Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Korrik

Shën Jakinthi nga Amastradha : 18 Korrik

Mon, 18 Jul 2022 07:15:00 +0000

Shën Jakinthi ishte i biri i prindërve besëmirë, Theoklitit dhe Theolinës. Atdheu i tij ishte Amastradha e Detit të Zi, ku në ato vite kjo zonë përfshihej nën episkopatën e Heraklidës.

Jakinthi, akoma një fëmijë i vogël, shfaqi devotshmërinë e një njeriu shpirtëror. Vetëm tre vjeç, me thirrjen e emrit të Krishtit, ngjalli një fëmijë të vogël. Kështu u zhvillua gjatë moshës trupore dhe shpirtërore, duke bërë shumë mrekulli. Por dikur, kur pa idhujtarët që t’i faleshin një peme frutore, Jakinthi shkoi dhe e preu. Atëherë u arrestua dhe u çua para hegjemonit Kastrinsio, i cili e rrahu papushim dhe i hodhi dhëmbët. Në vazhdim ai u tërhoqi zvarrë me litarë jashtë qytetit dhe e plagosi me kallamishte me majë. Më pas e futën në burg, ku e dorëzoi shpirtin e tij të shenjtë.

Shën Anastasi dhe Shën Evksithi, Episkopë të Selanikut : 16 Korrik

Sat, 16 Jul 2022 08:05:00 +0000

Shën Anastasi pasoi në vitin 434 pas Krishtit në fronin episkopal të Selanikut, peshkopin Rufos (shih 9 Shtator).

Në vitin 435 pas Krishtit Papa Siksti III (432 - 440) i dërgoi një letër peshkopit të Korintit Perigenit, duke i kujtuar atij se ai duhet t'i bindej peshkopit të Selanikut dhe vikarit papal Anastas, i cili kishte pasuar Rufonin. Në të njëjtin vit ai i dërgoi një letër të dytë sinodit që do të mblidhej në Selanik, për të përsëritur të drejtat që paraardhësit e tij i kishin dhënë vikarit të fronit papal, peshkopit të Selanikut. Disa vjet më vonë, në vitin 446 pas Krishtit, Papa Leoni I (440 - 461) i drejtoi një letër Anastasit, me rastin e mosmarrëveshjes së tij me Mitropolitin e Epirit të Vjetër Atik, dhe vuri në fuqi të drejtat e tij.

Megjithatë, nuk dihet pse nuk ishte e mundur që ai të merrte pjesë personalisht në Sinodin e Katërt Ekumenik, të mbledhur në vitin 451 në Kalqedoni. Në pjesën e parë të Sinodit, më 8 Tetor 451 nënshkruan si përfaqësues i tij episkopi i Herakleas Kintilosi. Ndërsa në pjesën e tretë të Sinodit, më 13 Tetor, episkopin e Selanikut e përfaqëson presviteri Andrea, megjithatë vlen për t’u përmendur se tashmë, si episkop i Selanikut nuk kujtohet Anastasi, por Evksithi, i cili pasoi Anastasin, menjëherë pas vdekjes së tij. Supozohet se vdekja e Anastasit kishte ndodhur tashmë rreth fundit të Shtatorit të vitit 451.

Është e mundur që presviteri Andrea, që përfaqësoi Evksithin në punimet e Sinodit të Katërt Ekumenik, të identifikohet me episkopin e mëvonshëm Andrea, që pasoi Evksithin në fronin kryepeshkopal të Selanikut.

Shën Justi : 15 Korrik

Fri, 15 Jul 2022 07:52:00 +0000

Shën Justi ishte romak në origjinë dhe ushtarak në profesion dhe dallohej për madhështinë e tij. Në shumë luftra tregonte trimëri të rrallë, për këtë arsye eprorët e tij e nderonin në mënyrë të veçantë. Në fakt, pas çdo lufte ai gradohej në një pozicion më të lartë ushtarak. Por në një fushatë kundër barbarëve, ushtria ishte në rrezik të madh dhe më pas vetëflijimi i ushtarëve të krishterë e shpëtoi atë. Justi, me rastin e kësaj ngjarjeje, admiroi sjelljen e të krishterëve dhe donte të bëhej vetë i krishterë. Ata iu përgjigjën se vetëm me besim në Krishtin mund të bëhet kjo dhe e informuan për Ungjillin. Kur Justi e dëgjoi këtë, ai ishte në dilemë. Sepse tek ai po reagonte feja e vjetër e idhujve. Por një natë teksa soditi qiellin me yje, vuri re një kryq të ndritshëm, rreth të cilit shkëlqente fjala "ndiq". Në të vërtetë, Justi iu përgjigj menjëherë kësaj thirrjeje të Krishtit pa hezitim. Ai nuk llogariti as lavdi, as nderime, as karrierë ushtarake, as kënaqësi. “Edhe ai i la të gjitha dhe u ngrit e shkoi pas atij” (Lluka. 5.28). Domethënë, pasi la gjithçka, u pagëzua dhe ndoqi Krishtin. Por kur Tribuni Klaudio mësoi për këtë fakt, ai e torturoi atë me hekura të zjarrtë. Më pas e hodhi në zjarr, ku triumfalisht shën Justi ia dorëzoi shpirtin Perëndisë.

Oshënar Stefan Savaiti : 13 korrik

Wed, 13 Jul 2022 08:10:00 +0000

Stefani ishte nipi i shën Joan Damaskinit. Lindi në Damask në vitin 725. I ati i tij quhej Theodhor Mnasur dhe ishte vëllai i shën Joan Damaskinit.

Në moshën dhjetë vjeçare, Stefani u fut nga xhaxhai i tij në Lavrën e Shën Savës, ku për 15 vite u edukua shumë mirë në jetën murgjërore. Pas vdekjes së të atit të tij, u tërhoq në shkretëtirë dhe u dha akoma edhe më tepër pas studimit të fjalës së Perëndisë. Aty u mor edhe me poezinë, në të cilën u dallua dhe u tregua një ndër poetët më të mëdhenj të Kishës sonë.

Stefani, çdo gjë që krijoi me talentin e tij që i dha Perëndia, ia përkushtoi lavdisë së Perëndisë dhe jo admirimit të njerëzve. Sepse e frymëzonin fjalët e Shkrimit të Shenjtë, që thonë: “Edhe çdo gjë që të bëni me fjalë ose me punë, të gjitha t’i bëni në emër të Zotit Jisu, duke falenderuar Perëndinë dhe Atin me anë të tij” (Kol. 3.17). Dmth., çdo gjë që bëni me fjalë apo me vepra, të gjitha t’i bëni që t’i pëlqeni Zotit Jisu dhe për lavdinë e Tij, duke falenderuar me anën e Tij, Perëndinë dhe Atin, që kaq shumë na deshi.

Stefani, pasi zbukuroi Kishën me poezitë e tij, vdiq me paqe në vitin 794 (sipas disa të tjerëve në vtin 807).

Kujtimi i shën Stefanit përsëritet edhe më 28 Tetor. Se për çfarë arsye ekziston kremtim i dyfishtë i Oshënar Stefanit nuk e dimë. Ndoshta sot kremtohet transferimi i lipasaneve të tij dhe më 28 Tetor kryesisht kujtimi i tij.

Oshënar Mihail Malinos, atë shpirtëror i Shën Athanas Athonitit : 12 Korrik

Tue, 12 Jul 2022 08:41:00 +0000

Oshënar Mihail Malinos jetoni në kohën e perandorit Kostandin VII dhe deri në kohën e perandorit Vasil II Bullgarokton. Lindi në Kapadokia nga prindër besëmirë, Evdhokimo dhe Anastasoja. Gjyshi i tij nga i ati, Evstathi, mbante gradën e patricit. Ndërsa gjyshi nga e ëma Adhralesti kishte gradën e Stratilatit të Lindjes.

Manueli (emri i tij përpara se të bëhej murg) u rrit brenda në pallat, por shumë shpejt e kuptoi kotësinë e nderimeve dhe të mirave të botës dhe për këtë arsye shkoi në malin Kimina. Aty gjeti një jerond me vyrtyt të madh, Joanin, të cilin e luti që të qëndronte pranë tij. Jerondi me disa rezerva e pranoi, por pas pak i ati i tij, mësoi vendin ku gjendej dhe me lutje të ndryshme e solli në shtëpi.

Por pas pak muajsh dhe me lejen e prindërve këtë herë, u kthye tek jerondi i tij, i cili e pranoi me gëzim. Pas tre vitesh provë, Manueli u bë murg me emrin Mihail.

Më vonë, kur vdiq jerondi i tij Joani, Mihaili, me trashëgiminë e tij të madhe atërore që trashëgoi, u bë një dhurues i madh i të varfërve dhe të vuajturve. Gjithashtu ndërtoi edhe Lavrën e Madhe të Kiminës, ku u themelua një vëllazëri e madhe, të cilën Mihaili e organizoi dhe e lidhi me dashuri vëllazërore. Nga ky Manastir kaluan shumë shpirtra të zgjedhur, mes të cilëve edhe Shën Athanas Athoniti, themelues i Lavrës së Madhe të Malit të Shenjtë. Manastiri i Kiminës u dallua për kaligrafitë dhe kopjet e librave të Shenjtë.

Në një moshë të shkuar, por i lulëzuar në besim dhe shpirt, Mihaili dorëzoi me paqe shpirtin e tij të shenjtë tek Perëndia.

Shën Nektari nga Vriula Oshënar Martiri i Ri : 11 Korrik

Mon, 11 Jul 2022 09:02:00 +0000

Shën Nektari lindi nga prindër të varfër por besëmirë në Vriula ose Vurla të Efesit dhe fillimisht quhej Nikolla. Mbeti jetim nga i ati dhe kur ishte 17 vjeç hyri me pagë në shërbim të një agai. Bashkë me gjashtë të krishterë të tjerë, u mashtrua nga turqit dhe u islamizua, sepse besonin se prindërit e tyre vdiqën nga një epidemi.

Por, kur Nikolla u kthye në Vurla, u njoftua se nëna e tij jetonte dhe vrapoi me gëzim pranë saj. Nëna besëmirë, kur pa djalin e saj me veshje turke, e dëboi, duke thënë se unë nuk kam lindur turk, por Nikollën e krishter. Atëherë Nikolla kuptoi mëkatin e tij dhe pas një udhëtimi në Smirni-Kostandinopojë-Vllahi dhe përsëri në Smirni, u rrëfye tek një murg Agjiorit dhe me bekimin e tij shkoi në Malin e Shenjtë. Aty përfundoi në Skitin e Shën Anës, pranë patriotit të tij, murgut Haxhi Stefan. Aty u qeth murg dhe mori emrin Nektar.

Por dëshira e martirizimit digjej brenda në zemrën e tij. Kështu me bekimet e atit të tij shpirtëror u largua për t’u martirizuar, me shoqërinë e oshënarit Stefan.

Kur arritën në atdheun e tij në Vurla, Nektari u paraqit para kadiut dhe pasi hodhi tej fesin e tij në tokë, tha: “Merrini shenjat e besimit tuaj, unë i krishter Nikollë kam lindur dhe i krishter dua që të vdes”. Me gjithë joshjet dhe torturat, Nektari mbeti i patundur në besimin e tij. Kështu, më 11 Qershor 1820 i prenë kokën.

Oshënar Thomai në Maleo : 7 Korrik

Thu, 07 Jul 2022 08:35:00 +0000

Informacioni që kemi për Oshënar Thomain është i pakët dhe i pakonfirmuar. Nga ka ardhur dhe në cilën epokë ka jetuar, nuk e dimë. Për sa i përket kohës së veprimit dhe ushtrimit të tij, dy janë versionet më të mundshme:

Sipas një versioni ai jetoi gjatë shekujve 13-14, ndërsa sipas diptikëve të kishës së Greqisë, mendohet se ai ka jetuar në shekullin 10.

Oshënar Thomai, para se të merrte zgjedhën e Krishtit, ishte i lavdishëm dhe i famshëm si për pasurinë, ashtu edhe për fuqinë që zotëronte, ndërsa thuhet se ishte një ushtarak që kishte arritur shumë fitore kundër barbarëve. Por nga shërbesa e tij duket se ai ka hasur në disa hidhërime në jetën e tij dhe për këtë arsye ka lënë botën dhe ka ndjekur rrugën e vështirë të asketizmit. Prandaj, ai u bë murg dhe u vendos në malin Maleos në Lakoninë Jugore (në kepin e Peloponezit Malea ose Kepin Malia).

Nga vendi, me shpatet e tij të thepisura dhe gurët e pjerrët, që Shenjtori zgjodhi për të asketizuar mund të vlerësojë dikush edhe asketizmin që ai bëri. Ky njeri i pasur dhe i famshëm imitoi përulësinë dhe varfërinë e Dhespotit Krisht. Nga pallatet ai preferoi një shpellë mes qiellit dhe tokës në malin Maleos, për të nxjerrë prej andej rrugën për në qiell. Në luftën e tij të vështirë, ky ushtar i lavdishëm i besimit kishte armë kreshmën, agripninë dhe lutjen dhe arriti të sillte fitore e trofe kundër shpirtrave të këqij.

Sipas biografëve të tij, Oshënar Thomai, u denjësua të drejtohej nga profeti Ilia në malin Maleos me një shtyllë zjarri, ndërsa në sinaksarin e lashtë të Kostandinopojës shkruhet se vetë shenjtori u shfaq si një shtyllë zjarri me vizitën e profetit të madh Ilia, mënyrën e jetës së të cilit ai e imitoi me zell.

Thomai, ua kalonte shumë njerëzve për nga virtyti, kështu që kur lutej, iu shfaq atyre që ishin larg dhe në të vërtetë atyre më të avancuarve në virtyt, si një shtyllë zjarri. Gjithashtu, sipas traditës së banorëve të fshatit Velanidia, banorët e Kythirës, ishullit i cili ndodhet përballë kepit të Malisë, panë një shtyllë zjarri nga qielli në kohën kur Oshënar Thomai ishte asket.

Shenjtori, megjithatë, nuk ishte i njohur vetëm për jetën e tij, por edhe për mrekullitë që bënte: Ai dëboi demonët nga njerëzit, u jepte dritë të verbërve, çalamanët i bënte që të ecnin dhe me lutjen e tij bënte që nga toka të buronte ujë. Përsa i përket burimit së ujit, sipas gjeologëve, nuk justifikohet nga natyra. Tradita thotë se murgjit që asketizonin në malin Maleos u përballën me probleme sepse nuk kishte burim uji aty pranë. Pra, Oshënar Thomai ose goditi me shkopin e tij, ose mbështeti pëllëmbën e dorës në tokë dhe uji doli nga pesë vende. Ky burim njihet si Ajazma.

Vdekja e gjeti duke bërë bamirësi vazhdimisht, sepse gjatë kohës së vetmisë së tij, ai u lut për të gjithë dhe u përgatit për t'u bërë një instrument i denjë i Perëndisë, në dobi të të afërmit të tij.

Oshënar Thomai është përfshirë në rrethin e Shenjtorëve të Kishës sonë Orthodhokse, duke nderuar veçanërisht Lakoninë, në vendin e së cilës asketizoi dhe bëri mrekulli.

Shën Kirili Oshënar martiri nga Selaniku : 6 Korrik

Wed, 06 Jul 2022 08:32:00 +0000

I vetmi burim që ruan Martirionin dhe shërbesën e Oshënarmartirit Kiril është dorëshkrimi athonik 347 i manastirit të Dhionisit. Bëhet fjalë për një tekst të shkruar në gjuhën e folur dhe sipas të gjitha gjasave vepër autografike e autorit anonim të Martirion-it, që daton nga fundi i shekullit 17-të dhe fillimi i shekullit 18-të.

Sipas Martirionit emri i mëparshëm i Kirilit ishte Qiriako, ai kishte lindur në Selanik në vitin 1544 gjatë periudhës së sulltan Sulejmanit. I ati i tij quhej Peios dhe ishte me origjinë nga zona e Pelagonisë dhe qëndronte bashkë me familjen e tij në zonën e akropolit të Selanikut.

Në moshën 10 vjeçare Qiriako mbeti jetim, dhe si rrjedhojë kujdesin e tij e morën përsipër dy të afërmit e tij, të afërm të nënës së tij, njëri prej të cilëve ishte mysliman. Përfundimisht daja i tij mysliman, mori përsipër rritjen e tij dhe e dërgoi tek një lëkurpunues mysliman që të mësonte dhe të ushtronte pranë tij profesionin.

Megjithatë, Kiriako duke ndjekur këshillat e dajës tjetër, i cili ishte i krishter besëmirë, vendosi që të braktiste fshehtazi kujdestarin e tij mysliman dhe të ndiqte disa murgj agjiorit, të cilët në atë kohë ndodheshin në Selanik. Në moshën 14 vjeçare Qiriako arriti në Malin e Shenjtë dhe u qeth murg në Manastirin e Hiliandarit, duke marrë emrin murgjëror Kiril.

Kirili, pasi ishte i vogël në moshë dhe nuk i lejohej qëndrimi në Manastir, asketizoi për tetë vite në një metoq të Manastirit të Hiliandarit dhe në moshën 22 vjeçare udhëtoi bashkë me dy murgj hiliandarit në Selanik, ku takoi dajën e tij të krishter. Kur kalonte nga zona e akropolit drejt limanit bashkë me kushuririn e tij, të birin e dajës së krishterë, rastësisht takoi ish kujdestarin e tij mysliman, i cili edhe pse kishin kaluar shumë kohë, e njohu Kirilin. Menjëherë thirri myslimanët e tjerë që të kapnin Kirilin me akuzën se, ndërsa më parë kishte përqafuar myslimanizmin, në vijim e kishte mohuar atë dhe kishte ndryshuar besim.

Kirili u çua menjëherë tek kadiu turk i Selanikut, i cili u përpoq që ta bindte të braktiste besimin e krishterë dhe të bëhej mysliman. Kur pa se përpjekja e tij nuk solli ndonjë rezultat urdhëroi që ta futnin në burg me qëllim që të merrte vendimin e tij ditën tjetër.

Ditën tjetër Kirili u çua përsëri tek kadiu, i cili u përpoq për herë të dytë që ta tërhiqte në islam me premtime dhe kërcënime, por kur pa se përpjekja i shkoi dëm, e dënoi me vdekje me anën e zjarrit. Kirili u soll tek gjendja e tërbuar e turqve fanatik dhe e xhelatëve të tij në vendin e ekzekutimit të tij, në Hipodromin e vjetër bizantin të qytetit, pranë kishës së Shën Kostandinit dhe Elenit, e cila kujtohet për herë të parë në sinaksarin e Shërbesës së Oshënarmartirit Kiril.

Sundimtari turk u përpoq për herë të fundit, si zakonisht, të bindte Kirilin, duke i ofruar rehati dhe kënaqësi materiale, por Kirili nuk pranoi, duke thënë se për të e vetmja pasuri ishte Krishti. Pas kësaj përgjigje sundimtari urdhëroi xhelatët që ta hidhnin Kirilin në zjarr, i cili dogji trupin e tij më 6 Korrik 1566.

Shën Qipriani oshënar martiri i ri : 5 Korrik

Tue, 05 Jul 2022 09:15:00 +0000

Guximi i tij mahnitës bëri, që shumë njerëz të mendonin se ai ishte i çmendur, por ai në atë mënyrë arriti që të marrë kurorën e lavdisë së përjetshme.

Hieromartiri Qiprian lindi prej prindërish të krishterë në fshatin Klisto të Agrafëve. U rrit sipas mënyrës së krishterë, u bë murg dhe u denjësua për dhuntinë e priftërisë. Shkoi në Malin e Shenjtë dhe qëndroi në qelinë e Shën Gjergjit pranë manastirit Kutlumusion. Aty shkëlqeu në vyrtyte dhe u bë shembull ndër etërit. Por zemra e Qiprianit, digjej nga dëshira e martirizimit, kështu shkoi në Selanik dhe deklaroi me shumë guxim Krishtin përpara kadiut. Madje, ai nxiti edhe ata që punonin në gjykatë, si edhe vetë kadiun, që të mohonin Muhamedin dhe të ndiqnin Krishtin. E morën për të çmendur dhe e nxorrën jashtë ndërtesës.

Por dëshira e zjarrtë e martirizimit e bëri Qiprianin që të shkonte në Kostandinopojë. Aty në mënyrë spontane hyri në pallat dhe deklaroi me të njëjtin guxim Krishtin përpara Vezirit. Arkondi me joshje të ndryshme u mundua që ta tërhiqte në myslimanizëm, por pasi dështoi e dorëzoi atë tek Myftiu. Por edhe aty Qipriani pohoi dashurinë e tij për Krishtin dhe qortoi myslimanizmin. Me gëzim pranoi vendimin për ta ekzekutuar.

Kështu më 5 Korrik të vitit 1679, ditën e shtunë, i prenë kokën në Fanari. Për jetën dhe martirizimin e Shenjtorit shkroi Joani Kariofili.

Shën Mihail Honiati Mitropoliti i Athinës : 4 Korrik

Mon, 04 Jul 2022 08:10:00 +0000

Shën Mihaili ishte mitropoliti i fundit i Athinës (1182-1204) përpara pushtimit latin. Mitropolit i shquar dhe vëllai i historianit Nikita Honiati, adhurues i të shkuarës së lavdishme të Athinës, ishte ai që e mbrojti atë jo vetëm nga armiqtë dhe rrethimet, por edhe nga paturpësia e zyrtarëve të qeverisë. Letrat e tij janë një burim i pasur informacioni për Atikën në fund të shekullit të 12-të dhe në fillim të shekullit të 13-të. Në këto letra mund të dallohet një qëndrim kritik ndaj Athinës, megjithatë me një vështrim më të imët dallohet lehtësisht një dashuri esenciale dhe e thellë, si për qytetin, ashtu edhe për njerëzit e tij.

Në vitin 1203 pas Krishtit mbrojti me sukses qytetin i cili u kërcënua nga pronari i tokave peloponezian Leon Sgouros. Pak më vonë, në vitin 1204 pas Krishtit, menjëherë pas pushtimit latin, ai u internua në Kea, duke mos u ndalur as prej andej së mbrojturi dhe së kujdesuri për grigjën e tij. Më vonë, ai shkoi në Manastirin e Shën Joan Pararendësit pranë Thermopileve ku vdiq në vitin 1222 pas Krishtit.

Shërbesën e Shenjtit e shkroi Himnografi i Madh i Kishës së Aleksandrive z. Harallamb Busias. Gjithashtu kujtimi i tij tregohet bashkë me kujtimin e Andresë së Kretës në Kodikun e Vatopedhit me një Shërbesë të përbashkët.