja por edhe fama e mirë ka një dobi të madhe, sepse lavdia e saj kalon tek Perëndia. Ai i paraqet atyre këto shpresa të bukura. "Sepse", thotë Ai, "shpifja e të këqijve nuk ka aq fuqi sa të fshehë që të tjerët të shikojnë dritën tuaj. Sepse vetëm kur të humbisni shijen tuaj, ata do t'ju shkelin; por jo kur akuzoheni padrejtësisht dhe bëni të drejtën. Përkundrazi, atëherë shumë do t'ju admirojnë, e madje jo vetëm ju, por edhe Atin tuaj për shkakun tuaj". Dhe Ai nuk tha "Perëndinë", por "Atin tuaj," duke i përgatitur ata për një lindje të re të nderuar që do t'u jepet. Po ashtu, duke treguar barazinë e Tij në nder, siç tha edhe më parë: "Mos u shqetësoni kur flitet keq për ju, sepse mjafton për ju, që për hirin Tim të flitet kështu" dhe këtu Ai e përmend Atin, duke e treguar gjithmonë barazinë e Tij me Atë.

Që nga ajo kohë e dimë dobinë që vjen nga kjo bindje dhe rrezikun e përtacisë (sepse nëse Zoti ynë blasfemohet për shkakun tonë, kjo do të ishte shumë më keq se humbja jonë). Prandaj le të “mos shkaktojmë asnjë shkelje, as për Hebrenjtë, as për Jobët, as për Kishën e Perëndisë”. Dhe nëse jeta që ne jetojmë është më e ndritshme se dielli edhe nëse dikush flet keq për ne, nuk duhet të trishtohemi për shpifjet, por vetëm nëse ato janë të drejta.

Por përkundrazi, nga njëra anë, nëse jetojmë në mëkat, edhe pse askush nuk flet keq për ne, do të jemi më të mjerët e të gjithë njerëzve; ndërsa nga ana tjetër, nëse i përkushtohemi virtytit, edhe pse e gjithë bota flet keq për ne, pikërisht atëherë do të jemi më të lakmueshëm se kushdo tjetër. Dhe do të tërheqim pas nesh të gjithë ata që duan të shpëtojnë, sepse nuk janë shpifjet e keqbërësve, por jeta jonë e mirë që do të tërheqë vëmendjen e tyre. Sepse asnjë trumbetë nuk është aq e qartë sa prova që jepet nga veprimet tona; as vetë drita nuk është aq e pastër sa një jetë e pastër, edhe pse ata që shpifin ndaj nesh mund të jenë të panumërt.

Por them se, nëse ne i kemi të gjitha këto cilësi; nëse jemi të butë, të përulur dhe të mëshirshëm; nëse jemi të pastër dhe paqebërës; nëse, kur na përçmojnë, nuk kthejmë përgjigje, por gëzohemi, atëherë do të tërheqim të gjithë ata që na vëzhgojnë, ashtu siç ndodhin mrekullitë. Dhe të gjithë do të jenë të mirësjellshëm me ne, pavarësisht nëse janë njerëz të egër, demonë, apo çfarëdo tjetër. Ose, nëse ka disa që flasin keq për ty, mos u shqetëso fare dhe mos u ndiko nga përçmimi që të bëjnë në publik; por shiko ndërgjegjen e tyre dhe do të shohësh se ata të duartrokasin dhe të admirojnë, duke numëruar shumë lavdërime.

Shiko, për shembull, si Nebukodonosori i lavdëron djemtë që u hodhën në furrë për t’u djegurm, edhe pse ai ishte një armik dhe kundërshtar i tyre. Por, pasi i pa ata të qëndronin të fortë, ai shpalli fitoren e tyre dhe i kurorëzoi dhe kjo ndodhi vetëm sepse ata e kundërshtuan dhe nuk e dëgjuan mbretin, por ndoqën vetëm ligjin e Perëndisë. Kur djalli sheh që nuk mund të na dëmtojë, ai largohet, duke pasur frikë se mund të bëhet shkaktar i fitimit të kurorave të tjera. Dhe kur ai largohet edhe një njeri i keq do të njohë virtytin, pasi errësira largohet. Madje edhe nëse njerëzit vazhdojnë të argumentojnë kundër teje, do të kesh më shumë lavdërim dhe admirimin nga Perëndia.

Mos u trishto tani, as mos e humb shpresën; sepse edhe apostujt për disa ishin “aroma e vdekjes”, ndërsa për të tjerë “aroma e jetës”. Dhe nëse nuk ka asgjë për të pasur faj, atëherë ti je i çliruar nga çdo akuzë; madje përkundrazi, do të jesh më i bekuar. Pra, shndrit në jetën tënde dhe mos e vrit mendjen për ata që flasin keq për ty. Sepse nuk është e mundur që dikush që është i përkushtuar pas virtytit, të mos ketë shumë armiq. Por kjo nuk është aspak shqetësuese për njeriun e virtytshëm. Me këto vështirësi, shkëlqimi i tij do të rritet edhe më shumë.

Pra, duke pasur këto parasysh, le të fokusohemi në një qëllim: si ta rregullojmë jetën tonë me rreptësi. Kështu, do të udhëheqim edhe ata që janë në errësirë, drejt dritës. Kjo është forca e dritës, që jo vetëm ndriçon këtu, por edhe udhëheq ata që e ndjekin. Kur njerëzit të na shohin duke refuzuar gjithçka që është këtu dhe duke u përgatitur për atë që do të vijë, veprimet tona do të flasin më shumë se çdo fjalë. Sepse kush mund të mos kuptojë, kur sheh një njeri që dikur jetonte në luks dhe pasuri, e tani heq dorë nga gjithçka dhe përgatitet të përballet me urinë, varfërinë, vuajtjet, rreziqet, gjakun, masakrat dhe çdo gjë tjetër që është e frikshme; nuk është ky një tregues i qartë për përgatitjen e gjërave që do të vijnë?

Por nëse e ngatërrojmë veten me gjërat e kësaj bote dhe zhytemi gjithnjë e më thellë në to, si mund t’i bindim të tjerët se po nxitojmë drejt një vendi tjetër?

Dhe çfarë justifikimi do të kemi, nëse frika e Zotit nuk ka aq ndikim mbi ne sa pati dëshira për lavdi mbi filozofët grekë? Disa prej tyre hoqën dorë nga pasuria dhe përbuzën vdekjen, vetëm për t’u treguar të tjerëve; prandaj dhe shpresat e tyre ishin të kota.

Po ne, si mund të justifikohemi kur me gjëra kaq të mëdha të vendosura përpara nesh dhe me një standard të lartë vetëflijimi, nuk arrijmë dot as atë që ata arritën, duke shkatërruar kështu veten dhe të tjerët? Sepse dëmi është më i madh kur mëkaton një i krishterë sesa kur mëkaton një pagan. Ata e kanë tashmë të humbur karakterin e tyre, ndërsa ne, për shkak të hirit të Zotit, kemi ende një nder dhe lavdi që respektohet edhe nga të pabesët.

Pikërisht për këtë arsye, kur duan të na fyejnë më shumë, ata thonë: “Ti që je i krishterë!” Një fyerje që nuk do ta përdornin, nëse nuk do të kishin fshehurazi një vlerësim të madh për doktrinën tonë.

A nuk ke dëgjuar sa të mëdha janë urdhërimet që Krishti na ka dhënë? Si do të arrish të përmbushësh qoftë edhe një prej tyre, kur je gjithë kohës i zënë duke mbledhur interesa, duke shtuar pasuri nga fajdet, duke bërë tregti, duke blerë skllevër, enë argjendi, shtëpi, toka dhe mallra pa fund? Dhe sikur të ishin vetëm këto!

Por kur këtyre u shton edhe padrejtësinë, që zhvendos kufij, merr shtëpi me dhunë, rëndon varfërinë dhe shton urinë, si mendon se do të gjesh kohë ose mundësi për t’ju përmbajtur këtyre urdhërimeve?

13. Por ndonjëherë tregon mëshirë ndaj të varfërve. E di këtë po aq mirë sa ti. Por edhe këtu fshihet një e keqe e madhe, sepse shpesh e bën këtë nga krenaria ose për t’u dukur, duke mos përfituar as nga veprat e tua të mira. Çfarë mund të jetë më e mjerë se kjo, të shkatërrohesh pikërisht në portin e shpëtimit?

Për të mos ndodhur kjo, kur bën një vepër të mirë, mos kërko falënderime, që të kesh Perëndinë si shpërblyes. Sepse Ai thotë: “Jepini hua atyre nga të cilët nuk prisni të merrni gjë mbrapsht”.

Ke Debitorin tënd; pse e lë Atë dhe kërkon nga unë, një njeri i varfër dhe i mjerë? A është ky Debitor i pakënaqur kur kërkohet borxhi prej Tij? A është Ai i varfër? A është Ai jo i gatshëm të të paguajë? A nuk e sheh se Ai është i kënaqur kur dikush kërkon borxhin nga Ai? Sepse, nëse Ai sheh që një tjetër kërkon të paguajë atë që Ai vetë është borxhli, Ai do të ndjehet i ofenduar dhe nuk do të të shpërblejë më; përkundrazi, Ai do të të thotë me të drejtë: "Për çfarë pabesie më ke akuzuar? Çfarë varfërie mendon se kam unë, që shkon nga unë dhe kërkon nga të tjerët? A ke huazuar nga Një, dhe tani kërkon borxhin nga një tjetër?"

Edhe pse njeriu mori, ishte Perëndia që urdhëroi të jepej; dhe vullneti i Tij është të jetë Ai vetë, në kuptimin e vërtetë, debitor dhe garant, duke të dhënë pafund mundësi për të kërkuar borxhin nga Ai. Pra, mos e humb këtë mundësi të madhe dhe bollëk, dhe mos kërko të marrësh nga unë që nuk kam asgjë. Përse më tregon mua mëshirën që i ke treguar të varfërve? A isha unë që thashë "Jep"? A e dëgjove këtë nga unë, që tani kërkon ta marrësh nga unë? Ai vetë ka thënë: "Ai që ka mëshirë për të varfërit, i jep Perëndisë." Ti i ke dhënë Perëndisë, vendose në llogarinë e Tij.

Por Ai nuk e jep shpërblimin për gjithçka tani. Po, madje këtë e bën për të mirën tënde. Sepse Ai është një debitor ndryshe nga të tjerët: nuk është si ata që janë vetëm të shqetësuar të kthejnë atë që kanë marrë, por Ai i menaxhon të gjitha me qëllimin që të sigurojë gjithashtu ato që i janë dhënë. Prandaj, disa i shpërblen këtu, disa i cakton për vendin tjetër. A nuk e sheh bujarinë e Tij të e papërshkrueshme? Qëndro pas Tij.

Duke i ditur këto gjëra, le të bëjmë më shumë për të treguar mëshirën tonë, le të shprehim dashuri të madhe për njeriun, si me anë të parave tona, ashtu edhe me anë të veprimeve tona. Dhe nëse shohim dikë që keqtrajtohet ose rrihet në shesh, edhe nëse do të duhet ta ndihmojmë me para, le ta bëjmë këtë; ose nëse mund të ndërhyjmë me fjalë, le të mos ngurojmë. Sepse edhe një fjalë ka shpërblimin e saj, e madje dhe psherëtimat. Këtë e tha edhe i bekuari Job: "Unë qava për çdo të pafuqishëm dhe psherëtita kur pashë njeriun në vuajtje". Po, sepse nëse ka shpërblim për lotët dhe psherëtimat, sa më i madh do të jetë shpërblimi kur shtohen edhe fjalët, përpjekjet dhe shumë gjëra të tjera. Po, sepse edhe ne ishim armiq të Perëndisë dhe i Vetëmlinduri na pajtoi, duke vendosur Veten ndërmjet nesh dhe Perëndisë, duke marrë plagë dhe duke duruar vdekjen për ne.

Le të përpiqemi gjithashtu të shpëtojmë të tjerët nga të këqijat që po përjetojnë, dhe jo siç bëjmë shpesh tani, kur shohim njerëz që rrihen dhe lëndohen nga njëri-tjetri, ne qëndrojmë pa ndërhyrë, duke gjetur njëfarë kënaqësie në turpin e të tjerëve dhe krijojmë një lloj “amfiteatri” rreth tyre. Çfarë mund të jetë më mizore se kjo? Kur shohim njerëzit që ofendohen dhe goditen, që shqyejnë rrobat e tyre, godasin fytyrat, dhe ti qëndron dhe shikon pa ndërhyrë?

Çfarë! Po lufton një ari? Një kafshë e egër? Një gjarpër? Jo, është një njeri, një vëlla, një person si ti. Jo thjesht të shikosh, por ndërhy dhe ndihmo. Mos u gëzo për këtë pamje turpëruese, por përpiqu ta ndreqësh. Mos i inkurajo të tjerët të shikojnë, por largoi ata që po shohin. Vetëm ata që janë të paditur dhe të pa shpirt mund të gëzohen për një gjë të tillë.

Shikon dikë që sillet keq dhe nuk e ndjen këtë si diçka të gabuar? Apo nuk ndërhyn për të shpërndarë këtë situatë të keqe dhe për t’i dhënë fund vuajtjeve të atyre që janë përfshirë?

"Por mund të marr edhe unë goditje", mund të thotë dikush. "A është edhe ky urdhri yt?" Ty nuk do të duhet të përballosh këtë, por po e bëre, do të ishte për ty një lloj martirizimi, sepse po vuan për hir të Perëndisë. Dhe në rast se je i ngadaltë për të pranuar goditje, kujto se Zoti yt nuk hezitoi të vuante kryqin për ty.

Ata janë të dehur nga errësira, ku zemërimi është sundimtari i tyre; dhe ata kanë nevojë për dikë që është i qetë për t'i ndihmuar, si ata që bëjnë keq, ashtu edhe ata që janë dëmtuar; për të shpëtuar këta të fundit nga vuajtjet dhe për t'i ndihmuar të parët që të ndalojnë të bëjnë keq. Prandaj afrohu dhe shtrije dorën, ti që je i qetë, tek ai që është i dehur. Sepse ka një dehje të zemërimit dhe kjo lloj dehje është shumë më e rrezikshme se dehja nga vera.

A nuk i sheh ata detarë që kur shohin dikë që po fundoset, ngrejnë velat dhe nisen me nxitim për t’i shpëtuar prej dallgëve ata që janë në anije? Po sikur ata që kanë të njëjtin profesion të kujdesen aq shumë për njëri-tjetrin, sa më shumë duhet të bëjnë ata që kanë të njëjtën natyrë! Sepse këtu, në të vërtetë, ka një shkatërrim shumë më të rëndë; ose një njeri, i provokuar, blasfemon dhe humb gjithçka, ose betohet gabim nën ndikimin e zemërimit dhe bie në ferr, ose godet dhe vret, dhe pëson të njëjtin shkatërrim. Prandaj, shko dhe ndalo keqtrajtimin; shpëto ata që po mbyten edhe nëse të duhet të zhytesh thellë në dallgë dhe pasi të shkatërrosh teatrin e djallit, merr secilin dhe këshilloje që të shuajë flakët dhe të qetësojë dallgët.

Por nëse flakët bëhen më të mëdha dhe furra më e fortë, mos u frikëso; sepse do të kesh shumë që do të të ndihmojnë, mjafton që të bësh një hap të parë. Dhe mbi të gjitha, ti ke me vete Perëndinë e paqes. Nëse ti e ndalon flakën e parë, shumë të tjerë do të ndjekin shembullin tënd dhe do të marrësh shpërblimin për veprat e mira që ata do të bëjnë.

Dëgjo çfarë urdhri dha Krishti për Hebrenjtë, që po përhapeshin mbi tokë: "Nëse sheh," thotë Ai, "kalin e armikut tënd që bie, mos kalo përpara tij, por ngrije". Dhe duhet të kuptosh se të ndihmosh në ndarjen dhe në pajtimin e njerëzve që janë duke luftuar është një punë shumë më e lehtë sesa ngritja e kafshës që ka rënë. Por, nëse duhet të ndihmojmë për të ngritur armiqtë tonë, sa më shumë duhet ta bëjmë këtë për shpirtin e miqve tanë dhe sidomos kur rënia është më e rëndë. Sepse këta nuk bien në baltë, por në zjarrin e ferrit, duke mbajtur barrën e zemërimit të tyre. Dhe ti, kur sheh vëllain tënd që është shtrirë nën barrë dhe djalli që po qëndron pranë dhe ndez zjarrin, ti kalon pa e ndihmuar, me egërsi dhe pa mëshirë; kjo është diçka që nuk është e drejtë të bësh, madje as me kafshët.

Dhe ndërsa Samaritani, kur pa një njeri të plagosur, të panjohur dhe që nuk kishte asnjë lidhje me të, u ndal dhe e ngarkoi në një kafshë, e çoi në një han, e mjekoi, i dha disa para dhe i premtoi edhe më shumë. Po ti, kur sheh dikë që ka rënë jo nga hajdutët, por nga një grup njerëzish të zemëruar, dhe kjo jo në shkretëtirë, por në mes të qytetit, pa pasur nevojë të shpenzosh para, të gjesh një kafshë apo të bësh një udhëtim të gjatë, por vetëm të thuash disa fjalë, a je i ngadaltë për ta bërë këtë? A kalon pa ndihmuar dhe ikën, pa u treguar i dhembshur? Dhe si mendon ti, duke thirrur emrin e Zotit, se do ta gjesh Atë të butë dhe me mëshirë?

Po flas tani edhe për ju që turpëroni vetveten publikisht, për ata që veprojnë në mënyrë të keqe dhe bëjnë padrejtësi. A po godet? Po shkel? A je i ashpër? A po bëhesh si një derr i egër apo një gomar i egër? A nuk të vjen turp? A nuk skuqesh që je shndërruar në një kafshë dhe po humb dinjitetin tënd? Sepse, edhe pse mund të jesh i varfër, je i lirë; edhe pse mund të jesh punëtor, je i krishterë.

Përkundrazi, pikërisht sepse je i varfër duhet të qëndrosh i qetë. Grindjet janë për të pasurit, jo për të varfrit; për ata që kanë më shumë arsye për t’u përfshirë në konflikte. Por ti, pa pasur kënaqësitë që sjell pasuria, kërkon vetë problemet e saj: armiqësitë, grindjet dhe përleshjet. Ti kap vëllain tënd prej fyti, përpiqesh ta mbytësh dhe e poshtëron hapur para të gjithëve. A nuk e mendon se po turpërohesh vetë, duke imituar sjellje të dhunshme, madje duke u bërë më keq se vetë kafshët? Sepse ato jetojnë bashkë dhe i ndajnë gjërat me njëra-tjetrën. Ndërsa ne nuk kemi asgjë të përbashkët, veç grindjeve, përplasjeve, sharjeve dhe armiqësive. Nuk respektojmë as qiellin, që na është dhënë të gjithëve, as tokën që është e lirë për të gjithë ne, as vetë natyrën tonë. Zemërimi dhe dashuria për paranë na ka verbuar.

A nuk e ke parë atë që kishte një borxh prej dhjetë mijë talentash dhe pasi iu fal, kapi për fyti bashkë-shërbëtorin e tij për njëqind denarë? A e di se çfarë ndëshkimi të rëndë mori dhe si i’u dha një ndëshkim i përjetshëm? A nuk të tremb ky shembull? A nuk ke frikë se mos përfundon njësoj? Edhe ne i kemi shumë borxhe Zotit tonë dhe madje gjëra të mëdha, por Ai na duron, na pret dhe nuk na trajton siç ne trajtojmë të tjerët. Ai nuk na kap prej fyti, nuk na ngufat. Nëse do të na kërkonte qoftë edhe një pjesë të vogël të borxhit tonë, ne do të ishim zhdukur prej kohësh.

Prandaj, le të jemi të përulur dhe mirënjohës ndaj atyre që na kanë borxh. Sepse ata na japin një mundësi për të marrë falje të madhe, nëse dimë të kontrollojmë veten tonë. Duke falur pak, mund të marrim shumë. Pse të kërkojmë me dhunë? Edhe nëse tjetri dëshiron të të kthejë borxhin është më mirë që ti vetë t’ia falësh, në mënyrë që të marrësh faljen e plotë nga Zoti. Por në vend të kësaj, bëhesh i dhunshëm dhe grindesh, duke refuzuar që të të falen borxhet e tua. Dhe ndërsa mendon se po dëmton tjetrin, në fakt po dëmton veten, duke shtuar akoma më shumë ndëshkimin ndaj vetes tënde. Por, nëse do të tregoje pak përmbajtje tani, do ta lehtësoje shumë barrën tënde. Zoti dëshiron që ne të marrim iniciativën për të falur, në mënyrë që Ai të na shpërblejë shumëfish.

Pra, kushdo që të ka borxh, qoftë për para apo për padrejtësi, falja dhe lëre të lirë. Kërko nga Zoti shpërblimin për këtë akt zemërgjerësie. Sepse për sa kohë që i mban ata në borxh, nuk mund të presësh që Zoti të jetë në borxh me ty. Por nëse i fal dhe i liron, atëherë mund të kërkosh nga Zoti shpërblimin e vetëpërmbajtjes dhe zemërgjerësisë tënde në masë të madhe. Mendo sikur dikush të vinte dhe të shihte teksa ndaloje borxhliun tënd, e të kërkonte ta lësh të lirë, duke marrë vetë përgjegjësinë për borxhin e tij. A nuk do të vepronte me drejtësi pas një akti të tillë? Po Zoti, që është shumë më i drejtë dhe më bujar, si mund të mos na e shpërblejë shumëfish, kur, për hir të urdhrit të Tij, ne nuk mbajmë mëri ndaj atyre që na kanë borxh, por i falim pa ngurrim, qoftë për gjëra të mëdha apo të vogla?

Prandaj, të mos mendojmë për kënaqësinë e përkohshme që ndiejmë kur kërkojmë borxhet apo llogari ndaj të tjerëve por të reflektojmë për humbjen e madhe që mund të pësojmë në të ardhmen, duke dëmtuar veten në gjërat që kanë vlerë të përjetshme. Le të tregojmë zemërgjerësi dhe të falim ata që na kanë borxh apo që kanë bërë padrejtësi ndaj nesh, në mënyrë që edhe llogaritë tona të jenë më të lehta. Atë që ndoshta nuk mund ta fitojmë me asnjë virtyt tjetër, mund ta arrijmë duke mos mbajtur mëri ndaj të afërmve tanë. Kështu do të fitojmë bekime të përjetshme, me hirin dhe dashurinë e Zotit tonë Jisu Krisht, të Cilit i qoftë lavdia dhe fuqia, tani e në jetë të jetëve. Amin.

Homelia XV mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e dytë )

Tue, 25 Nov 2025 12:13:00 +0000

5. “Lum ata që janë zemërbutë, sepse ata do ta trashëgojnë tokën”. Çfarë lloj toke është kjo? Disa thonë se është një tokë figurative, por nuk është kështu, sepse askund në Shkrimet e Shenjta nuk përmendet një tokë që është thjesht figurative. Po çfarë kuptimi mund të ketë kjo thënie? Ai premton një shpërblim të prekshëm, ashtu siç bën edhe Pavli kur thotë: “Ndero atin dhe nënën tënde”, dhe shton, “që të të zgjatet jeta mbi tokë”. Po ashtu, Ai i thotë hajdutit: “Sot do të jesh me mua në Parajsë”.

Kështu, Ai nuk na nxit vetëm përmes bekimeve të ardhshme, por edhe përmes atyre që janë të tanishme, për hir të atyre që janë më të prirur drejt gjërave tokësore dhe që më parë kërkojnë bekimet e kësaj bote sesa ato të përjetshme.

Për shembull, më tej Ai thotë: “Pajtohu me kundërshtarin tënd”. Pastaj përcakton shpërblimin për një vetëpërmbajtje të tillë, duke thënë: “Që kundërshtari të mos të të dorëzojë te gjykatësi, dhe gjykatësi te oficeri”. A e sheh se si na paralajmëron? Përmes gjërave të prekshme, përmes asaj që ndodh përpara syve tanë. Po ashtu, Ai thotë: “Kushdo që i thotë vëllait të tij: “Budalla”, do të jetë në rrezik përpara këshillit”.

Edhe Pavli përmend shpërblime të prekshme dhe përdor gjërat e tashme në këshillat e tij. Për shembull, kur flet për virgjërinë, nuk përmend qiejt, por fokusohet tek e tashmja, duke thënë: “Për shkak të vështirësive të tanishme”, “Por dua t’ju lehtësoj”, dhe “Dëshiroj që të jeni të çliruar nga shqetësimet”.

Kështu, Krishti ka përzier shpirtëroren me atë që është e prekshme. Sepse, ndërsa i buti shihet si ai që humb gjithçka të vetën, Ai premton të kundërtën, duke thënë: “Jo, përkundrazi, i buti është ai që i mban pasuritë e tij të sigurta, sepse nuk është i nxituar dhe as mburravec; ndërsa ai që është i tillë shpesh humbet pasurinë dhe madje edhe vet jetën”.

Për më tepër, në Dhiatën e Vjetër profeti thoshte vazhdimisht: “Të butët do të trashëgojnë tokën”, prandaj Ai përfshin në fjalimin e Tij fjalët me të cilat ata ishin mësuar, në mënyrë që të mos flasë kudo në një gjuhë të panjohur për ta.

Dhe këtë Ai e thotë, jo për të kufizuar shpërblimet vetëm në gjërat e tanishme, por duke i bashkuar ato me dhuratat e tjera. Sepse as kur flet për diçka shpirtërore, Ai nuk i përjashton ato që ndodhin në jetën e tanishme; as kur premton ato që lidhen me jetën tonë, Ai nuk e kufizon premtimin e Tij në këtë lloj shpërblimi. Sepse thotë: “Kërkoni mbretërinë e Perëndisë, dhe të gjitha këto do t'ju shtohen”. Dhe gjithashtu: “Kushdo që ka lënë shtëpi ose vëllezër, do të marrë njëqind herë më shumë në këtë botë, dhe në të ardhmen do të trashëgojë jetën e përjetshme”.

“Lum ata që janë të uritur dhe të etur për drejtësi”.

Për çfarë lloj drejtësie bëhet fjalë? Ai nënkupton ose të gjithë virtytet, ose atë virtyt të veçantë që është kundër lakmisë. Sepse, pasi më tej Ai do të japë porosinë që i përket mëshirës, për të treguar se si duhet të tregojmë mëshirë, si për shembull jo me grabitje ose lakmi, Ai bekon ata që ndjekin drejtësinë.

Shiko me çfarë force të madhe e thekson Ai këtë. Nuk tha: “Lum janë ata që i qëndrojnë pranë drejtësisë”, por: “Lum janë ata që kanë uri dhe etje për drejtësinë”, që të mos e ndjekim atë thjesht në mënyrë formale, por me gjithë dëshirën tonë. Sepse, duke qenë se kjo është karakteristika më tipike e lakmisë dhe ne nuk jemi aq të dashuruar pas ushqimit dhe pijes sa jemi pas faktit që të fitojmë e të mbledhim sa më shumë pasuri, Ai na udhëzoi ta transferojmë këtë dëshirë drejt një qëllimi të ri: lirisë nga lakmia.

Pastaj përcakton shpërblimin, duke përdorur përsëri gjërat e prekshme, duke thënë: “Sepse ata do të ngopen”. Meqenëse zakonisht mendohet se të pasurit bëhen të tillë nga lakmia, Ai thotë: “Jo, përkundrazi, është drejtësia ajo që e bën këtë. Prandaj, për sa kohë që vepron me drejtësi, mos ki frikë nga varfëria dhe as mos u shqetëso nga uria. Sepse grabitqarët janë pikërisht ata që humbasin gjithçka, ndërsa ai që dashuron drejtësinë, i zotëron pasuritë e veta të sigurta dhe të qëndrueshme”.

Por nëse ata që nuk lakmojnë pasuritë e të tjerëve gëzojnë një bollëk të madh, aq më shumë do të gëzojnë ata që heqin dorë nga ajo që është e tyrja.

“Lum ata që janë të mëshirshëm”.

Këtu më duket se Ai nuk flet vetëm për ata që tregojnë mëshirë duke dhënë para, por edhe për ata që tregojnë mëshirë me veprimet e tyre. Sepse mënyrat për të treguar mëshirë janë të shumta, dhe kjo urdhëresë është e gjerë. Po cili është shpërblimi i saj? “Sepse ata do të gjejnë mëshirë”.

Dhe kjo duket sikur është një shpërblim i barabartë, por në të vërtetë është diçka shumë më e madhe sesa vetë akti i mirësisë. Sepse, ndërsa ata tregojnë mëshirë si njerëz, ata marrin mëshirë nga Zoti i gjithçkaje; dhe mëshira njerëzore nuk është e njëjtë me atë hyjnoren. Sa larg është largësia midis së keqes dhe së mirës, aq shumë ndryshojnë këto nga njëra tjetra.

“Lum ata që kanë një zemër të pastër, sepse ata do të shohin Perëndinë”.

Ja, përsëri shpërblimi është shpirtëror. Këtu Ai i quan “të pastër” ose ata që kanë arritur të gjitha virtytet dhe nuk ndihen fajtorë për asnjë të keqe, ose ata që jetojnë në pastërti dhe vetëpërmbajtje. Sepse nuk ka asgjë që na nevojitet më shumë për të parë Zotin sesa ky virtyt i fundit. Prandaj edhe Pavli tha: “Kërkoni paqe me të gjithë, edhe shenjtërimin, pa të cilin asnjë nuk ka për të parë Zotin”. Këtu po flet për atë lloj shikimi që është i mundur për njeriun.

Sepse ka shumë që tregojnë mëshirë, që nuk kryejnë grabitje dhe nuk janë lakmitarë, por që megjithatë janë fajtorë për kurvëri dhe papastërti; për të treguar se vetëm mëshira nuk mjafton, Ai ka shtuar këtë, në të njëjtën kuptim si Pavli, i cili, duke shkruar për Korintasit, dëshmoi për Maqedonasit se ishin të pasur jo vetëm në bamirësi, por edhe në të gjitha virtytet e tjera. Sepse, pasi foli për shpirtin fisnik që treguan në lidhje me pasuritë e tyre, ai tha: po ia dhanë më përpara veten e tyre Zotit, pastaj neve.

7. “Të lumur janë ata që përpiqen për paqen”. Këtu Ai jo vetëm që heq urrejtjen dhe grindjet mes nesh, por kërkon diçka më shumë: që të ndërmjetësojmë dhe të pajtojmë ata që janë në konflikt.

Dhe përsëri, shpërblimi që lidhet me këtë është shpirtëror. Por, çfarë lloj shpërblimi është?

“Sepse ata do të quhen bij Perëndie”. Po, sepse ky ishte misioni i të Vetëmlindurit, që të bashkonte ata që ishin ndarë dhe të pajtonte ata që ishin larguar.

Që të mos mendosh se paqja është gjithmonë një bekim në çdo rrethanë, Ai shtoi: “Të bekuar janë ata që ndiqen për punë drejtësie”. Domethënë, për hir të virtytit, për ndihmën që i jepet të tjerëve dhe për perëndishmërinë, sepse zakonisht Ai e quan “drejtësi” gjithë urtësinë praktike dhe morale të shpirtit.

“Të lumtur jeni ju kur ju ofendojnë dhe ju përndjekin, dhe thonë çdo lloj të keqeje ndaj jush për shkakun tim. Gëzohuni dhe gazmohuni”.

Siç do të shprehej Ai, “Edhe sikur t'ju quajnë magjistarë, mashtrues, njerëz të rrezikshëm, ose çfarëdo tjetër, jeni të bekuar”. Ky është mesazhi që Ai jep.

Çfarë mund të jetë më e re se këto urdhërime? Në të cilët gjërat që të gjithë të tjerët i shmangin, këto Ai i shpall si të dëshirueshme; dua të them, varfërinë, vajtimin, përndjekjen, fjalët e këqija. Por Ai e pohon këtë dhe bind jo dy, as dhjetë, as njëzet, as njëqind, as një mijë, por gjithë botën. Dhe duke dëgjuar gjëra kaq të dhimbshme dhe të hidhura, kaq të kundërta me mënyrat e zakonshme e të jetuarit të njerëzve, turmat “u çuditën”. Kaq e madhe ishte fuqia e Atij që fliste.

Megjithatë, që të mos mendoni se thjesht fakti i të qenit i keqfolur e bën dikë të bekuar, Ai ka vendosur dy kushte; kur është për shkak të Tij dhe kur gjërat që thuhen janë të rreme; sepse pa këto, ai që përbaltet, përkundrazi, është i mjerë.

Shiko sërish shpërblimin: “Sepse shpërblimi juaj është i madh në qiell”.
Por ti, edhe nëse nuk dëgjon për një mbretëri të përmendur në secilën prej bekimeve, mos u dekurajo. Sepse, megjithëse Ai u jep emra të ndryshëm shpërblimeve, përsëri të gjitha i sjell në Mbretërinë e Tij. Si kur thotë, “ata që vajtojnë do të ngushëllohen”; dhe, “ata që tregojnë mëshirë do të marrin mëshirë”; dhe, “të pastërtit në zemër do ta shohin Perëndinë”; dhe, “ata që kërkojnë paqe do të quhen bijtë e Perëndisë”, Ai me këto thënie nuk nënkupton asgjë tjetër përveç Mbretërisë. Sepse ata që i gëzojnë këto, sigurisht që do ta arrijnë atë.

Prandaj mos mendo se ky shpërblim është vetëm për të varfrit në shpirt, por edhe për ata që kanë etje për drejtësi, për të butët, dhe për të gjithë të tjerët pa përjashtim.
Sepse për këtë arsye Ai i ka vendosur bekimet mbi të gjithë, që të mos kërkosh asgjë materiale: sepse ai njeri nuk mund të jetë i bekuar, i cili kurorëzohet me gjëra që përfundojnë me këtë jetë të tanishme dhe kalojnë më shpejt sesa hija.

8.Por pasi tha, “shpërblimi juaj është i madh”, ai shtoi gjithashtu një ngushëllim tjetër, duke thënë, “Sepse kështu i përndoqën edhe profetët që ishin përpara jush”.

Kështu, meqenëse e para, premtimi i Mbretërisë, ishte ende për të ardhur dhe të gjitha ishin në pritje, Ai u ofron atyre ngushëllim nga kjo botë; me ata që përpara tyre ishin keqtrajtuar.

Sepse “mos mendoni”, thotë Ai, “se për ndonjë mospërputhje në fjalët dhe urdhërimet tuaja ju vuani këto gjëra, ose si mësues të doktrinave të këqija ju përndiqeni prej tyre; komplotet dhe rreziqet nuk vijnë prej ndonjë ligësie në fjalët tuaja, por prej ligësisë së atyre që ju dëgjojnë. Prandaj, nuk është faj për ju që vuani padrejtësi, por për ata që bëjnë padrejtësi. Dhe të vërtetën e këtyre gjërave e dëshmon edhe koha e mëparshme.

Sepse kundër profetëve ata nuk ngritën asnjë akuzë për shkelje të ligjit apo për mendime të paudhësisë, por disa i goditën me gurë, të tjerë i përzunë dhe disa të tjerëve i shkaktuan vuajtje të panumërta.

Prandaj, mos lejoni që kjo t’ju shqetësojë, sepse me të njëjtën mendësi veprojnë edhe tani”. A e shini si Ai i dha guxim shpirtit të tyre, duke i vendosur afër me Moisiun dhe Elian?

Po ashtu, apostull Pavli, kur shkruan letrën e parë të Selanikasve, thotë: Sepse ju, o vëllezër, bëtë sikundër bënë kishat e Perëndisë, që janë në Jude në Krishtin Jisu, se edhe ju pësuat prej bashkëkombasve tuaj, sikurse edhe ata prej Judenjve, të cilët edhe Zotin Jisu e vranë edhe profetët e tyre, edhe ne na ndoqën, edhe Perëndisë s’i pëlqejnë, edhe gjithë njerëzve u janë kundër”. Po të njëjtën pikë ka theksuar edhe Krishti këtu.

Në porositë e tjera, Jisui thotë: “Të bekuar janë të varfërit” dhe “të mëshirshmit”. Në këtë rast, Ai nuk flet me terma të përgjithshëm; por, Ai u drejtohet atyre personalisht, duke u thënë: “Të bekuar jeni ju kur t'ju ofendojnë, t'ju persekutojnë dhe të flasin keq për ju”. Kjo tregon se ky është një privilegj i veçantë për ata dhe se mësuesit e kanë këtë privilegj edhe për vete. Kështu, Jisui i nxit ata të kuptojnë se pavarësisht vështirësive që mund të përjetojnë për shkak të besimit të tyre, ata janë të bekuar.

Gjithashtu, në këtë rast, Ai nënkupton edhe dinjitetin e Tij dhe barazinë e Tij në nder me Atin që e ka lindur. Ai thotë: “Ashtu siç ju përndjekin për shkak të Atit, do t'ju përndjekin edhe ju për shkakun Tim”.

Kur Ai thotë “profetët që ishin para jush”, nënkupton se dishepujt tani po bëhen vetë profetë.

Më pas, duke deklaruar se kjo, mbi të gjitha, u sjell atyre dobi dhe i bën të lavdishëm, Ai nuk tha: “Do të flasin keq për ju dhe do t'ju përndjekin, por unë do ta parandaloj”. Sepse shpëtimi i tyre nuk qëndron në shmangien e të këqijave, por në qëndrimin fisnik ndaj tyre dhe në hedhjen poshtë të shpifjeve me veprat e tyre, duke qenë kjo një gjë shumë më madhështore sesa ajo tjetra; ashtu si të goditesh dhe të mos lëndohesh është shumë më madhështore sesa të shmangësh goditjen.

Këtu Ai thotë: “Shpërblimi juaj është i madh në qiell”. Por Llukai raporton se Ai e ka thënë këtë me më shumë përkushtim dhe ngushëllim të plotë; sepse Ai jo vetëm që shpall të bekuar ata që fliten keq për hir të Perëndisë, por gjithashtu deklaron fatkeqësi për ata që lëvdohen nga të gjithë njerëzit. Sepse, “Mjerë ju”, thotë Ai, “kur të gjithë njerëzit të flasin mirë për ju”. E megjithatë, apostujt u lëvduan, por jo nga të gjithë. Prandaj, Ai nuk tha: “Mjerë ju, kur njerëzit do të flasin mirë për ju”, por: “kur të gjithë njerëzit” do ta bëjnë këtë; sepse nuk është e mundur as për ata që jetojnë duke praktikuar virtytin që të fliten mirë nga të gjithë.

Dhe përsëri ai thotë: “Kur do t’ju shajnë, gëzohuni dhe ngazëllohuni”. Sepse jo vetëm për rreziqet që përballuan, por edhe për shpifjet, ai thotë se shpërblimi do të jetë i madh. Prandaj ai nuk tha: “Kur t'ju përndjekin dhe t'ju vrasin”, por: “Kur t'ju fyejnë dhe të thonë çdo lloj të keqe”. Sepse me siguri, shpifjet e njerëzve kanë një ndikim më të fortë se vetë veprimet e tyre. Në rreziqet, shpesh gjejmë ngushëllim, si mbështetjen nga të tjerët, miratimin, kurorëzimin dhe lavdërimin. Ndërsa në turpin që na shkaktohet, zhduket edhe ngushëllimi.

Sepse duket se nuk kemi arritur ndonjë gjë të madhe; dhe kjo e shqetëson luftëtarin më shumë se çdo rrezik tjetër. Shpeshherë, ndjenja e turpit dhe njollosja kanë një peshë kaq të rëndë, sa që disa, të pafuqishëm për ta përballuar, janë shtyrë deri në vetëvrasje. Madje, këtë e shohim edhe tek ata që nuk kishin ndjenja të thella turpi, si ai tradhtari, i cili, përballë vuajtjeve dhe turpit, nuk mundi të qëndrojë. Kjo na tregon fuqinë shkatërruese të turpit dhe kritikave të njerëzve.

Edhe Jobi, që ishte i palëkundur si një shkëmb, përballoi humbjen e pasurive, shkatërrimin e familjes, trupin e tij të mbushur me krimba dhe sulmet e gruas së tij. Megjithatë, ai e përballoi të gjitha këto me forcë. Por, kur miqtë e tij nisën ta kritikojnë dhe ta akuzojnë, duke thënë se vuajtjet e tij ishin ndëshkimi për mëkatet e tij, ai u trondit. Në ato momente, zemra e tij e madhe dhe fisnike ndjeu shqetësim dhe trazira më shumë se nga çdo vuajtje tjetër.

Edhe Davidi, duke lënë mënjanë gjithçka që kishte vuajtur, kërkoi nga Zoti një dënim vetëm për shpifjen. Ai tha: “Le të mallkojë, sepse Zoti e ka urdhëruar; që Zoti të shohë poshtërimin tim dhe të më shpërblejë për këtë mallkim sot”.

Po ashtu, Pavli shpall triumfin jo vetëm për ata që përballen me rrezik ose humbasin pasurinë, por edhe për ata që përjetojnë shpifje dhe persekutime. Ai thotë: “Sillni ndërmend ditët e para, në të cilat, pasi u ndriçuat, duruat luftë të madhe mundimesh;
herë duke u bërë lojë nga bota me të shara e me shtrëngime; herë duke u bërë pjesëtarë të atyre që pësojnë të tilla”. Për këtë arsye, Krishti e ka caktuar shpërblimin që të jetë i madh.

Pas kësaj, që të mos thotë dikush, “Këtu nuk ka dëmshpërblim, as nuk mbyllet goja e njerëzve; dhe a jep shpërblim atje?” Ai ka sjellë ndërmend profetët për të treguar se as atyre Zoti nuk iu dha dëmshpërblim. Dhe nëse, kur shpërblimet ishin ende larg, Ai i ngushëlloi ata me gjëra që do të vinin, shumë më tepër tani, kur kjo shpresë është bërë më e qartë dhe sakrifikica është rritur.

Dhe shihni se pas sa shumë urdhërimesh e ka vendosur këtë, sepse nuk e bëri pa arsye, por për të treguar se nuk mund të përballesh me këto sfida nëse nuk je i përgatitur dhe nëse nuk ke virtyte të tjera. Prandaj, në çdo rast, përmes urdhërimit të mëparshëm që hap rrugën për urdhërimin tjetër që pason, ai ka krijuar një lloj zinxhiri të artë për ne.

Së pari, ai që është “i përulur” do të “qajë” për mëkatet e tij; ai që “qan” do të jetë gjithashtu “i butë”, “i drejtë” dhe “mëshirues”. Ai që është “mëshirues”, “i drejtë” dhe “i penduar”, do të jetë gjithashtu “i pastër në zemër”. Një njeri i tillë do të jetë gjithashtu “paqebërës”. Ai që arrin të ketë të gjitha këto virtyte, do të jetë i përgatitur për rreziqe dhe nuk do të shqetësohet kur flitet keq për të, pavarësisht provave të rënda që mund të kalojë.

10. Tani, pasi i këshilloi si duhet, Ai i forcon përsëri duke i lavdëruar. Kështu, duke qenë se urdhrat janë të larta dhe i tejkalojnë ato të Dhiatës së Vjetër, për të mos i lënë të shqetësohen e të pyesin “Si do t’i arrijmë këto gjëra?”, dëgjoni çfarë thotë Ai: “Ju jeni kripa e tokës.” Duke nënkuptuar se kjo është e domosdoshme. Sepse, “nuk do të japësh llogari vetëm për jetën tënde,” thotë Ai, “por për të gjithë botën. Nuk po ju dërgoj në dy qytete, as në dhjetë apo njëzet, as në një komb të vetëm siç dërgova profetët, por në tërë tokën, në det dhe mbarë botën dhe në një situatë të keqe.”

Kur thotë “Ju jeni kripa e botës”, Ai nënkupton se e gjithë natyra njerëzore ka “humbur shijen” dhe është kalbur nga mëkatet. Për këtë arsye, Ai u kërkon atyre virtyte që janë të domosdoshme dhe të dobishme për të gjithë. Së pari, njeriu i përulur, i butë, i mëshirshëm dhe i drejtë nuk i ruan veprat e tij të mira vetëm për vete, por siguron që këto burime të mira të rrjedhin për dobinë e të gjithëve. Dhe ai që është i pastër në zemër, paqebërës, apo i persekutuar për hir të së vërtetës, përsëri e rregullon jetën e tij për të mirën e përbashkët. “Mos mendoni,” thotë Ai, “se jeni thirrur për sfida të zakonshme, apo se do të jepni llogari për gjëra të vogla.” “Ju jeni kripa e botës.”

E çfarë bënë ata atëherë? A e ndryshuan atë që ishte kalbur? Jo, sepse nuk është e mundur ta bësh të mirë diçka që tashmë është prishur, thjesht duke e kriposur. Pra, këtë ata nuk e bënë. Por, përkundrazi, ato gjëra që ishin më parë të rikthyera dhe të lëna nën kujdesin e tyre, të çliruara nga kalbësia, ata i ruajtën, duke i mbajtur në freskinë që kishin marrë nga Zoti. Sepse, që njerëzit të çliroheshin nga kalbësia e mëkateve të tyre ishte vepër e Krishtit; ndërsa që ata të mos ktheheshin më në atë gjendje ishte qëllimi i përpjekjes dhe përkushtimit të vetë këtyre njerëzve.

A e sheh se si, hap pas hapi, Ai tregon epërsinë e tyre mbi vetë profetët? Duke thënë se ata janë mësues jo vetëm të Palestinës, por të gjithë botës; dhe jo thjesht mësues, por edhe autoritarë. Sepse kjo është gjëja më mrekullueshme, jo duke i ngushëlluar apo duke i qetësuar, por duke i forcuar me ashpërsi, si kripa, dhe kështu ata u bënë të dashur për të gjithë njerëzit.

“Mos u habisni,” thotë Ai, “nëse duke lënë të gjithë të tjerët, po flas vetëm me ju dhe po ju dërgoj në rreziqe kaq të mëdha”. Sepse mendoni në sa shumë qytete, fise dhe kombe kam për t'ju dërguar që të udhëhiqni. Prandaj, do të doja që ju të jeni jo vetëm të mençur, por edhe të bëni që të tjerët të jenë njësoj. Dhe njerëzit e tillë kanë nevojë të jenë shumë të mençur, pasi shpëtimi i të tjerëve varet dhe nga ata. Ata duhet të jenë kaq të pasur me virtyt, sa të mund ti ndajnë dobitë e tyre edhe me të tjerët. Sepse, nëse nuk bëheni kështu, nuk do të jeni të mjaftueshëm as për veten tuaj.

"Prandaj, mos u bëni të paduruar, sikur fjalët e mia të ishin tepër të rënda. Sepse, për aq kohë sa është e mundur që të tjerët, të cilët e kanë humbur shijen, të kthehen përmes jush, ju, nëse arrini në këtë pikë, do të shkatërroni edhe të tjerët me anë të vetes suaj. Kështu që, sa më të mëdha janë çështjet që keni marrë në duar, aq më të mëdha do të jenë dhe kërkesat ndaj jush".

Prandaj Ai thotë, "Po sikur kripa të ketë humbur shijen, me çfarë do të kriposë ajo? Ajo nuk është më e dobishme për asgjë, veçse për t'u hedhur jashtë dhe për t'u shkelur nën këmbë nga njerëzit."

Madje, nëse të tjerët edhe nëse mëkatojnë shpesh, mund të gjejnë falje; por me mësuesin, nëse ndodh kjo gjë, nuk ka asnjë justifikim dhe do të vuajë pasoja më të rënda. Prandaj, që të mos bëhen të pasigurt nga fjalët "Kur t'ju shpifin, t'ju përndjekin dhe të thonë çdo lloj gjëje të keqe kundër jush," Ai u thotë, "Nëse nuk jeni të gatshëm të përballeni me të gjitha këto, atëherë keni qenë të zgjedhur kot". Sepse nuk është thënë si diçka e keqe që duhet të friksoheni, por që të mos bëheni bashkëpunëtorë të mashtrimit. Sepse atëherë, "do të humbisni shijen tuaj dhe do të shkeleni me këmbë". Por nëse vazhdoni t'i inkurajoni njerëzit me ashpërsi dhe nëse flitet keq për ju, gëzohuni; sepse ky është funksioni i vërtetë i kripës, që të hidhërojë të prishurit dhe t'i bëjë të vuajnë. Dhe kështu, censura e tyre është një pasojë natyrale, që nuk ju dëmton, por përkundrazi tregon forcën tuaj. Por nëse, për shkak të frikës, hiqni dorë nga sinqeriteti që ju takon, do të vuani shumë më keq, duke u folur keq për ju dhe duke u përçmuar nga të gjithë. Sepse kjo është ajo që do të thotë "shkelur nën këmbë."

Pas kësaj, Ai kalon në diçka tjetër, më të lartë: “Ju jeni drita e botës”.

“E botës”, jo e një kombi, as e disa shteteve, por e gjithë tokës. Dhe “dritë” për mendjen, shumë më e fuqishme se rrezet e diellit; ashtu siç ishte gjithashtu një kripë shpirtërore. Para se të ishin kripë, tani janë dritë: kjo tregon se sa e madhe është vlera e këtyre urdhërimeve të rrepta dhe sa shumë mund të përfitosh nga kjo disiplinë e fortë, që lidh dhe nuk lejon shthurje, duke udhëhequr njerëzit drejt virtytit.

“Ju jeni drita e botës. Një qytet që është mbi mal nuk mund të fshihet. As nuk ndezin kandilin, që ta vënë atë nën shinik, po e vënë mbi kandiler, edhe ndriçon të gjithë ata në shtëpi”.

Me këto fjalë, Ai i mëson ata të jetojnë me rreptësi, t’u përkushtohen përpjekjeve të tyre, si të jenë të dukshëm për të gjithë dhe të luftojnë në arenën e botës. Sepse, “Mos shikoni këtë,” thotë Ai, “që tani po qëndrojmë këtu, në një cep të vogël. Ju do të jeni po aq të dukshëm për të gjithë, sa një qytet në majë të një kodre, si një qiri në një shtëpi e vënë mbi kandiler, duke ndriçuar gjithandej.”

Homelia XV mbi Ungjillin sipas Mateut ( Pjesa e parë )

Fri, 21 Nov 2025 12:27:00 +0000

HOMELIA XV

“Dhe Jisui, kur pa turmat, u ngjit në mal, dhe u ul. Nxënësit e tij iu afruan. Dhe Ai filloi të flasë dhe ti mësonte ata duke thënë: “Lum ata”...

Vini re sa i thjeshtë dhe sa larg krenarisë ishte Ai, duke mos i sjellë njerëzit pas vetes me pompozitet. Por, kur kërkohej shërim Ai shkonte vetë kudo, vizitonte qytete dhe fshatra. Dhe tani, që turma ishte bërë shumë e madhe, Ai u ul në një vend të thjeshtë dhe jo në qendër të ndonjë qyteti apo sheshi, por në një mal dhe në një vend të shkretë. Nëpërmjet kësaj na Ai mëson që të mos bëjmë asgjë për t’u dukur dhe të largohemi nga zhurmat e jetës së zakonshme, veçanërisht në ato raste kur duhet të studiojmë urtësinë dhe të flasim për ato gjëra që janë vërtetë të nevojshme për t’u bërë.

Por kur Ai u ngjit në mal dhe “u ul, dishepujt e Tij iu afruan”. A e vini re, se si u rritën ata në virtyt? Si në një çast ata u bënë më të mirë? Turma ishte aty vetëm për të parë mrekullitë, ndërsa apostujt, që nga ai moment, dëshironin të dëgjonin diçka më të thellë dhe më të lartë. Dhe pikërisht kjo i dha nxitje Jisuit të fillonte mësimin dhe të shpallte këtë predikim.

Sepse Ai nuk shëronte vetëm trupat e njerëzve, por edhe shpirtin e tyre; dhe nga kujdesi për shpirtin, Ai kalonte edhe tek shërbimi për trupin. Kështu, Ai ndryshonte mënyrën e ndihmës që jepte dhe ndërthurte mësimet e Tij me veprat që shfaqnin lavdinë e Tij. Për më tepër, Ai bënte që gojët e paturpëshme të heretikëve të heshtnin, duke treguar se kujdesi i Tij është për të dyja pjesët e qenies sonë dhe se Ai është Krijuesi i gjithçkaje. Prandaj, Ai u ofronte kujdes të madh të dyjave natyrave, duke shëruar njëherë trupin dhe pastaj shpirtin.

Dhe kështu Ai ishte angazhuar në veprim. Thuhet se “Ai hapi gojën dhe i mësoi ata (dishepujt)”. Pse është shtuar fraza “Ai hapi gojën”? Për të treguar se Ai jepte mësim edhe me anë të heshtjes së Tij dhe jo vetëm kur Ai fliste. Sepse në disa raste, Ai e shprehte mësimin e Tij duke “hapur gojën” dhe në disa raste të tjera e shprehnte mesazhin e Tij përmes veprave që bënte.

Por kur dëgjon që thuhet se Ai i mësoi ata, mos mendo se Ai po bisedonte vetëm me dishepujt e Tij, por me të gjithë përmes tyre.

Duke qenë se turma ishte siç është zakonisht një turmë, që përbëhej gjithashtu edhe nga ata që ishin ende në një nivel të ulët shpirtëror, Ai tërheq grupin e dishepujve dhe iu drejtohet atyre me fjalët e Tij. Kështu, duke folur me ata, Ai donte që edhe të tjerët që ishin ende larg kuptimit të mësimeve të Tij, të mund ta kuptonin më lehtë mësimin për vetëpërmbajtjen. Kjo është shprehur edhe nga Llukai, kur tha se “Ai i drejtoi fjalët e Tij tek ata”, dhe madje edhe nga Mateu gjithashtu, i cili shkroi:
“Dishepujt e Tij erdhën tek Ai, dhe Ai i mësoi ata”. Kështu, të tjerët do të ishin më të gatshëm t’i dëgjonin, sesa nëse Ai do t’u ishte drejtuar të gjithëve.

2. Prej nga duhet të nisë Ai? Dhe çfarë bazash të reja po vendos për ne në këtë mësim?

Le të dëgjojmë me vëmendje të plotë atë që thuhet. Pavarësisht se u drejtohet dishepujve, këto u shkruan edhe për të gjithë pasardhësit e tyre. Prandaj edhe pse Ai kishte dishepujt në mendje gjatë predikimit të Tij në publik, Ai nuk i kufizoi fjalët e Tij vetëm për ata, por i aplikoi ato për të gjithë, pa asnjë kufizim. Ai nuk tha “Të bekuar jeni nëse bëheni të varfër”, por “Të varfrit janë të bekuar”. Dhe mund të shtoj se, edhe sikur të kishte folur vetëm për dishepujt, këshillat do të ishin ende të vlefshme për të gjithë ne. Kështu, kur Ai thotë: “Ja, Unë jam me ju gjithmonë, deri në fund të botës”, Ai nuk po flet vetëm me ata, por përmes tyre, me të gjithë botën. Dhe duke shpallur të lumtur ata që përndiqen dhe që vuajnë, gjëra të cilat janë të vështira për tu përballuar; i shpall këto jo vetëm për dishepujt, por edhe për të gjithë ata që arrijnë në të njëjtin shkëlqim, për të cilët Ai jep kurorat e Tij.Krye e formularit

Për ta bërë këtë edhe më të qartë dhe për të të informuar se dhe ti ke një interes të madh në fjalët e Tij, dhe gjithashtu e ka dhe gjithë njerëzimi, nëse zgjedh të dëgjojë, vini re si i fillon këto fjalë të mrekullueshme.

“Lum të varfërit në shpirt, sepse e tyre është Mbretëria e qiejve”.

Çfarë do të thotë “të varfrit në shpirt”? Ata që janë të përulur dhe të penduar në mendje. Me fjalën “shpirt”, Ai nënkupton shpirtin dhe aftësinë për të zgjedhur. Kjo do të thotë se, nëse shumë janë të përulur jo me dëshirën e tyre, por nga presioni i rrethanave, Ai nuk e lavdëron këtë gjë. Ai bekon ata që me vullnetin e tyre përulen dhe nënshtrojnë veten.

Pse Ai nuk tha “të përulurit”, por “të varfrit”? Sepse kjo ka një kuptim më të thellë. Ai flet për ata që janë të tronditur dhe dridhen përpara porosive të Perëndisë. Edhe Isaia, profeti i Zotit, ka thënë se Zoti i pranon ata që janë të tillë, kur thotë: “Kë do të shikoj, përveç atij që është i përulur dhe i qetë, dhe që dridhet përpara fjalëve të Mia?” Ka shumë lloje përulësie: disa janë të përulur në mënyrë të natyrshme, të tjerë janë të përulur në një mënyrë më të thellë. Kjo lloj përulësie, që është jo vetëm i nënshtruar, por i dërmuar dhe i dorëzuar, është ajo që lavdëron profeti kur thotë: “Therrore ndaj Perëndisë është shpirti i dërmuar, zemrën e dërmuar dhe të përulur Perëndia nuk do ta përbuzë”. Po ashtu, tre Djemtë e quajnë këtë një flijim të madh para Zotit, duke thënë: “Me një shpirt të dërmuar dhe një zemër të përulur, le të na pranojë”. Krishti bekon pikërisht këtë lloj përulësie.

3. Të këqijat më të mëdha, ato që shkatërrojnë botën, hyjnë përmes krenarisë. Djalli, i cili nuk ishte djall më parë, u bë i tillë për shkak të krenarisë, siç shprehet qartë edhe apostull Pavli, duke thënë: “Që, ngritur nga krenaria, të mos bjerë në dënimin e djallit”. Po ashtu, njeriu i parë i fryrë nga djalli me shpresa të rreme, u bë shembull dhe humbi gjithçka që kishte duke shpresuar të bëhej perëndi. Zoti e qortoi dhe e talli budallallëkun e tij, duke thënë: “Ja, Adami është bërë si një nga ne”. Secili nga pasuesit e tij u shkatërrua nga mendimi i gabuar se mund të barazohej me Perëndinë. Kjo pra, ishte kështjella e të këqijave tona dhe rrënja e çdo ligësie. Prandaj Ai, duke pasur parasysh një mjekim të përshtatshëm për këtë sëmundje, vendosi këtë ligj si një themel të fortë dhe të sigurt. Sepse, mbi këtë bazë të sigurt, ndërtuesi mund të ndërtojë pjesët e tjera pa rrezik. Por, nëse ky themel hiqet edhe pse një njeri mund të arrijë lart në jetën e tij, gjithçka do të shkatërrohet dhe do të përfundojë keq. Edhe nëse kreshmon, lutet, bën bamirësi dhe jeton një jetë të ndershme, pa përulësi, gjithçka shembet dhe shkatërrohet.

Kjo është pikërisht ajo që ndodhi me fariseun. Pasi kishte arritur majat e virtytit, ai “u rrëzua” duke humbur gjithçka, sepse nuk kishte bazën e të gjitha virtyteve. Ashtu si krenaria është burimi i çdo ligësie, përulësia është themeli i të gjithë vetëkontrollit. Prandaj, Krishti fillon me këtë, duke e çrrënjosur që në fillim mburrjen nga shpirti i dëgjuesve të Tij.

Dikush mund të pyesë: “Po ç'lidhje ka kjo me dishepujt e Tij, të cilët në çdo aspekt ishin të përulur? Sepse, në të vërtetë, ata nuk kishin arsye për krenari, duke qenë peshkatarë, të varfër, të thjeshtë dhe pa shkollë”.

Edhe pse këto fjalë nuk kishin lidhje të drejtpërdrejtë me dishepujt, ato sigurisht kishin rëndësi të madhe për ata që ishin të pranishëm dhe që më vonë do të pranonin dishepujt, në mënyrë që të mos i nënvlerësonin për këto arsye.

Megjithatë, më e saktë do të ishte të thuhej se ato ishin të nevojshme edhe për vetë dishepujt. Sepse, ndonëse jo në atë moment, por më vonë atyre do t’u duhej ky udhëzim, sidomos pas shenjave dhe mrekullive që do të bënin, nderit që do të merrnin nga bota dhe besimit të tyre ndaj Zotit. Në fakt, as pasuria, as pushteti, as mbretëria nuk kishin aq fuqi për ti bërë krenarë njerëzit, sa kishin ato gjëra që ata zotëronin me plotësi. Përveç kësaj, ishte e natyrshme që edhe para mrekullive të ndjenin njëfarë krenarie njerëzore, sidomos kur shihnin njerëzit dhe gjithë atë turmë që rrethonte Mësuesin e tyre. Prandaj, Ai menjëherë frenon çdo ndjenjë krenarie tek ata.

Ai nuk e paraqet atë që thotë si këshillë ose si urdhërim, por si bekim, duke e bërë fjalën e Tij më të lehtë për t’u pranuar dhe duke hapur rrugën e mësimeve të Tij për të gjithë. Sepse nuk tha, “Ky apo ai person”, por “të gjithë ata që veprojnë kështu janë të bekuar”. Kështu që, edhe nëse je skllav, lypës, i varfër, i huaj, apo i paarsimuar, asgjë nuk të pengon të jesh i bekuar, nëse ndjek këtë virtyt.

Pasi nisi aty ku kishte më shumë nevojë, siç e shihni, Ai kalon në një urdhërim tjetër, i cili duket se bie ndesh me gjykimin e të gjithë botës. Sepse, ndërsa të gjithë mendojnë se ata që gëzojnë janë për t’u pasur zili dhe ata që janë në pikëllim, varfëri apo ata që vajtojnë, janë të mjerë, Ai pikërisht këta të fundit i quan të bekuar, duke thënë:
“Të bekuar janë ata që vajtojnë”.

Megjithatë, të gjithë njerëzit i quajnë të mjerë. Për këtë arsye, Ai kreu mrekullitë më parë, që të fitonte besim kur fliste për mësime kaq të jashtëzakonshme.

Edhe këtu, përsëri, Ai nuk i përfshin të gjithë ata që vajtojnë, por ata që vajtojnë për mëkatet. Sepse me siguri, lloji tjetër vajtimi është ai që lidhet me çështjet e kësaj jete dhe që është i ndaluar në mënyrë të prerë. Këtë e ka shpjeguar qartë edhe Pavli, kur tha: “Trishtimi i botës sjell vdekje, por trishtimi sipas Perëndisë sjell pendim për shpëtim, që nuk të vjen keq për të”.

Kështu, Ai i quan të bekuar ata, trishtimi i të cilëve është i tillë; por jo thjesht ata që trishtohen, por ata që vajtojnë plotësisht. Prandaj nuk tha “ata që trishtohen”, por “ata që vajtojnë”. Kjo urdhëresë është përshtatur për të na mësuar vetëpërmbajtje të plotë. Sepse, nëse ata që vajtojnë për humbjen e fëmijëve, bashkëshortëve apo të afërmve të tjerë nuk ndiejnë dëshirë për përfitime apo kënaqësi të tjera gjatë asaj periudhe dhimbje, nuk kërkojnë lavdi, nuk zemërohen nga fyerjet, nuk bien pre e smirës dhe nuk përfshihen nga asnjë pasion tjetër, duke qenë të pushtuar vetëm nga dhimbja e tyre, aq më tepër ata që vajtojnë për mëkatet e tyre, ashtu siç duhet të vajtojnë, do të tregojnë një vetëpërmbajtje edhe më të madhe se kjo.

Po çfarë shpërblimi marrin këta? “Sepse ata do të ngushëllohen”, thotë Ai.

Ku do të ngushëllohen ata? Si në këtë jetë, ashtu edhe në jetën tjetër. Sepse, duke qenë se detyra e dhënë ishte tepër e rëndë dhe e vështirë, Ai premtoi të jap diçka që e bën atë më të lehtë. Prandaj, nëse dëshiron të ngushëllohesh, vajto; dhe mos mendo se kjo është një fjalë e errët dhe e rëndë. Sepse kur Zoti ngushëllon edhe nëse hidhërimet të vijnë të shumta si flokët e dëborës, ti do ti kapërcesh të gjitha.

Në të vërtetë, shpërblimet që jep Perëndia janë gjithmonë shumë më të mëdha sesa përpjekjet tona. Ai këtë e ka bërë të qartë në rastin e atyre që vajtojnë, duke i shpallur të bekuar jo sipas meritës së asaj që bëjnë, por sipas dashurisë së Tij për njerëzit. Sepse ata që vajtojnë, vajtojnë për gabimet dhe mëkatet e tyre dhe mjafton për ta që të marrin falje dhe të gjejnë paqe për shpirtin e tyre.

Por, meqenëse Ai është plot dashuri për njerëzit, nuk e kufizon shpërblimin e Tij vetëm te heqja e ndëshkimeve ose falja e mëkateve. Përkundrazi, Ai i bën ata të bekuar dhe u jep një ngushëllim të bollshëm.

Ai na urdhëron të vajtojmë, jo vetëm për gabimet tona, por edhe për mëkatet e të tjerëve. Të tillë ishin shpirtrat e shenjtorëve: ashtu ishte dhe ai i Moisiut, i Pavlit, i Davidit; të gjithë këta vajtuan shumë herë për të këqijat që nuk ishin të tyre.