Besimi i Krishterë Orthodhokse - Zyra e Katekizmit Kryepiskopata e Tiranës - Jeta Liturgjikale në Kishën Orthodhokse

E SHTUNA E SHPIRTRAVE

Fri, 06 Jun 2025 19:43:00 +0000

PSE LUTEMI PËR ATA QË KANË NDËRRUAR JETË (që kanë fjetur - siç thuhet edhe në gjuhën kishtare).

Lutja për të fjeturit (vdekurit) është lutje për prehjen e shpirtrave të të vdekurve. Personi i vdekur nuk u zhduk si krijesë, por vazhdon të jetojë në një formë tjetër. Ai vazhdon të jetojë shpirtërisht sepse shpirti i njeriut nuk vdes, ai është i përjetshëm. Kështu lutja për ta bëhet ndihmë dhe ndërmjetim i ofruar nga ne për llogari të tyre drejtuar Perëndisë mëshirues dhe njeridashës. Kjo lutje shfaqet si shprehje e dashurisë sonë të krishterë. Megjithëse ata nuk janë tashmë pranë nesh trupërisht, ne vazhdojmë t’i duam ata. Ne ndjejmë një nevojë të brendshme që të mbajmë të gjallë marrëdhëniet që kemi krijuar me ta. Marrëdhëniet e dashurisë fitojnë mbi vdekjen, e kapërcejnë atë. Prandaj Kisha na inkurajon që të vazhdojmë të shprehim dashurinë tonë për vëllezërit e fjetur përmes shërbesave dhe lutjeve përkujtimore.

Shërbesat përkujtimore, të cilat pranojnë realitetin e vdekjes si dhe realitetin e ngjalljes por edhe të jetës së përjetshme, luajnë një rol jetik në edukimin e njerëzve (të rritur e fëmijë) për të përballuar çdo lloj dhimbjeje, në rrugë të krishterë dhe konstruktive.

Ndonëse përvjetori i vdekjes së një njeriu të dashur është vërtet i dhimbshëm, Kisha na ndihmon ta përballojmë këtë dhimbje, duke na inkurajuar.

SHËRBESAT PËRKUJTIMORE

Shërbesat përkujtimore kryhen në kishë e më pas në varr, në ditën e 3-të, 9-të, 40-të, në muajin e 6-të, 9-të, 1-vjetorin etj., në 3-vjetorin etj., por edhe në ditë të tjera që dëshirojnë të afërmit. Kisha ka caktuar, përveç çdo dite të shtunë të javës, edhe dy të shtuna (Shtuna e shpirtrave) në kalendarin e saj vjetor kremtues:

a) përpara Kreshmës së Madhe të Pashkës

b) përpara Pentikostisë

Me këtë Kisha Orthodhokse na kujton ne të krishterëve se duhet t’i kujtojmë patjetër të fjeturit tanë, para dhe pas periudhës përgatitore dhe kremtuese të Pashkës, Ngjalljes së Krishtit, që përbën edhe paratregim të Ngjalljes së përgjithshme të gjithë njerëzimit. Me të gjitha Kisha na kujton që ne të bëjmë diçka për njeriun tonë të dashur.

KËTO LUTJE TË PËRSHPIRTSHME NA NDIHMOJNË EDHE NE QË I KRYEJMË.

Ato na rikujtojnë se edhe ne, një ditë, do ta lemë këtë botë. Na ndihmojnë në forcimin e besimit e të shpresës në Mëshirën Hyjnore dhe na ushqejnë me dashurinë vëllazërore ndërmjet të gjallëve dhe na kultivojnë nderimin për të fjeturit. Ata na bëjnë më të kujdesshëm dhe më të zellshëm në përgatitjen tonë për udhëtimin final, i cili do të na bashkojë me të dashurit tanë të fjetur dhe do të na drejtojë tek prania e Perëndisë. Ato na kujtojnë se e tashmja është koha për të luftuar për kurorën e drejtësisë, të cilën Perëndia, Gjykatësi i Drejtë, do t’ua japë atyre që u përpoqën me nder, përfunduan garën dhe ruajtën besimin (2 Tim. 4:7).

SHKOJMË EDHE NË VARREZA

Është zakon, ndërmjet të krishterëve orthodhoksë, që në këto ditë të sjellin në kishë, një pjatë ose tabaka ose enë me kokrra gruri të zier për shërbesat e përshpirtjeve. Kokrrat e grurit simbolizojnë besimin në jetën e përjetshme, siç na e thotë edhe Jisu Krishti: “Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them juve, në mos rëntë kokrra e grurit në dhé e të vdesë, ajo mbetet e vetme; por në vdektë, sjell shumë fryt!” (Joani 12:24). Ashtu si një jetë e re buron nga një kokërr e vdekur gruri, kështu besojmë se të fjeturit do të ngrihen, një ditë, për një jetë të re me Perëndinë. Kokrrat e grurit mbulohen me sheqer dhe rrush të thatë, që simbolizojnë thesaret e jetës së përjetshme me Perëndinë në qiejt.

Pas lutjeve në kishë (të Mëngjesores, Liturgjisë hyjnore dhe Përshpirtjes) shkohet në varreza.

Një pjesë e ndan grurin në kishë dhe një pjesë në varreza tek të afërmit e mbledhur për këtë rast. Eshtë detyrë e të gjithëve për të kujtuar e për t'u lutur për të gjithë sa njohin.

RECETË PËR PËRGATITJEN E GRURIT TË ZIER:

Përbërësit e nevojshëm:

1- Grurë 1 kg

2- Arra të shtypura 2 filxhanë çaji

3- Sheqer 1 filxhanë e gjysmë çaji

4- Kanellë pluhur 2 lugë kafeje

5- Majdanoz (nqs duam) dy lugë buke

6- Rrush të thatë hollë 1/2 filxhanë çaji

7- Sheqer pluhur 1 filxhanë çaji

8- Bukë e thekur ose biskota 2 filxhanë çaji (ose në varësi të lagështirës që ka gruri).

Përgatitja:

1- E vendosim grurin në tenxhere dhe e mbushim me ujë 4-5 gisht mbi grurin.

2- E lemë të zieje për 20 minuta (derisa kokrrat e grurit të jenë zbutur).

3- Mbas zierjes ashtu sic është me ujë të nxehtë e mbledhim tenxheren me batanije dhe e lemë për një orë. Pastaj e marrim grurin dhe e kullojmë.

4- Mbasi ka kulluar gruri, e vendosim në një tepsi dhe e përgatisim.

5- Për të thithur lagështirën e grurit i hedhim bukë të thekur të bluar. Mund t’i hedhim grurit edhe rrushë të thatë, arra, bajame, kanellë për aromë, borzilok dhe sheqer pluhur.

6- Vendosim grurin në pjatancë, e mbulojmë me sheqer pluhur dhe e zbukurojmë duke i bërë një kryq lart.

Pashka e Madhe dhe e Shenjtë në Kishën Orthodhokse

Sat, 19 Apr 2025 14:38:00 +0000

Java e Madhe mbaron me perëndimin e të Shtunës së Madhe, Kisha përgatitet që të kremtojë të kremten e saj më të vjetër dhe më të spikatur, Pashkën, të kremten e të kremteve. Koha e parapërgatitjes drejton drejt kohës së përmbushjes. Drita e ndritshme dhe e lavdishme, që buron nga varri i boshatisur largon errësirën. Krishti, i ngjallur nga të vdekurit, prish kështjellën e vdekjes dhe “robëron robërinë” (Psalm. 67.19). Të gjitha cepat e krijesës sonë u bënë thërrime. Vdekja u mund dhe jeta e u çlirua. “Sepse, siç vdekja erdhi në botë nga një njeri, kështu edhe ngjallja prej të vdekurve vjen nga një njeri. Siç të gjithë vdesin për shkak të lidhjes me Adamin, kështu, për hir të lidhjes me Krishtin, të gjithë do të rimarrin jetë” (1Kor. 15.21-22). Pashka është agimi i një dite të re të paperënduar. Ngjallja përbën çlirimin më rrënjësor dhe vendimtar të gjinisë njerëzore.

Ngjallja e Jisu Krishtit është e vërtetë themelore dhe një ngjarje absolute e besimit të krishterë. Është përvoja qëndrore dhe predikimi themelor i Kishës. Vërteton autenticitetin e jetës së Krishtit në tokë dhe drejtëson të vërtetën e mësimit të Tij. Vulos të gjithë veprën e Tij çliruese: jetën e Tij, shembullin e një jete të shenjtë, mësimin e Tij të vetëm, veprat e Tij mahnitëse, dhe vdekjen e Tij të frikëshme dhe jetëdhënëse. Ngjallja e Krishtit është garancia e shpëtimit tonë. Bashkë me ngjitjen e Tij drejton në bashkimin e përsosur të Perëndisë me ne për gjithë përjetësinë.

Ngjallja bëri të fuqishme mrekullinë e Kishës, e cila në çdo kohë dhe brez proklamon dhe siguron “planin e Perëndisë për botën, hyjnizimin përfundimtar të njeriut dhe të botës së krijuar”. Përvoja e thellë nga Zoti i ngjallur dhe besimi i palëkundur tek Ai nxiti Apostujt që të predikojnë Ungjillin në botë dhe fuqizoi Kishën që të triumfojë kundër idhujtarisë. Ngjallja zbulon fuqinë e pashkatërrueshme dhe diturinë e Perëndisë. Përjashton mitet mashtruese, me të cilat njerëzit, të privuar nga dija hyjnore, vuajnë që të vërtetojnë kuptimin dhe arsyen e ekzistencës së tyre. Krishti, i ngjallur dhe i lavdëruar, çliron njerëzimin nga halucinacionet e idhujtarisë. Tek Krishti, njerëzimi, i lidhur në varr, zbulon dhe mbushet nga shpresa e pakrahasueshme. Ngjallja fal ndriçim, i jep shpirtrave energji, kërkon falje, shndërron jetë, krijon shenjtor dhe jep gëzim.

Ngjallja “prezanton një moment vendimtar në ekzistencën njerëzore”. Një person historik mundi vdekjen (1Kor. 15.21-22). Restaurimi dinamik dhe përmbushja e ekzistencës njerëzore u krye për gjithmonë. Shën Joan Damaskini thotë, “Edhe pse Krishti vdiq si njeri dhe shpirti i Tij i shenjtë u nda nga trupi i Tij i tërëmirë, hyjnia vazhdoi që të mbetej edhe në shpirt edhe në trup, pa u ndarë as nga njëri as edhe nga tjetri”. Duke zhvilluar këtë ide atë Florofski thekson se vdekja e Krishtit “ishte një vdekje brenda hipostazës së Fjalës, vdekja e natyrës njerëzore “enhipostazis”. Vdekja, në përgjithësi, është një ndarje, dhe në vdekjen e Zotit tonë, trupi dhe shpirti i Tij i çmuar u ndanë realisht. Por një hipostazë e Fjalës së Mishëruar nuk u nda, “bashkimi hipostazik” nuk u nda dhe nuk u shfuqizua. Me fjalë të tjera, megjithëse në vdekje ishin të ndara, shpirti dhe trupi mbetën akoma të bashkuara me hyjninë e Fjalës, nga e cila asnjë nga të dyja nuk ishte tjetërsuar. Kjo nuk diferencon karakterin ontologjik të vdekjes, por ndryshon kuptimin e saj. Kjo ishte një vdekje “indiferente”. Trupi i Krishtit nuk pëson prishje, siç ndodh me trupat tanë në vdekje. Trupi i Tij nuk u bë kurrë një kufomë. Prishja dhe vdekja u mposhtën nga trupi i Tij, me fuqinë e bashkimit hipostazik, që është burimi i Ngjalljes. Kështu vdekja e të Trupëzuarit zbulon ngjalljen e natyrës njerëzore.

Ngjallja nuk ka hequr akoma realitetin e vdekjes. Por zbuloi dobësinë e saj (Heb. 2.14-15). Vazhdojmë të vdesim, si pasojë e rënies. “Perëndia lejon vdekjen që të ekzistojë, por e kthen kundër prishjes dhe mëkatit dhe i vendos kufij si prishjes ashtu edhe mëkatit”, shkruan Panajot Nela. Kështu, vdekja natyrale nuk e shkatërron jetën tonë nga komunikimi me Perëndinë. Më saktë, lëvizim nga vdekja në jetë. Nga bota e rënë në Mbretërinë e Perëndisë.

Vdekja ndërpret dhe t’kurr fillimin themelor të njeriut, i cili u krijua nga Perëndia si “një organizëm psikosomatik nga dy elemente, shpirti dhe trupi”. Duke ndjekur shembullin e Etërve Grekë, atë Klapsi e quan vdekjen “deformim përfundimtar dhe ontologjik të natyrës njerëzore”.

Sipas atë Florofskut, “Një njeri i vdekur nuk është njeri i plotë. Një trup pa shpirt është një kufomë dhe një shpirt pa trup është një fantazmë. Njeriu nuk është fantazmë pa trup dhe kufoma nuk lidhet me njeriun... Për këtë arsye ndarja e shpirtit dhe e trupit është vdekje e njeriut, ndërprerje e ekzistencës së tij, të ekzistencës së tij si njeri. Prandaj, vdekja dhe prishja e trupit është një lloj rënie e “ikonës së Perëndisë” tek njeriu”. Sidoqoftë këtu zbulojmë kuptimin e ngjalljes së Krishtit, si shfuqizim të Hadit dhe konsolidim i natyrës njerëzore.

Hadi, “vendi ku dominon prishja dhe hidhërimi”, u zerua me ngjalljen e Krishtit. Tek Krishti “e gjithë natyra njerëzore u shërua plotësisht nga prishja dhe vdekshmëria. Ky restaurim do të aktivizohet dhe do të zbulohet plotësisht gjatë ngjalljes së përbashkët, ngjalljes së të gjithëve”. Krishti ka shëruar ndarjen tonë të tmerrshme dhe papërsosmërinë tonë tragjike. “Shpërbëhemi për një periudhë të vogël kohore, në përputhje me natyrën e vdekshme të trupave tanë. Si farërat, që mbillen në tokë, nuk humbasim, por të mbjellë në tokë do të ngjallemi përsëri, pasi vdekja u zerua me hirin e Çliruesit” thotë Shën Athanasi. Çdo vdekje, dmth., çdo ndarje e shpirtit nga trupi, çdo çtrupëzim është i përkohshëm, pasi të gjithë do të ngjallemi. Për këtë arsye, vdekja nuk është më një humbje. Vdekja e trupit bëhet një gjumë dhe vetë vdekja bëhet portë e jetës. Në Krisht, jeta e trupit shndërrohet vazhdimisht në jetë të shpirtit. Dhe kjo jetë nuk njeh as kufij edhe as zvogëlim. Shpirti i Shenjtë mbjell farën e pavdekësisë në trupat tanë dhe rigjeneron shpirtat tanë përditë. (2Kor. 5.1-5).

Himnet e së kremtes bëjnë fjalë për çlirimin tonë nga forcat shkatërruese të së keqes dhe nga vdekja. Tropari i mëposhtëm është një shembull i tillë:

“Sot hadi duke rënkuar thërret: M’u shkatërrua pushteti; Bariu u kryqëzua dhe ngjalli Adamin; i humba ata mbi të cilët mbretëroja, dhe sa munda t’i përpij të gjitha i volla; i zbrazi varret i Kryqëzuari; nuk ka fuqi pushteti i vdekjes. Lavdi, o Zot, Kryqit tënd dhe Ngjalljes sate”.

(Mbrëmësorja e së Shtunës së Madhe)

Krishti është bërë “vendi i të gjallëve” për ata, që besojnë tek emri i Tij dhe gjenden qoftë nga njëra anë qoftë edhe nga ana tjetër e vdekjes. Të gjallët dhe të vdekurit “përbëjnë një trup dhe me të njëjtën lutje bashkohen në një para fronit të Zotit të lavdisë. Përvoja nga ky bashkim, përgjatë gjithë kohërave, zbulohet dhe vuloset në të gjithë ciklin e adhurimit... Krishti mbretëron po ashtu edhe në Kishë, -ndërmjet atyre që u larguan dhe ndërmjet të gjallëve, sepse Perëndia nuk është Perëndi i të vdekurve, por Perëndi i të gjallëve”.

Marrim pjesë dhe përjetojmë ngjalljen e Krishtit me dy mënyra. Së pari, është burim për rigjenerimin shpirtëror të vazhdueshëm dhe mistik të shpirtrave tanë të vdekur. Së dyti, është shkaku për ngjalljen e të vdekurve gjatë Ditës së Gjykimit.

Edhe pse pasojat e ngjalljes së Krishtit do të zbulohen plotësisht në Ardhjen e Dytë, pjesëmarrja tek bekimet e përjetëshme fillon këtu, nga kjo jetë. Krishti, sipas Shën Simeon Teologut të ri, “na jep hirin që të kemi mbretërinë e Tij brenda nesh, në mënyrë që të mos mbetemi vetëm me shpresën e hyrjes. E kemi në realitet, pasi thërrasim, “jeta jonë është e fshehur bashkë me Krishtin brenda Perëndisë”. I njëjti thotë “le të shikojmë me kujdes misterin e ngjalljes së Krishtit dhe Perëndisë tonë, i cili ndodh mistikërisht në të gjitha kohërat, nëse e dëshirojmë: pasi është varrosur brenda nesh si në varr. Bashkohet me shpirtrat tanë dhe na ngjall edhe ne bashkë me veten e Tij”. Për ata, të cilët jetojnë me besim dhe ofrojnë veten e tyre vullnetarisht në vullnetin dhe dashurinë e Perëndisë, ngjallja bëhet realitet i përditshëm. Shpirtrat ngjallen, mëkatet grumbullohen, mendja ndriçohet dhe zemra pastrohet, sapo Shpirti i Shenjtë formon mendjen e Krishtit brenda nesh.

“Perëndia dëshiron që të na bëjë Perëndi sipas hirit, kështu siç jemi njerëz, por me pëlqimin tonë dhe jo kundër vullnetit tonë”, thotë Shën Simeoni. Mrekullisë së Pashkës, me premtimin dhe dhuratën e përjetësisë dhe plotësisë, mund që ti afrohet çdokush. Shpëtimi realizohet vetëm me liri të plotë, përmes një vepre besimi. Askush nuk mund të detyrohet që të besojë ose të dojë Perëndinë. Në mënyrë që të pranojmë hirin e misterit paskal dhe që ta ruajmë në mënyrë aktive brenda nesh, duhet të duam që të angazhohemi në mënyrë aktive dhe krijuese në jetën më Perëndinë me fuqinë e Shpirtit të Shenjtë. Sidoqoftë, në këtë pikë nevojitet kujdes. Shpëtimi nuk është rezultat i një shpresëtarie individuale, por është rezultat i një lidhjeje të gjallë dhe dinamike me Kishën. Si pjesëtar të pagëzuar dhe të përkushtuar të Kishës bëhemi pjesë e një shoqërie, e cila përparon bashkë drejt Mbretërisë. Kjo shoqëri siguron dhe përcakton identitetin tonë të krishterë. Brenda dhe përmes Kishës përvetësojmë fuqinë metamorfozuese të vdekjes dhe të ngjalljes së Krishtit, i cili na imponon detyrimin real që të mohojmë ato që Ungjilli na porosit gjatë aktiviteteve tona të përditshme. Komuniteti besimtar na kujton vazhdimisht thirrjen tonë dhe na ndihmon që të kuptojmë destinacionin tonë përfundimtar, na fton që të mohojmë vlerat e rreme të botës së rënë dhe na frymëzon që mbi të gjitha të kërkojmë atë që është e mirë, natyrale dhe jo mëkatare. Na inkurajon që të luftojmë kundër të gjitha formave të shtypjes dhe kushteve të padrejta, që zhvlerësojnë dhe zvogëlojnë jetën njerëzore. Të kontribuojmë më shumë për jetën e njerëzve të tjerë në botë. Dhe të punojmë për përmbushjen e detyrës, që Kisha ka kundrejt njerëzve.

Frytet e vdekjes dhe ngjalljes shpëtimtare të Krishtit ofrohen tek ne dhe kryhen kryesisht përmes mistereve të shenjta, që celebrohen me besim. Përmes tyre jeta e re shpërndahet tek pjesëtarët e trupit të Tij, Kishës. Misteret përgatitin besimtarin për jetën e ngjallur dhe njëkohësisht e bëjnë atë jetë një realitet të gjallë në kohën e tashme. Përmes mistereve, Perëndia na fton që të ndajë me ne gjithçka që është hyjnore: pavdekësinë dhe paprishjen. Dërgon dhe na jep Shpirtin e Shenjtë, i cili vazhdimisht gjallëron shpirtrat tanë dhe aktivizon brenda nesh misteret e fshehura të mbretërisë së Perëndisë, duke na bashkuar me Perëndinë në një bashkim personal.

Krishti, i cili lartësoi trupin tonë duke marrë natyrën tonë njerëzore, do të ngjallë trupat tanë prej të vdekurish gjatë ditës së Gjykimit (Joan. 5.28-29). Ngjallja prej së vdekurish është e pashmangshme. “Nuk varet nga vullneti ynë, nëse ngjallemi ose jo pas vdekjes, siç nuk varet nga vullneti ynë edhe lindja jonë”. Të gjithë, edhe nëse besojnë edhe nëse jo, pa dallim, “do të rigjejnë trupat e tyre dhe do të hyjnë në jetën e pafundme, në një jetë krejt të ndryshme” shkruan Gjeorgios Manxaridis. “Askush nuk mund të shpëtojë nga mbretëria e Krishtit, askush nuk mund të tjetërsojë veten e tij nga fuqia e ngjalljes shënon atë Floresku. Ngjallja prej së vdekurish gjatë Ditës së Gjykimit është fat i përbashkët i të gjithëve, “sepse të gjithë kemi të njëjtën natyrë si Njeriu Jisu Krisht”, vdekja dhe ngjallja e të cilit i dha të gjithëve pavdekësi dhe paprishje. Vetëm mëkatarët do të befasohen nga ajo. Dita e fundit do të shfaqet papritur dhe Krishti do të ndriçojë tek gjithësecili. Drita e Tij do të jetë gëzim i patreguar dhe bekim i të drejtëve, por edhe flakë e Gjykimit që djeg të padrejtët. “Dita e Zotit nuk është për ata, që ndriçohen në mënyrë të qëndrueshme nga drita hyjnore. Është për ata, që jetojnë në errësirën e pasionit dhe që kalojnë ditët e tyre në këtë botë, me dëshirën e gjërave mëkatare të botës”, thotë Shën Simeoni Teologu i ri. Shton, “ata që do të jenë bërë bij të kësaj drite dhe bij të ditës që do të vijë... asnjëherë nuk do të njohin Ditën e Zotit, sepse e jetojnë atë papushim. (Por) ata që jetojnë në errësirë dita do t’i zbulojë papritur: për ata do të jetë e frikshme, si një zjarr i padurueshëm”.

Të gjithë, sa vullnetarisht injorojnë dhe refuzojnë Perëndinë dhe përbuzin urdhërimet e Tij në këtë jetë, do të vazhdojnë të qëndrojnë në egoizmin e tyre edhe gjatë kohës së ardhme. Ngjalljen do ta përjetojnë si gjykim dhe ferr.

Ferri gjendet në të dyja anët e vdekjes. Nuk është vend, por gjendje ekzistente, një gjendje mungese rrënjësore plotësie, një ndërprerje e lidhjes përfundimtare, një refuzim vullnetar i Perëndisë. Atë Floresku e përshkruan si “një gjendje dekompozimi personal, që keqinterpretohet si vetëbesim. Një gjendje vetëkufizimi, izolimi, tjetërsimi dhe shfaqje e vetmisë”. Perëndia nuk dërgon ndonjë në ferr. Ferri krijohet nga djalli dhe njeriu, që insistojnë në rebelimin e tyre kundër Perëndisë, të vërtetës së Tij dhe dashurisë së Tij.

Ngjallja e Krishtit zbulon gjithashtu gjendjen dhe cilësinë e jetës së ngjallur. Në kohën e ardhme do të drejtohemi në një mënyrë ekzistence të re, në diçka më të mirë dhe më të përsosur (1Kor. 15.42-56). Do të trashëgojmë jo vetëm Parajsën, nga ku ramë, por edhe qiejtë e qiejve. Jeta, që dikur jetuam dhe përjetuam, do të lartësohet, në mënyrë që të veshë pavdekësinë, “të bëhet e përsosur dhe të fitojë gjendjen që do të duhej që të kishte, nëse mëkati dhe rënia nuk do të kishin hyrë në botë”.

Me jetën e Tij shembullore mbi tokë, Krishti zbuloi vlerën e jetës sonë tokësore për arritjen e shpëtimit. Me ngjalljen e Tij zbuloi pasurinë dhe vlerën e krijesës dhe konfirmoi mirësinë e saj themelore. Nuk shpëtohemi nga bota materiale por me atë (Rom. 8.18-23). I gjithë trupi i krijesës ngjallet me pritshmëri në trupin e Krishtit. Trupi i Krishtit nuk u ngjall thjesht. Në ngjallje u shndërrua rrënjësisht dhe u çlirua nga çdo kufizim. U lartësua dhe u lavdërua. Kështu, ngjallja përbën shembullin e metamorfozës së lavdëruar të botës dhe jo mohimin e saj. Koha e ardhme do të zbulojë rigjenerimin gjithëpërfshirës dhe lavdinë e të gjithë krijesës dhe jo zhdukjen e saj. Bota u krijua nga Krishti. I takon Atij. Është dhurata e Tij e jetës, që na fali ne. Për këtë arsye, bota na takon edhe ne si bashkëtrashëgimtarë të Krishtit.

Perëndia, me diturinë dhe dashurinë e Tij për botën, vazhdon që të ndjekë qëllimin e Tij çlirimtar. Përmes Kishës së Tij, fton botën që të marrë pjesë në rigjenerimin, që filloi me trupëzimin e Birit të Tij, i cili është fillimi dhe fundi të gjitha gjërave. Është “Ai që jo vetëm drejton historinë duke e shpalosur atë nga brenda, por Ai që gjithashtu drejton ekzistencën, qoftë edhe brenda shumanshmërisë së gjërave të krijuara, drejt jetës së vërtetë dhe shoqërisë së vërtetë... Historia e vërtetë depozitohet në të ardhmen dhe kjo duhet që të kuptohet me një kuptim ontologjik: historia është e vërteta, me gjithë ndryshimet dhe rënien, jo vetëm sepse është një lëvizje drejt një fundi, por kryesisht sepse është një lëvizje nga fundi, nëse fundi saktësisht është ai që i jep kuptim”.

Krishti, që është Ngjallja, Jeta dhe Drita e botës, tërheq botën drejt vetes së Tij. Është Fundi i saj. Ai është që i jep kuptim të gjitha gjërave. Melitoni i Sardës, në një predikim paskal, që shkroi në shek. II, me mënyrë retorike vendos në gojën e Krishtit këto fjalë, në mënyrë që të shpjegojë misterin mahnitës së shpëtimit tonë:

“Ejani tek unë të gjithë gjinitë e njerëzve, të lidhur nga mëkati, dhe pranoni ndjesën e mëkateve tuaja. Sepse unë jam ndjesa juaj, unë jam Pashka e shpëtimit. Unë jam qengji që u sakrifikua për ju. Unë jam çlirimi juaj. Unë jam shpëtimi juaj. Unë jam mbreti. Ju drejtoj në lartësitë e qiellit. Do t’ju tregoj Atin e përjetshëm. Do t’ju ngre me dorën time të djathtë”.

Në Kishën e parë, Pashka konsiderohej koha më e duhur për misterin e pagëzimit, të mirosjes dhe të Eukaristisë, me të cilat shpëtimi bëhet dhuratë ekskluzive e çdonjërit. Me celebrimin e misterit të shenjtë të pagëzimit Kisha realizon kuptimin botëror të ngjalljes së Krishtit.

Krishti, Pashka jonë e vërtetë, bëri të vërtetë kalimin tonë nga vdekja në jetë dhe nga bota e mëkatit në jetën e Perëndisë. Në çdo liturgji hyjnore përjetojmë dhe celebrojmë sigurinë e ngjalljes së Krishtit dhe jetojmë rëndësinë e saj. Rigjenerohemi vazhdimisht me premtimin tonë të pagëzimit dhe pandërprerë formohemi tek trupi i Krishtit. Të mbushur me shpresë të pakrahasueshme, ftohemi në besim dhe në një detyrë: të metamorfozojmë veten tonë dhe botën, duke zgjeruar mbretërinë e Perëndisë brenda nesh dhe brenda në botë.

Përshëndetja e gëzuar paskale, “Krishti u Ngjall”, me të cilën përshëndetim njëri−tjetrin gjatë periudhës paskale nuk është kurrë diçka boshe dhe e pamenduar. Flet me të madhe për dashurinë e pamasë të Perëndisë për botën, sakrificën jetëbërëse të Birit të Tij, restaurimin mahnitës të krijesës, dhe për rigjenerimin e jetës për të cilën jemi thirrur. Na flet gjithashtu për nevojën tonë për të braktisur sjelljet tona të verbra dhe egoiste dhe të jepemi të gjithë tek Zoti i ngjallur. Atë Dhimitër Staniloae i përmbledh të gjitha këto me këto fjalë depërtuese: “...saktësisht, siç vështron Birin e Tij të trupëzuar, Ati shikon dhe na do të gjithëve ne dhe na birëson me trupëzimin e Birit të Tij. Kështu është e qartë se në personin e çdo njeriu do të duhet që edhe ne të japim dhe të duam një pamje të personit të Krishtit, në realitet saktësisht personin e vetë Krishtit. Ose që të formulojmë faktin me më shumë saktësi, se çdo person është potencialisht person i Krishtit, që është i aftë të bëhet realisht person i Krishtit, kjo është për shkak se Krishti ka vendosur aty ikonën e Tij, e cila tregon vetë atë. Sidoqoftë, edhe ne duhet të luajmë një rol, në kalimin e çdo personi njerëzor nga kjo gjendje në një gjendje që me të vërtetë është person i Krishtit”.

“Jisui Perëndi, gëzim i të gjithëve dhe dritë e shkëlqim, dhe ngjallje e të gjithë njerëzve, përmbi dhe u shfaq tani, dhe sipas mirësisë së tij, na dha shëmbëllsinë e Ngjalljes së nesërme, mëshirën dhe ndjesën e mëkateve”.

(Shkurtore e të shtunës së Llazarit)

“Ditë e Ngjalljes, le të ndriçohemi prej panairit dhe le të përqafojmë njëri tjetrin, le t’u themi, vëllezër, dhe atyre që na urrejnë, le t’i ndjejmë të gjitha në ditën e Ngjalljes dhe kështu le të thërresim: Krishti u ngjall së vdekurish, me vdekje vdekjen shkeli, edhe të varrosurve, jetën u fali”.

E SHTUNA E MADHE

Fri, 18 Apr 2025 10:35:00 +0000

Të Shtunën e Madhe Kisha realizon misterin e zbritjes së Zotit në had, në tokën e të vdekurve. Vdekja, armiku ynë i paepur, u mund nga brenda. “(Krishti) Dha veten e Tij në këmbim tek vdekja prej të cilës mbaheshim të shitur nga mëkati; dhe duke zbritur me anën e Kryqit në had që të plotësojë tërë misionin e Tij, zhduku dhimbjet e vdekjes” (Liturgjia e Shën Vasilit të Madh).

Himnografi i Kishës e përshkruan misterin me këto fjalë:

“Sot përmban varri atë që përmban krijesën në grusht; guri mbulon atë që mbuloi qiejt me virtyte; fle jeta, dhe Ferri dridhet, dhe Adami zgjidhet, nga vargonjtë. Lavdi ekonomisë sate, me të cilën mbarove sabatizmën e amshuar dhe na dhurove Ngjalljen tënde prej së vdekurish të përmbishenjtë”.

“Ejani të shikojmë jetën tonë, të shtrirë në varr për të ngjallur të shtrirët ndër varre. Ejani, duke parë sot stërnipin e Judës të fjetur, t’i thërresim profetisht: U shtrive dhe fjete si luan. Kush do të të ngrejë, o Mbret? Po ngjallu me pushtetin tënd Ti që dhe veten tënde për ne vullnetarisht. O Zot, lavdi më Ty.

(Himne të Lavdërimeve)

Të Shtunën e Madhe përqëndrohemi tek Varri i Krishtit. Nuk bëhet fjalë për një varr të zakonshëm. Nuk është një vend prishjeje dhe humbjeje. Është vend jetëdhënës, burim fitoreje të fuqishme dhe çlirimi.

“O varr i lumur! Prite në zemrën dhe gjirin tënd, si të vdekur Krishtin Shpëtimtar, që është thesar, i të gjitha jetëve, që të shpëtohemi ne që i këndojmë: Shpëtimtar, Perëndi je i bekuar”.

“Vdekjen e zezë, brenda në varr e ngjërove sot, kur Jetë e botës je, gatite për ne ngjalljen prej së vdekurish, që të shpëtohemi ne që i këndojmë: Shpëtimtar, Perëndi je i bekuar”.

(Himne të Odës së VII)

E Shtuna e Madhe është dita ndërmjet vdekjes dhe ngjalljes së Jisuit. Është dita e pritjes vigjilente, gjatë së cilës vajtimi kthehet në gëzim. Dita përfshin konceptin e “gëzimit dhe trishtimit”, koncept, i cili mbizotëron në të gjitha shërbesat e Javës së Madhe. Himnografi i Kishës depërton në thellësi të misterit dhe na ndihmon që ta kuptojmë atë me këtë dialog, që bëhet mes Jisuit dhe Nënës së Tij:

“Mos më vajto ti moj nënë, kur më sheh të varrosur, Birin e dashur, që ke lindur virgjërisht, se do të ngrihem prapë dhe do të lavdërohem, dhe do t’i lartësoj si Perëndi, ata që më madhështojnë besërisht”.

“Kur të kam lindur pa dhimbje, Bir i bashkëpanisshëm, jam lumëruar mbi çdo grua përmbi dhe; po kur të shoh të vdekur, o Zot dhe Bir i dashur, nga shpata e helmit çirrem tmerrësisht; po ngrihu prapë dhe më madhështo”.

“Zbrita në varr duke dashur, dhe u drodhën demonët, kur më panë të mbuluar plot gjak, po do t’i shtroj armiqtë, do t’i godas me Kryqin, dhe do t’i dërrmoj si Perëndi, dhe ngrihem prapë të madhështoj”.

“Le të ngazëllohet krijesa, le të dëfrejnë të gjithë dhelindurit, se hadi armik u turpërua; gratë le të më dalin përpara me miro; shpërblej Adamin dhe Evën me gjithë gjindjen e tyre, dhe ditën e tretë do të ngjallem”.

(Kënga IX e Kanonit)

E Shtuna e Madhe është dita e prehjes. Krishti të shtunën prehet brenda në varr. Por, prehja e Tij, nuk është mosveprim, por përmbushje e vullnetit hyjnor dhe planit për shpëtimin e njeriut edhe botës. Ai, i cili nga mosekzistenca i dha ekzistencë gjithçkaje, i restauron të gjitha. Restaurimi i botës u plotësua njëherë e përgjithmonë. Me trupëzimin e Tij, jetën edhe vdekjen e Tij, Krishti i përmbushi të gjitha me prezencën e Tij. Hapi rrugën e ngjalljes për çdo natyrë njerëzore, përderisa krijuesi i jetës e ka të pamundur t’i nënshtrohet prishjes.

“Moisiu parashihte ditën e sotme mistikërisht, duke thënë: Dhe Perëndia bekoi ditën e shtatë. Se kjo është e Shtuna e bekuar; kjo është dita e pushimit, në të cilën pushoi gjithë punët e tij Biri i vetëmlindur i Perëndisë, duke sabatisur trupërisht me ekonominë e vdekjes; dhe duke u bërë përsëri siç ishte me anën e ngjalljes, na dhuroi jetën e amshuar, si i vetëm i mirë dhe njeridashës”.

(Himn i Lavdërimeve)

Ap. Pavli na thotë se “Perëndia ishte në Krishtin, duke pajtuar botën me veten e tij” (2Kor. 5.19). Atëherë, jeta e përjetëshme dhe e vërtetë hyri në thellësitë e Hadit. Krishti, që është jeta e të gjithëve, mundi vdekjen me vdekjen e Tij. Ai është arsyeja që Kisha psal në mënyrë harmonike “U mbushën të gjitha me dritë tani, qielli e dheu dhe të nëndheshmet” (Kanoni i Pashkës). Kisha njeh veten e saj si “vendin, realitetin e përjetshëm, kur prezenca e Krishtit dërrmon Satanain, hadin dhe vdekjen”.

Shërbesa e të Shtunës së Madhe na ndihmon që të kujtojmë dhe të festojmë të vërtetën e madhe që “me gjithë peripecitë e përditshme dhe kontradiktat e historisë dhe prezencës së vazhdueshme të ferrit brenda zemrës njerëzore dhe në shoqërinë njerëzore, jeta u çlirua! Krishti shfuqizoi fuqinë e vdekjes.

Vdekja e Krishtit është mrekullia më e madhe, por edhe shfaqja vendimtare e dashurisë së pafundme të Perëndisë për të gjithë krijesën. Nuk ishte vetëm njeriu ai që vdiq. Ai, që gjendej në varr, nuk ishte tjetër përveçse Biri i përjetshëm dhe i pavdekshëm dhe Fjala e Perëndisë, “duke marrë formë shërbëtori, duke u bërë i ngjashëm me njerëzit, edhe duke u gjendur me pamje si njeri, e përuli veten e tij, duke u bërë i bindur deri në vdekje, edhe vdekje kryqi” (Filip. 2. 7-8). Pashka nuk është ndonjë lidhje me romantizmin dhe sentimentalizmin. Dikush thotë: “Pashka nuk lidhet me kthimin e gushkuqit në pranverë, me lulet që lulëzojnë ose me marrëzira të ndryshme idhujtare. Bëhet fjalë për një Trup, i cili sipas një mënyre u shpërbë. Ungjilli e ka të vështirë të përshkruajë se çfarë ndodh, por le të mos bëjmë asnjë gabim në lidhje me këtë, mundohet që të përshkruajë diçka të mbinatyrshme: vdekjen duke funksionuar mbrapsht. Kështu nuk mund të flas për “rilindjen e përjetëshme të shpresës” ose për “Jisuin që jeton në zemrat tona”. Flasim për një Jude të vdekur, të kryqëzuar, që u kthye mbrapa në jetë... Për Perëndinë flasim këtu, Perëndinë e vërtetë, njerëzit e mi, jo për një projeksion të egos sonë”.

Nuk është pa kuptim fakti që ikona e Ngjalljes në Kishën tonë është “zbritja në Had”, në vendin e të vdekurve. Ikona tregon një Krisht triumfues, të rrethuar me lavdi, të shkelë mbi vdekjen, të mbajë në duartë e Tij Adamin edhe Evën dhe t’i tërheqë nga humnera e ferrit. Ikona shpreh gjallërisht të vërtetën, që rezulton nga fitorja e Krishtit mbi vdekjen, me vdekjen e Tij dhe ngjalljen.

SHKENCA PËRBALLË KRYQËZIMIT DHE NGJALLJES SË JISU KRISHTIT

Fri, 18 Apr 2025 06:04:00 +0000

Spiridhon G. Makris, Profesor i Anesteziologjia në Universitetine Selanikut

Mendoj se zgjedhja e temës që lidhet me kryqëzimin dhengjalljen e Krishtit tonë është në kohën e duhur, jo vetëm sepsejemi në atë periudhë kur Kisha jonë ka urdhëruar që shpirtrat e të gjithë të krishterëve të kthehen, të përgatiten dhe të marrinpjesë në Pësimet e Krishtit tonë, por edhe pse pikërishtKryqëzimi dhe Ngjallja janë epiqendra e Krishtërimit.

Sepse nëse Kryqëzimi dhe Ngjallja e Krishtit tonë është e vërtetë, atëherë gjithçka që ne besuam, gjithçka për të cilën jemikapur, gjithçka që ndjekim dhe që janë të huaja ose nëkundërshtim me Krishtin dhe Ungjillin e Tij janë idhuj që duhenshembur.

Prandaj janë ngritur kaq shumë kundërshtime me kaq furi dheme kaq kokëfortësi, aq shumë argumente janë paraqitur për tëbindur të gjithë se Ngjallja e Krishtit nuk ndodhi.

Sepse nëse ka ndodhur ngjallja e Krishtit, atëherë Krishti është: Perëndi, atëherë gjithçka që thotë: Krishti, gjithçka që thotëUngjilli është e vërtetë dhe ne duhet të vdesim për gjithçka qëkemi jetuar: që janë në kundërshtim dhe të huaja për Krishtindhe të rijetojmë përsëri një jetë e re në përputhje me gjithçka qëtha Krishti dhe që Kisha ende mbron dhe përjeton.

Argumentet që ngrihen për të vënë në dyshim Ngjalljen e Krishtit mund të klasifikohen në tre kategori kryesore:

Njëra është se Zoti nuk vdiq në kryq dhe si rrjedhojë pasi nukvdiq as edhe u ngjall.

Kategoria e dytë e argumenteve kundër Ngjalljes është vënia nëpikëpyetje e paraqitjeve që Ungjijtë i përshkruajnë shprehimishtsi të ndodhura pas ngjalljes së Krishtit.

Dhe e treta, sillet rreth faktit se Varri i Tij u gjet bosh.

Nëse Krishti vdiq në Kryq është sigurisht një çështje që ka rëndësi absolute për shkencën e Mjekësisë, sepse është ajo qëstudion natyrën dhe pasojat e të gjitha lëndimeve fizike dhe qëstudion të gjitha manifestimet që lidhen me kolapsin gradual tëfunksioneve jetësore të trupit dhe me konstatimin se tashmë janështerur kushtet për mbijetesën e organizmit dhe se ka ndodhurvdekja.

Pra, meriton vëmendjen tonë që ky dyshim, se Krishti nuk vdiqnë kryq, nuk u paraqit kurrë gjatë brezit të njerëzve që jetuan kuru bë kryqëzimi i Krishtit, nuk u paraqit as gjatë kohës sëpersekutimeve, nuk u paraqit gjatë kohës së herezive të mëdha, të cilat vunë në pikëpyetje si hyjninë e Krishtit ashtu edheNgjalljen e Tij, nuk u paraqit deri në shekullin e 17-të. Kjo ështëshumë karakteristike sepse thjesht atëherë ishin zhdukurplotësisht vetëm njerëzit që ose vetë kishin parë, ose kishin njëpërshkrim të gjallë të dëshmisë së Kryqëzimit. Nëse do tëkishim njerëz sot, dhe për fat të mirë nuk kemi, që do të kishinqenë dëshmitarë të Kryqëzimit, një dyshim i tillë me pretendimepër ekuilibër logjik nuk do të ishte paraqitur, siç do ta shohim nënjë moment.

Sigurisht, kjo pyetje, nëse Krishti vdiq në kryq, është e ndërthurur me mënyrën se si njeriu vdes kur kryqëzohet. Njëbesim i zakonshëm popullor është se vdekja në Kryq vjen ngadhimbja dhe gjakderdhja e krijuar nga gozhdat që shpuan duartdhe këmbët e të kryqëzuarit.

Siç do të shohim, këto janë vetëm një shtesë e vogël shumëtorturuese, siç do të zhvillojmë, por jo me një rol parësor nëshkaktimin e vdekjes.

Vdekja e Kryqit, vdekja e Krishtit në Kryq, sigurisht që kishtekëtë dhe shumë shkaqe të tjera predispozuese. Ndër këto do tëpërmendim goditjet e marra nga Zoti ynë, nga ushtarët romakëme gjithë forcën që i karakterizonte dhe vrazhdësinë me të cilënishin mësuar të kryenin martirizimet në atë kohë.

Por sigurisht, ndërsa ne e dimë se një goditje e fortë në fytyrën e një njeriu të pambrojtur nga një ushtar i ashpër mund ta vendosëatë në një gjendje afazie ose të fikëti, këtë do ta shikojmë.

Ne do ta shikojmë atë për të arritur në një frazë që ndoshta e dëgjojmë pa shumë vëmendje, kur Ungjilli na thotë se: “pasi e fshikulloi, e dorëzoi që të kryqëzohet” (Mark. 15.15).

Çfarë ishte fshikullimi? Ndoshta mendojmë se fshikullimi ishtenjë fshikullim i thjeshtë. Nuk është aspak kështu. Personi që do të fshikullohej ishte i lidhur në një shtyllë dhe xhelati ekspert qëkryente fshikullimin mori një kamxhik të rëndë që kishte shumërripa në fund, në rripa lidheshin topa plumbi ose gurë të vegjëldhe me të goditej mbi kurrizin e një njeriu të lidhur.

Shumë shpejt, që nga goditjet e para, atij që është fshikulluar iështë shkëputur lëkura dhe pas disa goditjeve të tjera, mishi i tijështë copëtuar plotësisht dhe i janë zbuluar kockat e shpinës. Nëhistori janë raportuar disa raste të njerëzve që kanë vdekur gjatëfshikullimit.

Mbi këtë shpinë tani të grisur, të gjakosur dhe të sforcuar, Krishti ynë mbajti Kryqin e tij, i cili ishte dru shumë i rëndë, nëmënyrë që të mbante peshën e një njeriu pa u thyer. Dhe është e njohur, por edhe shumë e natyrshme të pritet që ai u përkul nënpeshën e Kryqit, i rraskapitur dhe i gjakosur, me forca tëhumbura, ai u përkul nën peshën e këtij Kryqi dhe ra, siç thonëtraditat, me fytyrë në tokë, me fytyrë, pa mundur as ta mbrontetrupin nga pasojat e rënies falë Kryqit, që u detyrua ta mbantedhe që i ra si barrë sipër. Dhe ne e dimë se për të mos vdekurpara se të arrinin lartësinë e Golgothasë, ata caktuan Simonin e Kirenës që të mbante Kryqin për pjesën tjetër të rrugës. Le tështojmë këtu edhe gjembat që kishte kurora, të cilët i kishinshpuar kokën në shumë vende dhe kushdo që ka përvojë në njëdhomë aksidentesh në spital, e di se sa të veçanta janë plagët nëlëkurën e kokës të prirur për gjakderdhje. Kështu ky trup ibukur, trup i sforcuar, u gozhdua në Kryq.

Le të shohim tani çështjen e gozhdimit në Kryq. Nga tradita dhenga përshtypja e përbashkët besojmë se gozhdët shpuanpëllëmbët.

Por nga eksperimentet që një kirurg francez, Barbet, bëri nëkufoma të ndryshme, ai pa se është e pamundur që një gozhdë e kaluar midis kockave të pëllëmbës të mbajë trupin e njeriut, edhe nëse mbështetet nga gozhdat e këmbëve. Nën këtë peshë, nëse do të vendosnin aty gozhdët, ato do të grisnin mishin nësipërfaqen e përparme dhe të pasme të pëllëmbës deri në mesgishtave dhe i Kryqëzuari do të binte me kokë poshtë, imbështetur vetëm nga gozhdët me të cilat u mbërthyen këmbët.

I njëjti kirurg tregoi se e vetmja pikë në dorën e njeriut që mundtë mbështesë trupin nëse kalon një gozhdë është kyçi i dorës dhenë eksperimente të përsëritura ai tregoi se nëse një gozhtë do tëfutet kudo në kyçin e dorës do të kalojë nëpër një hapësirëanatomike, të njohur për mjekët si hapësira e Destotit, midis dykockave të kyçit të dorës. Dhe ajo që është karakteristike për njëseri prej 12 eksperimentesh të ngjashme të bëra nga ky kirurgjanë dy nga vëzhgimet e tij, se në të 12 duart asnjë kockë nukështë lënduar apo thyer nga futja e gozhdës, për të konfirmuaratë që thotë Ungjilli se asnjë kockë nuk do të thyhet.

Dhe së dyti, se pikërisht nga kjo hapësirë në kontakt me gozhdënështë një nerv i madh i dorës, nervi mesatar, i cili në të gjithadëmtimet që do të pësojë dora e të kryqëzuarit në kryq do të jetënë kontakt të vazhdueshëm nga gozhda.

Tani çfarë do të thotë që një nerv të marrë qoftë edhe një stimultë thjeshtë e të lehtë, të gjithë e kemi përjetuar, kur marrim nënjë moment në bërryl, një goditje. Ajo ndjesi e padurueshme e shkarkimit dhe paralizës elektrike që përjetojmë dhe që me tëvërtetë revolton gjithë qenien tonë nga lëvizja e lehtë.

Pra, le të mendojmë se gjatë gjithë kohës së kryqëzimit njëngacmim i shumëfishtë dhimbjeje shoqëroi martirizimin e Kryqëzimit. Gjithashtu për gozhdën që do të kalojë nëpërkëmbë, u konstatua se edhe kjo duhet të kalojë nga një pikë e këmbës dhe nuk mund të mos gjejë një rrugëdalje atje, dhe ajo është midis metatarsalit të dytë dhe të tretë.

Kjo që thamë deri tani është vetëm një parashije, është vetëm njëfillim i vogël i martirizimit të kryqëzimit dhe ende nuk kemihyrë në kauzën që sjell vdekjen.

Dhe ky shkak që sjell vdekjen ka një rëndësi të madhe përdiskutimin tonë, nëse Krishti i kryqëzuar vdiq në kryq.

Për të kuptuar mekanizmin e vdekjes duhet të kujtojmë disagjëra. Në disa ikona tregohet se dy kusarët nuk ishin gozhduarnë Kryq, por i kishin duart të lidhura me litar. Asnjë traditë nuke mbështet diçka të tillë që u ndodhi dy kusarëve që u kryqëzuanme Krishtin, por fakti që kjo është paraqitur, dëshmon për diçkaqë e përshkruajnë edhe shumë historianë: domethënë se një njerimund të kryqëzohet dhe të vdesë, nëse është varur mbi një kryq, jo me gozhdë, por thjesht nëse kanë lidhur duart e tij në Kryq. Për ta vërtetuar këtë edhe më mirë, na mbetet vetëm t'ireferohemi një dënimi disiplinor zbatohej gjatë Luftës së ParëBotërore në ushtrinë gjermane.

Ky dënim quhet Aufbinden dhe konsiston në lidhjen e personitqë ishte dënuar, duke i lidhur duart në një shtyllë në mënyrë qëkëmbët e tij të mos prekin tokën. Shumë shpejt ky person shfaqte simptoma të mbytjes. Lëvizjet e tij të frymëmarrjes po bëheshin jashtëzakonisht të vështira dhe të mundimshme. Iumblodh gjaku me presion të madh në kokë, i plasën damarët, koka iu bë e gjitha hiperemike dhe shpejt njeriu u dobësua dhenëse nuk prisnin litarin, mund të vdiste.

Të shënojmë edhe faktin tragjik se siç përmendet në historinë e Dachaut, atëherë e aty gjermanët e kujtuan sërish këtëmartirizim dhe përmenden disa raste të tmerrshme, ku njerëzvdiqën dhe vriteshin me torturat e Aufbinden. Madje, raportohetse ata kanë varur edhe një peshë të vogël në këmbë kur kanëdashur ta shkurtojnë këtë torturë, e cila është përshkruar nga tëdënuarit që kanë qenë afër në momentin e kësaj torture, e cilakur arrin në fazat e fundit është e neveritshme.

Fytyra e njeriut shtrembërohej vërtetë si ajo e një njeriu të varur, gjoksi i tij shtrihej në një masë të paimagjinueshme, muri ibarkut krijonte një zgavër të thellë, njeriu zhytej në djersë aqshumë sa, sipas dëshmitarëve që ishin përpara, nën këmbët e këtij të dënuari fatkeq krijohej pellg i madh djerse.

Pra, rezulton se kryqi e sjell njeriun në një tërheqje të madhefalë peshës së trupit që e tërheq trupin poshtë nga krahët, njëtërheqje e madhe e krahëve, muskujve, krahëve, brezit tëshpatullave dhe murit të kraharorit. Kjo tërheqje e detyrongjoksin në një pozicion të vazhdueshëm të inhalimit të detyruaredhe pse personi nuk mund të kryejë lëvizjet e frymëmarrjes.

Dhe ne e dimë se lëvizjet e frymëmarrjes bëhen pasive ngagjoksi ynë, saktësisht pa asnjë forcë, si një kthim automatik igjoksit i transformuar nga inhalimi me të cilin gjoksi mbushetme ajër dhe kështu njeriu mund të rinovojë ajrin në alveolat e tijdhe të oksigjenojë gjakun e tij në mënyrë që të mund të vazhdojëdhe të mbijetojë.

Në gjendjen e varësisë dhe nga duart, në gjendjen e Kryqëzimit, njeriu gjendet në një kufizim të madh, shumë të madh tëfrymëmarrjes së tij, ashtu siç do të ishte nëse do të ishte lidhurme një gjoks shumë të ngushtë ose nëse do të e kishte rrafshuargjoksin me një barrë shumë të rëndë.

Nuk mund të mbushet përsëri me ajër, kështu që vdekja ngakryqëzimi është kryesisht për shkak të asfiksisë. Së dyti, përshkak se ky presion i madh krijohet në gjoks, është e pamundurqë gjaku në kokë të rrjedhë, të zbresë në zemër. Prandaj ndodhedhe ngjeshja e madhe e gjakut në kokën e këtyre njerëzve, tëkryqëzuarve.

Sikur të mos kishte rrugëdalje tjetër, nëse nuk do të gjenterrugëdalje tjetër, që të mund të çlironte kokën nga ky bollëkgjaku, do të vdiste shumë shpejt në kryq, por i kryqëzuari gjennjë rrugëdalje.

Dhe kjo është për të mbështetur trupin e tij duke i shtypurkëmbët e tij mbi gozhdët me të cilët janë gozhduar. Kështu, gjoksi ngrihet pak, varësia e peshës nga krahët dhe shpatullatndalet, muri i kraharorit lehtësohet, ai mund të marrë përsërifrymë, gjaku zbret përsëri nga koka dhe personi rigjen vetëdijen.

Por lodhja që ka nuk e lejon të bëjë këtë përpjekje muskulare, qëtë mbajë të gjithë peshën e trupit nga gozhda që i ka kaluarnëpër këmbë. Kështu i rraskapitur, ai bie sërish në pozicionin e parë, për të rifilluar sërish mbytjen, derisa pas një serie tënjëpasnjëshme përpjekjesh të tilla, ai lodhet, mbetet nëqëndrimin e varësisë dhe vdes nga asfiksia.

Kryqi është me të vërtetë një plan vrasjeje satanike dhe kjo ështëarsyeja pse romakët ishin kaq të kënaqur nga pamja e njerëzve tëkryqëzuar, në dëshirën e tyre barbare për të parë njerëzit tëtorturuar. Prandaj, për shkak se vdekja ishte shumë e mjerë, nëlegjislacionin romak kjo vdekje parashikohet të përdoret vetëmpër skllevërit dhe tradhtarët.

Ciceroni, i cili kishte parë vdekjen në kryq, e quan atë: “Cruderissimum et deterimum Supplicium”, pra tortura më e tmerrshme që kishte parë ndonjëherë.

Tani në rastet kur për ndonjë arsye kreu i skuadrës sëekzekutimit donte të shkurtonte shfaqjen e vdekjes. Çfarë bëriai? Me një goditje të fortë, ai urdhëroi t'i thyheshin këmbët tëkryqëzuarit, dhe kështu, duke qenë se i kryqëzuari tani nuk ishtenë gjendje të mbante peshën e trupit mbi këmbët e tij dhe tëlehtësonte gjoksin dhe të merrte frymë, ai ishte tani i detyruar t’inënshtrojë të gjithë peshën e trupit, siç thamë, nga duart dhe tëvdesë me asfiksi.

Kur, thotë, shkuan te Krishti, panë se si ai kishte vdekur tashmë. Tani këtu duhet të jemi shumë të kujdesshëm. A është e mundurqë një oficer në krye të skuadrës së pushkatimit, i cili sigurishtkishte parë shumë ekzekutime me kryqëzim, të mashtrohet? A ka mundësi që në atë kohë personi të jetë në nekrofani?

Nëse vërtet nuk ka lëvizje të frymëmarrjes, është e pamundur qënjeriu të jetojë më shumë se 3-6 minuta, për sa kohë që gjakunuk është i oksigjenuar në mushkëri. Por a është e mundur tëbëhen lëvizje të padukshme të frymëmarrjes në kryq, në kohënkur, për të marrë frymë, njeriu duhet të bëjë një përpjekje tëmadhe për të lëvizur disa centimetra ajër brenda dhe jashtëmushkërive? A është e mundur që këtë përpjekje tëmundimshme të mos e perceptojë ai, i cili do ta paguante me jetën e tij, nëse një i dënuar do të pretendonte se nuk kishtevdekur në të vërtetë, ndërsa ishte i dënuar me vdekje?

Centurioni, nuk u mjaftua me këtë provë bindëse për të, por e qëlloi në trupin e kryqëzuar të Krishtit tonë, me një formë tjetër, me formën klasike të ekzekutimit, që kishin Romakët për tëgjithë sa dënoheshin, duke e qëlluam me shtizë në brinjë. Kjoështë me të vërtetë një goditje vdekjeprurëse me gjithë forcën qënjë ushtar i stërvitur mund të godasë shtizën tij.

Ushtari romak e fut thellë në trupin e Krishtit shtizën e tij. Dheai nuk e futi vetëm heshtën, por tregohet se doli ujë dhe gjak. Tani se cila është rëndësia e madhe doktrinore e këtij uji dhegjaku, ne nuk do të diskutojmë këtu. Dhe nuk është një çështjeqë më takon mua për ta analizuar, si mjek dhe si shkencëtar ishkencave pozitive. Por duhet të themi se për të rrjedhur gjaku, kjo shtizë duhet të ketë shpuar zemrën ose një venë të madhe.

Dhe le të themi gjithashtu se po të ishte gjallë Krishti ynë, ngado të vinte ky gjak, do të ishte një rrjedhje e vazhdueshme, njërrjedhje me pulsime, që do të dëshmonte për praninë e jetës. Por pas asaj rrjedhe uji dhe gjaku nuk u shfaq asgjë tjetër dhesidomos një plagë kaq e madhe nuk shkaktoi asnjë reagim. Përkundrazi, kjo mungesë reagimi ndaj Centurionit konfirmoisigurinë tashmë ekzistuese se Krishti kishte vdekur.

Pra, kjo nekrofani në kryq nuk është e mundur, nuk është e mundur të kryhet një nekrofani përballë një plage kaq të madhe, në të cilën duhet të theksojmë se hyrja e një shtize në gjoks, jo vetëm që shkaktoi ngrënien e organeve të mëdha të qarkullimi, si zemra dhe venët e mëdha, por gjithmonë shkaktonte njëgjendje të njohur për ata që kanë lidhje me Mjekësinë, pneumotoraksin, pra hyrjen e ajrit atmosferik jashtë mushkërive, një fenomen që siç e dimë është i papajtueshëm me mbijetesën.

Një pneumotoraks i hapur nuk lejon frymëmarrje, edhe nësenjeri do të gjendej n[ një shtrat. Edhe sikur të mos kishte asnjëfaktor tjetër rëndues për frymëmarrjen e tij, siç e pamëfrymëmarrja e tij tani nuk ekzistonte, edhe sikur të mos kishtepasur asgjë tjetër, një plagë kaq e madhe në gjoks do të kishtehequr aftësinë e sistemit të frymëmarrjes të bënte punën e tij dheky njeri do të kishte vdekur për pak minuta.

Le të themi edhe diçka tjetër, se pas konstatitimit të vdekjes ngaCenturioni ata nuk e zbritën menjëherë Krishtin nga Kryqi. Josifi i Arimateas zbret nga Golgotha-ja, ku ishte i pranishëm, në pretorium. Ai shkon, gjen Pilatin dhe i kërkon trupin e Krishtit.

Pilati u mrekullua “ai tashmë kishte vdekur” për të na informuarplotësisht se kur vdiq dhe thirri Centurionin, i cili tani e vuloskëtë besim të tij jo vetëm me faktin se e la të vdekur Krishtin, por edhe nga fakti se ai siguroi sundimtarit se ai me të vërtetëkishte vdekur.

Dhe meqenëse ai thotë se e siguroi atë, atëherë një rrugë e tretë? E para e Josifit te Pilati, e dyta e të dërguarit te Centurioni, e Centurionit te Pilati, rruga e tretë, Josifi ngjitet përsëri duke marrë me vete pëlhurën dhe vetëm atëherë bëhet zbritja ngaKryqi. Gjatë gjithë kësaj kohe mekanizmat e vdekjes vepruandhe sollën vdekjen e Krishtit dhe nëse madje, një gjë logjikisht e pamundur dhe e papranueshme, edhe sikur këta mekanizma tëmos kishin shkaktuar vdekjen, gjatë gjithë kësaj kohe ajo do tëishte shkaktuar tashmë.

Dhe tani fillon procesi i varrimit, për të cilin ungjilli na thotë, u bë nga Josifi, Nikodemi dhe të tjerët që ishin atje, siç ishte zakonmidis judenjve.

Ne gjejmë në “talmud” të gjithë procesin e varrimit, i cili, me saduket, për të parandaluar mundësinë e nekrofanisë, përfshintevendosjen e një pende përpara vrimave të hundës së të ndjeritpër 15 minuta për t'u siguruar që fryma e personit të mos lëviztependën.

Dhe pasi e përgatitën, i vunë pëlhurën dhe e mbuluan, siç e kishin zakon hebrenjtë dhe mbi të gjitha këto pëlhura derdhën 32 kilogramë – 100 litra nga një përzierje e miros dhe aloes, dysubstanca aromatike, të cilat duke u përzier marrin një formë tëtrashë ngjitëse me të cilën përshkohen në mënyrë krejtësishthermetike nga të gjitha anët e kufomës së rrethuar nga pëlhurat.

Kështu që po të supozohej se një person i shëndetshëm do tëishte mbështjellë me pëlhura nga të gjitha anët, dhe ta kishtelagur atë çarçaf me këtë lëndë ngjitëse dhe të padepërtueshme, e cila binte aq shumë mbi të, ai do të kishte vdekur nga mbytja.

Kështu që edhe sikur të harrojmë të gjitha shkaqet e tjera tëshumta, secila prej të cilave është e mjaftueshme për tëshkaktuar vdekjen, ne kemi tani këtu, në varr, një shkak shtesëvdekjeje, që është mbytja nga miro dhe aloe.

Në shekullin e 18-të, i pari që paraqiti argumentet e nekrofanisëishte Venturino.

Racionalistët pranuan se miro dhe aloe ringjallën me aromën e tyre një njeri që ishte me siguri i plagosur, i shkëlqyer, idehidratuar, i palëvizshëm, i dëshpëruar, në gjendje kome, nësejo i vdekur, gjë që është e paimagjinueshme.

Nëse miro dhe aloe do të kishin një efekt të tillë, ne mjekët, nëvend që të përdornim mijëra metoda, veprime dhe analiza për tëshpëtuar të plagosurit rëndë, na mbetej vetëm t’u jepnim atyrenjë erë miro dhe aloe dhe ata do të ringjalleshin menjëherë. Miro dhe aloe ishin një arsye shtesë për vdekje, një shkak shtesë, njëargument përfundimtar për të gjithë ata që dyshonin.

Por le të shtrijmë dyshimin tonë në një mënyrë kokëfortë dheeusforike përtej kësaj dhe të themi se ishte vërtet një nekrofanidhe le të themi se Krishti me të vërtetë nuk kishte vdekur dhe le të themi me të vërtetë se nuk kishte ngjallje, por se ai u ngrit nëditën e tretë dhe filloi të ecte.

Si, pra, mund të hiqte qafe rrobat dhe pëlhurat e rënda që e mbështillnin? Si mundi ai ta rrokulliste gurin e rëndë me të cilinJosifi nga Arimathea vulosi varrin, gurin e rëndë, tek i cilishkuan tri gra të dielën në mëngjes, duke pyetur veten se kushdo t’i ndihmonte ta rrokullisnin?

Dhe në fund të fundit, ky trup i plagosur, i rraskapitur, duke supozuar se do të ngrihej, duke supozuar se do të rrokullistegurin, sigurisht që pas disa hapash do të binte përsëri në njëgjendje të mjerë dhe nuk do të ishte në gjendje të vinte në vetedhe të qëndronte në këmbë.

A janë vërtet të tilla paraqitjet e Krishtit? Dhe këtu duhet tëtheksojmë se nuk është vetëm informacion, fakti që të gjithë atatë cilëve iu shfaq Ai, e panë Krishtin të gjallë është një kusht idomosdoshëm që Ungjilli të ekzistojë.

Sepse nga shëndeti me të cilin pulsonte ky trup, këta skeptikë u bindën, siç do ta shohim, se ai ishte vërtet i ngjallur. Në vend tëtrupit që zvarritej dhe i binte të fikët, që me të vërtetë shkaktoikeqardhje dhe neveri nga torturat që kishte pësuar, kemi pamjene një njeriu plot energji, që rrezatonte gjakftohtësi, paqe, rehati, një trup që ecën aq shpejt sa mund të arrijë dy persona që po marshonin disa kilometra larg Jeruzalemit dhe që ishin përparatij dhe i arriti dhe udhëtoi me ta për një distancë tjetër të gjatë nëmuzg.

Pra, këto janë vërtet paraqitje të një personi që është në shëndetdhe forcë të përsosur. Pra, Krishti vdiq në Kryq, pasi është e pamundur të mos pranojmë se paraqitjet e tij janë paraqitje të njëpersoni që u ngjall pas martirizimit në Kryq dhe kjo gjë ështëvërtetuar pozitivisht në Shkencën Mjekësore.

E PREMTJA E MADHE

Thu, 17 Apr 2025 09:05:00 +0000

Të dashur miq, vëllezër dhe motra më Krishtin.

Në mëngjesin e të Premtes së Zezë pas Orëve të Mëdha kryhet shërbesa e mbrëmësores dhe mbas leximit të Ungjillit sipas Matheut (27:56-60) që na tregon për zbritjen dhe varrimin e trupit të Krishtit nga Nikodemi dhe Josifi nga Arimathea, një nga priftërinjtë del nga dera veriore e Hierores dhe i afrohet Kryqit, që qëndron në mes të Kishës. Pastaj, duke marrë nga Kryqi figurën e Krishtit, ai e mbështjell atë me një copë të bardhë, duke e mbajtur në Hierore dhe e shtrin në Tryezën e Shenjtë.

Në fund të Mbrëmësores, Epitafi një copë zakonisht e kuqe, në të cilën është pikturuar ose qëndisur figura e Krishtit të vdekur të lënë jashtë varrit, mbahet nga prifti në ardhjen përreth nga Hierorja në qendër të Kishës, vendoset në një tryezë të zbukuruar dhe pastaj nderohet nga besimtarët dhe kështu përfundon e Premtja e Zezë.

Të shtunën e Madhe që fillon të premten në darkë ne kremtojmë varrimin e trupit hyjnor të Krishtit dhe zbritjen e Zotit dhe Shpëtimtarit tonë në had ( bota e të vdekurve), nëpërmjet të cilës Ai ktheu natyrën njerëzore nga kalbëzimi dhe e transformoi atë në jetën e përjetshme.

E Shtuna e Madhe dhe e Shenjtë është dita e cila bashkon të Premten e Madhe, përkujtimin e Kryqit me ditën e Ngjalljes së Tij. Përpara Ngjalljes zë vend një ngjarje në të cilën dëshpërimi transformohet në gëzim. E Shtuna e Madhe është pikërisht kjo ditë e transformimit, dita e fitores mbi vdekjen. Gjatë ditës së shtunë ne soditim vdekjen e vetë vdekjes. E gjithë kjo është shprehur në shërbesën e së Shtunës së Madhe. Nota bazë e kësaj shërbese nuk është kaq shumë vajtuese, por më tepër një pritje e kujdesshme.

Përgjatë kësaj kohe ne shohim trupin e Krishtit të pushojë në varr, por me besim ne shohim momentin edhe kur Ai do të ngrihet përsëri duke sjellë jetë të re dhe duke rikrijuar botën.

Një himn thotë: “Sot varri mbajti atë që mbajti krijimin në duart e tij. Një gur mbulon atë që mbuloi qiejt me lavdi. Jeta fle dhe ferri dridhet dhe Adami çlirohet nga prangat e tij”. Në fund të shërbesës, të gjithë shkojnë me Epitafin jashtë.

Kisha e quan këtë të shtunë e Shtuna e Bekuar, duke përdorur këtë titull ajo bashkon të Shtunën e Shenjtë me aktin krijues të Perëndisë në krijimin e parë. Njeriu u krijua në fillim të jetonte në bashkësi me burimin e fuqisë Perëndinë, por njeriu u rrëzua në mëkatin e mos bindjes dhe humbi komunikimin me Perëndinë që është burimi i jetës dhe përfundoj i vdekur shpirtërisht edhe trupërisht.Tani Zoti Krisht ka ardhur të ripërtërijë njeriun në bashkim me Perëndinë, Ai qëndroi gjashtë orë në kryq, duke shpenguar mëkatet e njerëzve dhe çliruar gjithë krijimin që lëngon në kotësi pë shkak të mëkateve të njerëzve dhe Krishti mbasi e mbarojë këtë vepër shpëtimtare që Ati Perëndi ja kishte dhënë pë ta bërë, prehet dhe pushon në varr si një trim mbas fitores në betej.

Po kjo prehje është një prehje “aktive”. Ai hyn në kërkim të mikut të tij të rënë, Adamit i cili përfaqëson gjithë natyrën njerëzore. Duke mos e gjetur atë në tokë, Ai zbret në mbretërinë e vdekjes, të njohur si hadhi në Dhiatën e Vjetër. Atje Ai e gjen atë dhe i jep përsëri jetë. Kur Adami dëgjoi hapat e Zotit që po zbriste në hadh tha: Unë këto hapa i njoh, janë hapat e Zotit që kur i dëgjova në Parajsë u fsheha se kisha mëkatuar, por në qoftë se Zoti po zbret këtu ku jemi ne kjo do të thotë se shpëtuam.

Le t'i shkojmë pas trupit të Krishtit (epitafit) i cili prehet në varr, me shpirt të dërrmuar, por jo me dëshpërim sepse ne te tretën ditë do të na gëzojë me Ngjalljen e Tij të lavdëruar. Amin.

E ENJTJA E MADHE

Wed, 16 Apr 2025 12:09:00 +0000

Të Enjten e Madhe në mëngjes në kishat tona orthodhokse, kremtohen këto ngjarje: larja e këmbëve të nxënësve, krijimi i misterit të Eukaristisë Hyjnore në Darkën e Fundit, agonia në kopshtin e Gjethsemanisë dhe tradhtimi i Krishtit nga Juda.

Në Shërbesën e Mëngjesit dhe të Mbrëmësores himnet qëndrojnë, mbi temat në një mënyrë shumë shprehëse.Ungjilli thotë

“Të enjten, Jisui dërgoi Pjetrin dhe Joanin në qytet: “Shkoni dhe na bëni gati Pashkën që të hamë” (Luka 22:8).

Për judenjtë e Kremtja e Pashkëve ishte përkujtimi vjetor i gjithë historisë së tyre, si shpëtim nga skllavëria e faraonit në liri, nga mërgimi i Egjiptit në tokën e premtuar.

Tani Zoti Jisu Krishti është çlirimi nga djalli (princi i botës mëkatare), një kalim nga vdekja në jetë, nga bota e vjetër e mëkatit, në kohën e re të Mbretërisë së Perëndisë. Dhe Ai pikërisht, për ne e hapi këtë mundësi kalimi që quhet Pashkë. Kështu u liruam nga skllavëria e vdekjes dhe e mëkatit dhe tani jemi pjesëmarrës të një jete të re në Krishtin.

Ndërsa zoti Jisu Krishti dhe nxënësit e Tij po hanin ushqimin e Pashkës, u themelua nga vetë Krishti misteri i Kungimit Hyjnor: “Ai mori bukën, e bekoi, e ndau dhe ua dha nxënësve të Tij, duke u thënë: Ky është trupi im, që thyhet për ju për ndjesën e mëkateve. Bëjeni këtë për të më kujtuar mua. Pastaj Ai mori potirin duke thënë: Pini prej këtij të gjithë. Ky është gjaku im që derdhet për ju për ndjesën e mëkateve”.

Darka e Fundit është përtëritja e Parajsës (kopshtit të Edenit) edhe më shumë, parashijimi e Jetës në Mbretërinë e Perëndisë, ku besimtari merr dhe ha nga frutat e Pemës së Jetës dhe bëhet i pavdekshëm. Ashtu siç i ishte dhënë kjo mundësi Adamit dhe Evës, por ata ia refuzuan vetes këtë frut jete sepse dëgjuan gënjeshtrat e djallit, se do bëheshin si Perëndia të pavdekshëm duke ngrënë frutin e të mirës dhe së keqes. Pema e Jetës është Jisu Krishti dhe frutat e saj jetëdhënëse janë Trupi dhe Gjaku i tij i kulluar.

Me fjalët “Bëjeni këtë në kujtimin tim”, Krishti i zhvendos nxënësit nga Pashka e judejve dhe u kërkon atyre të mblidhen përsëri në kujtim të Tij. Kungimi Hyjnor është jeta e Kishës, është bashkimi i Krishtit me pjesëtarët e Kishës së Tij.

Në këtë darkë mistike të shprehjes së dashurisë së madhe të Perëndisë me anë të Krishtit, Juda lë mënjanë Dritën e dhomës së sipërme dhe shkon në errësirë e jashtme, për të plotësuar planet e tij të tradhtisë, kështu edhe neve që të mos biem në mëkatin e Judës, kur kungohemi themi: “Në Darkën Tënde Mistike, o Bir i Perëndisë, merrmë sot pjesëtar, se nuk do tua them armiqve misterin, as do të jap puthje si Juda. Por si kusari të thërres: Kujtomë,o Zot kur të vish në Mbretërinë Tënde”.

Në disa Kisha Orthodhokse është traditë, që peshkopi lan edhe këmbët e priftërinjve zakonisht 12, një imitim i veprimit të përulur të Zotit që lau këmbët e nxënësve dhe të Judës tradhëtarit. Kujdes në qoftë se kemi mëkate të vdekshme, në asnjë mënyrë nuk duhet të nuk duhet të kungohemi pa u rrëfyer dhe pa lejen e atit rrëfyes është mëkat i madh dhe me pasoja negative siç na këshillon apostull Pavli:

“Prandaj ai që ha nga kjo bukë ose pi nga kjo kupë e Zotit padenjësisht, do të jetë fajtor i trupit dhe i gjakut të Zotit. Por secili të shqyrtojë vetveten dhe kështu të hajë nga buka e të pijë nga kupa, sepse ai që ha dhe pi padenjësisht, ha dhe pi një dënim për veten e tij, sepse nuk e dallon trupin e Zotit.Për këtë arsye ka në mes jush shumë të dobët e të sëmurë, dhe shumë vdesin.Sepse, po të shqyrtonim veten tonë, nuk do të gjykoheshim.Por kur gjykohemi, ndreqemi nga Zoti, që të mos dënohemi bashkë me botën”.(1Kor.11,27-32)

E MËRKURA E MADHE

Tue, 15 Apr 2025 11:27:00 +0000

Të nderuar miq dhe të dashur më Krishtin, të martën në mbrëmje në Kishën Orthodhokse, kryhet shërbesa e të Mërkurën së Madhe, që e mbush atmosferën e kishës me pendimin prekës dhe mirënjohjen e gruas mëkatare që leu me miro këmbët e Zotit Krisht.

Për këtë ngjarje na informon Ungjilli sipas Matheut!

“Edhe kur ishte Jisui në Betani, në shtëpinë e Simon lebrozit, 7 erdhi pranë tij një grua që kishte një alabastër me miro shumë të shtrenjtë dhe e derdhi mbi kryet e tij, ndërsa ishte duke ndenjur në tryezë. 8 Edhe nxënësit e tij kur panë, u zemëruan, e thanë: Përse kjo humbje? 9 Sepse kjo miro mund të shitej shtrenjt, edhe t’u jepej të varfërve. 10 Edhe Jisui, si kuptoi, u tha atyre: Përse e mundoni gruan? Sepse kjo bëri punë të mirë tek unë. 11 Sepse të varfërit i keni përherë me veten tuaj, po mua nuk më keni përherë. 12 Sepse kjo, kur derdhi këtë miro mbi trupin tim, e bëri këtë për futjen time në varr. 13 Me të vërtetë po ju them juve, kudo që të predikohet ky ungjill në gjithë botën, do të flitet edhe ç’bëri kjo, në kujtim të saj.14 Atëherë një nga të dymbëdhjetët, ai që quhej Juda Iskarioti, shkoi te kryepriftërinjtë e tha: 15 Ç’do të më jepni, edhe unë t’jua dorëzoj juve atë? 16 Edhe ata i numëruan tridhjetë monedha argjendi. Edhe që atëherë kërkonte kohën e duhur ta dorëzonte”. (Math. 26:6-16)

Kjo ngjarje ndodhi pak ditë përpara pësimit të Krishtit.

Sinaksari i ditës thotë: “Të Mërkurën e Madhe e të Shenjtë Etërit e përmbihyjshëm vendosën të përkujtojnë gruan mëkatare, që leu Zotin me miro, se kjo gjë, ngjau pak kohë para pësimit shpëtimtar”.

Pendimi i gruas është shumë i madh, një ndryshim real në jetën e saj, që e mbushi me guxim dhe kurajo. Ky veprim i gruas mëkatare siguron një mirënjohje lehtësuese për Krishtin i Cili ndodhej mes tradhëtisë së priftërinjve, ngushtësisë së nxënësve edhe pabesisë së Judës.

Gruaja mëkatare shprehu thellësinë e pendimit ndaj Zotit, duke flijuar te këmbët e Tij, një vaj shumë të shtrenjtë. Ky ishte një shpenzim shumë i madh, por aspak i mjaftueshëm për mirënjohje ndaj Zotit. Kjo grua me këtë veprim paralajmëroi vdekjen e Jisuit edhe varrimin e Tij.

Hebrenjtë e kishin zakon që të vdekurit përpara se t’i varrosnin ti lyenin me miro. Pavarësisht se u keqkuptua veprimi i saj dhe u keqpërfol Zoti tha për atë: “Se në të vërtetë po ju them se kudo që të predikohet ky ungjill, në të gjithë botën, do të tregohet se çfarë bëri kjo grua në përkujtim të saj”.

Dhe kjo fjalë e Zotit është vërtetuar, sepse sa herë që lexohet ky Ungjill dhe çdo të Mërkurë të Madhe, kujtohet ky akt adhurimi, falenderues dhe mirënjohës i kësaj gruaje, por jo vetëm i asaj por i të gjithë atyre që e adhurojnë, e falenderojnë me mirënjohje Zotin, sakrifikojnë pasurinë e tyre për Atë, për të afërmin dhe në qoftë se nuk kanë miro, pasuri afrojnë lotët e pendimit, që janë më të çmueshme se vetë miroja, për çdo mëkat, si ai i kurvërisë, bashkëjetesës pa kurorë, tradhëtisë bashkëshortore dhe i çdo mëkati që na ndan nga Zoti Dhëndri i shpirtit tonë edhe na bashkon me djallin edhe demonët i ligj.

Pikërisht këtë pendim himnon, me një mënyrë të mrekullueshme tropari i njohur i Kasianisë, që mbledh në kishë mijëra besimtarë të Martën e Madhe.

Kasiania ishte një murgeshë fisnike dhe e virtytshme, që në çast ekzaltimi dhe frymëzimi shkroi kryeveprën që mban emrin e saj.

“O Zot, gruaja që ra në shumë mëkate, duke marrë vesh hyjninë tënde, mori urdhër miroprurëseje, e duke vajtuar të sjellë miro para varrimit, duke thënë: E mjera unë, se tek unë ka natë, nxitje për shthurje dhe dashuri mëkati të errët e të pahënë. Prit burimet e lotëve të mi, ti që shpie ndër retë ujët e detit; jepu ndër psherëtimat e zemrës sime, Ti që dhe qiejt me mëshirën tënde të patreguar. Do t’i puth dhe t’i fshij me gërshetat e kokës sime, këmbët e tua të kulluara, trokëllimën e të cilave kur dëgjoi Eva në parajsë në mbrëmje, t’i oshëtijë ndër veshët, nga frika u fsheh. Shumicat e mëkatave dhe avushat, e dënimeve të mia kush do t’i gjurmësojë o shpirt shpërblyes Shpëtimtari im? Mos më hidh tej mua shërbëtoren tënde, ti që ke mëshirë të pamatur”.

Nuk duhet të ngatrohemi se Maria motra e Lazarit është lavirja e penduar. Etërit kanë bërë një kombim të pendim të lavires dhe veprimet e Marias. Janë tre gra që shkuan te këmbët e Krishtit dhe ofruan miro, por Kisha Orthodhokse i ka ndërthurur në himnologjitë e të Mërkurës së Madhe veprimet e këtyre grave. Mëkatarja lavirja e penduar, është ajo që vajti te këmbët e Krishrit kur ai ishte në shtëpinë e një fariseu dhe asaj nuk i dihet emri.(Luka 7,36-50)

Një ngjarje tjetër e rëndësishme që kujtojmë të Mërkurën e Madhe është marrëveshja që bëri Juda me kryepriftërinjtë për të tradhëtuar Krishtin për 30 monedha argjendi. Kjo vlerë parash ishte çmimi i një skllavi. Nxënësi bëhet tradhtar, i liri bëhet skllav i pasioneve dhe i parave, i lumturi bëhet i padenjë dhe shembull për shmangie. Marrëveshja e tradhëtisë është ngjarje e trishtuar dhe e dhimbshme dhe për këtë besimtarët kreshmojnë çdo të mërkurë që të mos bien në tradhëtinë e Judës për shkak të lakmisë.

Pra ky veprim tradhëtues i Judës tregon rrezikun e madh që vjen nga paraja e cila mund të kthehet në një “mamona”, zoti i rremë dhe t’i kontrollojë njeriut mendimet, dëshirat, energjitë dhe vetë jetën, sa mund ta ndajë nga Zoti, i cili është jeta dhe pasuria e vërtetë.

Asnjë nga nxënësit pavarësisht se kishin dobësit e tyre, nuk u rrëzua si Juda, prandaj apostull Pavli paralajmëron: “Sepse lakmia për para është burimi i gjithë të këqijave dhe duke e lakmuar atë fort, disa u larguan nga besimi dhe e tejshpuan veten e tyre me shumë dhimbje” (I Tim. 6:10).

Të dashur më Krishtin, të gjithë neve sa herë që lexojmë Ungjillin që flet për tradhëtinë e Judës dhe sidomos të Mërkurën e Madhe e dënojmë Judën. Madje himnologjia e Kishës është shumë e ashpër me atë. “Juda i pabesë, o poshtërsi e Judës, tradhëtari”, por kujdes; ne mund të biem në rrezikun që vetëm të etiketojmë Judën si të tillë edhe mos të shikojmë nga vetja.

Kisha në urtësinë e saj, kërkon të na thotë të gjithëve se kemi brenda vetes diçka nga Juda dhe mund të biem në lakmi edhe tradhti siç u rrëzua Juda i pabesë. Ato epitete që i vendosen atij mund t’i meritojmë edhe ne.

Unë mendoj se sot ka të krishterë që e shesin Krishtin më lirë se Juda. Juda për 30 argjenda (20 dollar) kurse disa për hiç asgjë e shesin Krishtin. Juda një herë e puthi Krishtin me tradhëti kurse ne shumë herë ikonën e Tij, ose të afërmin me hipokrizi.

Judës i erdhi keq për atë që bëri dhe e dënoi veten me varje, pavarësisht se ishte veprimi më i gabuar përsëri ka të “krishterë” që bëjnë mëkate të padëgjuara dhe jo vetëm që nuk iu vjen keq dhe nuk kanë pendim për ato mëkate që kanë bërë por duan nderim edhe respekt.

Kjo është poshtërsi më e madhe se e Judës. Këta njerez te pabesë ashtu si Juda vrasin veten e tyre shpirtërisht dhe shkojnë në humbje të perjetshme, në vendin ku vajti Juda. Prandaj le ti lutemi Zotit: "Kurse shpirtrat tanë o Krisht Perëndi dhe shpëtona”. Amin.

E MARTA E MADHE

Mon, 14 Apr 2025 12:20:00 +0000

Të nderuar miq, të dashur vëllezër dhe motra më Krishtin, të Martën e Madhe në shërbesën e Mëngjesores në mbrëmje të së hënës dhe të Liturgjisë të Dhuratave të Parashenjtëruara që kryehet të martën në mëngjes lexojmë në kishë dy paravolitë e mrekullueshme të “10 Virgjëreshave” dhe të “Talantave”.

Ungjilli sipas Mateut: Parabola e Dhjetë Virgjëreshave

“Atëherë mbretëria e qiejve do të ngjajë me dhjetë virgjëresha, të cilat morën llambat e tyre dhe dolën të presin dhëndrin. 2 Edhe nga ato, pesë ishin të mençura dhe pesë të marra. 3 Ato të marrat, kur morën llambat e tyre, nuk morën vaj me vete. 4 Po të mençurat morën vaj në enët e tyre bashkë me llambat e tyre. 5 Edhe si u vonua dhëndri, dremitën të gjitha edhe flinin. 6 Edhe në mes të natës u bë një thirrje: Ja dhëndri tek po vjen; dilni për ta pritur atë. 7 Atëherë, gjithë ato virgjëreshat u ngritën dhe ndreqën llambat e tyre. 8 Po të marrat u thanë të mençurave: Jepnani nga vaji juaj, sepse llambat tona po shuhen. 9 Edhe të mençurat u përgjigjën, duke thënë: Jo, se ndoshta nuk do të na mjaftojë neve dhe juve; po më mirë shkoni tek ata që shesin dhe blini për veten tuaj. 10 Edhe kur po shkonin të blinin, dhëndri erdhi; edhe ato që ishin gati hynë bashkë me të në dasmë, edhe u mbyll dera. 11 Po pastaj vijnë edhe virgjëreshat e tjera, e thonë: Zot, zot, hapna. 12 Por ai u përgjigj e tha: “Me të vërtetë po ju them juve, nuk ju njoh” 13 Rrini zgjuar pra, sepse nuk e dini ditën, as orën, në të cilën vjen Biri i njeriut”. (Math. 25:1-13)

Pesë virgjëreshat e mençuara përfaqësojnë nxënësit e vërtetë të Krishtit. Llambadhat flasin për besimin e tyre të drejtë dhe vaji për veprat, kurse virgjëreshat e marra përfaqësojnë të krishterët hipokritë dhe dembel, të cilët kurrë nuk janë kthyer me të vërtetë tek Zoti, ata kanë një besim sipërfaqësor pa vepra.

Dhëndri është Krishti dhe vonesa është koha nga ardhja e parë deri në ardhjen e dytë. Ardhja e Dhëndrit në mesnatë tregon një kohë të papritur dhe zgjimi i virgjëreshave tregon ngjalljen e të vdekurve që do paraprijë ardhjen e Zotit.

Atë ditë të gjithë do të dalin përpara Zotit Jisu Krisht dhe do bëhen gati për gjykimin e përbotshëm.

Të marrat pra besimtarët hipokritë dhe të papërgatitur pa vepra do të jenë shumë të shqetësuar. Do të kërkojnë t’i rregullojnë gjërat por do jetë shumë vonë dhe e pamundur.

Mospranimi i virgjëreshave të mençuara për të mos ju dhënë vaj, (vepra) duket si egoizëm në pamje të parë, por në të vërtetë askush nuk mund të mburret dhe të shfajësohet me veprat e të tjerëve, çdo kush do gjykohet dhe shpërblehet për veprat e tij, këtë e thotë vetë Zoti tek Zbulesa: “Dhe ja unë vij shpejt, dhe shpėrblimi im është me mua, për t`i dhënë gjithsecilit sipas veprave që ai ka bërë.” (Zbulesa 22:12)

Dasma e Dhëndrit Krisht me Kishën (besimtarët) do të bëhet në qiell, ashtu siç thotë edhe apostull Pavli tek Efesianët: “Krishti e deshi Kishën dhe e dha veten e Tij për të, që ta shenjtërojë, pasi e pastroi me larjen e ujit, me anën e fjalës, që ta paraqesë atë përpara vetes së Tij, si një Kishë të lavdishme, pa njolla a rrudha, a ndonjë gjë të tillë, por që të jetë e shenjtë dhe e paqortueshme” (Efesianëve 5:27)

Tek letra e Selanikasve na sqaron:

“Dhe këtë po jua themi me fjalën e Zotit: ne të gjallët, që do të mbetemi deri në ardhjen e Zotit, nuk do të jemi përpara atyre që kanë fjetur, sepse Zoti vetë, me një urdhër, me zë kryeengjëlli dhe me borinë e Perëndisë, do të zbresë nga qielli dhe ata që vdiqën në Krishtin do të ringjallen të parët;pastaj ne të gjallët, që do të kemi mbetur, do të rrëmbehemi bashkë me ata mbi retë, për të dalë përpara Zotit në ajër; dhe kështu do të jemi përherë bashkë me Zotin”. (1Selanikasve 4 15-17)

Dhe tek Zbulesa na thuhet:

“Le të gëzohemi dhe të ngazëllohemi dhe le t’i japim atij lavdi, sepse erdhi dasma e Qengjit dhe nusja e tij është përgatitur! Dhe i është dhënë të vishet me li të hollë, të pastër dhe të shkëlqyeshëm, sepse liri i hollë janë veprat e drejta të shenjtorëve. “Dhe më tha: “Shkruaj: Lum ata që janë ftuar në gostinë e dasmës së Qengjit.” Dhe më tha: “Këto janë fjalët e vërteta të Perëndisë.”(Zbulesa:19,7-9)

Mbyllja e derës tregon se do të përfundojë koha për të hyrë në Mbretërinë e Perëndisë dhe ata që do mbeten jashtë, do të mbeten se nuk u përgatitën duke mos shfrytëzuar kohën që Zoti iu dha me tepri, për ata nuk do të kenë më mundësi të hyjnë në gëzimin e Zotit.

Ky është mesazhi i paravolisë të 10 Virgjëreshave, i përmbledhur në troparin e Kishës: “Më zuri gjumi i ngathtësisë, o Dhëndër Jisu Krisht, dhe nuk kam llamballe virtytash që të dal dhe të pres. Mos më lër jashtë, po qasmë brënda me virgjëreshat e mënçura, ku gëzohen kremtonjësit, edhe thërresin pa rreshtur: O Zot, lavdi më Ty”. (Thirrtore)

Në paravolinë e talantave sipas Ungjillit të Matheut lexojmë:

“Sepse do të vijë pikërisht si një njeri, që kur po largohej në dhe të huaj, thirri shërbëtorët e tij e u dorëzoi atyre pasurinë e tij. 15 Edhe njërit i dha pesë talanta, e tjetrit dy, e tjetrit një; secilit sipas fuqisë së tij; edhe menjëherë iku në dhe të huaj. 16 Atëherë ai që mori të pesë talantat, shkoi e tregëtoi me ato, edhe bëri pesë talanta të tjera. 17 Kështu edhe ai që mori dy, fitoi edhe ai dy të tjera. 18 Po ai që mori njërën, shkoi e gërmoi në dhe, edhe fshehu argjendin e të zotit. 19 Edhe pas shumë kohe vjen i zoti i atyre shërbëtorëve, edhe bën llogari me ta. 20 Edhe si i erdhi pranë ai që pati marrë të pesë talantat, pruri pesë talanta të tjera, duke thënë: Zot, pesë talanta më dhe në dorë, ja tek fitova prej atyre pesë talanta të tjera. 21 I zoti i tha: Të lumtë, shërbëtor i mirë dhe besnik. Mbi të pakta ishe besnik, mbi të shumta do të të vë. Hyr në gëzimin e tët zoti. 22 Edhe erdhi pranë edhe ai që pati marrë të dy talantat, edhe tha: 23 Zot dy talanta më dhe në dorë, ja tek fitova prej atyre dy talanta të tjera. I zoti i tha: Të lumtë, shërbëtor i mirë dhe besnik. Mbi të pakta ishe besnik, mbi të shumta do të të vë. Hyr në gëzimin e tët zoti. 24 Edhe erdhi pranë edhe ai që pati marrë një talantë, e tha: Zot, të dija se je njeri i ashpër, që korr tek nuk mbolle, dhe mbledh tek nuk shpërndave. 25 Edhe pasi pata frikë, shkova e fsheha talantën tënde në dhe. Ja tek e ke tënden. 26 Edhe i zoti u përgjigj e i tha: Shërbëtor i lig e përtac, ti e dije se unë korr tek nuk mbolla, dhe mbledh tek nuk shpërndava. 27 Duhej pra ta vije argjendin tim te bankjerët dhe kur të vija unë, do të merrja timen bashkë me kamatën. 28 Merrni pra prej atij talantën, edhe jepjani atij që ka të dhjetë talantat. 29 Sepse kujtdo që ka, do t’i jepet dhe do t’i teprojë; edhe prej atij që s’ka, edhe ajo që ka, do të merret prej tij. 30 Edhe shërbëtorin e pavlerë hidheni në errësirën e jashtme; atje do të jetë të qarët dhe kërcëllitja e dhëmbëve”. (Mateu 25:14-30)

Në Paravolinë e Talantave njeriu që udhëton në një vend të largët është vetë Zoti Jisu Krisht i cili mbasi mbaroi punën që i kishte caktuar Ati në tokë, u ngjit në qiejt me premtimin që do të kthehet përsëri. Ndërsa kthimi i papritur i zotërisë parafiguron ardhjen e dytë të Krishtit, për të gjykuar të gjallët dhe të vdekurit.

Shërbëtorët janë njerëz që Zoti i caktoi t’i shërbejnë.

Talantat janë dhuratat që Ai u jep njerëzve p.sh. urtësi, shëndet, pasuri ose dhurata mendore, shpirtërore dhe fizike.

Që të gjithë duhet që këto dhurata t’i vënë në punë në shërbim të Zotit edhe të afërmit. Ata që do t’i shumëfishojnë dhuratat do të bekohen nga Zoti me bekim të përjetshëm dhe do të hyjnë në gëzimin e Zotit (parajsë), kurse të pabesët dhe përtacët do të dënohen, do t’ju merret edhe ajo që ata mendojnë se kanë dhe do përfundojnë në mallkim të përjetshëm, në errësirë e jashtme (Ferri), atje do të ketë të qara dhe kërcëllitje dhëmbësh.

Por, kur themi se Zoti vjen papritur, nënkuptojmë vetëm Ardhjen e Tij të Dytë? Natyrisht jo.

Nënkuptojmë edhe orën e vdekjes, që shpesh vjen papritur në jetën e njeriut, prandaj duhet të jemi të përgatitur dhe të nxitojmë ta presim Zotin tonë. Nuk e dimë ditën kur do të vijë Zoti, por do të vijë, sigurisht. “Dhe i lumtur shërbëtori që do ta gjejë të zgjuar dhe mjerë ai të cilin do ta gjejë mendjefjetur”. (Tropari i Dhëndrit)

Të dashur më Krishtin duhet të shfrytëzojmë kohën dhe të bëhemi gati duke mos e shtyrë për nesër pregatitjen tonë, e nesërmja nuk është e jona dhe ndoshta nuk mund të vijë asnjëherë. Të rrish zgjuar dhe të jesh gati do të thotë të jesh i bashkuar me Zotin, me misterin e Pagëzimit, Mirosjes dhe Kungatës Hyjnore. Të jesh i pajtuar me Zotin me misterin e Pendim-Rrëfimit. Të jesh i pajtuar me të afërmin dhe armikun tënd, t’i kërkosh falje dhe ta falësh, të shlyesh borxhet dhe padrejtësitë dhe të presësh me gëzim ardhjen e Zotit.

Kisha Othodhokse na fton: “Ejani o besnikë, le të punojmë dhe le ta rritim pasurinë që na ka dhënë Zoti, secili sipas fuqisë dhe dhuratës, kush me urtësinë e mendjes, kush me veprat e mira, kush me predikimin e fjalës, që ta trashëgojmë gëzimin zotëror, për të cilin vlersona o Krisht, o Perëndi njeridashës.”

Le të vazdojmë me frikë Perëndie, falenderim dhe mirënjohje të thellë ndaj Zotit Jisu Krisht, udhëtimin e bekuar përgjatë Javën së Madhe të Pësimeve të Tij.

Predikim për të Kremten: "Hyrja e Hyjlindëses në Tempull" nga Shën Grigor Pallama

Mon, 21 Nov 2022 10:12:00 +0000

Predikim për Hyrjen e Hyjlindëses në Tempull. Shën Grigor Pallama

“... Nëse pema njihet nga frytet, dhe pema e mirë bën gjithashtu fruta të mira, nëna e Atij që i mirë është nga vetja, nëna e bukurisë së përjetëshme, si mund të mos krahasohet nga mirësia me çdo të mirë të botëshme dhe të përbotëshme?
Sepse fuqia që kultivon të gjitha, Fjala e parëkohëshme dhe e përmbiqënëshme, nga filantropia dhe mëshira e pashprehur për hirin tonë deshi që të rrethonte ikonën tonë, që të rinovonte dhe të ngrinte natyrën që kishte rënë në Hadh, dhe ta ngrinte në lartësinë qiellore të mbretërisë dhe hyjnyshmërisë së tij.
Dhe gjen atë virgjëreshë, e cila himnohen sot prej nesh që kremtojmë hyrjen e saj paradoksale në të shenjtat e të shenjtave dhe e zgjedh mes të gjithëve, për devotshmërinë dhe maturinë e saj si në fjalë ashtu edhe në vepra.
Ishte e pamundur që Fjala e mishëruar, të bashkohej me një natyrë të ndotur, sepse vetëm një gjë është e pamundur për Perëndinë, që të vijë në bashkim me të papastrën, para se ajo të pastrohet. Për këtë arsye nevojitej një virgjëreshë e panjollosur dhe e pastër, që të lindte atë që është dhe i dashuri i saj dhe dhënësi i pastërtisë.
Lindja e së Tërëshenjtës.
Fillimisht u bë lindja e saj nga një çift që kërkonte me asketizëm dhe lutje zgjidhjen e palindshmërisë, të cilët morën premtimin e lindjes së Nënës së Perëndisë. Dhe sepse prindërit e shumëvyrtytshëm të saj morën atë që kërkuan, nxituan që plotësonin premtimin e tyre për Perëndinë, duke e çuar Hyjlindësen e vogël në Hieroren e Perëndisë dhe tek prifti që gjendej aty, por edhe ajo vetë me vullnetin e saj erdhi tek Perëndia dhe qëndroi në të shenjtat e të shenjtëve. Aty ushqehej prej së larti nga ëngjëjt me ushqim që forconte më mirë natyrën e saj dhe e përsoste atë nga trupi, në mënyrë që në kohën e duhur manastiret qiellore të hapen dhe t'u jepen për banesë të përjetshme atyre që besojnë në lindjen e saj paradoksale.
Duke patur dhunti hyjnore dhe dhurata natyrore që nga barku i nënës, nuk pranoi që natyra e saj të ndikohej nga ndonjëgjë tjetër, që mund të shkaktohej nga mësimet e mësuesve. Përkundrazi, pasi u përkushtua tek Perëndia, braktisi plotësisht mësimet e njerëzve dhe kështu ajo mori me bollëk prej diturisë së lartë. Në moshën kur prindërit i dërgojnë fëmijët e tyre, pa vullnetin e këtyre të fundit, si foshnja nën drejtimin e një mësuesi parashkollor dhe i dorëzojnë tek mësuesit e shkrimit, Hyjlindësja qëndron bashkë me Perëndinë në faltoren e shenjtë si një pallat të mrekullueshëm, si një fron mbretëror shpirtëror më të lartë se çdo ndërtesë, të stolisur plotësisht me vyrtyte që i kanë hije këtij mbreti që rri në të.
Para Tempullit
Vetëm tre vjeç sapo ishte shkëputur nga ushqyerja me gji u tregoi të duhurën të gjithë atyre që dinin të gjykonin në mënyrë të pagabueshme. Kur arriti pranë paraderës së Hierores, të rinj të veshur denjësisht, duke mbajtur lambadha në duar, e shoqëruan me ceremoni për në hyrje. E thjeshtë, e lumtur dhe e mrekullueshme me moralin, sjelljen dhe urtësinë e duhur ecte përpara dhe vjen në takim me kryepriftin.
Dhe menjëherë braktis prindërit dhe të afërmit dhe krejtësisht e vetme, e lumtur shkon tek kryeprifti i cili e fut në të shenjtat e të shenjtave, dhe i bindi të gjithë ata që jetonin atëherë ta pranonin këtë fakt me pëlqimin dhe bashkëvendimin e Perëndisë. Sepse bëhej fjalë që të bëhej enë e zgjedhur, e mbushur me të vërtetë, që të mbante në bark vetë atë, emri i të cilit është i mrekullueshëm. Çfarë mrekulli madhështrore?
Përgjithmonë e shenjta e të shenjtëve
Në të shenjtat e përkohëshme të të shenjtëve, hyn e shenjta e të shenjtëve e përherëshme. Hyri tenda e Fjalës, arka logjike dhe shpirtërore e bukës së jetës, e cila me të vërtetë u dërguan për ne prej qiellit. Hyri libri i jetës, që nuk pranoi fjalë të tjera, por vetë Fjalën e Atit. Në këtë arkë të vërtetë marrin pjesë vetë ëngjëjt, të cilët i shërbyen dhe u kujdesën për ushqimin dhe rritjen e saj.
Këta shërbyes ishin një simbol i pastër i gjendjes engjëllore të Virgjëreshës në këtë fazë të moshës, duke i shërbyer asaj vazhdimisht dhe jo duke e lënë në hije, duke i premtuar madhështinë e saj të ardhshme.
Kështu ajo jetonte si në parajsë, duke jetuar vetëm për Perëndinë, e vëzhguar vetëm nga Perëndia, e ushqyer vetëm nga Perëndia dhe në përgjithësi e përkushtuar vazhdimisht tek Perëndia.
Jetoi heshtjen e shenjtë, qëndrimin e mendjes dhe botës, harresën e së poshtmes, nisjen e së sipërmies, drejtimin e mendimeve drejt së mirës, nëpërmjet edukimit nga qetësia brenda së cilës ne konsiderojmë Zotin. Pasi u çlirua nga të gjitha lidhjet materiale, ajo u lartësua mbi simpatinë për trupin e saj, duke e hequr vëmendjen nga vetja e saj dhe duke jetuar me lutje të pandërprerë hyjnore. Dhe nëpërmjet saj, duke ardhur plotësisht në vetvete dhe duke kapërcyer grumbullimin e shumëllojshëm të mendimeve, ajo dalloi një rrugë të re dhe të fshehtë në qiej, të cilën unë do ta quaja një heshtje mendore.
Nuk u bë vetëm e ngjashme me Perëndinë, por bëri edhe Perëndinë të ngjashëm me njeriun.
Duke qenë kështu pjesë në misteret e larta me këto mendime ekstreme dhe në këtë mënyrë u bashkua dhe u bë një me Zotin, vetëm ajo ndër shekuj e ka kryer këtë ndërmjetim të mbinatyrshëm për hirin tonë dhe e vetme e ka përfunduar atë, duke realizuar këtë arritje të madhe dhe të lartë. Sepse jo vetëm që u bë e ngjashme me Perëndinë, por edhe bëri Perëndinë të ngjashëm me njeriun. E ngjizi Atë pa farë dhe e lindi në një mënyrë të pashpjegueshme, me hir prej Perëndisë (për këtë arsye u thirr Hirëplotë prej kryeengjëllit).
Kush mund të përshkruaj madhështinë tënde, Virgjëreshë? U bëre Nëna e Perëndisë, bashkove mendjen me Perëndinë, bashkove Perëndinë me mishin, e bëre Perëndinë bir njeriu dhe njeriun bir Perëndie, pajtove botën me Krijuesin e botës. Na mësove me vepra se të besuarit nuk trajtohet vetëm me ndjesi dhe llogjikën e njerëzve të vërtetë (sepse atëherë do ishin vetëm pak më mirë se kuajt), por shumë më tepër me pastrimin e mëndjes dhe pjesmarrjen e hirit hyjnor, në të cilin ne kënaqemi me bukuritë hyjnore jo nga mendimet, por nga kontaktet e paprekshme. I bëre njerëzit bashkjetues me ëngjëjt, madje u denjësove për shpërblime më të mëdha, pasi more nga Shpirti i Shenjtë formë hyjnjerëzore dhe linde çuditërisht dhe bëre të mundur që natyra njerëzore të jetë e bashkëqënëshme dhe në përputhje me natyrën hyjnore.
Le të ruajmë, pra, unitetin ndaj Perëndisë dhe ndaj njëri-tjetrit, i cili na është ngulitur nga Perëndia, nëpërmjet lidhjeve të dashurisë. Le të vështrojmë gjithmonë drejt prindit qiellor. Le ti ngremë zemrat tona lart në drejtim të Tij. Le të vëzhgojmë këtë pamje madhështore, natyra jonë le të jetë e bashkuar me zjarrin Hyjnor, dhe duke eliminuar veshjet e lëkurës, që kemi veshur nga rënia në mëkat, le të qëndrojmë në tokë të shenjtë, duke treguar gjithësecili tokën e tij të shenjtë nëpërmjet virtytit dhe përkushtimit të vazhdueshëm ndaj Zotit, të ndriçohemi dhe të ndriçuar të bashkëjetojmë me Perëndinë që meriton çdo lavdi, nder dhe adhurim tani dhe në jetë të jetëve. U bëftë!

Fillimi i shpëtimit tonë me lindjen e Hyjlindëses Mari : 8 shtatori

Thu, 08 Sep 2022 06:56:00 +0000

Shkrim nga Atë Rafael H. Misiaulis, Hierodhjakon dhe Theolog : Përkthyer nga greqishtja : Arbër Pandeli Zeneli

Kisha jonë kremton lindjen e Hyjlindëses së Përmbishenjtë, asaj që lindi Birin dhe Fjalën e Perëndisë, asaj që është fillimi i shpëtimit të gjinisë njerëzore. E kremtja e sotme Hyjlindësore përbën një shkak gëzimi botëror, për hir të personit të përmbipastër dhe të bekuar të Hyjlindëses. Kjo e kremte është pararojë gëzimi, sepse prej Virgjëreshës lindi Dielli i Drejtësisë, që është Krishti, Shpëtimtari dhe Çliruesi i botës.

Prindërit e Hyjlindëses Joakimi dhe Ana, që të dy e kishin origjinën nga rrënja dhe fara e Davidit dhe ishin njerëz të drejtë dhe besëmirë. Për këtë arsye ata lutën Perëndinë për shumë vite, që t’u falte një fëmijë, me premtimin se fëmija që do të lindte, do t’i përkushtohej Perëndisë. Vlen për t’u përmenur se steriliteti në atë periudhë ishte turp dhe mallkim për një çift dhe të gjithë i përbuznin brenda në shoqëri. Madje edhe priftërinjtë nuk pranonin dhuratat, që ata ofronin në Tempullin e Perëndisë, për shkak të mospatjes fëmijë. Perëndia i vlerësoi lutjet dhe besimin e tyre të thellë. Me anën e kryeëngjëllit Gabriel i lajmëroi se Ana sterile do të lindte një fëmijë të shenjtë. Joakimi dhe Ana u treguan bamirës të vërtetë të gjinisë njerëzore, pasi bashkëpunuan edhe ata në shpëtimin e botës. Lindja e të Tërëshenjtës ishte një dhuratë, që Perëndia ju bëri atyre, një dhuratë e denjë për virtytin e tyre.

Mrekullia që kremtojmë sot është e dyfishtë. Mrekullia e parë është lindja e Anës, e cila ishte shterpë. Mrekullia e dytë është hapja e portës së Edenit, e cila ishte vulosur dhe qëndronte e vulosur për shkak të mosbindjes së të parëkrijuarve Adamit dhe Evës. Tani ajo hapet, sepse Perëndia dëshironte që të tregonte pëlqimin e Tij për çiftin besëmirë Joakimin dhe Anën dhe jo vetëm t’ju falte frytin e barkut që dëshironin, por që t’ju falte atë, e cila do të hapte përsëri për njerëzit rrugën drejt Perëndisë.

Sot vjen gëzimi në gjininë njerëzore. Këtë e dëgjuam edhe në përlëshoren e së kremtes. Por cili është gëzimi që kremton Kisha jonë? Sigurisht, nuk është ai lloj gëzimi që ne perceptojmë. Për ne gëzimi nuk është një ndjenjë njerëzore, për ne gëzimi nuk është një kënaqësi. Është një dhuratë nga Qielli, një fryt i Shpirtit të Shenjtë. “Në gjuhën greke” (shënim i përkthyesit) fjala gëzim (Hara) ka një rrënjë të ngjashme me fjalën hir. Fjala Hir nënkupton dhuratat që dhuron Perëndia për njerëzit për të shpëtuar njeriun, për ta vendosur në Parajsë. Gëzimi pra është dhuratë e Perëndisë për njeriun.

Shën Joan Damaskini, duke i thurur lëvdata personit të Hyjlindëses, me rastin e të kremtes së sotme thotë: “sot hapen dyert e shterpësisë, dhe shfaqet hyjnore, dera virgjërore, ku përbrenda së cilës do të kalojë dhe do të hyjë bota, Perëndia “trupërisht”, që gjendet mbi të gjitha qëniet, siç thotë edhe Pavli, “dëgjuesi i të fshehtave të pashprehura”.

Virgjëresha Mari është dhurata më e çmuar që njerëzimi mund të ofrojë për Perëndinë, në mënyrë që të veprojë për shpëtimin e njeriut. Ajo përbën garancinë për shpëtimin dhe për përsosjen e njeriut në Krishtin. Me lindjen e saj e Tërëshenjta hapi rrugën e mishërimit të Birit dhe Fjalës së Perëndisë si edhe filloi veprën e shpëtimit të gjinisë njerëzore. Me lindjen e të Tërëshenjtës sonë zgjidhet shterpësia, sa e prindërve të saj, aq edhe ajo e të gjithë gjinisë njerëzore. Ajo si një Nënë e dashur, përkulet mbi problemet dhe dhimbjet e njerëzve dhe me kujdesin e saj vazhdimisht bën mrekulli. Si popull besimtar, tjetër shpresë nuk kemi nga e Tërëshenjta.

E Tërëshenjta jonë është Më e Gjera se Qiejtë dhe si Ndërmjetuese, mes të krijuarve dhe të Pakrijuarit merr lutjet tona dhe i çon tek froni i Birit të saj Zotit tonë Jisu Krisht. Virgjëresha Mari është dhurata e gjinisë së njerëzve për Perëndinë Triadik. Ajo tashmë është qytetare e Mbretërisë së Qiejve dhe qëndron pranë fronit të Perëndisë, duke ndërmjetuar për shpëtimin tonë.

Hyjprindërit e drejtë, Joakimi dhe Ana, treguan besim, durim dhe ishin të bindur se lutja e tyre do të kishte rezultate, ishin të sigurt se Perëndia do të plotësonte dëshirën e tyre. Ftohemi, vëllezër të dashur, të marrim shembull nga qëndrimi i Hyjprindërve të drejtë, pa murmuritur dhe pa u ankuar, pa ndaluar së thirruri Perëndinë në çdo moment të jetës sonë. Ata nuk pushuan së luturi dhe së thirruri Perëndinë. Derisa Perëndia ju dhuroi dhuratën e e Tij të papërshkrueshme dhe të paçmuar për çiftin e shenjtë. Të tregohemi të duruar në hidhërime dhe tundime, të cilat i lejon Perëndia për dobinë tonë shpirtërore.