Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Shkurti

Shën Kirana, Martire e Re : 28 Shkurt

Mon, 28 Feb 2022 08:35:00 +0000

Neomartirja e shenjtë Kirana lindi në fshatin Avisoka, në Osën e sotme të Selanikut, prej prindërve besëmirë dhe Perëndidashës. Në biografinë e saj tregohet se ishte shumë e bukur. Kjo bukuri e jashtme e Kiranës, që nuk ishte gjë tjetër veçse reflektim i bukurisë së saj të brendëshme, përbën edhe shkakun që e drejtoi shenjtoren në martirizim, pasi një jeniçer, taksambledhës në fshatin e Kiranës, i cili u dashurua me të, u përpoq në mënyrë të përsëritur, me joshje dhe dhurata që ta bindte të ndryshonte besim dhe më pas të martoheshin. Por pasi Kirana nuk i pranonte joshjet, e aq më tepër dhuratat e turkut, ai duke menduar se do ta përkulte duke e frikësuar, do të fillonte ta kërcënonte se do ta torturonte rëndë dhe më në fund do ta vriste, nëse ajo nuk dorëzohej dhe mohonte besimin e saj. Por as këto mënyra nuk sollën rezultatin e dëshiruar për jeniçerin. Atëherë ai e solli në mënyrë të dhunshme para kadiut të Selanikut dhe shpifi kundër saj, sikur ajo i kishte shprehur se do të ndryshonte besimin që të martohej me jeniçerin, por përfundimisht nuk e mbajti premtimin e saj. Shën Kirana me një burrëri shpirtërore pohoi besimin e saj për Krishtin. Kështu turqit e futën në burg.

Jeniçeri, që e solli tek kadiu, kërkoi dhe mori lejen e Ali Efendiut, beut të kalasë së Selanikut që të vizitonte shenjtoren në burg, ku me joshje, por edhe me tortura u përpoq që ta bënte për vete. Por, kur u largua ai, torturat i vijoi gardiani i burgut.

Njëherë jeniçeri e vizitoi përsëri shenjtoren në burg dhe e torturoi deri në vdekje. Një roje burgu i Krishter e qortoi ashpër rojen tjetër të burgut, duke e kërcënuar se do ta akuzonte tek pashai, pasi ai lejonte që në burg të hynin njerëz të ndryshëm pa të drejtë për të torturuar të burgosurit. Kështu, kur pas pak jeniçeri erdhi përsëri në burg, roja i frikësuar nuk e lejoi që të hynte brenda. Atëherë jeniçeri e paditi tek Ali Efendiu, i cili e thirri dhe qortoi sepse ai nuk iu bind urdhrave të tij. Pas kësaj ngjarjeje roja u rikthye në burg i zemëruar dhe të gjithë zemërimin e tij e zbrazi tek Kirana, të cilën e lidhi dhe filloi që ta godiste papushim. Para kësaj pamjeje të gjithë të burgosurit, madje edhe myslymanët, filluan që të protestonin kundër këtij gardiani, i cili e la shenjtoren të lidhur dhe u largua. Ishte 28 shkurt 1751.

Gjatë orëve të para të mëngjesit një dritë hyjnore mbuloi papritur trupin e Shën Kiranës, e cila dha frymën e saj të fundit, dhe më pas kjo dritë u përhap në të gjithë burgun. Para kësaj mrekullie të Krishterët falenderuan Zotin, ndërsa myslymanët menduan se ishte zjarr dhe u frikësuan.

Gardiani i krishter, i cili shkoi që të zgjidhte Shenjtoren e lidhur, e gjeti atë të vdekur. Ndërkohë drita ishte larguar, por një aromë e pashprehur mbeti në të gjithë vendin. Atëherë gardiani, u kujdes për lipsanin e shenjtë të Martires, të cilin ditën tjetër e morën të krishterët dhe e varrosën jashtë Selanikut. Në Sinaksarin e Neomartires tregohet se lipsani i Shenjtores u varros “jashtë qytetit, aty ku varrosen lipsanet e të Krishterëve”, dmth., në Varrezën e Shën Parashqevisë.

Shërbesën asmatike ( frymore) të Shenjtores e shkroi Kristofor Prodhromiti.

Si ditë kujtimi për Neomartiren, në Kodikun Lavreotik tregohet data 1 janar. Por në Osa, Shën Kirana kremtohet më 8 janar. Kisha e kremton Shën Kiranën më 28 shkurt, por ndoshta sepse kjo datë shpesh bie në periudhën e Kreshmës së Madhe, e kremtja është zhvendosur edhe në datën 8 janar. Kujtimi i Shenjtores nderohet në mënyrë panigjirike prej banorëve të Osës në Selanik dhe në kishën Arhieropiitu gjatë të dielës pas 8 janarit.

Në fshatin Osa, gjendet Kisha e Shenjtë e Martires së Madhe Shën Kiranës, e cila është edhe mbrojtëse e komunitetit. Kisha u ndërtua në vitin 1840 ose në vitin 1868. Në këtë kishë ruhet edhe ikona mrekullibërëse e Shën Kiranës, e bërë rreth vitit 1870, prej Kristodhul Joan Zografit nga Siatista.

Shën Tarasi, Kryepiskop i Kostandinopojës : 25 Shkurt

Fri, 25 Feb 2022 08:51:00 +0000

Shën Tarasi lindi, u rrit dhe u arsimua në Kostandinopojë prej prindërve fisnikë dhe besëmirë, Gjergjit, gjykatës dhe patric dhe Evkratisë. Shenjti ishte edhe xhaxhai i Shën Fotit (6 Shkurt). Për shkak të formimit të tij të madh u ngjit në gradën e protasikritit (i pari nga sekretarët specialë të perandorit).

Rrethanat kishtare në atë kohë ishin mjaft të rënda. Ekzistonte akoma lufta kundër ikonave dhe pozita e Orthodhoksëve u bë akoma edhe më e vështirë pas vdekjes së Patriarkut Pavli IV Qiprianit (30 Gusht). Mbretëresha Irini nga Athina, e cila ishte regjente e birit të saj të mitur Kostandini VI (780-798), kuptoi se nevojitej një udhëheqës kishtar me devotshmëri, përgatitje teologjike dhe aftësi administrative për t'iu përgjigjur rrethanave dhe problemeve. Kështu prej laikëve Patriark i Kostandinopojës u zgjodh Tarasi, me gjithë refuzimet e tij, pasi mori premtimin prej mbretërve se do të thirrej një Sinod Ekumenik që do të diskutonte çështje të ndryshme teologjike dhe kishtare. Hierotonia e Patriarkut të ri u bë më 25 Dhjetor 784.

Gjatë patriarkatit të tij, Shenjti u kujdes për krijimin e lidhjeve me Kishën Perëndimore nën Papa Adrianin I dhe për thirrjen e Sinodit VII Ekumenik në vitin 787 në Nikea. Ky Sinod dënoi ikonomakët dhe anuloi Sinodin ikonomak të vitit 754, duke u bazuar edhe tek shkrimet teologjike të Shën Joan Damaskinit (4 Dhjetor). Mbledhja e tetë e Sinodit u bë në Kostandinopojë, në pallatin mbretëror, ku Mbretëresha Irini dhe biri i saj Perandori Kostandin nënshkruan Vendimet e Sinodit.

Devotshmërisë dhe moralit të Shenjtit i atribuohet edhe vëmendja e Kishës ndaj simonisë, domethënë mitdhënies për përfitimin e gradave kishtare, veçantërisht froneve episkopale. Paralelisht Shenjti zhvilloi një veprimtari të pasur bamirëse e shoqërore dhe u shqua për lëmoshë ndaj të varfërve.

Dashuria e tij për murgjërinë u shpreh edhe me ndërtimin e Manastirit në ngushticën e Bosforit, në të cilin edhe u varros pas fjetjes së tij oshënare të mërkurën e javës I të Kreshmëve në vitin 806. Perandori Mihail I Rakbe (811-813) e veshi varrin e Shenjtit me argjend, duke treguar kështu si ai ashtu edhe mbretëresha Prokopia respektin e tyre për kujtimin e Shenjtorit.

Shën Ethelberti - Mbret i Anglisë : 24 Shkurt

Thu, 24 Feb 2022 08:33:00 +0000

Shën Ethelberti ishte mbret anglosakson i Kentit me qendër në Kanterbëri. Gruaja e tij Berta, ishte e krishterë me origjinë nga Franca. Gjatë mbretërimit të tij, mbërritën nga Roma Hierapostuj të krishterë të udhëhequr nga murgu Augustin. Mbreti i pranoi dhe ju krijoi çdo lehtësi në kryerjen e veprimtarisë së përhapjes së Fjalës Hyjnore. Përfundimisht, vetë mbreti u pagëzua si i Krishterë. Ndërtoi Kishën e Apostull Andreas në Roçester, të Apostull Pavlit në Londër dhe manastirin e famshëm të Apostujve të Shenjtë Petro dhe Pavlon dhe Kanterbëri. Gjithashtu, kontribuoi edhe në kristianizimin e Saksonve Lindorë, që kishin mbret Sebertin.

Shën Ethelberti fjeti me paqe në vitin 616.

Gjetja I dhe II e Kokës e Shën Joan Pagëzorit : 24 Shkurt

Thu, 24 Feb 2022 08:24:00 +0000

Të nderuar miq edhe të dashur vëllezër edhe motra në Krishtin në 24 shkurt Kisha Orthodhokse kremton të kremten: Gjetja e parë dhe të dytë e kokës së Joan Pagëzorit.

Tradita na thotë se në banketi i ditëlindjes së Herodit u vadit me gjakun e profetit më të madh e Pararendësit të Krishtit dhe, pas kësaj ngjarjeje, nxënësit e Joanit shkuan për të varrosur trupin e tij (Matth. 14:11).

Kurse Herodiada, që kishte marrë kokën e përgjakur të Joanit në një tabaka, dha urdhër ta varrosnin atë thellë në një vend të padenjë, afër pallatit të Herodit në Makerontë.

Shumë kohë më pas, dy murgj që vinin nga Lindja mbërritën në Palestinë për të nderuar Vendet e Shenjta. Pararendësi i shenjtë iu shfaq natën, secilit në mënyrë të veçantë, dhe u tha: “Shkoni në pallatin e Herodit dhe do të gjeni atje kokën time të futur në dhé”. Të udhëhequr nga hiri hyjnor, ata nuk u munduan shumë për të gjetur vendin ku ishte hedhur koka e shenjtë dhe, duke falënderuar Perëndinë, e futën në një thes dhe morën rrugën e kthimit.

Në rrugë takuan një poçar shumë të varfër, me origjinë nga Emesa, që kishte braktisur vendin e tij për një fat më të mirë. Pas një shfaqjeje të Pararendësit, ai e mori lipsanin e shenjtë dhe u kthye në Emesë, ku pati një bekim dhe bollëk të madh.

Në çastet e fundit të ndarjes nga kjo jetë, e vuri kokën e nderuar në një kuti të bërë enkas dhe ia dorëzoi së motrës, duke i dhënë urdhër të mos e hapte pa marrë urdhër nga vetë ai që ndodhej atje brenda dhe t’ia jepte në çastin e duhur një njeriu të devotshëm dhe miku të Perëndisë. Koka e Pararendësit kaloi kështu nga njëra dorë në tjetrën dhe arriti më në fund te një njeri i devotshëm, te hieromonaku me emrin Efstath, që ushtrohej në një shpellë pranë qytetit të Emesës, por që në fshehtësi besonte në herezinë e Ariosit. I pushtuar nga krenaria, ai ia atribuonte vetes mrekullitë e bëra me shumicë nga lipsani i shenjtë dhe nxirrte një përfitim të turpshëm nga hiri hyjnor. Herezia dhe ligësitë e tij u zbuluan dhe dolën në dritë, kështu që u dëbua prej orthodhoksëve dhe koka e nderuar e Pararendësit qëndroi e fshehur në shpellë deri në kohën kur Markeli i devotshëm, një njeri që donte Perëndinë dhe virtytin, u caktua jerond i manastirit që ishte themeluar pranë shpellës, në kohën e mbretërimit të Markianit (450-457), kur episkop i Emesës ishte Urani i famshëm.

Pararendësi i shenjtë iu shfaq në shumë raste Markelit dhe i dëshmoi dashamirësinë e tij, duke e përqafuar me dashuri dhe duke i dhënë një vazo plot me mjaltë. Duke iu bindur Pararendësit dhe i udhëhequr nga një yll, Markeli shkoi për të gjetur kokën dhe e nisi kërkimin nga një kamare në murin e shpellës. Ai ndezi temjan dhe nisi të gërmonte. Zbuloi nën një pllakë mermeri lipsanin e shenjtë të fshehur në një amforë dhe e nderoi me lot gëzimi. Ky lipsan fort i nderuar u vendos nga episkopi në kishën qendrore të Emesës dhe u bë për qytetin një burim bekimesh dhe bamirësish të të gjitha llojeve, deri në kohën e transferimit të tij në Konstandinopojë, në shekullin e 9-të, nën mbretërimin e Mihailit III (842-867) dhe të patriarkut, shën Ignati. Nga ky transferim është caktuar edhe e kremtja e sotme.

Eshtë edhe një traditë tjetër se në shekullin e IV , që na thotë se varri i Shën Joan Pagëzorit nderohej në Samari bashkë me atë të profetëve Elia dhe Abdia.Varri u dhunua nga Julian Apostati (361) dhe ju shpërndan eshtrat, por disa besimtarë të krishterë arritën të shpëtonin disa pjesë dhe i çuan në Jeruzalem, tek igumeni Filip, i cili i dërgoi tek Shën Athanasi i Aleksandrisë.

Pavarësisht se lipsanet u morën përsëri nderimi në varrin e shenjtorit në Sebaste vazhdoi prej shekujsh derisa vendi u pushtua nga arabët mysliman të cilët e kthyen në xhami Kishën .Edhe myslimanët e nderojnë varrin e Shën Joan Pagëzorit.

Menologët sllavë na sjellin një traditë tjetër nga Sinaksarët Bizantin, sipas tyre Joana e gruaja e Kuzës që shoqëronte Heroditën edhe më vonë u bashkua me gratë e shejnta që shkonin pas Jisuit dhe nderohet me gratë miraprurëse, nuk mundi ta duronte vendin e pisët ku ishte varosur koka e nderuar e Shën Joan Pagëzorit dhe porositi që të zhvarosej dhe e solli fshetas në Jeruzalem , në malin e Ullijnve , ku u gjet më vonë nga një fisnik që u bë murg.

Sipas Shën Simeon Metafrazit koka e Pagëzorit humbi dhe u gjet përsëri nga dy murgj që e transferuan prej tyre në Kiliki.Kur e mësoi këtë faktë perandori Valenc (364 -375) urdhëroi prefektin e pallatit , Mardonin , që ta sillte në Kostandinopojë.Gjatë rrugës karoca që po trasportonte mbeti e palëvizur në mënyrë të mrekullushme në Pantikion(Bitini.)

U desh ta çonin në një pronë të Mardonit, në vendin e quajtur Kasilios, në rojen e një murgeshe Matrona e herezisë Maqedonit, e cila ishte edhe kryetare e një grupi murgeshash.Pas vdekjes së saj , prifi Vicens u kthye në Orthodhoksi dhe mori përsipër përkujdesjen e lipsanit të shenjtë, derri kur perandori Theodhosi i Madh erdhi për ta marrë dhe e çoi me nderim të madh, duke e mbajtur me një cep të mantelit perandorak në 17 shkurt (369) dhe e vendosi në një kishë madhështore në lagjen Hebdomon, që e kishte ndërtuar enkas për ta pritur lipsanit e kryes së shejntë të Shën Joan Pararendës dhe Pagëzor.

Në ikonë Shën Joani Pagëzori mban në një dorë kokën e prerë dhe në tjetrën një letër ku shkruhet ajo që u thoshte turmave; ‘’Pendohuni sepse mbretëria e qiejve është afër”.(Mateu 3:2)

Të njëjtën mesazh Shën Joani na i thotë edhe neve sot : “që të pendohemi se po vjen Zoti për të bërë gjygjin e Tij të drejtë", ashtu siç thotë edhe apostull Petro në letrën e tij:‘’Sepse erdhi koha të fillojë gjyqi nga shtëpia e Perëndisë dhe nëse fillon më përpara nga ne cili do të jetë fundi i atyre që nuk u binden Ungjillit? Dhe nese ‘’i drejti mezi shpëton ku do të duket i pabesi dhe mëkatari?(Petro 1:4 17-18)

Lipsani i kokës së Shën Joan Pagëzorit sot gjëndet në Amejnc në Francën veriore dhe një pjesë e vogël gjendet në Malin Athos në Greqi.

Përlëshorja e të kremtes.

"Si një thesar mistik ,që ishe fshehur në dhe ,ta gjeti Zoti Jisu ,kokën e shenjtë pa çmim ,profet pagëzor Joan; mblidhuni pra të gjithë ,ta kremtojmë me besë ,eni ta lavdërojmë ,Zotin le ta hymnojmë ,i cili na shpëton prej prishjes me ndërmjetimin tend".Amin.

Shën Llazari nga Tripoli i Peloponezit, Hieromartir i Ri : 23 Shkurt

Wed, 23 Feb 2022 10:02:00 +0000

Burimi i parë i shkruar që kemi për martirizimin e Hieromartirit të Ri dhe të Shenjtë Llazar është ai i kodikut nr. 797 i Manastirit të Hirshëm të Vatopedhit, i cili përmban shërbesën dhe sinaksarin e Shenjtit.

Shën Llazari, ishte prift dhe atdheu i tij i veçantë ishte Tripoli. Prindërit e tij besëmirë, Nikolla dhe Aleksandra, e rritën me këshilla dhe edukim më Zotin, duke e çuar atë drejt masave të përsosura të virtytit. Kur u dorëzua prift, mësonte ata që jetonin me devotshmëri, ndërsa të tjerët i këshillonte që të mos padrejtësonin të varfërit. Një person që jetonte në të njëjtin qytet në Tripoli, i quajtur Seletos, përditë kryente padrejtësi. Këtë Seletos, prifti Llazar vazhdimisht e këshillonte që të mos i binte në qafë njeriu. Kur Seleti u dënua me vdekje për padrejtësitë e tij, mohoi Krishtin që të shpëtonte.

Atëherë, duke u bërë mysliman dhe duke i shpëtuar rrezikut, bashkë myslimanë të tjerë dëshironin që të detyronin edhe Shën Llazarin që të bëhej edhe ai mysliman. Shpifën shumë herë kundër tij dhe e çuan në gjykatë duke i thënë se nëse do të ndryshonte besimin do t’i jepnin shumë të mira, përndryshe do ta vrisnin.

Shenjti e refuzoi këtë ofertë të të pabesëve, të cilët vendosën që Shenjti të torturohej me shumë tortura, të njëjta për shumë neomartirë, si fshikullimet, shtrembërim gjymtyrësh, etj. Përfundimisht, martirin e hodhën brenda në zjarr, ku Shenjti dha edhe shpirtin e tij të lumur në lutje më 23 Shkurt 1605.

Me rëndësi të veçantë është fakti se nëna e tij e mbështeste duke thënë që ta duronte dënimin e zjarrit, në mënyrë që të trashëgonte Mbretërinë e përjetëshme dhe të gëzohet bashkë me martirët e tjerë, ëngjëjtë, kryeëngjëjtë, profetët dhe shenjtorët e tjerë. Në këtë mënyrë mbaroi Hieromartiri i ri dhe i shenjtë Llazar. Besimtarët dhe jobesimtarët e pranishëm, të habitur dhe të frikësuar, konfirmuan se një dritë nga qielli mbuloi vendin e martirizimit për tre ditë rresht. Më pas disa të krishterë besëmirë morën lipsanet e Shenjtit, të cilat shëronin të gjithë ata që i lutnin me besim.

Shën Ariston Çudibërësi - Episkop i Arsinois në Qipro : 22 Shkurt

Tue, 22 Feb 2022 08:08:00 +0000

Shën Aristoni jetoi në Qipro gjatë fundit të shekullit IV dhe fillimit të shekullit V. Gjatë asaj kohe në zonën e Pafos ekzistonin dy Episkopë. Njëri në zonën e Pafos me rezidencë në Pafon e Ri dhe tjetri në zonën Arsinois me rezidencën në Arsinois, aty ku gjendet qyteti Hrisohus. Sipas atyre që thotë Shën Neofiti i Mbyllur (12 Prill), Shën Aristoni është episkopi i dytë i Arsinois sipas radhës. I pari përmendet një Episkop i quajtur Nikolla. Pas tij është Shën Aristoni dhe më pas Shën Nikoni dhe Shën Arkadi (29 Gusht). Dhe të tre këta Shenjtorë, Aristoni, Nikoni dhe Arkadi, konsiderohen sipas Shën Neofitit si po njësoj të denjë si tre Etërit dhe Hierarkët e mëdhenj të Kishës sonë, Vasili i Madh, Grigor Theologu dhe Joan Gojarti.

Shën Aristoni lindi prej prindërish besëmirë, të cilët u kujdesën që ta edukonin dhe ta rritnin birin e tyre sipas Perëndisë. Vyrtyti dhe jeta më Krishtin ishte qëllimi i jetës së Shën Aristonit. Vetëdorëzimi i tij i plotë tek Zoti e dorëzoi që të fitonte vyrtytin e butësisë dhe mbretëreshën e vyrtyteve, përulësinë, dhe prej saj shenjtërinë. Me vepra dhe me fjalë u bë mësues i flaktë i devotshmërisë dhe i besimit orthodhoks, mbrojtës i jetimëve, ëngjëll ngushëllimtar i të varfërve dhe të sëmurëve, atë i dashur për të gjithë. Fjala e Dhjatës së Vjetër: “Sa më e madhe të jetë tek ai përulësia, aq më shumë hir do të gjejë para Zotit” (Urtësia e Sirahut 3.18), gjeti zbatimin e saj në personin e Shenjtit. Perëndia i Shenjtë e denjësoi edhe me dhuntinë e çudibërjes. Oshënar Neofiti shkruan për Shenjtin, se ai ishte “shërues i mrekullueshëm kundër demonëve”. Shën Aristoni fjeti me paqe.

Shën Gjergji, Episkop i Amastridhos : 21 Shkurt

Mon, 21 Feb 2022 07:58:00 +0000

Shën Gjergji ishte me origjinë nga Kromni e Amastridhos dhe lindi prej prindërve besëmirë, Theodhorit dhe Megjethosë.

Pas studimeve të tij, shkoi në malin e Sirikut dhe aty pasi gjeti një Jerond asket, mësoi prej tij rregullat e jetës murgjërore dhe mori prej tij skimën ëngjëllore. Pas vdekjes së Jerondit, zbret në qytetin Vonisa të Akarnanisë dhe fillon aty asketizimin. Kur pas vdekjes së episkopit të Amastridhos, froni i tij mbeti vakant, Kisha duke parë vyrtytet dhe dhuntitë e Shenjtit, e vendos bari të Kishës së Amastridhos, të cilën e baritoi në mënyrë të pëlqyeshme nga Perëndia. Hierotonia e Shenjtit në gradën kryepriftërore u bë në Kostandinopojë.

Shenjti i shërbeu kishës, u kujdes për klerin e shenjtë dhe u interesua për mbrojtjen e jetimëve dhe vejushave, si edhe për ushqimin dhe mbajtjen e të varfërve. Perëndia, duke parë jetën oshënare të Shenjtit, e denjësoi me dhuntinë e bërjes së mrekullive.

Shën Gjergji fjeti me paqe në vitin 805. Kujtimi i tij kremtohet nga Kisha edhe më 25 Tetor.

Shën Filothei e Athinës: 19 Shkurt

Sat, 19 Feb 2022 10:38:00 +0000

Shën Filothei lindi në vitin 1522 në Athinë. Prindërit e saj quheshin Angjelos dhe Sirija Benizelu. Nëna e saj nuk mund të lindte fëmijë, por në mënyrë të mrekullueshme arriti që të lindte Shenjtoren.

Prindërit e saj u munduan që t’i jepnin çdo formim të mundshëm për kohën. Rigula (emri i Shenjtores para se të bëhej murgeshë) po rritej dhe po zbukurohej si në shpirt ashtu edhe në trup.

Në moshën 14 vjeçare, prindërit e saj e martuan, pa dëshirën e saj, me një prej arkondëve të Athinës. Por kjo martesë nuk ishte e mirë. Pas tre vitesh burri i saj vdiq. Shenjtorja ishte vetëm 17 vjeç. Prindërit e saj i bënë presion që ajo të martohej përsëri, por tashmë ajo e kishte marrë vendimin e saj, murgjërinë. Pas 10 vitesh vdesin edhe prindërit e saj dhe Rigula i përkushtohet Perëndisë dhe merr emrin Filothei.

Ajo ndërton një manastir grash pas një vizioni, me disa qeli, të cilit i dha emrin e Shën Andresë për ta nderuar atë.

Shembullin e saj, të përkushtimit tek Krishti e ndoqën edhe të reja të tjera. Për pak kohë, manastiri arriti të kishte 200 motra. Manastiri i Oshënare Filotheit bëhet një liman i vërtetë për të uriturit, jetimët dhe pleqtë.

Oshënarja, megjithë kundërshtimet e osmanëve, ndërton disa qendra të ndryshme filantropike, spitale dhe jetimore. Vepra e saj, kombëtare dhe fetare, i tejkaloi kufijtë e Athinës dhe u bë e famshme në të gjithë Greqinë.

Por e gjithë veprimtaria e Shën Filotheit zemëroi osmanët. Në një moment ata e kapin atë, por në momentin e fundit disa të krishterë arritën që të bindin sundimtarin osman në mënyra të ndryshme për të liruar Shenjtoren, e cila u la e lirë.

E lirë, Shën Filothei u rikthye në manastirin e saj. Ajo u kujdes jo vetëm për shpëtimin e shpirtit të saj, por edhe të të tjerëve, mëkatarët i përmirësoi moralisht dhe i drejtoi në pendim. Dhe përfundimisht për këtë qëllim shkoi edhe në ishullin Xhia (Kea), ku kishte ndërtuar një metoq, që të dërgonte aty ato murgesha, të cilat për arsye të ndryshme kishin frikë të qëndronin në Athinë. Në Xhia qëndroi për një kohë të gjatë dhe katekizoi në mënyrë të pëlqyeshme nga Perëndia motrat në ruajtjen e saktë të rregullave të jetës murgjërore. Sapo mbaroi punën aty, u rikthye në Athinë. Bëri edhe shumë të tjera për vendin dhe banorët e Athinës.

Një natë, më 2 Tetor 1588, osmanët shkuan në vendin e quajtur Patisia. Shenjtorja bashkë me motrat e tjera bënë një agripni për Shën Dhionis Aeropagjitin. Ditën tjetër kremtohej kujtimi i tij. Pesë prej osmanëve u ngjitën nga muri i jashtëm dhe hynë brenda në oborr. Hynë në kishë, ku kapën Shenjtorë dhe e fshikulluan dhe e lanë gjysmë të vdekur jashtë manastirit të saj.

Jashtë kishës, në të djathtë të hyrjes së saj, ruhet kollona, ku Filothei u lidh dhe u fshikullua. Murgeshat e tjera ishin në vendin e fshehtë Kalogreza. Aty Filothei e plagosur ndërron jetë më 19 Shkurt 1589.

20 ditë pas fjetjes së Shenjtores, varri i saj lëshonte erë të mirë. Madje edhe pas një viti kur u bë transferimi, lipsani i saj i shenjtë u gjend i paprishur. Lipsani i saj i shenjtë gjendet sot në Kishën Metropolitane të Athinës.

Shën Nikita Arvaniti, Martiri i ri

Sat, 19 Feb 2022 08:49:00 +0000

Hieromartiri i shenjtë Nikita lindi mes viteve 1760-1770 dhe ishte me origjinë nga Epiri ose Shqipëria e sotme. Disa autorë të tjerë mendojnë se Shenjti ishte me origjinë nga Trapezunda e Pondit, prej zonës së Lazon. Ky mendim mbështetet kryesisht në Shërbesën e Ajananitëve, që është shkruar rreth viteve 1840-1850 prej murgut Jakov të Skitit të Ri. Në këtë shërbesë tregohet se Shenjti ishte me origjinë nga zona Lazon e Pondit, por edhe në arkën e lipsaneve të Shenjtit shkruhet: “Të Hieromartirit të Shenjtë, Nikita të Lazos”. Për prindërit dhe për të afërmit e Shenjtit nuk dimë ndonjë gjë të rëndësishme. Dimë vetëm se ishin të krishterë të fshehtë (kriptokristianë).

Nga teksti i martirizimit të tij nuk na bëhet e ditur nëse në fillim të jetës mohoi Krishtin dhe u bë myslyman në Seres. Megjithatë flitet për rrethprerjen që ka pësuar shenjtori.

Shenjti u bë murg dhe jetoi në Skitin e Shën Anës në Malin e Shenjtë. Aty filloi përpjekjet shpirtërore duke jetuar me kreshmë, agripni dhe lutje. Më pas u hierotonis dhjakon dhe presviter në manastirin e Shën Pandeleimonit, të quajtur manastir rus. I pushtuar prej dëshirës për martirizim lëvizte rreth zonave të Seresit dhe të Dramës dhe predikonte para myslimanëve Krishtin si Perëndi të vërtetë. Vendimi i tij ishte që të derdhte gjakun e tij për dashurinë e Jisuit të ëmbël.

Shën Nikita u rrëfye tek hieromonaku Kostandin i metoqit të së Tërëshenjtës së Iliokalis dhe më pas mori edhe Misteret e Shenjta. Pasi kaloi prej kishës së Shën Gjergjit, shkoi më pas në xhaminë e Ahmet Pashës. Në atë xhami qëndronte një mësues i myslimanëve bashkë me disa nxënës së tij. Njëri nga këta nxënës ishte i çalë në të dyja këmbët. Shën Nikita i tha se do ta shëronte po të besonte tek Krishti.

Myslimani i ri i tregoi menjëherë mësuesit të tij fjalën që i tha Shenjti. Kështu Shenjti arrestohet dhe sillet tek vojvoda i Seresit, i cili urdhëroi që ta futnin në burg. Gjatë kohës së burgosjes së tij, Shenjti vuajti shumë tortura të frikshme. Gjatë mbrëmjes së të Shtunës së Madhe të vitit 1808, Isuf beu urdhëroi që të ekzekutohej vendimi për vdekjen e Shën Nikitës, të cilin e varën në vendin e quajtur Xeriah Pazar. Pranë vendit të martirizimit të tij ishte edhe Kisha e Kryeëngjëllit Mihail. Natën e martirizimit dhjaku i kishës doli nga qelia e tij dhe pa një dritë të madhe që të ndriçonte në të gjithë zonën rrotull. Lipsani i Martirit qëndroi i varur për tre ditë. Të Martën e Ndritshme, në mbrëmje, u dha tek të krishterët leja që ta merrnin lipsanin dhe ta varrosnin në kishën e Shën Nikollës në Seres.

Shenjti, në vendin e martirizimit të tij, në Seres, nderohet si mbrojtës i qytetit. Kremtohet në mënyrë panigjirike edhe të Dielën e Thomait.

Oshënar Agapiti, Omologjet dhe Çudibërës, Episkop i Sinaut

Fri, 18 Feb 2022 07:59:00 +0000

Oshënar Agapiti ishte me origjinë nga Kapadhokia dhe lindi prej prindërish besëmirë dhe Perëndidashës. Jetoi gjatë kohës së perandorit Dioklecian (284-305) dhe Maksimian (285-305). Në moshë të re shkoi tek manastiri në Sinao dhe u qeth murg. Igumeni e donte shumë, për shkak të jetës së tij të vyrtytshme dhe i mësoi edhe shkronjat e shenjta. Mori prej Perëndisë edhe dhuntinë e mrekullive. Me anë të lutjes vrau një dragua të madh, që shfaqej pranë manastirit dhe zhdukte njerëz dhe kafshë.

Më pas, në kohën e perandorit Licin (308-323), Oshënar Agapiti u rekrutua në ushtri. Aty pa sesi torturoheshin për besimin e tyre tek Krishti Martirët bukurmundës Viktori, Dhorotheu, Theodhuli, Agripa dhe shumë të tjerë. Menjëherë donte që edhe ai të merrte pjesë në martirizimin e tyre. Dhe ndërsa ata mbaruan për Krishtin me shpatë, ai shpëtoi shëndoshë e mirë me ekonominë e Perëndisë, edhe pse e goditën me shtizë, që të drejtonte shumë të tjerë në shpëtim.

Pas shërbimit ushtarak dhe kur tashmë perandor ishte Kostandini i Madh (324-337), Shën Agapiti u dha pas studimit të Ungjillit të Shenjtë dhe Episkopi i qytetit të Sinaut e hierotonisi Presviter. Pas fjetjes së Episkopit të tij dhe pas vendimit të përbashkët të klerit dhe popullit, u zgjodh Episkop.

Oshënar Agapiti pasi luftoi në mënyrë të pëlqyeshme për Perëndinë, fjeti me paqe.