Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Janari

Shën Ilia Arduni, Martiri i ri dhe Oshënar: 31 Janar

Wed, 02 Feb 2022 07:53:00 +0000

Shën Ilia lindi në Kallamata prej prindërve besëmirë. Kryente profesionin e berberit dhe ishte shumë i respektuar nga populli i Kallamatës.

Duke folur një herë me ta, ai u kërkoi të vepronin për të lehtësuar taksat që turqit u vendosin të krishterëve, sepse në të kundërt do të rrezikonin për të mohuar besimin e etërve të tyre. Populli e kundërshtoi, duke i thënë se nuk bëhej fjalë që të krishterët të rrezikonin të mohonin besimin e tyre. Atëherë ai thotë, mua nëse dikush më jep një fes, unë do të ndryshoj faqen. Atëherë dikush, për shaka, shkoi në Pazar dhe i bleu një fes. Martiri shkoi menjëherë tek kadiu dhe u bë myslyman, ngjarje që hidhëroi të gjithë të krishterët.

Pas pak kohësh e kuptoi gabimin e tij, u largua nga atdheu i tij dhe shkoi në Malin e Shenjtë. Aty rrëfeu mëkatin e tij, kreu kanonin që ju dha dhe u miros me Miron e Shenjtë. U qeth edhe murg në Malin e Shenjtë, ku qëndroi për tetë vite, i ushtruar në vyrtyt, lutje dhe parapërgatitje për martirizim.

U rikthye në Kallamata, u paraqit para Kadiut dhe para tij pohoi besimin e tij të krishterë. Me gjithë joshjet dhe torturat e frikshme, Ilia qëndroi i patundur në besimin e tij. Atëherë Kadiu urdhëroi që ta digjnin. Xhelatët e morën dhe e çuan në vendin e dënimit.

Gjatë rrugës dikush e goditi me shpatë. Shenjti pa u trembur, i gëzuar, me shumë guxim, ecte duke psalur psalmet e Davidit. Kur arritën në vendin e dënimit, e hodhën në zjarr. I mrekullueshëm është fakti se, ndërsa brenda në zjarr dha shpirtin e tij të shenjtë, kur zjarri u shua lipsani i tij i shenjtë mbeti i padjegur. Nuk ishin djegur as edhe rasoja e tij, as mjekra dhe as flokët. Gjatë natës rojet panë një dritë qiellore që zbriste dhe rrethonte lipsanin e nderuar të martirit dhe thanë se, pasi zjarri nuk e dogji, Perëndia dërgoi dritë nga qielli që ta digjte.

Të krishterët e morën lipsanin e shenjtë të martirit, duke dhënë shumë para, dhe e varrosën. Më vonë kur bënë transferimin e lipsaneve të shenjtit, një aromë e mrekullueshme mbushi vendin.

Koka e nderuar e këtij neomartiri gjendet në Manastirin e Shenjtë Vulkanu të Mesinisë.

Si përfundim duhet të shtojmë se viti i martirizimit të Shenjtit ndoshta nuk është viti 1686, siç fillimisht tregohet nga Shën Nikodhim Agjioriti dhe përsëritet nga të gjithë shkruesit e Sinaksarëve. Kallamata, me ndihmën e Venecianëve u çlirua prej osmanëve më 14 Shtator 1685. Venecianët qëndruan në qytet deri në vitin 1715. Si pasojë, Shën Ilia është martirizuar para 14 Shtatorit 1685, kur osmanët ishin ende në Kallamatë, me shumë mundësi është martirizuar më 31 Janar 1685.

Shën Theodhor Haxhi nga Mitilini : 30 Janar

Sat, 29 Jan 2022 09:36:00 +0000

Shën Theodhor Haxhi lindi në Pirgus Thermis të Lesbos. Jetoi në shekullin XVIII, gjatë viteve të sundimit Osman.

Në vendin e quajtur “Kato Pirgon”, në krah të rrugës, pas një çezme guri shumëvjeçare, sot gjenden muret e rrënuara të një shtëpie kullë, gurët e së cilët u sollën në Kara-tepe gjatë pushtimin gjerman për të ndërtuar shtëpi. Në këtë shtëpi kullë të vjetër lindi Shën Theodhori. Kur u rrit u martua me një grua besëmirë, me të cilën lindi dy fëmijë.

Poeti i madh Odiseas Politis i dha biografit të tij Italo Mario Vitit informacionin se familja e tij e kishte origjinën nga Shën Theodhori, të cilin e vendos si fillim të pemës së tij gjeologjike. Numri i madh i burrave me emrin Theodhor në zonën e Pamfileve lidhet sipas traditës me Neomartirin Theodhor.

Shenjti punonte si këpucar dhe kishte një punishte në tregun qëndror të Mitilinit, në Bash-fanari. Një herë e gjeti veten në një gjendje të dëshpëruar dhe u bë mysliman. Por më vonë erdhi në vete, u ndërgjegjësua për mëkatin e tij dhe shkoi në Malin e Shenjtë. Aty jetoi për një periudhë të madhe kohore, u kungua me Misteret e Shenjta dhe u parapërgatit për martirizim.

U rikthye në Mitilini dhe u paraqit tek kadiu. Me guxim pohoi Krishtin dhe deklaroi se feja myslymane është e rreme. Kadiu menjëherë vendosi dënimin me varje për martirin dhe më pas e çoi tek një tjetër arkond, tek Nazir Omer agai, i cili u mundua që me joshje dhe me premtime ta bindte. Por Shenjti qëndroi i patundur dhe pas torturave të frikshme, u drejtua për tek vendi i ekzekutimit, ku së pari puthi litarin e trekëmbshit, i’u lut Perëndisë dhe kështu pranoi kurorën e fitores më 30 janar 1785.

Lipsani i tij i nderuar u hodh në det, por me ekonominë e Perëndisë u gjend në jug të Mitilinit. Të krishterët e morën trupin e tij e Shenjtit dhe e varrosën në Kishën e Shën Joan Pararendësit, pa lënë gjurmë të varrit, me qëllim që ta mbronin atë, duke e fshehur lipsanin e shenjtë nga sytë e ndyra të turqve.

Aty qëndroi i varrosur për 183 vite, deri në ditën e bekuar të 4 shtatorit 1967, kur u gjetën Lipsanet e tij të Shenjta, duke u bazuar në dëshmitë e shkrimtarit kishtar Shën Nikodhim Agjioritit dhe shkrimtarëve të tjerë. Lipsanet ruhen në kishën e Burimit Jetëdhënës në Varia.

Më 3 shtator 1985, efimeri i Pirgon Thermis, atë Mihail Bulgarelis, mori një pjesë të Lipsaneve të Shenjta të Shën Theodhorit dhe i transferon ato në vendlindjen e Shenjtit.

Shën Dhimitër Hiopoliti : 29 Janar

Sat, 29 Jan 2022 09:07:00 +0000

Shën Dhimitri lindi në vitin 1780, në fshatin Paliokastro të Hios prej prindërve të vyrtytshëm, Apostolit dhe Marulës. Në moshë të re shkoi në Kostandinopojë dhe punonte pranë vëllait të tij Zanit, i cili ishte tregtar.

Kur pa lejen e vëllait u fejua me një vajzë të re, Zani e largoi prej dyqanit të tij. I gjendur në një varfëri të madhe u kujtua se Sheh-ul-Isami i detyrohej të vëllait të tij një shumë parash nga blerja e disa cohërave dhe shkoi në shtëpinë e tij që t’i merrte dhe t’i përdorte për vete. Aty njohu një vajzë të re myslymane, e cila e deshi dhe i tha se në mënyrë që të martohej me të duhet të ndryshonte besimin. Dhimitri e pranoi kërkesën dhe qëndroi në shtëpinë e turqve për dy muaj.

Megjithatë, ai erdhi shpejt në vete, u arratis dhe u fsheh përkohësisht me një familje të krishterë në zonën e Stavrodromios. Aty e takoi vëllai i tij Zani. Dhimitri u rrëfye tek ati shpirtëror i vëllait të tij dhe njëkohësisht i dërgoi një letër babait të tij duke rrëfyer ngjarjet e jetës së tij deri në atë kohë, por edhe dëshirën e tij për t’u martirizuar për Krishtin. Pasi u kungua me Misteret e Shenjta, u paraqit para kadiut, ku pohoi me guxim besimin e tij, edhe pse Hiotët e Kostandinopojës mblodhën para për lirimin e tij, Dhimitri qëndori i patundur në besimin e tij.

Kështu, pas torturave të frikshme, të cilat i duroi i papërkulur, i prenë kokën më 29 janar 1802. Lipsanin e tij të Nderuar e morën të krishterët dhe e varrosën në ishullin Proti.

Oshënar Efremi nga Kievi

Fri, 28 Jan 2022 08:50:00 +0000

Oshënar Efremi lindi në Kiev dhe ishte ekonomist i princit të Kievit Iziaslavit, të birit të Jaroslavit (1054-1068). U bë murg dhe asketizoi në Lavrën e Madhe të Shpellave të Kievit. Por djalli që sjell urrejtje vuante teksa shihte shtimin e familjes së murgjërve. Djalli bëri që hegjemoni Iziaslav të zemërohej dhe t’u shkaktonte shumë dhimbje Etërve të Shpellave. Kur kjo sprovë kaloi, Oshënari u dha me zell të shenjtë në asketizëm dhe lutje. Dëshira e tij që të vizitonte vendet e shenjta e çoi atë në Kostandinopojë dhe në Palestinë. Dëshironte që të falej nëpër vendet ku luftuan dhe jetuan Apostujt e Shenjtë, Etërit e mëdhenj dhe Asketët e shkretëtirës. Kur u kthye në Lavrën e Kievit solli edhe tipikonë monastike dhe rendin kishtar të murgjërve të manastirit të Studitëve në Kostandinopojë.

Oshënar Efremi, rreth vitit 1090 u zgjodh Episkop i qytetit Perejaslav dhe u hierotonis prej Mitropolitit Joan të Kievit. Kështu pasi jetoi në mënyrë të pëlqyeshme nga Perëndia, fjeti në paqe në vitin 1098 dhe u varros në Lavrën e Shën Andonit të Kievit.

Shën Dhimitri në Kostandinopojë : 27 Janar

Thu, 27 Jan 2022 08:37:00 +0000

Shën Dhimitri ishte i bukur në pamje, i fortë në trup dhe i pastër në moral. Për 25 vite ai punonte në Galata të Kostandinopojës në një dyqan verërash, që i përkiste të krishterit Haxhi Panajoti.

Disa prej klientëve të dyqanit, të cilët ishin myslymanë prej Pondit, përpiqeshin që Dhimitrin ta bindnin të ndryshonte besim. Një ditë kur ata u dehën u ndoqën prej pronarit të dyqanit me ndihmën e Dhimitrit.

Gjatë këtij incidenti, një myslyman mbeti i plagosur, i cili e denoncoi Dhimitrin si përgjegjës të këtij akti. Kështu Dhimitrin e çuan tek Veziri. Para Vezirit Dhimitri nuk mundi që të vërtetonte pafajësinë e tij, për këtë arsye Veziri i parashtroi dy mundësi, ose të bëhej myslyman, ose të vdiste. Por Dhimitri këmbnguli me forcë në besimin e krishterë. Para këtij qëndrimi këmbngulës të Dhimitrit, Veziri urdhëroi prerjen e kokës së tij. Para ekzekutimit u soll përsëri para Vezirit, por Dhimitri përsëri nuk ra pre e joshjeve, premtimeve dhe torturave të turqve, dhe veçantërisht të atyre që i bënin akuzuesit e tij.

Kështu Dhimitrit, më 27 Janar 1784, i’u pre koka para dyqanit të verërave ku punonte.

Trasferimi i lipsaneve të Shën Joan Gojartit : 27 Janar

Thu, 27 Jan 2022 08:30:00 +0000

Të dashur, miq, vëllezër dhe motra më Krishtin.

Më 27 janar Kisha Orthodhokse feston transferimin e lipsaneve të Shën Joan Gojartit .

Shën Joan Gojarti predikuesi më i madh i etërve , siç quhet edhe goja e Shën Pavlit me predikimet e tij të drejtpërdrejta dhe spontante i mësonte të krishterët që të përparonin në virtut sidomos në përulësi dhe në përdëllim ,ti shmangeshin lakmisë dhe gjithë të këqijave që vijnë nëpërmjët saj .

Ai me predikimet e tij akuzonte drejtpërsëdrejti edhe mbretëreshën Evdhoksia e cila kishte ngritur një kult indiviti dhe ishte e pa ngopur për pasuri duke abuzuar me pronat e të tjerëve.

Evdhoksia kishte rrëmbyer pronën e një gruaje të ve e quajtur Kalitropi ,prandaj Shën Joan Gojarti e qortoi atë publikisht .

Evdhoksia u hakmorr dhe me një sinod fars në Dhrinë viti 403 e shfronëzoi shenjtorin.

Shën Joan Gojarti u internua në vende të ndryshme deri sa vdiq,dorëzoi shpirtin e tij heroik tek Perëndia në 14 shtator të vitit 407 në Komano të Pontit të Azisë së Vogël .

Nxënësit e tij pasi e varrosën mësuesin e tyre shkuan në Romë dhe i treguan papës Inocent dhe mbretit Honor të gjitha dënimet dhe vuajtjet që i kishin shkaktuar shenjtit .

Vdiq edhe Evdhoksia dhe varri i saj gjithmonë dridhej si një ndërshkim për padrejtësinë që i bëri Shën Joan Gojartit .

Në vitin 435 një nxënës i Joanit Shën Prokli u bë Patrik i Kostandinopojës .Ai e bindi mbretin Theodhos djalin e Evdhoksis që të silte në Kostandinopojë lipsanin e Shën Joan Gojartit ,që kështu të korigjonte gabimet e nënës së tij dhe shpirti i saj të gjente paqe.

U dërgua një suitë mbretërore ,në vendin ku ishte varrosur shenjtori dhe mbasi u hap varri trupi i tij u gjet i pa prishur pavarsisht se kishin kaluar shumë vite.

E veshën lipsanin e shentorit me rrobat e Patriarkut dhe e sollën në Kostandinopoj. Kur anija ju afrua qytetit me lipsanin e pa prishur të shenjtorit ,këmbanat e të gjithë kishave filluan të binin vetëvetiu. Lipsanin e morën dhe e vendosën në kishën e apostujve dhe e ulën në fronin e Patrikut .

Shenjtori ngjante si i gjallë dhe populli i mallëngjyer thërriste bekona At ,atëherë u bë çudia e madhe, dora e shenjtorit u ngrit në formë bekimi dhe goja e tij foli: ‘’paqe mbi ju dhe falje Evdhoksis’’.

Dora e shenjtorit është dhe sot e pa prishur si një kujtim i kësaj ngjarje të mrekullueshme dhe si një nderim i vecantë që Perëndia i bëri Shën Joan Gojartit , ashtu siç e meritonte si një jerark i madh i nderuar jo vetëm në qiejt por edhe mbi dhe.

Po ashtu edhe veshi i shenjtorit në të cilin i fliste Shën Pavli dhe ja interpretonte letrat e tij gjendet i paprishur në manastirin e Vatopellit në Malin e Shejntë.

I madh është Perëndia ndër shenjtorët e tij.

Për shumë vjet të gjithëve me bekimin e Shën Joan Gojartit. Amin.

Shën Gjermanoi : 26 Janar

Wed, 26 Jan 2022 09:02:00 +0000

Oshënar Gjermanoi i Sagmatës, që jetoi në vitet e errëta të skllavërisë osmane (1480-1540) është një tjetër figurë asketike, që si një yll i ndritshëm ndriçon Kishën e Viotisë. Biografi i tij e quan “shpirtprurës”, pasi personaliteti i tij ndiçonte nga dhuntitë shpirtërore dhe dhuratat e Shpirtit të Shenjtë, aq sa arriti shumë lartë moralisht dhe në përsosjen shpirtërore, duke u treguar mësues dhe drejtues i bashkëasketëve të tij.

Shën Avksenti, Martiri i ri : 25 Janar

Tue, 25 Jan 2022 08:50:00 +0000

Shën Avksenti lindi në zonën e Velasë në Janinë në vitin 1690, prej prindërve shpresëtarë. Që në moshë të re, shkoi në Kostandinopojë dhe punoi si lëkurëregjës në hanin, e quajtur Mahmut Pasha.

Por më vonë, u dha pas kënaqësive të jetës, la punën e tij dhe u bashkua me miqtë e tij turq për t’u argëtuar në anijet mbretërore. Por shokët e tij, shpifën kundër tij, sikur ai kishte mohuar Krishtin dhe kishte pohuar fenë e tyre. Avksenti i trembur braktisi anijet dhe pasi bleu një barkë, filloi të punonte si varkëtar.

Por i penduar për gabimet e tij të mëparshme, dëshironte që të martirizohej për Krishtin. Rastësisht, takoi Singjelin e Kishës së Madhe Grigor Ksiropotaminon dhe i rrëfeu dëshirën e tij. Më pas, në rrugë e ndeshën dy marinsa të flotës, të cilët e njohën dhe më pas e çuan tek kadiu.

Para kadiut, Avksenti edhe pse u torturua mizorisht, pohoi se është i krishter. Kështu e arrestuan në Pasha Kapisi. Në atë burg Singjeli Grigor e vizitoi dhe i dha guxim që të qëndronte burrërisht para të pabesëve. Kur u mor përsëri në pyteje, Avksenti u përgjigj: “Unë i krishter linda dhe i krishter dua që të vdes”. Atëherë e dënuan me vdekje me prerje koke.

I prenë kokën më 25 Janar 1720 në Kostandinopojë. Koka e Shenjtit ruhet në Manastirin e Ksiropotamit.

Shën Pavli, Pavsirios dhe Theodhoti, Vëllezër : 24 Janar

Mon, 24 Jan 2022 08:13:00 +0000

Shën Pavli, Pavsirios dhe Theodhoti, Vëllezër.

Martirët e shenjtë Pavli, Pavsirios dhe Theodhoti jetuan gjatë viteve të perandorëve romakë Dioklecian (284-305) dhe Maksimian (285-305), ndërsa administrator në Kleopatrida, në Suezin e sotëm të Egjiptit, ishte Ariani. Këta shenjtorë ishin vëllezër. Pavli dhe Pavsiriosi në një moshë të re u bënë murgj, ndërsa Theodhoti ra në një shoqëri të keqe, shkoi në male dhe jetoi bashkë me kusarë.

Kur filloi përndjekja e Dioklecianit kundër të krishterëve, hegjemoni i Kleopatridhës Ariani, arrestoi Pavlin dhe Pavsiriosin. Në atë kohë Pavli ishte 37 vjeç, ndërsa Pavsirios ishte 25. Menjëherë sa Theodhoti u njoftua për këtë ngjarje, la malet dhe kusarët dhe zbriti që të shikonte dhe të takonte vëllezërit e tij. Me hirin e Perëndisë edhe zemra e tij u ngroh dhe pohoi edhe ai se beson tek Krishti. Në vazhdim ai i’u vërsul tiranit duke e rrëzuar këtë nga froni i tij. Menjëherë, me urdhër të Arianit i futën thonj të hekurt në brinjë dhe në bark dhe në fund i prenë kokën.

Kështu, pra, Shën Theodhoti mori kurorën e martirit, ndërsa vëllezërit e tij Pavlin dhe Pavsirion i hodhën në det, ku edhe u martirizuan.

Shën Maksim Greku : 21 Janar

Fri, 21 Jan 2022 07:59:00 +0000

Shën Maksim Greku lindi në Arta në vitin 1470, por origjina e tij ishte Moreja dhe emri i tij laik ishte Mihail Trivolis. Studioi pranë Joani Moskos dhe i plotësoi studimet e tij në Itali. Gjithashtu, studioi në shkollën greke të Venedikut dhe më vonë studioi edhe në Universitetin e Padovas, Firences, Milanos, duke patur mësues grekë si Janos Laskaris, Laonik Halkokondili etj.

Në vitin 1506 shkoi në Malin e Shenjtë, ku u qeth murg me emrin Maksim. Më pas Shenjti, pas ftesës së Carit të Rusis Vasil Ivanoviç, në vitin 1516 shkoi në Rusi në mënyrë që të përkthente libra të ndryshëm liturgjik dhe theologjik në gjuhën sllave.

Por aty u akuzua me pa të drejtë prej igumenit të fuqishëm Daniel të Manastirit Volokalamsk dhe kështu Maksimi vuajti për shumë vite me internime, privim nga kungimi i Shenjtë, burgosje dhe vuajtje të tjera. Përfundimisht në vitin 1551 shkoi në Lavrën e Shën Sergjit, ku igumeni e priti me shumë dashuri, duke nderuar veprën e tij shpirtërore. Aty dha edhe frymën e tij të fundit më 21 Janar 1556, pasi shkroi shumë vepra apologjetike dhe interpretuese. U njoh si Shenjt në vitin 1988.