Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Mars

Oshënar Vlashi nga Amori : 31 Mars

Thu, 31 Mar 2022 07:43:00 +0000

Oshënar Vlashi ishte me origjinë nga Amori i Azisës së Vogël, nga fshati Aplatiani dhe emri i tij i mëparshëm ishte Vasil. Në fillim të shekullit IX braktis atdheun e tij dhe shkon në Kostandinopojë, ku hirotoniset dhjakon i Shën Sofisë nga patriarku i shenjtë Ignat (shih 23 tetor). Në të njëjtën kishë shërbente si prift edhe vëllai i tij.

Pas një arratisjeje aventureske në Bullgari dhe shpëtimit të tij të mrekullueshëm, ai udhëton për në Romë. Aty qëndron rreth 12 vjet, dorëzohet prift, jeton një jetë të mrekullueshme në konovion e Shën Qesarit duke kryer mrekulli dhe dy herë edhe Hyjlindësja e vizitoi në vegime. Kthehet dhe murgjëron në manastirin Studit për katër vite, ku lidhet me arkondë të fuqishëm, me perandorin Leon VI të Urtin dhe me patriarkun e shenjtë Andon (shih 12 shkurt).

Rreth vitit 896 shkon në Malin e Shenjtë me disa nxënës dhe themelon një monidrio (manastir i vogël). Më pas lë si pasues aty një prej nxënësve të tij dhe shkon në vendet më të shkreta të Malit të Shenjtë ku jepet pas asketizmit dhe lutjes. Qëndroi vetëm në shkretëtirë dhe u dha i tëri pas lutjes, pa u interesuar për ushqimin dhe pa u frikësuar nga bishat e egra. Ai ushqehej me fjalët hyjnore dhe me barin e malit. Bishat e pyllit u bënë miq të tij dhe iu afruan me respekt. Shpesh nëpër Liturgjitë e tij bashkëmeshonte me ëngjëjt dhe barinjtë mahniteshin nga meloditë qiellore.

Për të gjithë Malin e Shenjtë ishte si “yll mëngjesi që i ndriçon të gjitha”.

Pas një 20 vjeçari përpjekjesh, kthehet në manastirin Studit, sepse njerëzit kishin filluar ta bezdisnin. Pas një temperature të lartë dhe pasi parashikoi fundin e tij dhe pasi meshoi për herë të fundit, dorëzoi shpirtin e tij të shenjtë tek Krijuesi i tij në vitin 909 ose 912. U varros në mënyrë madhështore në paraklisin e Shën Gjergjit në manastirin Studit.

Jeta e tij e bukur u shkrua rreth vitit 940 nga murgu Studit, që ishte nxënës i nxënësit të tij Lluka.

Shën Zaharia, Mitropolit i Korinthit : 30 Mars

Wed, 30 Mar 2022 07:28:00 +0000

Shën Zaharia ishte Episkop i Korinthit dhe u akuzua me pa të drejtë nga turqit sikur bashkëpunonte me Venecianët, gjatë fushatës së Morosonit në Greqi, për çlirimin e grekëve. Arrestohet dhe pasi torturohet ashpër çohet tek kadiu, i cili e nxiti që të mohonte Krishtin dhe të bëhej mysliman. Zaharia, me neveri dëgjoi këtë kërkesë të kadiut dhe për këtë arsye u torturua ashpër. U dënua që të digjej i gjallë në zjarr. Të krishterët e Korinthit mundën, pasi ofruan një shumë të madhe parash tek administratori osman, që ky dënim të ndryshohej kjo mënyrë e frikshme ekzekutimi me vdekje. Kështu hieromartirit të ri Zaharia i’u pre koka në Korinth më 30 mars 1684. Të Dielën e Faljes së Kryqit.

Dashuria e tepruar i bën fëmijët të padobishëm : (Shën Pais Agjioriti - Vitamina shpirtërore)

Tue, 29 Mar 2022 12:42:00 +0000

Kam vënë re se të rinjtë e sotëm, sidomos ata që studiojnë, dëmtohen nga shtëpitë e tyre. Ndërsa janë fëmijë të mirë, bëhen të padobishëm. Nuk mendojnë, kanë një lloj pandjeshmërie. I shkatërrojnë, i prishin vetë prindërit. Meqë prindërit kaluan vite të vështira, duan që fëmijët e tyre të mos privohen nga shumë gjëra. Nuk kultivojnë sedrën tek fëmijët, saqë të gëzohen kur privohen nga diçka. Natyrisht, ata e bëjnë këtë gjë me dëshirën e mirë. Në fakt, që t'i privojnë nga diçka pa e kuptuar këtë gjë fëmijët, është diçka barbare. Por, që t'i ndihmojnë të fitojnë ndërgjegje murgjërore dhe të gëzohen vetë që u privuan nga diçka, kjo është gjë shumë e mirë. Me mirësinë e tyre të pamatur i budallallepsin. I mësojnë t'ua çojnë të gjitha në dorë, madje edhe ujin, që të lexojnë dhe të mos humbasin kohë, kështu që i bëjnë të padobishëm edhe vajzat edhe djemtë. Pastaj fëmijët sido që nuk lexojnë, i duan të gjitha në dorë. Dhe e keqja fillon nga nënat: "Ti, biri im, të lexosh. Unë do të të sjell edhe çorapet, do të të laj edhe këmbët. Merre ëmbëlsirën, merre dhe kafenë"! Dhe nuk e kuptojnë fëmijët se sa e lodhur është nëna që ua jep të gjitha këto, sepse nuk lodhen. Pastaj fillojnë me pjatat e një përdorimi, rrobat që i veshin vetëm një herë, duan pica të hanë, ndërsa nuk dinë as si t'i mbështjellin me letër. Kështu bëhen njerëz të padobishëm. Pastaj përtojnë që të jetojnë. Vetëm lidhësja po t'u zgjidhet thërrasin "mami, m'u zgjidh këpuca"! Madje e shkelin me këmbë. Fëmijë të tillë çfarë prokopie do të bëjnë? Këta nuk bëjnë as për martesë dhe as për jetën murgjërore. Prandaj u them nënave: "Mos i lini fëmijët që të lexojnë gjithë ditën. Lexojnë, lexojnë dhe pastaj trullosen. Të bëjnë një gjysëm, një çerek ore pushim, që të bëjnë edhe ndonjë punë në shtëpi që të gjallërohen".

Ky zakon i keq i fëmijëve të sotëm po futet edhe në jetën murgjërore. Dhe shikoni në manastir shtatë sekretarë, të gjithë të rinj të shkolluar dhe bashkë me ta edhe i vjetri. Qëmoti kishte vetëm një sekretar dhe ai nuk kishte bërë as dy klasë shkollë, por ama punën e bënte. Tani ka shtatë, të zhytur në punë, dhe nuk arrijnë të bëjnë as detyrat e tyre shpirtërore edhe pse ndodhet i vjetri pranë tyre.

Shën Evstath Pohuesi - Episkop i Kios së Bitinisë : 29 Mars

Tue, 29 Mar 2022 07:31:00 +0000

Shën Evstathi jetoi në kohën e ikonoklastisë, që në moshë të vogël ai ecte në rrugën e devotshmërisë, i stolisur me besim të thellë dhe të nxehtë. Njëkohësisht ishte edhe ruajtës i përpiktë i urdhërave, të cilat jo vetëm që i njihte, por edhe i zbatonte. Devotshmërinë e tij të gjallë ai e kultivoi akoma e më shumë, kur u bë murg dhe më pas hirotoniset prift. Në vijim hirotoniset edhe episkop i Kios së Bitinisë. Në këtë shërbim të ri, tregoi shumë dhunti baritore dhe punoi me përkushtim të madh në detyrën e tij filantropike. Përballë luftuesve të ikonave, kryebariu paqësor u tregua mbrojtës dinamik dhe i pafjetur i Orthodhoksisë. As nuk u tremb kur pa persekutimin e egër përpara tij. U burgos dhe u internua, por kudo mori pjesë në mbrojtjen e Orthodhoksisë. Duroi privime të papërshkrueshme nga uria, lakuriqësia dhe vështirësi të tjera. Përfundimisht dorëzoi shpirtin e tij tek Perëndia, tek i Cili ndriçoi si shërbyes i tij i madh dhe besnik, pasi preferoi vuajtjet dhe vdekjen dhe jo ruajtjen egoiste të gradës së tij.

Shën Dhionis Përdëllimtari : 28 Mars

Mon, 28 Mar 2022 06:33:00 +0000

Për Shën Dhionis Përdëllimtarin, Mitropolitin e Larisës dhe ndërtuesin e manastirit të Shën Nikollës në Meteora, nuk janë shpëtuar tekste agjiografike, shërbesa, apo sinaksarë.

Shën Dhionisi ikonizohet në një afresk të vitit 1627 në klitin e majtë të Kishës së Anargjendëve në Trikalla, ku sipas kronologjiës nga e majta në të djathtë ikonizohen shtatë “Kryepiskopë të Shenjtë të Larisës”. Shën Thoma Gorianiti, Shën Qiprian Mrekullibërësi, Shën Andon Logiotatos dhe Teolog i Ri, Shën Visarioni, Shën Dhionis Përdëllimtari, Shën Marko Hezikasti dhe Shën Vizarion Sotiri.

Mbishkrimi në afresk (Shën Dhionis Përdëllimtari, Kryepiskop i Larisës), dëshmon se Shenjti u denjësua në ndërgjegjen e grigjës së tij besnike si edhe u bashkua në vallen e Shenjtorëve vendas të zonës. Madje edhe mbiemri Përdëllimtar që i’u dha dëshmon padiskutim kontributin e tij të pasur, si në atë kishtar ashtu edhe në atë shoqëror, si shërbëtor i mëshirshëm ndaj atyre që ishin në një status të ulët shoqëror dhe si ngushëllues për ata që vuanin.

Në bazë të radhës kronologjike të shtatë Mitropolitëve të Shenjtë të Larisës që përmendëm më sipër, kryepriftëria e Shën Dhionis Përdëllimtarit, duhet të vendoset pas viteve 1489 – 1490 dhe para vitit 1499. Rreth vitit 1499 Shën Dhionisi tërhiqet nga grada e tij dhe në vend të tij vjen Shën Marko Hezikasti. Pas tërheqjes së tij shkon dhe murgëron në Manastirin e Shën Nikollës Anapavsa, i të cilit ishte edhe ndërtuesi i parë.

Gjithashtu Shën Dhionisi i Larisës kujtohet shumë herë në “Kronikën e Meteorëve”, e cila duhet të jetë shkruar pak pas vitit 1529.

Oshënar Dhionisi fjeti me paqe, të Enjten e Madhe të vitit 1510.

Shën Gjergji nga Sofja e Bullgarisë : 26 Mars

Sat, 26 Mar 2022 08:40:00 +0000

Shën Gjergji ishte me origjinë nga Sofja e Bullgarisë dhe njëherë u gjend në Adrianopojë të Trakës. Aty takoi një harkëtar turk për të rregulluar harkun e tij. Kur në një moment turku ofendoi Krishtin, Gjergji reagoi duke pohuar besimin e tij. Atëherë turqit e pranishëm e kapën dhe pasi e rrahën papushim, e çuan tek administratori i zonës. Aty pohoi me guxim se beson tek Krishti, dhe si pasojë ju nënshtrua një sërë torturash të frikshme. Përfundimisht të Martën e Madhe më 26 mars 1437 e dogjën të gjallë në moshën 30 vjeçare.

Shën Partheni III Patriark i Kostandinopojës : 24 Mars

Thu, 24 Mar 2022 08:14:00 +0000

Ky Hieromartir i ri, ishte me origjinë nga Mitilena dhe ishte nga prindër të devotshëm. Parthenios iu përkushtua studimeve dhe u bë një nga njerëzit e mençur të shekullit të 17-të.

U hirotonis prift dhe më pas u bë Kryeprift dhe bari i ishullit Kio. Në fund të vitit 1656 u bë Patriark i Kostandinopojës, si pasues i Patriarkut Partheni II. Si Mitropolit, por edhe si Patriark u tregua një burrë i devotshëm dhe i zellshëm për gjërat e mira dhe të devotshme. Si Patriark, zhvilloi në mënyrë të veçantë edukimin helen. Por një letër e tij, ra në duart e Portës së Lartë, e cila përmbajtjen e kësaj letre e konsideronte si revolucionare. Kështu, sulltani i atëhershëm Ibrahimi I, urdhëroi vrasjen e Patriarkut Parthen. Arrestohet dhe i bëhet presion që të ndryshojë besim në mënyrë që të shpëtohet. Por Patriarku qëndroi i patundur në besimin e tij. Atëherë të Shtunën e Llazarit, më 24 mars 1657, e varin në portën Parmak-Kapi. Me urdhër të Vezirit të Madh Mehmet Qypriliut lipsani mbeti i varur për tre ditë dhe më pas hidhet në det. Më pas atë e marrin të krishterët dhe e varrosin në ishullin e Princërve. Dëshminë e këtij Shenjtori e shkroi Sirigu Meletios.

Shën Llukai nga Adrianopoja : 23 Mars

Wed, 23 Mar 2022 07:51:00 +0000

Shën Llukai lindi në Adrianopojë të Trakës dhe ishte i biri i Athanasit dhe Domnicës. Në moshën 6 vjeçare mbeti jetim nga i ati dhe nëna e tij e dorëzoi tek një tregtar, me të cilin u vendos në Kostandinopojë.

Kur ishte 13 vjeç, Llukai u grind me një fëmijë turk jashtë shtëpisë së zotërisë së tij dhe e rrahu. Këtë ngjarje e panë turqit që gjendeshin aty dhe u vërsulën me inat kundër djaloshit të krishterë. Llukai që t’i shpëtonte dënimit ju tha turqve: “Më lini dhe unë do të bëhem mysliman”. Atëherë zemërimi i turqve u qetësua dhe e çuan te një turk fisnik, i cili ia doli që të konvertonte Llukain në islam dhe e mori atë në shërbimin e tij.

Megjithatë, i vrarë nga ndërgjegja, Llukai kërkoi ndihmën e zotërisë së tij të mëparshëm, i cili u mundua që ta çlironte me ndërhyrjen e Ambasadës Ruse. Por Ambasada Ruse, për të shmangur çdo anomali, tha se do ta pranonte Llukain vetëm nëse ai ikte nga shtëpia e zotërisë së tij të ri turk. Pas pak kohësh Llukai ia doli që të largohej nga shtëpia e zotërisë turk dhe me anije shkoi në Smirni dhe prej andej në Thira. Aty me këshillën e një ati shpirtëror shkoi në Malin e Shenjtë, ku qëndroi për disa kohë. Pasi kaloi nëpër disa Skite dhe Manastire, përfundimisht qethet murg në Manastirin Stavronikita. Por e përfshiu dëshira për martirizim dhe u largua nga Manastiri për në Mitilini në Mars të vitit 1802.

Për shkak të ndonjë ngjarjeje, Mitilini në atë kohë ishte në trazira të mëdha. Llukai me uratat e Etërve të Malit të Shenjtë, u paraqit para kadiut të qytetit dhe pohoi me guxim Krishtin. Me gjithë joshjet dhe frikësimet e turqve, martiri nga Traka mbeti i patundur në besim dhe në vendimin e tij për t’u martirizuar. I drejtuar për tek Naziri, në rrugë takoi Mitropolitin e Mitilinit, të cilin po e çonin në gjykatë, i puthi dorën dhe i kërkoi që të lutej për të. Për këtë veprim, turqit që e shoqëronin e rrahën pamëshirë.

Para Nazirit, Llukai me guxim pohoi Krishtin dhe akuzoi fenë myslimane. Pas një afati treditor, i cili mbaroi pa rezultat për turqit, Naziri dha një vendim. Kështu më 23 Mars 1802 Llukai u var në Mitilini dhe mori kurorën e lavdishme të martirizimit. Lipsani i tij i shenjtë qëndroi për tre ditë në litar, dhe më pas e hodhën në det.

Shën Evthimi nga Peloponezi : 22 Mars

Tue, 22 Mar 2022 08:39:00 +0000

Oshënar Martiri i Shenjtë Evthim, sipas botës Elefter, lindi në një familje të pasur të Dhimicanës. U arsimua në një shkollë të këtij qyteti dhe i vijoi studimet e tij, bashkë me të vëllanë Joanin, në Akademinë Patriarkale të Kostandinopojës. Në vazhdim shkon në Jashi të Rumanisë, ku gjendej i ati i tij me vëllezërit e tij të mëdhenj Gjergjin dhe Kriston.

Elefteri vendosi që të shkojë në Malin e Shenjtë, që të bëhej murg. Por duke mos mundur që të realizojë dëshirën e tij, për shkak të kushteve që ekzistonin, shkon në Bukuresht ku qëndron pranë konsullit francez, më pas shkon pranë një gjenerali të lartë Rus Më vonë shoqërohet me disa myslimanë dhe gjatë udhëtimit të tij për në Kostandinopojë mohon Krishtin, islamizohet dhe merr emrin Reshit.

Menjëherë pas rrethprerjes së tij, i penduar për veprimin që bëri, kërkoi që të rikthehej në besimin e tij të mëparshëm. Erdhi, pra, në Kostandinopojë dhe prej andej, shkoi në Malin e Shenjtë, ku në Manastirin e Lavrës takon Patriarkun e Shenjtë Grigorin V, të cilit i rrëfeu mëkatet e tij, duke marrë prej tij mbrojtje dhe ngushëllim. Pasi shkoi në shumë skite dhe manastire duke rrëfyer mëkatin e tij dhe duke jetuar me lutje, asketizëm dhe kreshmë, bëhet murg duke marrë emrin Evthim.

Më pas më 19 mars 1814 shkon në Galata të Kostandinopojës, i shoqëruar nga një murg me emrin Grigor. Pasi u kungua me Misteret e Shenjta gjatë të Dielës së Palmave, hoqi rrobën murgjërore, u vesh me veshje turke dhe vazhdoi udhën drejt martirizimit. U paraqit para vezirit Rushit Pasha dhe pasi shkeli para tij fesin turk, pohoi Jisu Krishtin dhe deklaroi se mohon fenë e Muhamedit.

Me urdhër të vezirit Martiri u fut në burg, ku u torturua rëndë. Dhe kur u risoll përsëri para vezirit, nuk ra përsëri pre e joshjeve dhe kërcënimeve të tij. I patundur dhe me shpirt fisnik Martiri Oshënar Evthim pohoi emrin e Krishtit.

Kështu më 22 mars 1814 në Kostandinopojë i pritet koka. Bashkëpatriotët e tij, që ta nderonin, bënë një kishë në emër të tij dhe në emër të Patriakut martir Grigorit V në Dhimicana.

Kisha nderon kujtimin e Oshënar Martirit Evthim edhe më 1 maj, bashkë me bashkëatletët e tij Ignatin dhe Akaqin.

Shën Virili, Episkop i Katanias : 21 Mars

Mon, 21 Mar 2022 10:23:00 +0000

Oshënar Virili ishte me origjinë nga Antiokia e Sirisë dhe ishte nxënës i Apostull Petros. Kur shkoi bashkë me Ap. Pavlin në Perëndim, u hirotonis prej tij episkop i Katanias në Siçili. Aty Virili, baritoi në mënyrën më të mirë grigjën e tij dhe solli shumë njerëz në besimin e krishterë. Gjithashtu u denjësua edhe që të bënte mrekulli.

Dikur në Katania ekzistonte një burim, që nxirrte ujë të hidhur. Shenjti me anën e lutjeve të tij, ujin e hidhur e ktheu në ujë të ëmbël. Kur këtë mrekulli e pa një idhujtar fanatik, besoi tek Krishti, dhe bashkë me të edhe shumë të tjerë. Oshënar Virili vdiq në një moshë të thellë dhe lipsani i tij u varros me nderime në Katania, ku deri më sot buron miro dhe shëron sëmundjet e atyre që i luten Shenjtit me besim.

Shërbesën e Shën Virilit e shkruajtën Theofan dhe Josif Himnografi.